Aydınlatılacak Kişi:
Aydınlatılması gereken kişi
kesinlikle bizzat hastanın kendisidir.
Özellikle hukuka uygunluk sebebi olan rıza, kişiye sıkı sıkıya bağlı bir hakkın kullanılmasıdır. Bu nedenle hak sahibinin ayırtım gücü varsa o aydınlatılmalıdır.
Hasta yerine yakınlarının
aydınlatılması, hastanın aydınlatılması yerine geçmez. Keza hastalığın ağır ve ciddi olması durumunda da hasta
yerine yakınının aydınlatılması kural olarak doğru değildir. Hekim,
hastasına onun ruhsal durumunu koruyacak şekilde, teşhisi ve
sonuçlarını söylemek zorundadır.
Aydınlatma Yükümlüsü
Aydınlatma yükümlülüğü, hekime aittir. Bu hekim tedaviyi uygulayan, müdahaleyi yapan hekimdir. Hekimin bu görevi bizzat yerine getirmemesi, bir başka meslektaşına bırakması
durumunda, meslektaşının bu
yükümlülüğü gereğince yerine getirdiği hususunda emin olması gerekir.
Aydınlatmanın Zamanı
Hekim aydınlatma konuşmasını, zaman baskısı altında yapmamalı, hastasına da karar verme baskısı uygulamamalıdır. Acil bir durum söz konusu olmadığı sürece,
hastaya düşünmesi için makul bir süre tanınmalıdır.
Aydınlatmanın Kapsamı
Aydınlatmanın kapsamı, genel
geçerli bir kural koyarak değil, somut olayın özelliklerine göre ortaya
konmalı ve bu bakımdan hastanın ne kadar bilmek istediği ve bu
bilgilerden ne kadarını kaldırabileceği göz önünde bulundurulmalıdır.
Aydınlatmanın Şekli
Aydınlatmanın kişisel olması gerekir. Bu nedenle matbu
aydınlatmadan kaçınmak gerekir.
Aydınlatma, hastanın formu
imzalamasından öte bir anlam taşımaktadır. Dolayısıyla hekim hastasıyla konuşmalıdır.
Konuşmada öncelikle hastanın beklentileri ve korkuları
belirlenmelidir. Ayrıca hastanın hekim ile ilgili bizzat kanaat
sahibi olabilmesi bakımından da sözlü aydınlatmanın ayrı bir
önemi vardır.
Aydınlatmanın Mümkün Olmaması ve Ameliyat Sırasında Aydınlatma
Hekimin bilinci açık olmayan hastayı
aydınlatmasının mümkün olmaması, kanuni temsilcisine ulaşılamaması veya bizzat
müdahale sırasında aydınlatma gerekliliğinin ortaya çıkması durumunda, hekim, makul
bir hastanın bu durumda uygun bir
aydınlatmadan sonra müdahaleye rıza
göstereceğini kabul edebileceği durumda, rıza olmaksızın da müdahale edebilir.
