Skolyoz
Hakkında
Hastalarımızın B lmes Gereken Her Şey
E-K tap
H.Bahadır Gökçen
Doç.Dr.
İç ndek ler
4 4
7 6 Skolyoz, Omurga ve Omur l k Ned r?
Skolyoz Bel rt ler Nelerd r?
Skolyoz Tedav s Skolyoz Türler
Skolyoz Korses
Büyüyen Manyet k Çubuklar
8 9 Füzyon Amel yatı
İpl Skolyoz Amel yatı
11 13
H.Bahadır Gökçen
Doç.Dr.
16 Sık Sorulan Sorular
Tıp doktorluğu d plomasını İstanbul Ün vers tes İstanbul Tıp Fakültes nden almış, ortoped ve travmatoloj eğ t m n İstanbul Göztepe Eğ t m ve Araştırma Hastanes (Meden yet Ün vers tes ) Ortoped ve Travmatoloj Kl n ğ nde tamamlamıştır. Kanada Br t sh Columb a Ün vers tes Omurga Cerrah Kl n ğ nde eğ t m almıştır. İstanbul Florence
N ght ngale Hastanes Omurga Cerrah s bölümünde çalışmış, İstanbul B l m
Ün vers tes nde öğret m üyes olarak akadem k çalışmalarına devam etm şt r.
Dr. Bahadır Gökçen şu an L v Hosp tal Vad İstanbul Hastanes nde hastalarına h zmet vermekte ve İst nye
Ün vers tes nde akadem k çalışmalarını sürdürmekted r. Artroskop k cerrah , skolyoz cerrah s , omurga hastalıklarının tanı ve tedav s konusunda gen ş b r tecrübeye sah pt r.
Doç. Dr. Hüsey n Bahadır Gökçen
İlet ş m
Telefon:
0533 574 21 04 Ma l:
bahadrgokcen@gma l.com
Omuzlarda duruş bozukluğu, b r omzun d ğer ne göre daha düşük olması Yürümede güçlük, bacaklarda ağrı ve hals zl k
Skolyoz, Omurga ve Omur l k Ned r?
Skolyoz omurganın eğr olma hal d r. Skolyoz ya da omurga eğr l ğ . Günümüzde en sık görülen ortoped k hastalıklardan b r d r. Omurganın sağa veya sola eğr lmes le kend n göster r. K ş n n hareket kab l yet n kısıtlar, yaşam kal tes n düşürür. Tüm yaş gruplarından b reyler etk leyeb l r. Ancak daha çok ergenl k, ergenl k önces ve ergenl k sonrası süreçte ortaya çıkar. 10-16 yaş arası yaklaşık her yüz çocuğun üçünde skolyoz görülür. Bu oran kız çocuklarında daha yüksek olab l r. Skolyoz erkeklere göre kızlarda neredeyse 10 kat daha fazla görülür.
Toplumda bu kadar sık görülmes ne karşın her skolyoz hastası tedav ye ht yaç duymaz. Tedav gerek p gerekmed ğ kararı skolyoz dereces ne göre ortoped uzmanı tarafından ver l r. Ortalama her 10 skolyoz hastasından b r n n tedav ed lmes gerek r. Günümüzde skolyozun farklı tedav seçenekler mevcuttur:
cerrah , korse kullanımı, f z k tedav , egzers z.
Omurga se vücudumuzun en öneml parçalarından b r d r. En bas t tanımıyla vücudumuzu ayakta tutan kem kten b r yapıdır. Omurga boyundan başlayıp kuyruk sokumuna dek devam eder.
Omurganın ç nde de omurganın en az kend s kadar öneml olan omur l k bulunur. Omur l k b r s n r dokusudur. Vücudun verd ğ s nyaller toplar, beyne let r. Kol, gövde ve bacaklar arası koord nasyonu sağlar. Omurga bu hal yle ç nde bulundurduğu değerl omur l k dokusunu da koruyucu b r görev üstlen r.
Skolyoz Bel rt ler Nelerd r?
Omurga eğr lmeye başladıkça kem klere hasar vereb l r ve s n rlere baskı yapab l r. Bu durumun k ş n n hayatına yaptığı lk etk se sırt ağrıları ve uyuşma h ss d r. Hastanın f zyoloj s ne, eğr l ğ n türüne ve açısına bağlı olarak en sık karşımıza çıkan d ğer bel rt lerse şöyled r:
Doç. Dr.
