ARŞ. GÖR. YEŞİM ÇELİK T.C. ERZİNCAN BİNALİ YILDIRIM ÜNİVERSİTESİ HUKUK FAKÜLTESİ ANAYASA HUKUKU ANABİLİM DALI

ARŞ. GÖR. YEŞİM ÇELİK

T.C. ERZİNCAN BİNALİ YILDIRIM ÜNİVERSİTESİ HUKUK FAKÜLTESİ

ANAYASA HUKUKU ANABİLİM DALI

*Slayt akademik amaçlı hazırlanmış olmayıp aday memurlara kaynak temin edilememesi nedeniyle dersi daha iyi takip etmek ve sınava hazırlanırken

ANAYASA

DEVLETİN ORGANLARININ (YASAMA, YÜRÜTME VE

YARGI)

KURULUŞUNU İŞLEYİŞİNİ

KARŞILIKLI İLİŞKİLERİNİ

BİREYİN

TEMEL HAK VE HÜRRİYETLERİNİ

DEVLETİN TEMEL ORGANLARINI SINIRLAYARAK GÜVENCE ALTINA ALAN

YÜRÜTME

YARGI

YASAMA

ANAYASALARIN DEĞİŞTİRİLMESİNİ NORMAL KANUNLARDAN DAHA ZOR USULLERE BAĞLAYIP ZORLAŞTIRAN ANAYASALARA

“KATI ANAYASA” DENİR.

 ZOR DEĞİŞTİRME KURALLARI

 DEĞİŞTİRİLEMEYECEK HÜKÜMLER

* DEVLETİN ŞEKLİNE(CUMHURİYET) İLİŞKİN HÜKÜMLERDİR

*CUMHURİYETİN NİTELİKLERİ

*DEVLETİN ÜLKESİ VE MİLLETİYLE BÖLÜNMEZ BÜTÜNLÜĞÜ

*DİLİ(TÜRKÇE), BAYRAĞI(AY-YILDIZ), MİLLİ

MARŞI (İSTİKLAL MARŞI) VE BAŞKENTİ(ANKARA)

ANAYASANIN ÜSTÜNLÜĞÜ VE BAĞLAYICILIĞI

ANAYASA

Temel Hak ve Hürriyetlere İlişkin Milletlerarası Antlaşma Kanun/OHAL’de çıkarılacak

Cumhurbaşkanlığı Kararnamaleri/Milletlerarası

Antlaşma

Yürütmeye İlişkin Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi

Yönetmelikler

YAPTIRIMA BAĞLANMIŞ,

ANAYASA MAHKEMESİ KURULMUŞTUR.

ANAYASANIN MADDİ ÜSTÜNLÜĞÜ

ŞEKLİ

ÜSTÜNLÜĞÜ

YÜRÜTME

YARGI

YASAMA

CUMHURİYETİN NİTELİKLERİ

BAŞLANGIÇTAKİ TEMEL İLKELER ATATÜRK

MİLLİYETÇİLİĞİNE BAĞLI

LAİK DEVLET

İNSAN HAKLARINA

SAYGILI

SOSYAL DEVLET

DEMOKRATİK DEVLET

HUKUK DEVLETİ

TEMEL HAK VE HÜRRİYETLER

Temel hak ve hürriyetler insanoğlunun doğumla başlayan, insan olmaktan dolayı kazandığı haklardır. İnsan hakları din, dil, ırk, cinsiyet ayrımı olmadan tüm

insanlığın sadece insan olmasından dolayı yararlanabildiği haklardır.

Temel Hak ve Hürriyetlerin Sınıflandırılması Temel hak ve hürriyetler çeşitli

sebeplerden dolayı sınıflandırılmaya tabi tutulmuştur. Tarihte kabul gören

Temel hak ve hürriyetlerin sınıflandırılması hususu, Jellinek'in ayrımıdır.

NEGATİF STATÜ HAKLARI

(Kişisel Haklar-Anayasa madde 17-40)

 Olumsuz statü hakkı ya da koruyucu haklar olarak bilinir. Negatif statü hakkında, vatandaşın doğuştan kazandığı ve devletin müdahale

edemeyeceği, özel alan sınırlarını çizen, bireyi devlete karşı koruyan haklardır. Bu sebepten koruyucu haklar olarak da bilinmektedir.

