Ege Ar-Ge Teknoloji Günleri
‘İşbirliği ortamında fikri mülkiyet değerleri üretmek ve yönetmek’
28-30 Kasım 2012 - İZMİR Zeynep Birsel, Sabancı Üniversitesi
Teknoloji Transfer Ofisi Yöneticisi
• Yeni fikirlerin, yeni bilgiye, yeni bilginin ekonomik değere
dönüşümü izole bir süreç değil…
FM > İşbirliği ?
Bilgiyi üreten kişiler (bilim
insanları / mühendisler)
üretimi uygulamaya dönüştüren ekipler (ar-ge /
laboratuvarlar) uygulamayı kullanıma ve
ekonomik değere taşıyan kurumlar (firmalar
/üniversiteler)
İşbirliği ekosistemi
• Neden işbirliği?
– Geleceğin teknolojilerini üretmek, tekniğin bilinen durumunu aşmak, insanlığın sorunlarına eğilmenin kolektif bir çaba gerektirdiği düşüncesi hakimdir
– Bu ortamı destekleyen kamu programları, ülkesel hedefler ve global eğilimler işbirliğine yoğunlaşmaktadır
• Inovasyon ve uygulamaya dönük bilgi üretimine odaklı Avrupa Komisyonu 8. çerçeve programı > Horizon 2020: toplam fon: 80 milyar Euro
• OECD yüksek öğrenim ve Ar-Ge yatırımı ≈160 milyar USD/ yıl
• Türkiye: 2023’de Dünyanın en büyük 10 ekonomisi içerisinde yer alma hedefi ile Ar-Ge Harcamalarının GSYİH Oranını %3 ‘e çıkartmak, özel sektör Ar-Ge Harcamalarının GSYİH Payını %0.36’dan %2’ye çıkartmak
– TÜBİTAK Üniv.-sanayi işbirliğini destekleyen mevcut mekanizmalara yenilerini ekledi – Kamu politikaları çerçevesinde girşimcilik ve yenilikçiliği teşvik edici yeni yöntemler
tasarlanmaya başlandı (girişimcilik endeksleri, patent kanunu değişikliği, akademik
performans kriterleri…)
İşbirliği ortamının;
paydaşları kimler?
dinamikleri neler?
© Gabriel Companario
Üniversiteler / Araştırma kuruluşları
Araştırmacı, bilim insanı
Firmalar
Profesyoneller
© Cathy Gatland
Tartışmakla zaman kaybettiğimiz YANLIŞ kabuller:
Temel araştırma ekonomik gelişme kaygısından bağımsız olmalıdır
Üniversite ve işletmenin öncelikleri farklıdır
Ürüne dönük araştırma sadece firmada yürütülür
Inovasyon sadece ‘büyük’lerin erişimindedir
Üniversitenin işi bilim ve eğitimdir
Bugün ve geleceğin araştırma – üretim ortamı ortak kazanımları;
İnsanlığın sorunlarına çözümler geliştirmek üniversite ve iş dünyasının ortak çalışması ile mümkündür
Diyalog ortamı içerisinde ortak kazanımlar hedeflenmelidir
İşbirliği arayüz mekanizmaları pasif tercümanlar
değil kolaylaştırıcı ve hızlandırıcı yapılar olmalıdır
Üniversite – Firma ortak bilgi üretimi
yaklaşımı ve modelimiz: ortak araştırma
Yönetim mekanizması karmaşık bir süreç. En zor sorular bu dersten çıkıyor!..
Fikir > teknik çözüm tasarısı
• İşbirliği ortamında çıkan değerlerin hangi prensiplere dayalı olarak sahipliği tanımlanacak? (FM kime/ kimlere ait?)
• Bu ortamdan çıkan ticari üretime geçmiş fikri mülkiyetin ekonomik neması hangi prensiplere göre paylaşılacak?
Temel prensiplerimiz
- Tek başına fikir korunamayacağı gibi bir teknik çözüm olarak ifade bulmadıkça ticari değer arz
etmeyecektir > ‘Fikir şu yada bu taraftan çıktı dolayısıyla sahibi o’dur’ kadar basit değil!
- Araştırmanın proje kapsamındaki maliyeti fikri ve sınai mülkiyetin ticari değeri ile eşdeğer değildir!
FM odaklı işbirliklerini değerlendirirken
pek çok yol ayırımının cevaplarına bakıyoruz…
T 0
Ortak geliştirme faaliyetinde SU’nun tescil ettirdiği bir IP kullanılıyor mu?
Background IP lisansı (FM sözleşmesine dahil edilmeli)
Ortak geliştirme faaliyetinin sonucunda uygulamaya (pilot veya büyük ölçek üretime) geçilmesi hedefleniyor mu?
Ortak geliştirme faaliyetinde SU’nun teknik / uzmanlık katkısının payı ne?
> %50
< %50
Ortak geliştirme faaliyetinde SU’nun maddi katkısı var mı? (feragat edilen maliyet dahil)
Araştırmanın çıktısını kullanarak SU farklı ticari uygulama alanları yaratabilir mi? (no competition?)
Geliştirme faaliyetinin ortak işletmesi üretim ve satışı doğrudan kendisi ve/ya mevcut
iştiraki mi yapacak?
H
E H
Araştırma ve/veya geliştirme faaliyetinden tescile konu bir IP bekleniyor mu?
E H
Uygulamaya geçmek için kurumlara ait uzmanlık bilgisi /
entelektüel katkının birbirine bağımlılığı var mı?
E
E
E
H
E
H 3. bir başka firma
H SU – Firma
olası ortak firma