Hüsey n Bahadır Gökçen
Skolyoz
D k durmada zorluk Yorgunluk h ss
Kambur duruş, yana doğru eğr l k
C lt sorunları (özell kle sırtta görülür): kıllanma, renk değ ş kl ler g b
Bacak veya kollarda uzunluk farklıkları, b r n n d ğer nden daha uzun/kısa oluşu
Vücutta göze çarpan orantısızlık: bacak-gövde orantısızlığı, bel, kalça veya omuzlarda orantısızlık
Vücudun yana doğru eğ lmes ve/veya kamburluk
C lt sorunları (özell kle sırtta görülür): kıllanma, renk değ ş kl ler g b
Vücut kısımlarında denges zl k/orantısızlık: bel, kalça, omuz, kol veya bacak Denge sorunları
Sırtta oluşan çatlaklar
Bel ve sırt ağrısı Denge sorunları Duruş bozukluğu
Ayağa kalkarken zorlanma
Skolyozun ne tür bel rt lerle kend n göstereceğ hastanın yaşına göre değ ş r.
Yen doğan b r bebekte görülen bel rt lerle hızla büyüyen b r çocukta veya yet şk nde görülen bel rt ler b rb r nden farklı olab l r.
Doğuştan Gelen Skolyozun Bel rt ler
Not: Doğuştan gelen skolyozun hemen fark ed lmes güçtür. Ancak skolyozun bu türü hızla lerleme eğ l mded r ve kend s n kısa b r zamanda göster r.
Büyüme Çağında Görülen Skolyozun Bel rt ler
Er şk nlerde Görülen Skolyozun Bel rt ler
Er şk n skolyozunun öncek lerden en öneml farkı, sorunu hastanın kend s n n fark etmes d r. Bel rt ler şöyled r:
Doç. Dr.
Hüsey n Bahadır Gökçen
Skolyoz
Uzun mesafe yürümede zorluk yaşama
Özell kle bacaklarda h ssed len yorgunluk h ss Kaslarda güçsüzlük
Skolyoz Türler
Oluşum neden ne, bel rt ler ne ve eğr l ğ n şekl ne göre skolyoz türler farklı sınıflara ayrılır. Bunlar nelerd r?
İd opat k Skolyoz
En sık görülen skolyoz türüdür. Oluşum neden tam olarak b l nmemekted r.
Omurga “S” veya “C” şekl n alab l r. Ayrıca omurlar kend etrafında da döneb l r.
Omurgaların aldığı bu anormal şek l net ces nde de sırtta ve belde çıkıntılar oluşur.
Nöromusküler Skolyoz
Hastalarımızda en sık rastladığımız k nc skolyoz türüdür. Kas ve s n r hastalıkları skolyozun oluşumunu tet klemekted r. Vücudun doğal şekl n n bozulmasının ve ağrıların yanı sıra hasta solunum sıkıntısı da çekeb l r.
Konjen tal Skolyoz
Doğumsal skolyozdur. Bebek dünyaya skolyoz sorunu le gözler n açar. Bebeğ n anne karnında gel ş m sırasında meydana gel r. Bebek büyüdükçe skolyozu
lerler, daha bel rg n olur ve kend n göster r.
Skolyoz Neden Oluşur?
Skolyozun neden oluştuğunu her zaman tesp t etmek mümkün değ ld r.
Doğumsal sorunlar, s n r ve kas hastalıkları, omurga travmaları, enfeks yonlar, omurga tümörler skolyoz oluşumuna neden olab lmekted r. Duruş bozuklukları ya da b r bacağın d ğer nden uzunluğu/kısalığı da skolyoz oluşumuna zem n hazırlayab lmekted r.
Doç. Dr.
Hüsey n Bahadır Gökçen
Skolyoz
Omurga eğr l ğ 10 derecen n altındaysa hastanın skolyozu yoktur. Bu durum as metr olarak adlandırılır.
10-20 derece eğr l ğe sah p skolyozlarda se egzers z öner l r ve hasta per yod k aralıklarla tak p ed l r.
20-40 derece eğr l ğe sah p skolyozlarda lk aşamada korse kullanımı terc h ed leb l r.
Skolyoz dereces 40 derecen n üzer ne çıkmışsa veya eğr l k 30 derecey geçm ş ve lerleme trend ndeyse cerrah tedav değerlend r l r.
Skolyoz Tanısı
Skolyoz tanısında lk aşama f z ksel muayened r. Skolyoz konusunda deney ml b r ortoped uzmanı çıplak omurgaya karşıdan baktığında ve elle kontrol ett ğ nde skolyoz neden yle oluşmuş as metr y fark eder. Hasta öne eğ ld ğ nde se vücudun sağ ve sol tarafındak kaburga kabarıklığının farklılığı göze çarpar.