Negatif statü haklarında devletin müdahale etmemesi ve izleyici

konumunda durması gerekmektedir. Negatif statü haklarında Devlet bu haklara müdahale edemez. Negatif statü hakları arasında kişi

güvenliği, din hürriyeti, konut dokunulmazlığı hakkı, ispat Hakkı suç ve cezalara ilişkin esaslar, Hak arama hürriyeti, Mülkiyet hakkı, Kanuni hakim güvencesi, Temel hak ve hürriyetlerin korunması, Dernek

kurma hürriyeti , toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme Hakkı,

sürekli ve süresiz yayın hakkı, basın araçlarının korunması , Kamu

tüzel kişilerin elinde ki haberleşme araçlarından yararlanma hakkı,

basın hürriyeti, bilim ve sanat özgürlüğü, düşünceyi açıklama ve yayma

hürriyeti, haberleşme hürriyeti, Özel hayatın gizliliği, zorla çalıştırma

yasağı gibi haklar geçmektedir.

POZİTİF STATÜ HAKLARI

(Sosyal ve Ekonomik Haklar-Anayasa madde 41-65)

İkinci kuşak haklar olarak bilinmektedir. Pozitif statü hakları, kişi adına devletin vatandaşların yaşamını kolaylaştırmak için devlete sorumluluk yükleyen haklardır. Bu haklarda vatandaş devletten bir şey istemektedir.

Bu sebepten pozitif statü hakları isteme hakları olarak da geçmektedir.

Pozitif statü hakları Anayasamızın ikinci kısmında 41 ila 65 maddeleri arasında sayılmıştır ve anayasamızda sosyal ekonomik hak ve ödevler

olarak geçmektedir. İsteme hakları genellikle sosyal ve ekonomik hayat ile ilgili olduğu için sosyal haklar olarak da isimlendirilir. Pozitif statü

hakları, Sağlık hakkı, konut Hakkı, çalışma hakkı, öğrenim Hakkı, Sosyal Güvenlik Hakkı, hayvanların korunması, kıyılardan yararlanma, toprak mülkiyeti, kamulaştırma , özelleştirme, çalışma ve sözleşme hürriyeti , gençliğin korunması, sporun geliştirilmesi, Sağlık hizmetleri ve çevrenin korunması , grev ve lokavt, toplu iş sözleşmesi ve toplu sözleşme Hakkı, sanatın ve sanatçının korunması , tarih kültür ve tabiat varlıklarının

korunması gibi haklardan vatandaşın yararlanması için devletin

müdahalesi gerekmektedir.

AKTİF STATÜ HAKLARI

(Siyasi Haklar-Anayasa madde 66-74)

Katılma hakları olarak da bilinen aktif statü hakları, yaşanan savaşlar ve insan hakları alanında ki gelişmeler neticesinde 1960'lardan sonra ortaya çıkmıştır ve tam olarak

tamamlanmamıştır. Aktif statü hakları, vatandaşın siyasi hayata katılmasını sağlayan katılma hakları olarak

bilinmektedir. Yani aktif statü hakları, vatandaşların devlet yönetimine katılmasını sağlayan haklardandır. Bu sebepten aktif statü hakları, katılma hakları olarak da bilinmektedir.

Vatan hizmeti, siyasi partilere girme, seçme ve seçilme faaliyetinde bulunma, Türk vatandaşlığı, Dilekçe ve bilgi edinme hakkı , kamu denetçisine başvurma hakkı,

dilekçe hakkı, siyasi parti kurma hakkı, kamu hizmetine

girme hakkı, Aktif statü hakları arasında gösterilebilir.

TEMEL HAK VE HÜRRİYETLERİN KULLANILMASINDA USULLER

İzin usulü , Yani bu hakların kullanılması için idari

makamlardan izin alınması (inşaat ruhsatı, sürücü belgesi..) Bildirim usulü, temel hak ve hürriyetin kullanılması için idari makamlara bildirim yapılması (toplantı ve gösteri

yürüyüşü yapmak isteyenler 48 saat önceden bulundukları yerin en büyük mülki amirine bildirmeleri gerekir)

Serbestlik usulü, temel hak ve hürriyetin kullanılması

önceden bir izin ya da bildirim şartına bağlanmaz. Bir zarar meydana gelirse ilgili kişi bundan sorumludur. Kitap

yayınlamak.

