C O R
H
C O R
R
C O
Etanal (Etilaldehit, Asetaldehit) Valeraldehit
1-Formil-2-metil propan 2-Propenal / Akrilaldehit 3-Bütenal / Krotonaldehit Formil siklopentan
Benzaldehit
Propanon / Aseton
Asetil aseton
Fenil metil keton / Asetofenon CH
3CHO
CH
3CH
2CH
2CH
2CHO
CH CH
2CHO H
3C
H
3C
CH CHO H
2C
CH
2CH CH
2CHO CHO
CHO CH
3C CH
3O CH
3C CH
2O
C CH
3O
C CH
3O
Etil metil Keton 2-Keto bütan 2-okso bütan 2-Bütan-on
Bütanal Bütiraldehit 1-oksobütan
CH 3 C CH 2 CH 3
O O C CH 2 CH 2 CH 3 H
Aynı sayıda “C” içeren aldehit ve ketonlar pozisyon izomerleridir;
1) Alkollerin Oksidasyonu veya Deshidrojenasyonu :
Aldehit Keton
Cu, 300ºC veya K
2Cr
2O
7/H
2SO
4gibi oksidan kullanıllır.
R CH 2 OH R C H
C O R'
R CH OH R'
R
O
2) Organik asitlerin redüksiyonu:
*
Asitlerin bir tanesi formik asit ise Aldehit elde edilir.
R C O
2 OH ThO 2
250ºC R C R O
+ CO 2
3) Özel aldehit sentez yöntemleri:
a) Asit Klorürlerin Redüksiyonu
b) Organomagnezyenlerin Sübstitüsyonu
R C O Cl
(Pd/BaSO 4 ) R C O
H + H Cl H 2
+
+ R MgX + HC
OEt OEt OEt
C OEt H OEt
R MgX(OEt)
+ H
2O
R C O
H 2 C
2H
5OH
Etil ortoformiyat Asetal
c) Etilenik yapıya katım reaksiyonu
*Endüstriyel önemi olan bir reaksiyon
d) Alkenlerin oksidasyonu
R CH CH 2 CO, H 2 R CH C O H
CH 3
C C + H
R R H
+ O 3 C O
H R
H 2 O 2
4) Özel keton sentez yöntemleri:
a) Addisyon reaksiyonları ile:
b) Nitrillerin organomagnezyenlerle etkileşmesi ile:
R C CH 3 O
H 2 O +
R C CH Hg +2 / H +
+ +
HCl
+
R C N R'-MgX R C N MgX R'
H
2O R C N H
R'
MgX(OH) H
2O / HCl
R C R' O NH
3NH
4Cl
Formaldehit gaz, C
16’ya kadar sıvı, diğerleri katı bileşiktir.
İlk üyeler suda çözünebilir, organik çözücülerde çözünürler.
%35’lik Formaldehit, Formol (dezenfektan)
Ketonlar birçok organik madde için iyi bir çözücüdür.
Bazı aldehit ve ketonlar güzel kokulu olup parfümeride kullanılır.
Nonanal gül kokulu
Dodekanal menekşe kokulu
Sitronellal sabun ve parfümeri sanayide kullanılır
Muskon ve β-ionon ketonik güzel kokulu
maddeler
sp
2hibridasyon ürünü ve düzlemsel
1) Nükleofilik katım;
2) Asit Özellik;
“alfa-C” hidrojeni mobil özellikte
C O 120º
C O C O
+ H 2 O C H
C O
NaOH
C C O Na
Sodyum enolat
1) Karbonil Gruplarının Katım Reaksiyonları:
a) Hidrojenasyon
Bu reaksiyon LiAlH
4ile de yapılabilir;
C O H
R H
2/ Kat.
(Zn/HCl) (Fe/Asetik Ac.)
CH H R
OH
C O R'
R H
2/ Kat.