K m olgularda bu farklılığı elle tesp t etmek güç olab l r.
Tanıda mutlaka hastanın röntgen f lm sten r. Röntgen ayakta çek l r hem ön ve arkasından hem de yanından görüntü alınır. Bu bas t görüntüleme le omurganın eğr l ğ kes n olarak tesp t ed l r. Skolyozun yer ve büyüklüğü saptanır. Ayrıca omurgada farklı b r sorun olup olmadığına d kkat ed l r. Tedav uygulansın ya da uygulanmasın altı aylık per yotlarla hastanın röntgen ne bakılması gerek r.
Cerrah tedav planlanan hastalarda ler görüntülemelere de başvurulur. Kem k s nt graf s , BT ve MR teknoloj ler kullanılab l r. Skolyozun tanısında en öneml noktalardan b r de eğr l ğ n kaç derece olduğunun tesp t d r. Cobb açısı adı ver len yöntem le bu derece saptanır. Eğ lmen n başladığı üst sınır le eğ lmen n b tt ğ alt sınır kontrol ed l r.
Skolyoz Tedav ler
Skolyoz tedav s ne karar ver rken en öneml b leşenler hastanın yaşı, skolyozun lerleme eğ l m ve mevcut dereces d r.
Doç. Dr.
Hüsey n Bahadır Gökçen
Skolyoz
Skolyoz Korses
Skolyoz korses , skolyozu olan hastalarda en sık başvurduğumuz yöntemlerden b r d r. Hastanın omurga eğr l ğ amel yat gerekt recek kadar ler g tmem şse ya da hasta henüz çok küçük ve amel yat ed lmemes gerek yorsa skolyoz korses ne başvururuz. Skolyoz korses le eğr l k tam anlamıyla tedav ed lemez. Ancak eğr l ğ n lerlemes durdurulab l r/yavaşlatılab l r. Bu da skolyozun tedav ed lmes yolculuğunda oldukça öneml d r.
Skolyoz Korses Ned r?
Skolyoz korses , skolyozu saran, kumaş, plast k ve metal karışımından üret len b r kıyafet g b vücuda g y leb len b r sağlık teknoloj s ürünüdür. Skolyozun nerede olduğuna ve kaç omuru kapsadığına göre, k ş ye özel olarak üret l r.
Kalçanın hem üzer nden başlayarak boyna kadar dah üret l p, hastalar tarafından kullanılab lmekted r. Skolyoz korses n n amacı omurganın eğr bölges ne doğru b r baskı uygulamaktır. Böylece mümkün olursa eğr l k azaltılır, durdurulur veya eğr l ğ n artış hızı yavaşlatılır.
Skolyoz Korse le Düzel r m ?
Skolyoz, tek başına korse le düzelmez. Ancak, bundan yola çıkarak korsen n skolyoz tedav s ndek önem n azımsamamak gerek r. Korse, örneğ n 20 derecel k b r skolyozu olan hastanın eğr l ğ n 20 derecelerde tutab l r, lerlemes ne engel olab l r. Bu özell kle çocuklar ç n çok öneml d r. B l yoruz k , b r çocukta skolyoz varsa ve omurgası gel ş yorsa, omurgadak eğr l k artmaya devam eder. Bu durumda eğr l ğ bell b r sev yede tutab lmek ç n mutlaka skolyoz korses ne başvurmak gerek r. Korseden ver m alınmazsa büyüyen manyet k çubuklara başvurulur. Cerrah le bu çubuklar eğr l ğe yerleşt r l r. Bu, n ha skolyoz amel yatı değ ld r. Çocuğun yaşı lerled ğ nde esas düzelt c amel yatın yapılması gerekecekt r. Korse kullanımı günde en az 18 saatt r. 23 saate kadar çıkmak mümkündür. Hastanın durumuna ve omurgasına bakarak ortoped uzmanı korsen n kaç saat takılması gerekt ğ n bel rtecekt r.
Doç. Dr.
Hüsey n Bahadır Gökçen
Skolyoz
12 yaşın altındak hastalarda kullanırız. Çünkü omurga halen gel şmekted r.
Omurga eğr l ğ çok lerlemed yse, 40 derecey geçmed yse başvururuz.
Omurga eğr l ğ hızla artan ve amel yat olması ç n b raz daha büyümes gereken çocuklarda kullanırız.
Yaşı küçük çocuklarda omurga eğr l ğ 60 derecelere kadar ulaştığında dah korse tedav s nden yararlanmak gerekeb l r.
