YOLLARIN RENGİ SİYAH MI, BEYAZ MI OLMALI?
D i l i m i z e ç e v i r e n : Y. M ü h . M i m a r P e r t e v T A N E R Y a ğ m u r l u v e k a r a n l ı k b i r g e c e d e a s f a l t b i r yol ü z e r i n d e o t o m o b i l l e u z u n b i r y o l c u l u k y a p a r k e n d i r e k s i y o n d a k i i n s a n , ( İ n s a n b u y o l l a r d a h i ç b i r şey gö-r e m i y o gö-r , k u z u m b u y o l l a gö-r d a h a a ç ı k r e n k l i y a p ı l a m a z m ı ? ) d i y e r e k s ö y l e n e -c e k t i r . F a k a t a y n ı a d a m , g ü n e ş l i b i r g ü n d e öğle z a m a n ı y e n i i n ş a e d i l m i ş b e y a z r e n k l i b i r b e t o n y o l ü z e r i n d e d i r e k s i -yon k u l l a n ı r k e n , b u s e f e r d e b u d u r u m u p r o t e s t o e d e r e k : ( B u a ç ı k renik y o l l a r ı n y a p ı l m a s ı b e n c e e n b ü y ü k h a t a d ı r , ) d e r . B u s u r e t l e biz b u r a d a i k i p r o b l e m le k a r ş ı k a r ş ı y a b u l u n m a k t a y ı z . H a n gisi d a h a i y i d i r ? A ç ı k y a h u t k o y u r e n k -li o t o m o b i l y o l l a r ı m ı ? A v r u p a d a B a t ı A l m a n y a M ü n a k a l â t V e k â l e t i s o n z a m a n l a r d a ş u k a r a r a v a r -m ı ş t ı r . K o y u r e n k , -m a v i - g r i o t o -m o b i l yol-l a r ı , m o t o r yol-l u v a s ı t a k u yol-l yol-l a n a n yol-l a r i ç i n a ç ı k r e n k l e k a p a l ı o l a n y o l l a r d a n d a h a az y o r u c u o l m a k t a d ı r . O n u n i ç i n m a v i - g r i y o l l a r ı k e n d i l e r i i ç i n k a b u l e t m i ş b u l u n -m a k t a d ı r l a r . B u n a -m u k a b i l a ç ı k r e n k l i y o l l a r ı n iyi t a r a f l a r ı d a ş u d u r ki, e n t e h likeli k a z a l a r e k s e r i y e t l e g e c e o l m a k t a dır. B u n u n i ç i n ö n ü n ü d a h a iyi g ö r e b i l -m e k i ç i n ş e h i r l e r a r a s ı o t o -m o b i l yolla-r ı n ı n m ü m k ü n o l d u ğ u k a d a yolla-r a ç ı k yolla-r e n k o l m a s ı l â z ı m d ı r . M e m l e k e t i m i z d e m a a l e s e f b i r ç o k y o l l a r ı m ı z t e k n i k v e i k t i s a d î s e b e p l e r d e n d o l a y ı s i y a h r e n k l i o l a r a k y a p ı l m a k t a -d ı r l a r . B u g ü n k a t ' î o l a r a k t e s p i t e-dil- edil-m i ş t i r ki, g e c e l e r i a ç ı k r e n k l i y o l l a r d a k a z a l a r , k o y u r e n k l i y o l l a r a n a z a r a n da-h a az. o l m a k t a d ı r . V a s ı t a k u l l a n a n da-h e r i n s a n , s i y a h r e n k l i y o l l a r d a g e c e l e y i n ıs-l a k ve sisıs-li o ıs-l d u ğ u z a m a n ıs-l a r f a r ıs-l a r ı n ı ş ı k l a r ı kısa m e s a f e l e r d e d a h i f a z l a s i y l e m a s e d i l i r l e r v e b u s u r e t l e b e k l e n m e d i k h e r h a n g i b i r m a n i a y ı d e r h a l g ö s t e r e m e -y i p a n c a k m a h a l l i n e -y a k l a ş ı l d ı ğ ı z a m a n g ö s