CH R'
R
OH
H
2O +
C O R'
R
H LiAlH
3R C R'
OLiAlH
3H R C
R'
OH
H
b) Hidratasyon (su katımı):
c) Alkol katımı
Keton Hemiketal Ketal
Aldehit (R’=H ) Hemiasetal Asetal Geminal diol
=gem-diol
H 2 O C O +
R
R' R C
R'
OH OH H 2 O
C O + Cl 3 C
H
Cl 3 C C H
OH OH
R''OH C O +
R R'
R C R'
OH OR''
R''OH
R C R'
OR'' OR''
Kloralhidrat
(Hipnotik)
d) Organometalik bileşik katımı
Formaldehit Primer alkoller Aldehitler Seconder alkoller Ketonlar Tersiyer alkoller
e) Siyanhidrik Asit (HCN) katımı
H 2 O R''MgX
+ R C O
R'
R C R'
O MgX
R'' R C
R'
O H R''
+ R C O
R
R C R
OH H-CN CN
Siyanhidrin türevi
f) Aldehitler ve metilketonlar NaHSO 3 ile çözünmeyen katı madde oluştururlar. Bulunduğu ortamdan saflaştırılır. Yeniden başlangıç maddelerine parçalanarak saf aldehit veya metilketon elde edilir
Bisülfit katım bileşiği çöker
+ +
R C O H
R C H
OH SO
3Na NaHSO
3NaOH HCl
R C O
Na
2SO
3H NaCl H
2SO
3H
2O R C O
+ H +
+
2) α-C’daki Mobil Hidrojenin Reaksiyonları:
a) Keto-Enol dengesi (Keto-Enolik Totomeri)
Örn:
CH C O C C
OH
CH
3C O
CH
2H
CH
3C O H
CH
2Ketonik form Enolik form (%0.00025)
CH
3C O
CH C O
CH
3H
CH
3C CH OH
C O
CH
3Asetil aseton %80
b) Alkilleme, Alkilasyon
+ NaNH
2+
R C O
CH
3R C
O
CH
2Na NH
3veya C
2H
5ONa (C
2H
5O H)
+ +
R C O
CH
2Na R X R C
O
CH
2R NaX
c) Halojenleme
CHCl
3; Kloroform, CHI
3; İyodoform,
Sonuç: Asit ortamda monohalojenli türev
Bazik ortamda haloform bileşikleri elde edilir.
+ Br
2+
R C O
CH
3Asit ortam R C O
CH
2Br HBr
+
+ Br
2R C O
CH
3Alkali ortam
R C O
ONa CHBr
3R C CBr
3O
NaOH (alfa-halojenli ketonlar)
Bromoform
d) Aldolizasyon
CH
2C O H H
+ OH CH
2C
H O
+ H
2O CH
3C O
H + CH
2C O H
CH
3C O H
CH
2C O H
CH
3C OH
H
CH
2C O H
- H
2O Kolay
deshidratasyon
CH
3CH CH C O H Aldol
(Aldehit + Alkol)
Kroton aldehit
Beta-hidroksi bütiraldehit 3-Hidroksi bütanal
Beta-aldol
ÇAPRAZ ALDOL KONDENSASYONU ÇAPRAZ ALDOL KONDENSASYONU
Bir enolat iyonu, başka bir aldehit ya da ketonun karbonil grubuna katılır.
Aldol : 3-hidroksi aldehit ya da 3-hidroksi keton
ÇAPRAZ ALDOL KONDENSASYONU ÇAPRAZ ALDOL KONDENSASYONU
4 farklı aldol katım ürünü oluşabilir !!!
3) “O” atomunun kaybı ile oluşan kondensasyon reaksiyonları:
Oksimler Hidrazonlar
Semikarbazonlar
R C O
H + R' NH 2 R C H
O NH 2 R
R C H
O H NH R - H 2 O
C N R H
R
(Schiff bazları
=İmin türevleri)
4) Aldehitlere özgü reaksiyonlar:
a) Oksidasyon
b) Otooksidasyon
Hava oksijeni, KMnO
4, K
2Cr
2O
7R C O
H C O
R OH oks.
1/2 O 2
C O
R H
O 2
(Hava oksijeni)
C O
R O OH C O
R OH
Perasit
Kolayca asitlere oksitlenir.
Aldehit’in kendisi redüktördür.
c) Redüktör özelliğe bağlı reaksiyonlar Fehling çözeltisi ile;
Amonyaklı AgNO3 çözeltisi ile;
Bu reaksiyon sadece aldehitlere özgü değildir.
Kolay oksitlenebilen şekerler, polihidroksi fenoller, amino fenoller, hidroksil aminler de bu reaksiyonu verir.
+ C O
R H C O
R OH
2 CuO + Cu
2O
Kiremit kırmızısı çökelti
+ C O
R H C O
R ONH
42 Ag(NH
3)
2OH 2 Agº + + H
2O + 3 NH
3Diamin gümüş
kompleksi
Gümüş ayna
oluşumu
c) Polimerizasyon
Plastik sanayide önemi var.
3 CH 2 O O
H
2C
O CH
2O H
2C
Trioksimetilen (Trioksan)
Asit ortam
ısı Formaldehit
O
C H O C H CH O CH
3H
3C CH
3H
+/ ısı
Asetaldehit
Paraldehit
(Hipnotik)
Sentezlerde başlangıç maddeleri
Bazı ketonlar (aseton) çözücü olarak kullanılır.
Bazı aldehit ve ketonlar parfümeride kullanılır.
Formaldehit plastik madde endüstrisinde
kullanılır.
vanilin
vanilya çekirdeği