TEMEL HAK VE HÜRRİYETLERİN OLAĞAN DÖNEMDE SINIRLANDIRILMASI

1) Sınırlandırma ancak kanunla yapılır. örn; CB kararnamesi ve yönetmelikle idari bir işlemle thh sınırlandırılması mümkün değildir.

2) Sınırlandırma özel sebeplere dayanmalıdır.

3) Sınırlandırma ölçülülük ilkelerine uygun olmalıdır.

ÖLÇÜLÜLÜK:

 Başvurulan araç; sınırlama amacını gerçekleştirmeye ELVERIŞLI olmalıdır.

 Aynı araç; sınırlama amacı açısından GEREKLI(ZORUNLU) olmalıdır.

 Araç ve amaç ölçüsüz bir ORAN içinde

bulunmamalıdır.

TEMEL HAK VE HÜRRİYETLERİN OLAĞAN DÖNEMDE SINIRLANDIRILMASI

4) Sınırlandırma hak ve hürriyetlerin özlerine dokunmamalıdır. Öze dokunmama hakkı kullanılamaz hale getirmesidir. Dokunulduğunda artık hak tamamen kullanılamaz

5) Sınırlandırma demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun olmalıdır. Demokratik bir toplumda bireylerin ve toplulukların sahip olması gereken faaliyet alanını veya serbesti alanını ifade eder. Genel kabul, çağdaş batılı demokrasi düzeninden bahsedildiğidir.

6) Sınırlandırma laik Cumhuriyetin gereklerine uygun olmalıdır.

7) Sınırlandırma Anayasanın sözüne ve ruhuna aykırı

olmamalıdır.

TEMEL HAK VE HÜRRİYETLERİN OLAĞANÜSTÜ DÖNEMDE SINIRLANDIRILMASI

 Savaş, seferberlik ve olağanüstü hallerden biri mevcut olmalıdır.

 Milletlerarası hukuktan doğan yükümlülükler ihlal edilmemelidir.

 Ölçülülük ilkesine uyulmalıdır.

 Ana m. 15/2 çekirdek alana dokunulmamalıdır.

*Yaşama hakkı, maddi ve manevi varlığın bütünlüğü

*Din, vicdan, düşünce ve kanaatlerin açıklanmaya zorlanamaması

*Suç ve cezaların geçmişe yürümezliği

*Masumluk karinesi

DEMOKRATİK DEVLET

1982 Anayasasına Göre Demokratik Devlet 1. Etkin siyasal makamlar seçimle iş başına

gelmektedir.(yasamsa, yürütme ve yerel yönetim karar organları)

2. Seçimler Düzenli aralıklarla tekrarlanmaktadır.(Kural olarak 5 yılda bir. Seçimlerin yapılması ancak savaş nedeniyle bir yıl geriye bırakılabilir)

3. Seçimler serbesttir.(Seçimler; serbest, eşit, gizli, tek

dereceli, genel oy, açık sayım ve döküm esaslarına göre ve yargı yönetim ve denetimi altına yapılır.)

4. Birden çok siyasal parti vardır.

5. Muhalefetin iktidar olma şansı mevcuttur.

6. Temel kamu hakları tanınmış ve güvence altına alınmış

olmalıdır.

HUKUK DEVLETİNİN GEREKLERİ

Devletin hukuka bağlı

olması İdarenin hukuka bağlı olması

 Yasama organının hukuka bağlı olması.

 Yürütme organının hukuka bağlı olması

 Yargı organının hukuka bağlı olması



İdarenin bütün eylem ve işlemleri yargı denetimine tabi olmalı.



Hakimler bağımsız ve teminatlı olmalıdır.



İdarenin faaliyetleri önceden bilinebilir olmalıdır.



Hukuki güvenlik ilkesi ve geçmişe etki yasağı



İdarenin mali sorumluluğu mevcuttur.



