EMZİKLİLİK VE EMZİKLİLİKTE BESLENME - II

EMZİKLİLİK VE EMZİKLİLİKTE BESLENME - II

Öğr.Gör. Dr. Hülya YARDIMCI Ankara Üniversitesi

Sağlık Bilimleri Fakültesi

Beslenme ve Diyetetik Bölümü

Emzirmede sütün yetmediği nasıl anlaşılır?

(Güvenilir)

• Yetersiz tartı alımı (bir ayda 500 gramdan az,ikinci

haftanın sonunda doğum tartısından az) Sonra ki aylarda

her tartılışta bebeğin ağırlığı büyüme grafiğine işlenerek iki tartım arası birleştirildiğinde çizgi aşağı doğru iniyorsa süt yetmiyor demektir.

• Çok az miktarda, konsantre idrar çıkarması (günde altıdan az, sarı ve keskin kokulu)

Yetersiz süt belirtileri (olası)

• Emzirmeden sonra tatmin olmuyorsa

• Bebek sık sık ağlıyorsa

• Çok sık meme emiyorsa

• Çok uzun süre emiyorsa

• Bebek emmeyi reddediyorsa

Yetersiz süt belirtileri (olası)

• Bebek sert yada yeşil dışkı yapıyorsa

• Bebek az sayıda, küçük miktarlarda dışkı yapıyorsa

• Memeler büyümemişse(hamilelikte)

• Süt gelmiyorsa (doğumdan hemen sonra)

Bebeğin anne sütü alamamasının nedenleri

• Emzirme ile ilgili faktörler

• Annenin psikolojik durumu

• Annenin fiziksel durumu

• Bebeğe bağlı nedenler

Bebeğin yeterli anne sütü alamamasının nedenleri

Emzirme ile ilgili faktörler

• Geç başlama

• Sık emzirmeme

• Gece emzirmeme

• Kısa emzirme

• Memeye kötü yerleşme

• Biberon, yalancı emzik verme

• Ek besinler verme

Annenin psikolojik durumu

• Özgüven azlığı

• Kaygı,stres

• Emzirmeden hoşlanmama

• Bebeği kabullenememe

• Yorgunluk

Bebeğin yeterli anne sütü alamamasının nedenleri

Annenin fiziksel durumu

• Ağır malnütrisyon

• Hamilelik

• Kontraseptif haplar, diüretikler

• Alkol, sigara

• Plasenta parçası kalması

• Meme gelişiminde bozukluk

Bebeğin yeterli anne sütü alamamasının nedenleri

Bebekle ilgili durumlar

• Hastalık (güçlü ememez)

• Anomali

-Kalp anomalisi (kilo almada güçlük çeker) -Nörolojik problemler

Bebeğin emmeyi reddetmesi, emzirmeden vazgeçmenin en sık nedenidir

• Bebeğe ait nedenler

 Hastalıklar ( metabolik hastalık vb.)  Ağrı

 Burun tıkanıklığı  Ağızda acıma  Sedatif etkisi

• Anneye ait nedenler:

 Annede veya memesinde hastalık  Adet görme

 Annenin kokusunda değişiklik  Sedatif etkisi

 Emzirirken gebe kalma

Emzirme engelleri

Emzirme Tekniğinde Sorunlar 1. Biberon ya da emzik

2. Kötü pozisyonda tutma 3. Tıkalı meme

4. Bebeğin kötü pozisyonu

5. Başın itilmesi (dövüşme arzusu)

Emzirme tekniği

• Annenin memeyi yanlış tutuşu

• Emzirmenin kısıtlanması

• Fazla süt birikimi

• Erken dönemde zorluk

Fazla süt yapımı

• Uzun süre yanlış teknikle emme

• İkinci memenin gereksiz emzirilmesi

Bir Değişiklik Bebeği Üzmüş Olabilir

• Anneden ayrılma

• Annenin işe tekrar başlaması

• Yeni bir bakıcı

• Ev düzeninde değişiklik

• Anne kokusunda değişiklik

Annenin memesi ile ilgili sorunlar

1. Düz, içe çökük, büyük veya uzun meme başı 2. Göğüsde tıkanıklık veya süt birikmesi

3. Kanal tıkanıklığı ve mastit 4. Ağrılı ve çatlak meme uçları

DOLU VE TIKANMIŞ MEME

• DOLU MEME

Sıcaktır Ağırdır Serttir Süt Akar Ateş yoktur

• TIKANMIŞ MEME Acı verir

Ödemli gibidir

Meme ucu gevşektir Parlaktır

Kırmızı görünebilir Süt Akmaz

24 saat ateş olabilir

Emzirme engellerini azaltmak için

• Gebeliğin 5. ayından itibaren elle masaj yapılıp meme başı çekilmelidir.

• Meme başının çok küçük ya da meme kasının içeri çökmüş olduğu durumlarda emzirme

sırasında meme başını saracak şekilde emzik kullanılmalıdır.

• Memeler boşaltılmalıdır.

