4 defa idamdan kurtulmuştu:müthiş maceraların adamı Satvet Lütfi Tozan öldü

no-#'

YASADIĞI maceralı hayatiyle kendisin« "Müthiş Türk” adını yerdiren Satvet L. Tozan Patrik Athenagora« ile- ¡¡=

Mülh's maceraların adamı

SATVET LUIFİ

TOZAN öldü

Y

Yasadığı inanılmaz maceralarla fln yapan Avrupa'nın birçok devlet reisi ile arkadaş olan Tozan, 1890 yılında Hersek eyaletinin Tirebin kazasında dünyaya gelmiştir. Babası Hersek Beylerbeyidir. 9

yaşında İstanbul’a gelen Satvet Lütfi, Mercan İdadisini ve Hukuk Mektebini bitir­ miştir. Daha sonra Avrupa’ya gitmiş ve dönüsünde, Sultan Regat’m torunu olan Prens Sabahattin’in hususî kâtibi olmuş­ tur. Bu sıralarda İttihat ve Terakki men- suplanyle işbirliği yaparak, askerî ihtilâf komitesi kuran Satvet Lütfi, Sultan Abdül- hâmit’in emriyle tutuklanmış ve Taşkışla Divan-ı Harbi tarafından idama mahkûm edilmiştir. Tozan, idamdan önce kadın kılığına girerek kaçmıştır.

SÜRGÜNDEN KAÇIŞ

Meşrutiyetin ilânı ile “ Ademi Merkeziyet ve Şahsî Teşebbüs Fırkası,, m kurarak, umumî kâtibi olmuştur. Fırka içindeki çalışmalarında ittihatçılarla bozuşan Satvet Lütfi, Mahmut Şevket Paşa suikastine katıldığı iddiasıyle önce Sinop’a, sonra da Bodrum’a sürgün edilmiştir. Bodrum sürgü­ nünden kaçmış, yakalanınca önce idama, sonra da 31 yıl hapse mahkûm edilmiştir. Hapiste bulunduğu sırada malî sıkıntı içindeki Osmanlı împaratorluğu’na yardım sağlaması için Talât Paşa tarafından Paris’e gönderilmiş ve Paris’te Maliye Nâzın Cevat Paşa ile temas etmiştir. Burada Prens Sabahattin aracılığı ile 70 milyon frank yardım sağlamıştır.

SİLAH FABRİKASINI HAVAYA UÇURDU

İspanyol iç savaşında General Franko’ya silâh ve uçak satmış, Fransa’da büyük bir silâh fabrikası kurmuştur. Bu arada Ge­ neral de Gaulle ile de dost olan Satvet Lütfi, İkinci Dnüya Savaşı’nda Macaris­ tan’ın Csepel adasında bulunan Alman silâh fabrikasını havaya uçurmuştur. Almanlar tarafından yakalanan 60 yaşın­ daki maceralar adamı, üçüncü defa idama mahkûm edilmiştir.

Macaristan’daki cezaevinden, meşhur Macar sinema yıldızı Katalin Karadi’nin yardımı ile hemşire kıyafetiyle kaçmıştır.

Türkiye’de ticaret yapan ve Avrupa'daki servetinin bir milyar liraya yaklaşık olduğu söylenen Satvet Lütfi Tozan, üç yıl önce yakalandığı hastalık nedeniyle 156 gün komada kalmış ve dördüncü kez de ölüm­ den dönmüştür. Beşinci defa kapısını çalan ölümün elinden kurtulamayan “ Müthiş Türk” 81 yaşında olduğu halde, vefat etmiştir. Satvet Lütfi Tozan, servetinin büyük bir kısmını DarUşşafaka’ya ba­ ğışlamıştır.

S?

5

1

Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği Ta h a To ro s Arşivi