t e r e b i l i r l e r . B i r ç o k i l e r i m e m l e k e t -l e r d e k i ş e h i r -l e r a r a s ı n d a k i y o -l -l a r ı n a ç ı k r e n k l i o l a r a k y a p ı l m a s ı n d a k i s e b e p yal-nız b u d e ğ i l d i r . G e c e l e r i a ç ı k r e n k l i be-t o n y o l l a r ı n k o y u r e n k l i a s f a l be-t y o l l a r a n a z a r a n d ö r t d e f a d a h a f a z l a ışığı a k s e t -t i m e k -t e o l d u k l a r ı y a p ı l a n -t e c r ü b e l e r l e s a b i t o l m u ş t u r . B i r l e ş i k A m e r i k a D e v l e t l e r i n d e ( A D A C M o t o r w e l t ) b u s a h a d a k i a r a ş t ı r -m a l a r ı n ı b i l d i r -m e k t e v e d e -m e k t e d i r ki, g e c e l e r i a ç ı k r e n k l i b i r y o l d a k o y u r e n k -li b i r y o l a n a z a r a n d ö r t d e f a d a h a f a z l a ışık e l d e e d i l m e k t e d i r . V e A l m a n T ı p A r a ş t ı r m a B ü r o s u d a b i l h a s s a t ı b b î ba-k ı m d a n ba-k o y u r e n ba-k y o l l a r d a t e h l i ba-k e l i ba- ka-z a l a r ı n m e y d a n a g e l d i ğ i h u s u s u n d a na-zarı d i k k a t i c e l b e t m e k t e d i r . G e c e l e r i s i y a h z e m i n l i y o l l a r , b i r B u r a k k a m l a r bize g ö s t e r i y o r ki, s e r t k u r u v e a ç ı k r e n k y o l l a r s e r t k u r u açık r e n k d ö k m e y o l d a n ışık b a k ı m ı n d a n ü ç d e f a d a h a f a z l a t e s i r i c r a e d e r -ler, I s l a k b e t o n y o l l a r ise, ı s l a k s e r t dök-m e a s f a l t y o l l a r a n a z a r a n b e ş dök-m i s l i da-h a ışıklı b i r t e s i r b ı r a k ı r l a r . A l m a n y a d a T e k n i k I ş ı k D e r n e ğ i y o l l a r d a k i m a n i a -l a r ı n o r m a -l o t o s t r a t p r o j e k t ö r ü , i -l e ay-d ı l a t ı l a r a k ay-d a h a b i r ç o k t e c r ü b e l e r yap-m ı ş t ı r . M e s e l â : Z e m i n i açık y o l l a r 125 m . B u n a k a r -ş a h s ı n v e y a a y d ı n l a t ı l m a m ı -ş h e r h a n g i b i r k i m s e n i n e k s e r i y a g ö z ü k m e s i n i g a y r ı m ü m k ü n k ı l a r . Y a n i b u n l a r ı n z o r l u k l a t a n ı n m a l a r ı n a s e b e b i y e t v e r i r . Ç ü n k ü ışık k o y u r e n k z e m i n t a r a f ı n d a n f a z l a s i y l e m a s s e d i l m e k t e d i r . B ö y l e k o y u r e n k l i y o l l a r d a g e c e l e y i n u z u n y o l d a m o t o r l u v a s ı t a k u l l a n a n l a r ç o k d i k k a t l i v e s i n i r -l e r i n e h â k i m k i m s e -l e r o -l m a s ı i c a p et> m e k t e d i r . A k s i t a k d i r d e , d e v a m l ı s ü r m e n e t i c e s i n d e ç a b u k b i r y o r g u n l u k n e t i c e s i e k s e r i y a t e h l i k e l i k a z a l a r m e y d a n a gel-m e k t e d i r . A l m a n y a d a T e k n i k I ş ı k D e r n e ğ i k e n -di n o k t a y ı n a z a r ı n d a n m u h t e l i f y o l l a n v e k u r u o l m a k ü z e r