Diğer: Tabii hakim ilkesi, masumluk karinesi, kanunsuz suç ve ceza olmaz ilkesi, adil yargılanma hakkı, hak

arama hürriyeti, ceza sorumluluğunun

şahsiliği, dilekçe hakkı, bilgi edinme

hakkı, Hukuka aykırı delil kabul

edilemeyeceği …

YASAMA TBMM=600 mv

YARGI YÜRÜTME

=

Cumhurbaşkanı

DEVLETİN TEMEL

ORGANLARI

SEÇİM

MV SEÇİLEBİLME ŞARTLARI SEÇMEN OLABİLME ŞARTLARI

 Her adayın en az 18 yaşını doldurmuş olması gerekiyor.

 Adayın mutlaka Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olması gerekiyor. Yabancı uyruklu kişiler seçilme hakkına sahip değillerdir.

 Milletvekili olabilmek için üniversite mezunu olmak gerekmez. En az ilkokul mezunu olmanız seçilmek ve başvurmak için yeterli olacaktır.

 Kısıtlı olmamak.

 Cumhurbaşkanlığı adayı olmamak

 Askerliğini tamamlamış olmak

 Kamu hizmetlerinden yasaklı olmamak.

 Ağır hapis cezasına hüküm giymemiş olmak.

 Taksirli suçlar hariç toplamda 1 yıl ya da daha fazla hapis cezası almamış olmak. Zimmet, hırsızlık,

dolandırıcılık, rüşvet, irtikap, güveni kötüye kullanma, gibi yüz kızartıcı bir suç işlememiş olmanız gerekiyor.

 Kaçakçılık, ihaleye fesat karıştırma, Devletin sırlarını açıklama, terör eylemlerine katılma suçlarından hüküm giymemiş olmak.

 Türk vatandaşı olmak. Adayın mutlaka Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olması gerekiyor.

Yabancı uyruklu kişiler seçilme hakkına sahip değillerdir.

 18 yaşını doldurmuş olmak.

 Seçmen kütüğüne yazılı olmak

 Kısıtlı olmamak.

 Kamu hizmetlerinden yasaklı olmamak.

 Silah altında bulunan er ve erbaşlar, askeri öğrenciler,

Cezaevinde bulunan taksirli suçlar haricindeki hükümlüler oy

kullanamazlar.

Ülkemizde %10 Ulusal/Genel Barajlı D’Hont Usulü uygulanmaktadır. Anayasamıza göre seçim kanunları temsilde adalet ve yönetimde istikrar ilkelerini bağdaştıracak şekilde düzenlenir.

MİLLETVEKİLLİĞİNİN DÜŞMESİ

 Düştüğü Durumlar;

 İstifa; oylama ile (adi çoğunluk)

 Meclis çalışmalarına özürsüz olarak ay içerisinde 5 birleşime katılmama durumu. (salt çoğunlukla)

 Milletvekilliği ile bağdaşmayan bir iş yapmak (genel kurulun vereceği gizli oyla)

O veya başka bir milletvekili Anayasa

Mahkemesine itiraz edebilir, bunu 7 gün içinde

yapmalı ve 15 gün içinde kararı beklemelidir.

MİLLETVEKİLLİĞİNİN DÜŞMESİ

 Kesin hüküm giyerse

 Kısıtlanırsa,

Kesinleşmiş Mahkeme kararının Genel Kurula bildirimiyle milletvekilliği düşer.

 Milletvekilinin Cumhurbaşkanı seçilmesi.

 Ölüm

 Bu durumda iptal davası açılamaz.

YASAMA SORUMSUZLUĞU

 Kamu düzeni gereğidir.

 TBMM üyeleri meclis çalışmalarındaki

 oy ve sözlerinden Mecliste ileri sürdükleri düşüncelerden bunları meclis dışında tekrarlamak ve açıklamaktan sorumlu tutulamazlar.

 İstisna: o oturumdaki başkanlık divanının teklifi üzerine meclisçe başka karar alınmasıdır.

 Yasama sorumsuzluğu en kısa tanımıyla milletvekillerinin söz hürriyetini korur.

 Hayat boyu sürecek olan(Süreklidir.) sorumsuzluk milletvekilini cezai takibatlara karşı mutlak olarak korur.

 Sorumsuzluk meclis veya başka bir organ tarafından

kaldırılmaz.

YASAMA DOKUNULMAZLIĞI

 Seçimden önce veya sonra bir suç işlediği ileri sürülen bir milletvekili meclis kararı olmadıkça

 tutulamaz tutuklanamaz sorguya çekilemez ve yargılanamaz.