Thoraco-Lumbo-Sacral Orthos s (TLSO)
CTLSO (Cerv co-Thoraco-Lumbo-Sacral Orthos s) M lwaukee Korses
Charleston Bend ng Korses Sp neCor S stem
Kıyafet n ç ne g y l r, dışarıdan görünmez. Konforludur, rahattır.
Hastayı amel yat etmeden önce başvurulab len yegane yöntemd r.
Skolyozun dereces 60 derecelere kadar çıkar ve hatta geçerse çocukta solunum ve gastro ntest nal s stem bozuklukları baş göstereb l r. Ayrıca omurgada çok net b r şekl bozukluğu görür ve ağrılar artar.
Skolyoz Korses Hang Hastalarda Kullanılır?
Skolyoz Korses Çeş tler
Skolyozun eğr l ğ ne, yerleş m ne ve tedav n n hang kısmında olunduğuna göre farklı tür korseler kullanılab l r. Bunlar nelerd r?
Avantajları Nelerd r?
Skolyoz Tedav s nde Büyüyen Manyet k Çubuklar
Skolyoz le çok küçük çocuklarda dah karşılaşılab l r. Skolyoz ed nsel olmasının yanı sıra doğumsal b r sorun olarak da karşımıza çıkab l r. Çocukların yaşından dolayı füzyon ya da ple germe amel yatı uygulamak söz konusu olmayab l r ve çocuğun 10-12 yaşına gelmes beklen r. Ancak k m zaman omurgadak eğr l k
lerlem ş ya da hızla lerl yor olab l r.
Doç. Dr.
Hüsey n Bahadır Gökçen
Skolyoz
Sebeb b l nmeyen ( d yopat k) skolyoz: nfant l ve juven l Doğumsal (konjen tal) skolyoz
Kas ve s n r hastalıkları (nöromusküler) Metabol k hastalıklar (mukopol sakkar doz)
Bağ dokusu hastalıkları (osteogenes s mperfekta)
Gel ş m ne devam eden çocuklar 10 yaşından küçük çocuklar
10-12 yaş arası 30-40 derecel k eğr l kler
Korse takamayan, takmaya uygun olmayan veya korseden fayda göremeyen çocuklar
Bu durumda skolyozun lerlemes azaltılmalıdır. Çocuk amel yata uygun yaşa er ş nceye dek eğr l ğ n b r ölçüde denetlenmes gerek r. Bu tür durumlarda Kontrollü Büyüyen Manyet k Çubuklar (Rod) amel yatına başvurulur.
Erken Başlangıçlı Skolyozun Nedenler
Büyüyen Manyet k Çubuklar K mlere Uygulanır?
Büyüyen Manyet k Çubuklar Amel yatı Nasıl Yapılır?
Amel yat, eğr l ğ n başladığı ve b tt ğ omurlara konan v daları ve onların üzer nden geç r len paralel k metal çubuğu çer r. Bu metal çubukların en öneml özell ğ uzaktan kumanda le kontrol ed leb lmes d r. Çocuğun büyümes ve omurgasının gel şmes yle b rl kte metal çubuklar uzatılır. Böylece çocuğa yen b r operasyon uygulamak gerekemez. Bu şlem her 6 ayda b r yapılır. Böylece çocuğun skolyozu tamamen tedav edecek füzyon ya da ple germe amel yatına hazır olana dek b r daha amel yat ed lmes gerekmez.
Manyet k Kontrollü Büyüyen Çubukların Avantajları
S stem n en büyük avantajı çocuğun 6 ayda b r yapılan amel yatlardan kurtulmasıdır. Çocuğun omurgasına büyüme özell ğ olmayan çubuklar takıldığında, b r süre sonra tekrar amel yat yapmak ve daha uzun çubuklar takmak gerek r.
Doç. Dr.
Hüsey n Bahadır Gökçen
Skolyoz
Otogreft: Hastanın kend s nden alınan madded r. En sık kullanılan yöntemd r.
Omurlardan, kalçadan, kalça kem ğ nden ya da vücudun farklı b r kem ğ nden alınab l r.
Allogreft: Çeş tl nedenlerle hastanın kem kler nden greft elde ed lem yorsa allogreft düşünülür. Greft n kadavranın kem ğ nden elde ed lmes d r. Bu yöntem n b r artısı greft almak ç n hastaya lave b r şlem yapılmadığından amel yat sonrası ağrının b r nebze daha düşük olmasıdır. Ancak kaynama kapas tes de görece daha düşüktür.