e p r o j e k t ö r l e r l e ay-d ı n l a t a r a k ışığın z e m i n e ç a r p t ı k t a n son-r a g e son-r i d ö n ü ş ü n ü ö l ç m ü ş t ü son-r . B u a k s e d e n y ü z d e l e r i y l e b i r l i k t e a ş a ğ ı d a k i t a b e l â d a g ö s t e r i l m i ş t i r . K u r u % 3 7 I s l a k % 2 3 K u r u % 3 7 I s l a k % 12 K u r u % 10 I s l a k % 05 K u r u % 11 I s l a k % 04 K u r u % 06 I s l a k % 03 şılık z e m i n i k o y u r e n k o l a n y o l l a r i s e a n c a k 2 5 m . u z a ğ a k a d a r iyice g ö r e b i l -m e i -m k â n ı v e r -m e k t e d i r l e r . B u n d a n şu n e t i c e y i çıkarabiliriz.. G e c e l e r i m o t o r l u v a s ı t a l a r ı n s ü r a t l e r i n i uzağı g ö r m e i m k â n ı n a g ö r e a y a r l a m a s ı i c a p e t m e k t e d i r . Y a n i : A ç ı k r e n k y o l l a r d a e n f a z l a s ü r ' a c t a k r i b e n 100 K m . k o y u r e n k y o l l a r d a ise e n f a z l a s ü r ' a t 40 K m . yi a ş m a m a l ı d ı r . F a k a t b u n a m u k a b i l g e n e A l m a n y a -d a T e k n i k I ş ı k D e r n e ğ i n i n a r a ş t ı r m a l a r ı S e r t B e t o n ( ü z e r i n d e n az v e s a i t g e ç m i ş yol) K a y g a n B e t o n ( ü z e r i n d e n az v e s a i t geç-m i ş ) T o k m a k l a n m ı ş a s f a l t ( ü z e r i n d e n çok ge-ç i l m i ş ) S e r t d ö k m e a s f l t ( ü z e r i n d e n çok geçil-m i ş ) S i l i n d i r l e - ı m i ş a s f a l t ( ü z e r i n d e n çok ge-ç i l m i ş )n e t i c e s i n d e k o y u r e n k l i y o l l a r ı n da başk a c i h e t l e r d e n iyi t a r a f l a r ı d a m e v c u t -t u r . Z e m i n i açık r e n k b e -t o n b i r y o l üze-r i n d e m a i l o l a üze-r a k g e l e n k e s k i n g ü n e ş ışığı ç a r p t ı ğ ı z a m a n gözü k a m a ş t ı r ı c ı b i r t e s i r i c r a e d e r . K o y u r e n k l i b i r yold a b ö y l e b i r h a l o l m a m a s ı o n u n m u -k a b i l b i r iyi v a s f ı o l d u ğ u n u i s p a t e t m i ş . o l u r . Ş i m d i açık r e n k y o l l a r ı t e k r a r ele a l ı r s a k : A ç ı k r e n k b e t o n y o l l a r g ü n e ş ışı-ğ ı n d a k o y u r e n k a s f a l t y o l l a r a n a z a r a n ü ç d e f a d a h a f a z l a gözü k a m a ş t ı r ı r l a r . Y a ğ m u r l u h a v a d a ise a r t ı k gözü k a m a ş t ı r ı c ı b i r t e s i r y a p a n g ü n e ş ışığı m e v -z u b a h i s olama-z. F a k a t b u n a m u k a b i l gö-r ü s a h a s ı a z a l m a k t a d ı gö-r . V e y i n e k o y u r e n k yola n a z a r a n b e ş d e f a d a h a a ç ı k r e n k t e s i r i y a p a r . A ç ı k r e n k y o l l a r h e r n e k a d a r i n s a n ı n g ö z ü n ü k a m a ş ı r ı r s a da n u m a r a l ı g ü n e ş g ö z l ü ğ ü k u l l a n m a k su-r e t i y l e b u m a h s u su-r u n ö n ü n e g e ç i l e b i l i su-r . B u g ü n o p t i k s a n a y i i çok i l e r l e m i ş t i r . m e v c u t açık r e n k l i b e