 İstisna: Ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ve seçimden önce soruşturmasına başlamak kaydıyla anayasanın 14 üncü maddesindeki durumlar.

 Seçimden önce veya sonra milletvekiline verilmiş bir

ceza hükmünün uygulanması üyeliğin sona ermesine

bırakılır.

SORUMSUZLUK-DOKUNULMAZLIK

 Sorumsuzluk mutlak

dokunulmazlık nispidir.

 Sorumsuzluk devamlı

dokunulmazlık geçicidir.

TBMM TOPLANMASI

 Ekim ayının ilk günü toplanır.

 En çok üç ay tatil yapabilir.(1 Temmuz, Ağustos, Eylül)

 Olağanüstü toplantı: Meclis ara verme veya tatildeyken toplanmasıdır.

 CUMHURBAŞKANI doğrudan

 MECLİS BAŞKANI doğrudan ya da 1/5 mv yazılı

istemiyle

TBMM TOPLANMA VE KARARYETERSAYISI

 Toplantı yetersayısı: TBMM üye tamsayısının en az 1/3

ile toplanır. TBMM üye sayısı 600 mv olduğuna göre, toplantı yetersayısı 200’dür.

 Genel Karar Yetersayısı: toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile karar verir; ancak karar yetersayısı hiçbir şekilde üye tamsayısının ¼’inin bir fazlasından az olamaz. TBMM üye sayısı 600 mv olduğuna göre, karar yetersayısı minimum 150’dur.

 Toplantıya katılanların salt çoğunluğu ise, bileşime

katılanların yarısını aşan çoğunluktur. Çift sayılarda

yarının bir fazlası iken, tek sayılarda yarıyı geçen ilk

sayıdır.

TBMM GÖREV VE YETKİLERİ

 Kanun Koymak

 Cumhurbaşkanı, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Bakanları Denetlemek

 Bütçe ve Kesin Hesap Kanun Tekliflerini Görüşmek ve Kabul Etmek

 Para Basılmasına Karar Vermek

 Savaş İlanına Karar Vermek

 Milletlerarası Antlaşmaların Onaylanmasını Uygun Bulmak

 Genel ve Özel Af İlanına karar Vermek

KANUN YAPIM USULÜ

BİR VEYA BİRDEN FAZLA MV «KANUN TEKLİFİ» VERİR

TBMM BAŞKANLIĞINA

KOMİSYONA HAVALE EDİLİR

KOMİSYON RAPOR HAZIRLAR

TBMM GENEL KURULUNDA GÖRÜŞÜLÜR

KANUN HALİNE GELİR

CUMHURBAŞKANININ ONAYINA SUNULUR

RESMİ GAZETE YAYIMLANIR-(Cumhurbaşkanı, TBMM kabulünden itibaren 15 gün içinde) YÜRÜRLÜĞE GİRER.(Başka bir yürürlük tarihi de kararlaştırılabilir)

Meclisin Bilgi Edinme ve Denetim Yolları:

1-) Yazılı Soru: Yazılı soru, yürütmenin görev ve yetkileriyle ilgili belli bir konuda,

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve ilgili

bakanlardan bir önerge ile bilgi alınmasını

sağlayan bir parlamenter bilgi edinme aracıdır.

2-) Genel Görüşme: Genel görüşme, toplumu ve devlet faaliyetlerini ilgilendiren belli bir

konunun, TBMM Genel Kurulunda görüşülmesidir.

Siyasi parti grupları veya en az 20 milletvekili

tarafından yazılı bir önergeyle istenebilir.

3-) Meclis Araştırması

Yasama organının bir konuda bilgi edinmek için kendi içinden oluşturduğu özel bir komisyon eliyle gerçekleştirdiği bilgi edinme ve denetim

çalışmasıdır.

Siyasi parti grupları veya en az 20 milletvekili

tarafından yazılı bir önergeyle istenebilir

4-) Meclis Soruşturması : Cumhurbaşkanı

yardımcıları veya bakanların görevleri sırasında ve görevleri ile ilgili olarak işlemiş oldukları

iddia edilen suçlardan dolayı, Anayasa

Mahkemesinin Yüce Divan sıfatıyla yaptığı yargılamanın başlamasını sağlayan ve bizzat yasama organı tarafından yerine getirilen

hukuki süreci ifade eder.

*TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğunun (301) vereceği bir önerge ile istenebilir.

*Başbakan’ın sevki halinde hükümet istifa

etmiş sayılır.

*Meclis soruşturması açılmasına 1 ay içerisinde yapılacak görüşme sonucunda TBMM Genel Kurulu tarafından gizli oyla karar verilir.

*Kabul edilirse 15 kişilik bir meclis soruşturma komisyonu kurulur.

*Meclis soruşturması komisyonu, raporunu kuruluşundan itibaren 2 ay içinde verir.

Soruşturmanın bitirilememesi halinde, komisyona 1 aylık yeni ve kesin bir süre verilir.

*Görüşmeler tamamlandıktan sonra komisyon raporu Genel Kurulca gizli oyla karara bağlanır. Bu oylamada üye tamsayısının 2/3 (400) çoğunluğunun gizli oyuyla karar verilmektedir.

TBMM’nin Yüce Divana sevk kararı kesindir.

*Görevde bulunan Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakanın Yüce Divana sevk kararı ile

birlikte görevi resen sona ermez. Buna karşılık yargılama neticesinde Yüce Divanda

seçilmeye engel bir suçtan mahkûm olan Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakanın

görevi sona ermektedir.

Yürütme

Cumhurbaşkanı

Cumhurbaşkanı

Yardımcısı Bakanlar

CUMHURBAŞKANININ SEÇİMİ

 Cumhurbaşkanının görev süresi 5 yıldır.

 Cumhurbaşkanı seçilme yeterliliğinin şartları:

*Türk vatandaşı olmak

*40 yaşını doldurmuş olmak

*Yükseköğretim yapmış olmak

*Milletvekili seçilebilme yeterliliğine sahip olmak

*Daha önce bir defadan fazla Cumhurbaşkanlığı yapmamış olmak

 Cumhurbaşkanını seçme yetkisi HALKA aittir.

 Cumhurbaşkanlığına, siyasi parti grupları, en son yapılan genel seçimlerde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az yüzde beşini almış olan siyasi partiler ile en az yüz bin seçmen aday gösterebilir.

 Cumhurbaşkanı seçilen milletvekilinin Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliği sona erer.

 Genel oyla yapılacak seçimde, geçerli oyların salt çoğunluğunu alan aday, Cumhurbaşkanı seçilir. İlk oylamada bu çoğunluk sağlanamazsa, bu oylamayı izleyen ikinci pazar günü ikinci oylama yapılır. Bu oylamaya, ilk oylamada en çok oy almış iki aday katılır ve geçerli oyların çoğunluğunu alan aday, Cumhurbaşkanı seçilir.

 İkinci oylamaya katılmaya hak kazanan adaylardan birinin herhangi bir nedenle seçime katılmaması halinde; ikinci oylama, boşalan adaylığın birinci oylamadaki sıraya göre ikame edilmesi suretiyle yapılır. İkinci oylamaya tek adayın kalması halinde, bu oylama referandum şeklinde yapılır. Aday, geçerli oyların salt çoğunluğunu aldığı takdirde

Cumhurbaşkanı seçilir. Oylamada, adayın geçerli oyların çoğunluğunu alamaması halinde, sadece Cumhurbaşkanı seçimi yenilenir.

 Seçimlerin tamamlanamaması halinde, yenisi göreve başlayıncaya kadar mevcut Cumhurbaşkanının görevi devam eder.

CUMHURBAŞKANININ CEZAİ SORUMLULUĞU



Cumhurbaşkanı hakkında, bir suç işlediği iddiasıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının salt çoğunluğunun vereceği önergeyle soruşturma açılması istenebilir. Meclis, önergeyi en geç bir ay içinde görüşür ve üye

tamsayısının beşte üçünün gizli oyuyla soruşturma açılmasına karar verebilir.



Soruşturma açılmasına karar verilmesi halinde, on beş kişilik bir komisyon tarafından soruşturma yapılır. Komisyon, soruşturma sonucunu belirten raporunu iki ay içinde Meclis Başkanlığına sunar. Soruşturmanın bu sürede bitirilememesi halinde, komisyona bir aylık yeni ve kesin bir süre verilir.