Hastamızın 7 yaşında b r çocuk olduğunu düşünürsek bu senaryoda 10 yaşına gelene kadar b r d z operasyon geç rmes gerekecekt r. Bu hem çocuk hem de a le ç n c dd b r stres kaynağıdır. N hayet nde çocuğa cerrah b r şlem yapıldığı ve anestez ver ld ğ ç n bu doğrultuda da lave r skler söz konusu olacaktır.
Skolyoz akc ğer gel ş m n olumsuz etk leyeb l r. 10 yaş altı çocuklara skolyozu düzelt c amel yat uygulanamadığı ç n akc ğer kapas teler skolyozdan olumsuz etk len r. Manyet k kontrollü büyüyen çubuklar le akc ğer gel ş m devam ett r l r.
Uzayan çubuklar sayes nde omurga büyümeye ve uzamaya devam eder.
Gel ş m sekteye uğramaz, çocuğun boyu uzamaya devam eder. Manyet k kontrollü s stemle omurga eğr l ğ düzelt lemed yse ve hatta lerlemeye devam ett yse füzyon veya ple germe amel yatı kaçınılmaz hale geleb l r.
Skolyoz Tedav s nde Füzyon
Skolyoz Tedav s nde Füzyon ya da Sp nal Füzyon Amel yatı. Skolyoz cerrah s nde en sık uygulanan yöntemd r. Amel yatın temel skolyoza neden olan eğr lm ş omurların düzelt lerek b rb rler ne kaynatılmasıdır.
Füzyon Ned r?
Füzyonun kel me anlamı kaynaştırma, yapıştırmadır. Skolyoz cerrah s nde uyguladığımız füzyonda da eğr lm ş omurları (vertebraları) düzelterek b rb r ne kaynatırız. Bu kaynama ç n de vertebraların arasında yerleşt receğ m z çeş tl maddelere (greftlere) ht yaç duyarız. Bunlar nelerd r?
Doç. Dr.
Hüsey n Bahadır Gökçen
Skolyoz
Sentet k greftler: Gel şen teknoloj yle kals yumdan elde ed len sentet k maddelerd r. Skolyoz amel yatını sıklıkla çocukluk çağında yaptığımız ç n çocukların olağan gel ş m bu sentet k maddeye yardımcı olur. Omurlar zaman ç nde b rb r ne kaynar.
Skolyoz Tedav s nde Füzyon Amel yatı Ned r?
Sp nal füzyon ya da poster or sp nal füzyon amel yatında çeş tl v dalar ve metal parçalar kullanılır. Eğ lm ş omurga, doğal konumuna get r l r. Bunun ç n gerek duyulan her b r omura karşılıklı k v da yerleşt r l r. Bu v daların arasından y ne karşılıklı olarak k metal çubuk geç r l r. Bu metal çubukları skolyozun dereces doğrultusunda eğmek mümkündür. Cerrah enstrümanlarla metal çubuklara şek l ver l r, omurga b r tren yolu g b düz b r hale get r l r. V dalar sıkılarak metal çubuklar sab tlen r.
Skolyoz Tedav s nde Füzyon Amel yatı K mlere Uygulanab l r?
Füzyon amel yatında eğr olan omurlar b rb r ne kalıcı olarak sab tlen r. Böylece omurga düzel r. Ancak omurganın gel ş m artık durmuş olur. Bu nedenle füzyon amel yatı uygulayacağımız çocukların gel ş mler n n tamamlanmış olmasını
ster z. Bu da genell kle 14-15 yaş le b rl kte olur.
Füzyon Amel yatı Nasıl Yapılır?
Füzyon amel yatı açık cerrah yle yapılır. Hasta yüz üstü yatırılır. Eğr olan omurların üzer açılır. V da, metal çubuk ve greftler le omurganın eğr lm ş kısmı normal hal ne yen den kavuşturulur.
Amel yat Sonrası Süreç
Amel yat sonrası yatış süres 4-5 gündür. Amel yattan hemen sonra hastanın ağrıları olur, bu durum normald r. Amel yatın ertes günü ve sonrak günler bu ağrı azalarak yok olur. Amel yattan b r sonrak gün çocuğumuzu ayağa kaldırır ve yürütürüz. Ağrıları azaldığında, yürümes kuvvetlend ğ nde ve tuvalet ne g deb ld ğ nde taburculuğunu planlarız. Amel yattan 2 hafta sonra hastamız kontrole gel r ve d k şler alınır.
Doç. Dr.
Hüsey n Bahadır Gökçen
Skolyoz
Amel yattan sonra 3-4 ay korse kullanmak da gerekeb l r. Taburculuk sonrası 3 hafta boyunca evde st rahat öner yoruz. Bu süre ç nde çocuk evde yürüyüş yapab l r. Ancak egzers z ve zorlayıcı hareketlerden kes nl kle uzak durmalıdır.
