Bilimsel Araştırma Yöntemleri

(1)

Bilimsel Araştırma Yöntemleri

3 ve 4. Ders

(2)

Nitel ve Nicel Farkları

(3)

Araştırma Sürecinin Aşamaları

 Hangi model kullanılırsa kullanılsın tüm araştırmacılar bir dizi benzer etkinliği yerine getirirler.

 Sistematiklik!

(4)

Araştırma Sürecinin Aşamaları

1. Güçlüğün Sezilmesi

2. Problemin Tanımlanması

3. Araştırma Soruları / Hipotezleri Belirleme 4. Literatür Tarama

5. Gözlenebilir Sınayıcıların Belirlenmesi (Örneklem Seçimi / Veri toplama

Araçlarının Geliştirilmesi)

6. Deneme ve Değerlendirmenin Yapılması (Uygulama / Verilerin Analizi)

7. Raporlaştırma

(5)

Probleme Ulaşma Yolları

 Kişisel deneyimler,

 Alanla ilgili var olan teoriler,

 Daha önce yapılmış ve tekrar yapılabilecek durumda olan çalışmalar

 Kütüphane kaynakları

(6)

Problem

 Giderilmek istenen güçlük

 Teoremler veya kurallar yardımıyla çözülmesi istenen soru veya mesele

 Her güçlük bir bilimsel araştırmanın

problemi olabilir mi?

(7)

Problemde Olması Gereken Özellikler

Genel Ölçütler

 Çözülebilirlik / görgül yollarla incelenebilirlik

 Önemlilik

 Yenilik

 Etik kurallara uygun olarak araştırılabilirlik

 (açık yalın ifade edilmeli, sınırlanmalı,

değer yargısı içermemeli)

(8)

Problemde Olması Gereken Özellikler

Özel Ölçütler

 Alanda Yeterlik

 Yöntembilim Yeterliği

 Zaman ve Olanak Yeterliği

 İlgi Yeterliği

(9)

Problemin Sınırlandırılması



Açık, net ve sınırlandırılmış bir araştırma problemi hâline getirilmesi



Araştırma konuları zaman, mekân

(coğrafya), yaş, olay, olgu gibi özelliklere dayanarak daraltılabilir

Örnek: ‘boşanmış aile çocukları ve eğitim’

şeklinde çok genel bir konu aşağıda gösterilen şekilde adım adım

daraltılabilir

(10)

Problemin Sınırlandırılması

 Boşanmış aile çocuklarının boşanma sonrası okula uyum süreci

 Boşanmış aile çocuklarının boşanma sonrası ilkokula uyum süreç

 Boşanmış aile çocuklarının boşanma sonrası ilkokula uyum sürecinde karşılaştıkları sorunlar

 Boşanmış aile çocuklarının boşanma sonrası ilkokula uyum sürecinde karşılaştıkları sosyal sorunlar

 Büyük şehirlerde yaşayan boşanmış aile çocuklarının boşanma sonrası ilkokula uyum sürecinde karşılaştıkları sosyal sorunlar

 Problem cümlesi: Büyük şehirlerde yaşayan boşanmış aile çocuklarının boşanma sonrası ilkokula uyum sürecinde karşılaştıkları sosyal sorunların incelenmesi.

(11)

Literatür Taraması

 İlgilendiğiniz konuya ilişkin bilgiler bulma

 Araştırmaya kuramsal bir temel kazandırma

 Benzer çalışma sonuçlarını görebilme

 Daha önce çalışma yapılmış mı tespit edebilme

 Çalışma planı hakkında fikir verme

(12)

Ne Zaman Yapılır?

(13)

Literatür Taraması

 Birincil Kaynaklar

 İkincil Kaynaklar

(14)

Nerden Yapılır

 Kütüphane

 e-kaynaklar

 Elektronik veri tabanları

 http://uvt.ulakbim.gov.tr/uvt/

 https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/

 www.scholar.google.com.tr

 Üniversite kütüphanelerinin e-kütüphane bağlantıları http://kutuphane.ankara.edu.tr/?

page_id=93

(15)

Nasıl Yapılır

 Anahtar Kelimeler (ve eş anlamlıları)

 Tırnak İşareti “ …”

 Ve / Veya /Değil ( And / Or / Not )

(16)

Dikkat Edilmesi Gerekenler

 Yeni çalışmalardan eskiye

 Kaynakçalarından faydalanma

 Özet okuma

 Öncelikli birincil kaynak

 Kitapların içindekiler ve dizin bölümleri

 Notlar alın

(17)

Özet

 4N 1K Kuralı kullanılarak tüm

çalışmalar bir tabloda özetlenebilir

(18)

(19)

Problem Durumunun Raporlaştırılması

 Genelden özele

 Paragraflar arası bağlantı

 Gerekçenin Bildirilmesi

 Üçüncü Tekil Şahıs

 Pasif yapı

 En son problem cümlesi

(20)

Değişken

 Ölçümden ölçüme değişik değerler alabilen

 Nitel / Nicel

 Sürekli / Kesikli

 Bağımlı / Bağımsız

(21)

Amaç

 Amaç, araştırma probleminin somut bir biçimde (değişkenleri de

belirterek) ifade edilmesidir.

 Ele alınan konuda nelerin araştırıldığını açıklar.

 Genel Amaç / Alt Amaçlar

 Soru ya da düz cümle (hipotez) (geniş

zaman)

(22)

Hipotez (Denence)

 Araştırma Hipotezi (H1)

 İstatistiksel (null-sıfır-farksızlık) Hipotez (H0)

 Yönsüz / tek yönlü Hipotez

(23)

Önem

 Araştırma sonuçlarının kurama ve/veya uygulamaya katkısı, bu sonuçların hangi sorunların

çözümünde ve nasıl kullanılabileceği

açıklanır.

(24)

Sayıltılar

 Araştırmayı etkileyeceği düşünülen, doğruluğundan büyük ölçüde emin olunan denenmeyen/denenemeyen yargılardır.

 Araştırma sonuçlarının geçerliği, bu yargıların doğruluğuna bağlıdır.

 Olabildiğince az sayıda tutmak, gereksiz yere çoğaltmamak araştırma sonuçlarının geçerliği açısından önemlidir.

 Varsa ve araştırmacı bunları görememiş ve yazmamışsa bu durum da araştırma sonuçlarının geçerliğini düşürür.

(25)

Sayıltılar

Herhangi birşeyin sayıltı olabilmesi için

 Doğruluğundan büyük ölçüde emin olunması

 Denemenin ya olanaksız olması ya da bunun için gereken bilimsel çaba

ve/veya maliyetin yararından çok daha

fazla olması gerekmektedir

(26)

Sınırlılıklar

 Araştırmacının yapmak isteyip de çeşitli nedenlerle yapamadığı durumların belirtilmesidir.

 Problemin değişkenlerine ve araştırmanın yöntemine ilişkin olabilir.

Zaman, maliyet ve değişkenlerin

kontrolüne bağlı olarak da ortaya

çıkabilir.

(27)

Tanımlar

 Kavramsal Tanım

 İşlemsel Tanım (işevuruk tanım)

 Belli soyut kavramlara açıklık getirmek amacı ile ikinci bir yorumu gerektirmeyecek biçimde, açık seçik ve araştırmaya özgü olmalıdır.

 Bir kavramın bir başka kavramla tanımı yapılmamalıdır.

 İşlemsel tanımlar araştırmaya özgüdür ve araştırmadan araştırmaya değişebilir