• Emzirme sonrası memelerin kuru kalması

sağlanmalıdır.

Bazı anneler sütünün yetmeyeceği endişesini duyarlar

• İlk 2-3 gün süt az olabilir, bebek emdikçe süt gelir. Bu nedenle sık sık emzirme yapılmalıdır.

• Bebeğin huzursuz olmasının nedeni anne sütünden kaynaklanmaz. Bu endişe süt oluşumunu ve emzirmeyi engeller.

• Ek besinlere erken başlanması yine emzirme sıklığını etkileyerek süt yapımının azalmasına neden olur.

• Hazır formülalara özenti

Sağlık Bakanlığı ile UNICEF işbirliğinde temel amacı emzirmenin korunması, özendirilmesi ve desteklenmesi olan“Anne Sütünün Teşviki ve Bebek Dostu Sağlık Kuruluşları Programı”

sürdürülmektedir.

Programın temel amacı ilk 6 ay sadece anne

sütü verilmesi ve 6. aydan sonra uygun

besinlerle beraber emzirmenin 2 yaşına kadar

sürdürülmesidir.

Program “Bebek Dostu Hastaneler” kavramı ile başlamış, 2000' li yıllara gelindiğinde “Bebek

Dostu Sağlık Kuruluşları” ve ''Bebek Dostu İl''

kavramı geliştirilmiştir.

EMZİKLİLİKTE BESLENME

Emziklilik döneminde süt üretimi için

gerekli olan enerji iki kaynaktan sağlanır:

1.Gebelik süresince vücut yağı olarak depolanan enerji,

2. Besin gruplarından gelen enerji.

Enerji gereksinimi

Emzikli annenin salgıladığı sütteki enerjinin önemli bölümü kendi tükettiği besinlerden karşılanır.

Bu dönemde annenin besin ögeleri gereksinimlerinin belirlenmesinde;

Annenin doğum sıklığı

Enfeksiyonlara yakalanma sıklığı,

Malnütrisyonlu olup olmaması

Fiziksel aktivitesi dikkate alınmalıdır.

Enerji gereksinimi

• Süt yapımı için

• Meme glandlarının gelişimi için

• FA, BMR ( anne gereksinimi) için

Emziklilikte normal gereksinmeye ilave enerji

eklenmelidir.

• Postpartum 0-6 ay için,

• Ortalama süt üretimi 780 mL/gün (enerji içeriği 67 kkal/100 mL)

• Anne sütü için gereken enerji miktarı 500 kkal/gün

• İyi beslenen kadınlarda 170 kkal/gün enerji depolardan karşılanabilmektedir.

• 0-6 ay laktasyon dönemi için günlük enerji eki 330 kkal/gün

• Postpartum 7-12 ay için,

• Ortalama süt üretimi 600 mL/gün

• Bu dönemde annenin ağırlığının sabit olduğu düşünüldüğünden depolar enerji hesabına dahil edilmez.

• 7-12 ay laktasyon dönemi için günlük enerji eki 400 kkal/gün

Protein gereksinimi

Protein gereksinmesi enerji alımıyla ilişkilidir. Bu döneminde diyetin protein kalitesi,

dikkate alınmalıdır.

Gereksinim:

İlk ay………1.3 g/ 100mL süt Sonraki aylar………. 1.15 g/100mL süt Ortalama 1.2 g/100mL süt

• Örneğin:

Günlük süt yapımı 800 mL alındığında;

İlk ay…….800x1.3=10.4 g/gün ek

Sonraki aylar……800x1.15= 9.2 g/gün ek

Ya da 800x1.2=9.6 g/gün ek yapılması gerekmektedir.

Anne diyeti NPU %100-80 ise

• Diyet karışık ise (hayvansal+bitkisel) NPU %70 2 g protein/100mL süt

Günlük üretilen süt miktarı 750-800 mL ise;

2x750-800=15-16 g EK yapılmalıdır.

Laktasyonda artan gereksinimler

 Enerji………..%44

Protein……….%25

Kalsiyum………... %50

A vitamini………. %60

B₂ vitamini…….. %67

B₁ vitamini…….. %42

Demir……….. %25

Besin ögeleri Ek Günlük gereksinimi

Enerji (kkal) 500 2700

Protein (g) 15 65

Kalsiyum (mg) 400 1300

Demir (mg) 0-5 15-20

A vitamini (IU) 500 5500

B₁ vitamini (mg) 0.5 1.6 B₂ vitamini(mg) 0.5 1.8

C vitamini(mg) 35 85-95

D vitamini (mcg) 5 10-15

Temel Besin Gereksinimleri

Besin grup Normal Emziklilik-EK

Süt ve süt ürünleri 2 porsiyon 4-5 porsiyon (2-3 ek) Et-Kurubaklagil-

yumurta 2 porsiyon- 1 adet 4 porsiyon (+1 ek)

Taze sebze-meyve 3-5 porsiyon 6-8 porsiyon (+3-5 ek) Ekmek- tahıllar 3-6 porsiyon 5-10 porsiyon (+2-6 ek)