Öne doğru eğ lme, sağa-sola esneme g b bas t hareketler dah yapmamak gerek r. 3. haftadan t baren okula ve kısmen de olsa günlük yaşantısına döneb l r. 6.aydan sonra yüzme, b s klet, koşu g b sporları yapab l r. Amel yatın 1. yılıyla b rl kte de d led ğ g b hareket etmeye başlayab l r. Çocuğun aşırı temaslı ve zorlayıcı (boks, halter, buz hokey vd.) sporlara lg s varsa bunları yapmadan önce de amel yatı yapan ortoped hek m ne danışmak gerek r.
Füzyon amel yatı sonrası omurlar (v da takılan omur sayısına göre) artık tek b r parça hal ne gelm şt r. Sağlıklı b r omurgada her b r omurun tek başına az da olsa b r hareket kab l yet vardır. Ancak skolyozu tedav etmek ç n yaptığımız füzyon amel yatı sonrası bu hareketl l k artık olmaz. Bu nedenle çocuğumuz sağlıklı yaşantısına, sporuna, okuluna ger dönse de bazı hareketler yaparken zorlanab l r, ağrı yaşayab l r. Buradak öneml bel rley c kaç adet ve neredek omura müdahale ed ld ğ d r.
İpl Skolyoz Amel yatı (Füzyonsuz Kapalı Cerrah )
Bant le gerd rme, pl skolyoz amel yatı ya da füzyonsuz skolyoz amel yatı.
Skolyoz tedav s nde uyguladığımız yen nes l b r tedav d r. Kapalı olarak omurlara füzyon yapmadan (b rb r ne b rleşt rmeden) b r p/bant yardımıyla skolyozun düzelt lmes şlem d r.
İpl Skolyoz Amel yatı Ned r?
Skolyoz amel yatlarında sık kullanılan füzyon yöntem nde, skolyoza neden olan eğ lm ş omurlar b rb r ne kaynatılır. Omurlara takılan v dalar ve v dalar arasına konulan metal çubuklarla eğr l k düzelt l r. Omurgadak skolyoz g der l r. Çocuk skolyozundan kurtulmuş olur. Bu amel yat açık cerrah le gerçekleşt r l r.
Doç. Dr.
Hüsey n Bahadır Gökçen
Skolyoz
Skolyozu olup halen büyüme potans yel olan, büyüme sürec devam eden çocuklar (erkeklerde 14 yaş önces , kızlarda lk adet n üzer nden 1 yıl geçmem ş olması)
Çocuğun 10 yaşından büyük olması Çocuğun 15-16 yaşını geçmem ş olması
Eğr l ğ n yalnızca sırtta olması (belde eğr l k olmaması terc h ed l r, varsa da eğr l k 30 derecey aşmamalıdır)
Eğr l ğ n 60 derecey geçmemes Kamburluk olmamalıdır
Ancak bu amel yat çocuklarda hareket kısıtlılığa neden olab l r, çocuğun gel şmekte olan omurgasının gel ş m n durdurab l r. Bu nedenle füzyonsuz skolyoz amel yatı b r gerekl l k olarak ortaya çıkmıştır.
Gel şen teknoloj sayes nde lk füzyonsuz skolyoz amel yatı Ph ladelph a-ABD’de 2014 yılında gerçekleşt r lm şt r. Füzyonsuz skolyoz amel yatı le çocukların omurlarına b r metal çubuk takılmaz. Cerrah omurgaya ulaşab lmek ç n hasarlı omurların h zasından 6 adet küçük del k açar. Cerrah enstrümanlarını ve kamerasını vücut ç ne yerleşt rerek amel yatı yapar. Eğr lm ş omurlara küçük v daları takar. Bu amel yat ç n özel üret lm ş b r p v dalar arasından geç r r ve gerd r r. N hayet nde çocuğun omurgası hareketl kalmaya devam eder, gel ş m n sürdürür.
İpl Skolyoz Amel yatı K mlere Uygulanab l r?
İpl skolyoz amel yatı, skolyoz tedav s nde uygulanan en yen yöntemd r. Ancak bu, her skolyoz olgusunda pl skolyoz amel yatının uygulanması gerekt ğ anlamına gelmez. İpl (füzyonsuz) skolyoz amel yatının uygulanab leceğ hastalar şöyled r:
İpl skolyoz amel yatında skolyozun düzelmes ç n çocuğun büyümes nden faydalanılır. Bu nedenle bu amel yat yalnızca bel rl yaş grubundak çocuklarda uygulanab l r.