Türkiye Büyük Millet Meclisi, üye tamsayısının üçte ikisinin gizli oyuyla Yüce Divana sevk kararı alabilir. Yüce Divan yargılaması üç ay içinde tamamlanır, bu sürede tamamlanamazsa bir defaya mahsus olmak üzere üç aylık ek süre verilir, yargılama bu sürede kesin olarak tamamlanır.



Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, seçim kararı alamaz.



Yüce Divanda seçilmeye engel bir suçtan mahkûm edilen Cumhurbaşkanının görevi sona erer.



Cumhurbaşkanının görevde bulunduğu sürede işlediği iddia edilen suçlar için

görevi bittikten sonra da bu madde hükmü uygulanır.

YÜRÜTMENİN DÜZENLEYİCİ İŞLEMLERİ

OLAĞAN CB KARARNAMELERİ OLAĞANÜSTÜ CB

KARARNAMELERİ YÖNETMELİK

ADSIZ DÜZENLEYİCİ İŞLEMLER ^{( KARAR,}

TEBLİĞ, GENELGE, İLKE KARARLARI, İLAN, GENEL EMİR…)

Olağan Dönem CBK ile Olağanüstü Dönem CBK Arasında Karşılaştırma

OLAĞAN CBK OLAĞANÜSTÜ CBK

1.Yetkili Makam Cumhurbaşkanı Cumhurbaşkanı

2.Konu Unsuru Sınırlamalar:

-Temel Hak ve Hürriyetler Düzenlenemez (Sosyal haklar hariç).

-Anayasada münhasıran kanunla düzenlenmesi gereken konularda CBK düzenlenemez.

-Kanunda açıkça

düzenlenen konularda CBK düzenlenemez.

Her konu düzenlenebilir.

Ancak düzenlemeler;

-Gerekli -Ölçülü

-Milletlerarası hukuktan doğan yükümlülükleri ihmal

etmeyecek,

-Çekirdek alana dokunmayacak.

3.Sebep Unsuru Belirlenmemiş Olağanüstü haller

OLAĞAN DÖNEM CBK

OLAĞANÜSTÜ DÖNEM CBK

6. TBMM’de Görüşme Süresi - 3 ay

7.Anayasa Mahkemesinin Denetimi

Var Yok

8.Uygulanma Süresi Süresiz Olağanüstü hal süresince

9.Uygulanacağı Yer Tüm Ülke Olağanüstü hal ilan edilmiş yerler

Olağan Dönem CBK ile Olağanüstü Dönem CBK Arasında

Karşılaştırma

YÖNETMELİK

 Cumhurbaşkanı, Bakanlıklar ve Kamu tüzel kişileri tarafından,

 Kanunların ve CB Kararnamelerinin Uygulanmasını Sağlamak amacıyla,

 Hangi yönetmeliklerin Resmi Gazetede yayımlanacağı kanunda belirtilir.

 Yargısal denetimi İdare Mahkemeleri ve Danıştayda

yapılır.

TÜRKİYE’DE YARGI KOLLARI

YARGI KOLU İLK DERECE MAHKEMELERİ

İSTİNAF

MAHKEMELERİ

ÜST DERECE MAHKEMESİ ANAYASA

YARGISI

- - ANAYASA

MAHKEMESİ

ADLİ YARGI -HUKUK

Sulh Hukuk Asliye Hukuk -CEZA

Asliye Ceza Ağır Ceza

BÖLGE ADLİYE MAHKEMELERİ

YARGITAY

İDARİ YARGI İdare ve Vergi Mahkemeleri

BÖLGE İDARE MAHKEMELERİ

DANIŞTAY UYUŞMAZLIK

MAHKEMESİ

- - UYUŞMAZLIK

MAHKEMESİ

HAKİMLERİN BAĞIMZILIĞI VE TEMİNATI

HAKİMLERİN BAĞIMSIZLIĞI HAKİMLİK TEMİNATI

 Yasama organına karşı bağımsızlık

 Yürütme organına karşı bağımsızlık

 Yargı organına karşı bağımsızlık

 Çevreye karşı bağımsızlık

 Azledilememe

 Emekliye sevk edilmeme

 Aylık ve ödenekten yoksun kılınmama

 İdari görevlere atanmama

 Coğrafi teminat(Türkiye’de

yoktur)

