Sosyolojiye Giriş

Sosyolojiye Giriş

SOS 109

Toplumsal Tabakalaşma ve

Sınıf

Tabakalaşma ve Sınıf

 Başarı ve zenginlik hikayeleri

 Neden yoksulluktan zenginliğe geçiş hikayeleri sosyologlar için önemlidir?

 Toplumdaki ekonomik eşitsizlikler nasıl var olur?

 Çağdaş toplumlar ne kadar eşitsizdir?

 Hangi toplumsal etkenler, toplumdaki ekonomik konumu etkiler?

 Kadınlar için bu zorluklar eşit midir? Fark var mıdır?

 Ekonominin küreselleşmesi yaşam olanaklarını nasıl

etkiler?

Tabakalaşma

 İnsan toplulukları içindeki gruplar ve bireyler arasında varolan eşitsizlikleri açıklar.

 Tabakalaşma, varlık yada mülk, toplumsal cinsiyet, yaş, dinsel bağ, askeri rütbe vb.

nitelikler dolayısıyla ortaya çıkar.

 Toplumları, bir hiyerarşi içinde, tabana yakın az ayrıcalıklılarla, tavandaki daha fazla kayrılmış

olanlardan oluşan "katman"lar olarak görebiliriz.

Tarihsel olarak dört temel tabakalaşma sistemi:

 Kölelik

 Kast

 Mülk sahipleri

 Sınıf

Sınıf

 Kölelik, kast ve mülk sahiplerinden farklıdır.

 Sınıf, yönelebildikleri yaşam biçimini güçlü bir biçimde etkileyen genel ekonomik kaynakları paylaşan büyük çapta insan öbeği olarak

tanımlayabiliriz.

 İş gücüyle ve zenginlerin mülkiyeti, sınıf ayrımının ana temelleridir.

 Sınıf, tabakalaşmanın erken biçimlerinden dört temel yönüyle ayrılır:

 1. Sınıf düzenleri değişkendir.

 2. Sınıfsal konumun bazı yanları edinilir.

 3. Sınıf ekonomik temellidir.

 4. Sınıf düzenleri büyük çaptadır ve kişisel değildirler.

 Kast yerini sınıfa bırakır

mı?

Sınıf ve Tabakalaşma Kuramları

 Karl Marx’ın sınıf kuramı

 Max Weber’in kuramı

 Erik Olin Wright’ın sınıf kuramı

John Goldthorpe: sınıf ve meslek

 Toplumsal değişkenlik üzerine şema yaratmıştır.

 Çağdaş sınıf yapısının »ilişkisel» bir temsili üzerine tasarlamıştır.

 Yeni Weberci bir sınıf şemasıdır: Pazar konumu ve iş konumu üzerine temellenmiştir.

 Pazar konumu: bireyin maaşı, iş güvenliği ve yükselme beklentisiyle bağlantılıdır; genel yaşam olanaklarını ve maddi ödülleri vurgular.

 İş konumu: Meslek içindeki yetke, güç ve denetim sorunlarına odaklanır. Bireyin iş durumu, işyerindeki özerkliği ve bir çalışanı etkileyen bütün ilişkilerle

bağlantılıdır.

 Goldthorpe şemasını, mesleklerin iş durumu ve göreli

pazarlar durumları temelinde değerlendirerek tasarlar.

Bugünkü Batı toplumundaki toplumsal sınıf ayrımları

 Üst sınıf

 Orta sınıf

 İşçi sınıfı

 Alt sınıf, AB ve göçmenlik

Sınıf ve Yaşam Tarzı

 Geleneksel olarak sınıf, piyasa, üretim ve iş gibi

göstergelere bağlanmıştır. Bireyleri sadece ekonomi ve istihdam bağlamında sınıf üyesi olarak

değerlendirmemek gerekmektedir.

 Tüketim ögeleri, yaşam tarzı gibi kültürel faktörler göz önündedir.

 Çağımız tüketimle ilgili simgelerin ve işaretlerin günlük yaşamda büyük rol oynadığı çağdır.

 Fransız sosyolog, Pierre Bourdieu (1930-2002), yaşam

tarzı tercihlerinin sınıf için önemli olduğunu savunur.

Toplumsal Cinsiyet ve Tabakalaşma

 Tabakalaşma hakkında yapılan araştırmalar «toplumsal cinsiyet körü»ydü.

 Bu araştırmalar yapılırken kadınlar hiç hesaba katılmamıştır veya güç, ücret ve prestij gibi konular çözümlenirken kadınlar konusuna hem hiç önem verilmemiştir.

 bu konular için kadınlar ilgi çekici bulunmamıştır. Ancak

toplumsal cinsiyet, tabakalaşmayla ilgili en önemli konulardan biridir.

 Erkeklerin, toplumsal hayatla ilgili pek çok yerde daha fazla

ücret, statü ve kadınlardan daha fazla etkiye sahip olmadığı

hiçbir toplum yoktur.

Toplumsal hareketlilik

 Toplumsal hareketlilik, farklı sosyoekonomik konumlar arasındaki gruplar ve bireylerin hareketlerine gönderme yapan bir kavramdır.

 Dikey hareketlilik, sosyo ekonomik skalada bireylerin aşağı veya yukarı doğru olan hareketleri anlamına gelir.

 Mal mülk, gelir ve statü kazanma yukarı doğru hareketlilik ve bunun tersine doğru olan hareket de aşağı doğru

hareketlilik adını alır.

 Modern toplumlarda, komşu alanlar, kasabalar yada

bölgeler arasındaki coğrafik hareketi anlatmak için

kullanılan yatay hareketlilik de söz konusudur ^.