Doç. Dr.
Hüsey n Bahadır Gökçen
Skolyoz
Kapalı b r amel yattır. Bu nedenle hastada c dd b r yara z kalmaz.
Kanama r sk çok düşüktür. Bu sayede çocuk daha hızlı y leş r, taburcu olur ve okula döner.
Omurlar b rb r ne kaynatılmadığı, her b r omur halen tek başına hareket edeb ld ğ ç n çocuğun hareketler kısıtlanmaz. Amel yattan sonrak orta ve uzun dönemde oyun oynamasının, spor yapmasının önünde b r engel olmaz.
Amel yat Nasıl Yapılır?
Hastanın göğüs kafes n n yan kısımında 3 adet del k açılır. Bu 3 del ğ n b raz daha altından 3 küçük kes yer daha açılır. Amel yatın bu kısmında göğüs cerrah s ek b nden yardım alınır. Kamera, cerrah enstrümanlar, v da ve p bu del klerden vücut ç nde konumlandırılır, yerleşt r l r. V dalar omurganın dış bükey tarafına yerleşt r l r. Bant veya p bu v dalar arasından geç r lerek b r m ktar ger l r. Bu amel yatın ardından skolyoz b r anda düzelmez. Çocuğun büyümes yle b rl kte zaman ç nde skolyoz y leş r. Amel yatta omurganın ple tamamen düzelt lmes b r seçenek değ ld r. Çocuğun büyümes devam ett ğ ç n omurga bu sefer ters tarafa doğru eğr lmeye başlar.
Amel yat Sonrası Süreç
Amel yat esnasında kanama ve enfeks yon r sk oldukça düşüktür. Amel yat sonrası yatış süres ortalama 4 gündür. Taburculuk sonrası yaklaşık 10 gün de evde st rahat öner l r. Sonrasında çocuk okula döneb l r. Amel yatın sömest r veya yaz tat l nde yapılması öner leb l r. Amel yat sonrası az da olsa korse kullanımı gerekeb l r. Ancak bunun kullanım süres de ortalama 10 haftadır.
Amel yattan 6 hafta ve 6 ay sonra hasta kontrole davet ed l r. Skolyozun düzelme dereces zlen r. 6. haftadak bu lk kontrolden sonra çocuk esk hareketl l ğ ne döneb l r. 6 ay sonunda çok büyük oranda y leşme görülür.
Düzelme b r süre daha devam eder. Bu nedenle çocuğun gel ş m devam ett ğ sürece her 6 ayda b r skolyoz kontrol ed l r ve değ ş m zlen r.
Füzyonsuz (İple Gerd rme) Amel yatın Avantajları
Doç. Dr.
Hüsey n Bahadır Gökçen
Skolyoz
Skolyoza Da r Sık Sorulan Sorular
Bu bölümde skolyoz hakkında hastalarımız ve ebeveynler tarafından sık sorulan sorulara yanıt verd k.
Ağır okul çantası skolyoza neden olur mu?
Skolyoz ağır taşıma ya da düşme le oluşan b r hastalık değ ld r. Çocuğun sürekl ağır okul çantası taşıması skolyoza neden olmaz. Ancak omurgaya b nd r len fazla yük farklı omurga hastalıklarına neden olab l r. B z, hem çocukların hem yet şk nler n vücut ağırlığının yüzde 5’ nden fazla b r ağırlık taşımamasını öner yoruz.
Kötü yatakta yatmak skolyoza neden olur mu? Sert yatak skolyoza y gel r m ? K ş rahatsız b r yatakta yatıyor d ye skolyoz gel şmez. Ayrıca skolyoz gel şm ş b r hastanın da omurga eğr l ğ sert ya da ortoped k b r yatakta yattığında düzelmez.
Kals yum eks kl ğ skolyoza neden olur mu?
Hayır. Kals yum çocuklarda kem k gel ş m ç n oldukça kıymetl d r. Ancak kals yum eks kl ğ n n skolyoza neden olduğu yönünde b r çalışma yoktur.
Duruş bozukluğu skolyoza neden olur mu?
Hayır olmaz.
Skolyoz bel ağrısı yapar mı?
Çocuk ve ergen hastalarda görülen skolyoz genell kle ağrı yapmaz. Ancak skolyozun omurganın hang kısmında görüldüğüne bağlı olarak b r ağrı oluşab l r. Skolyoz bel bölges ndeyse ve eğr l k de ler sev yedeyse bel ağrısı olab l r. Öte yandan yet şk n hastalarda görülen skolyoz daha sık ağrı yapar. Bu ağrılar bel ve sırtta olur.