t o n y o l u n gözü k a m a ş t ı r ı c ı t e s i r i n e k a r ş ı l ı k % 50, % 75 n i s p e t i n d e ışığı m a s s e d e n c a m l a r yapıl-m a k t a d ı r . F a k a t b u n a yapıl-m u k a b i l g e c e yapıl- mo-t o r l u v a s ı mo-t a k u l l a n a n l a r k o y u r e n k y o l u d a h a a ç ı k o l a r a k a y d ı n l a t a c a k b i r vası-t a y a b u g ü n i ç i n m a l i k d e ğ i l l e r d i r . V e b u n u n g i b i k o y u r e n k y o l a k a r ş ı açık r e n k y o l u n ü s t ü n l ü ğ ü n ü i s p a t a d e ğ e r dah a p e k çok o p t i k n o k t a y ı n a z a r l a r m e v -c u t t u r . B u n u n i ç i n şöyle d e n e b i l i r : Z e m i n i t a m a m i y l e s i y a h o l a n otomo-bil y o l l a r ı n ı n k e n a r l a r ı n a açık r e n k mal-z e m e d e n p a r l a y a n b e y a mal-z ş e r i t l e r yapıl-m a l ı d ı r . B u s u r e t l e yol d a h a b e l i r l i b i r h a l e g e l m i ş o l u r . Z e m i n i b i t u m v e a s f a l t o l a n s i y a h r e n k l i y o l l a r a açık r e n k l i kı-r ı k t a ş l a kı-r k o n a kı-r a k i n ş a e d i l i kı-r l e kı-r s e , b u y o l l a r d a a y n e n z e m i n i açık r e n k b e t o n y o l l a r gibi t e s i r i c r a e d e r l e r . A n c a k b u n e v i y o l l a r s o ğ u ğ a , d o n a k a r ş ı b e t o n yol-l a r a n a z a r a n d a h a z a y ı f t ı r yol-l a r . B u n a k a r ş ı l ı k d e n i l e b i l i r ki: B e t o n a k a t ı l a n b o y a m a l z e m e s i ve-ya s i y a h z e m i n l i yola k a t ı l a n açık r e n k t a ş k ı r ı k l a r ı i n ş a a t ı n m a l i y e t i n i yüksel-t i r . V e y i n e b e yüksel-t o n a k a yüksel-t ı l a n b o y a malzem e s i o n u n malzem u k a v e malzem e t i n i v e d a y a n ı k l ı -l ı ğ ı n ı n aza-ltır. Ç ü n k ü k a t ı -l a n b u bo-ya z e r r e l e r i b e t o n u n i ç i n d e b i r t a k ı m m i k r o s k o p i k ç a t l a k l a r m e y d a n a g e t i r i r . B e t o n t e m e l l i k o y u r e n k y o l l a r açık r e n k y o l l a r d a n d a h a fazla g ü n e ş i n tesi-r i y l e ı s ı n ı tesi-r l a tesi-r . F a z l a i n b i s a t e d e tesi-r l e tesi-r . B u s u r e t l e b u y o l l a r z e m i n i a ç ı k r e n k y o l l a r -d a n -d a h a ç a b u k b o z u l u r l a r . İ n s a n , b ü t ü n b u s e b e p l e r i b i r a r a y a g e t i r i p t a r t ı ş m a y a p a r s a , z e m i n i , a ç ı k r e n k y o l l a r a n a z a r a n z e m i n i k o y u r e n k y o l l a r a l e y h i n d e d a h a b i r ç o k söz söy-l e m e k i m k â n ı n ı b u söy-l a b i söy-l i r . M e m e l e k e t i m i z d e s o n s e n e l e r d e d a h a b i r ç o k ç i m e n t o f a b r i k a l a r ı n ı n f a a l i y e t e g e ç m e s i i l e y e n i d e n i n ş a e d i l e c e k yoll a r ı m ı z ı n açık r e n k yoll i y o yoll yoll a r o yoll a r a k b e t o n -d a n y a p ı l m a s ı t e m e n n i e -d i l i r .