NİTELİK ^ASIL SEÇİLEN MAKAM

Adalet Bakanı 1 Tabi Başkan ( Anayasa Gereği)

Adalet Bakanlığı Müşteşarı 1

Tabi Üye ( Anasaya Gereği )

Yargıtay Üyesi 3

Danıştay Üyesi 1

TBMM

Yüksek Öğretim Kurumlarının Hukuk Dallarında Görev Yapan Öğretim Üyeleri ile

Avukatlar Arasından

3

Birinci Sınıf Olup, Birinci Sınıfa Ayrılmayı Gerektiren Nitelikleri Yitirmemiş Adli Yargı Hakim ve Savcıları Arasından

3

CUMHURBAŞKANI

Birinci Sınıf Olup, Birinci Sınıfa Ayrılmayı Gerektiren Nitelikleri Yitirmemiş İdari Yargı Hakim ve Savcıları Arasından

1

HAKİMLER VE SAVCILAR YÜKSEK KURULU

ÜYE SEÇİM USULÜ

ADAYIN NİTELİĞİ ^KONTENJAN ÖNEREN MAKAM SEÇEN MAKAM

Sayıştaş Üyesi 2 Sayıştay TBMM (Her

kontenjan için önerilen üçer aday

arasından)

Serbest Avukat 1 Baro Başkanları

Yargıtay Üyesi 3 Yargıtay CUMHURBAŞKANI

( Her kontenjan için önerilen üçer aday

arasından)

Danıştay Üyesi 2 Danıştay

Üniv. Öğretim Üyesi 3 YÖK

Üst Kademe Yöneticileri,

Serbest Avukatlar, Birinci Sınıf Hakim ve Savcılar ile En Az Beş Yıl Raportörlük Yapmış

Anayasa Mahkemesi Raportörleri

4 Öneren Makam Yok CUMHURBAŞKANI

(Doğrudan)

Toplam : 15

ANAYASA MAHKEMESİ ÜYE SEÇİMİ

ANAYASA MAHKEMESİNİN GÖREV ve YETKİLERİ

1-)Aşağıdaki normların ;

*Kanunlar

*Olağan Dönem CB Kararnamelerini

*Anayasa Değişiklikleri ( Sadece Şekil Yönünden )

*TBMM İçtüzüğü

*Yasama Dokunulmazlığının Kaldırılması Kararları

*Milletvekilliğinin Düşmesi Kararlarının

Anayasaya uygunluğunu denetlemek

2-) Bireysel Başvuruları Karara Bağlamak

• Herkes,

• Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden,

• Avrupa İnsan Hakları sözleşmesi kapsamındaki herhangi birinin

• kamu gücü tarafından, ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilir.

• Başvuruda bulunabilmek için olağan kanun

yollarının tüketilmiş olması şarttır.

3-)Bazı Kişileri Yüce Divan Sıfatıyla Yargılamak;

*Cumhurbaşkanı, TBMM Başkanı,

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanları ve Yüksek Mahkeme Üyelerini, Genel Kurmay Başkanı, Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri

komutanlarını görevleri ile ilgili suçlarından dolayı 4-)Siyasi Partilerin Kapatılmasına Karar

Vermek ;

5-) Siyasi Partilerin Mali Denetimlerini Yapmak

6-) Uyuşmazlık Mahkemesine Başkan Seçmek

AY DEĞİŞİKLİĞİ TEKLİFİ MECLİSİNİN ÜYE TAM SAYISININ 1/3 DEN AŞAĞI OLAMAZ.(EN AZ 200 MV)

KABUL İÇİN İKİ İHTİMAL MEVCUTTUR.

KABUL OYU3/5 İLE 2/3(360-399) ARASINDA

2/3 (400+) VE DAHA FAZLASI

Cumhurbaşkanı Anayasa değişikliğini;

 Direk onaylayamaz.

 Cumhurbaşkanı

halkoylamasına sunmak zorundadır.

(Mecburi Halkoylaması)

Cumhurbaşkanı Anayasa değişikliğini;

 Direk onaylayabilir.

 Cumhurbaşkanı

halkoylamasına sunmak zorunda değildir.

(İhtiyari Halkoylaması)