Doç. Dr.
Hüsey n Bahadır Gökçen
Skolyoz
S gara ve skolyoz arasında b r l şk var mı?
Skolyoz oluşumunda s garanın doğrudan b r etk s yoktur. Z ra b ld ğ m z g b omurga eğr l ğ daha çok çocuklarda görülmekted r. Ancak s gara çmen n nsan sağlığına b rçok zararı olduğunu b l yoruz. Bunlardan b r de s garanın kem k sağlığını olumsuz yönde etk lemes ve kem kler zayıflatmasıdır. B z amel yatını yaptığımız hastalara amel yat önces ve amel yat sonrası kes nl kle s gara
kullanmamalarını öner yoruz. Neden? Çünkü amel yatta omurga kem ğ cerrah müdahale le düz b r hale get r l r ve zamanla omurların b rb r ne y ce kaynaması ve omurganın sağlamlaşması beklen r. S gara kullanmak bu y leşme sürec ne zarar ver r.
Korse takınca skolyoz düzel r m ?
Korse takmak skolyozu düzeltmez. Ancak omurgadak eğr l ğ n mevcut
dereces nde kalmasına katkıda bulunur. Örneğ n hastanın omurgasında eğr l k 20 derece se korse takarak bu eğr l k 20 derece olarak kalab l r.
C ns yet skolyoz oluşumuna b r etken m d r?
El m zdek ver ler b r etken olduğunu göster yor. Çünkü kız çocuklarında erkeklere oranla 8-10 kat daha fazla görülüyor.
Skolyoz daha çok hang yaşta görülür?
Skolyoz doğumsal olab l r veya yet şk nl k dönem nde ortaya çıkab l r. Ancak en sık 10-16 yaş arasında görülür.
Skolyoz yen b r hastalık mı? Son yıllarda neden görülme sıklığı arttı?
Skolyozun görülme sıklığı tüm toplumlarda yüzde 1 la 3 arasıdır. Skolyozun görülme sıklığında son yıllarda b r değ ş kl k olmadı. Ancak a leler n bu konuda geçm şe nazaran daha b l nçl olması, sağlık h zmetler n n yaygınlaşması ve sağlık farkındalığının artması skolyozun bugün daha sık görülen b r hastalık olduğu zlen m n yaratmaktadır.
Doç. Dr.
Hüsey n Bahadır Gökçen
Skolyoz
Skolyozdan korunmak ç n neler yapılab l r?
Maalesef çocuklarımızı skolyozdan korumak ç n çok fazla seçeneğ m z yok.
Çünkü bugün ç n skolyozun tam olarak neden oluştuğunu b lm yoruz. Burada anne babalara düşen rol çocuklarının sırtlarını ara ara kontrol etmeler ve b r eğr l k h ssett kler nde hek me başvurmalarıdır. Hastalık en sık ergenl k önces dönemde kız çocuklarında görüldüğü ç n bu yaş grubunda daha d kkatl olunmalıdır.
Skolyoz kaç yaşına kadar devam eder?
Çocuk büyüdükçe omurga da büyür. Omurgada b r eğr l k oluştuysa çocuğun büyümes yle b rl kte bu eğr l k de artar. Çocuğun büyüme dönem sona erd ğ nde skolyozun lerlemes ya durur ya da büyük ölçüde yavaşlar.
Büyümen n b tt ğ n nasıl anlarız?
Çocuklarda büyümen n devam ed p etmed ğ çek len el graf s yle (Sanders Matür te Ölçeğ ) anlaşılab l r.
Skolyoz boyu kısaltır mı?
Bazen kısaltır ancak bu 1-2 cm’le sınırlıdır. Omurganın yana doğru eğr lmes yle b rl kte omurganın uzunluğu 1-2 cm kadar kısalab l r. Bu her hastada olmaz.
Eğr l ğ n 30 derecey aştığı bazı hastalarda görüleb l r.
Yüzmek skolyoza y gel r m ?
Hayır gelmez. Yüzme, sağlığa b rçok boyutuyla katkıda bulunan b r spordur. Kalp ve akc ğer güçlend r r. Kas gel ş m ne katkı sağlar. Ancak yüzme, skolyozun
y leşmes ne b r katkıda bulunmaz.
Skolyoz nefes darlığı yapar mı?
Evet, yapab l r. Eğr l k ler derecedeyse göğüs kafes n n şekl n bozab l r, akc ğere baskı yapab l r. Bu da k ş n n rahat nefes alıp vermes n güçleşt r r.
Ancak haf f skolyozlar nefes darlığına yol açmaz.
