SOSYAL HİMZET 6. HAFTA
MUHTELİF SOSYAL HİZMET ALANLARI DEVAM
YAŞLI İHMALİ VE İSTİSMARI
Yaşlı insanlar yaşam içinde insan hakları ihlali riski altında olan başka bir gruptur (Ife, 2008, 62). Yaşlı istismarı ile çocuk, kadın gibi diğer istismar edilenlere yönelik araştırmalardan esinlenerek ilgilenilmeye başlanmıştır.
Yapılan çalışmalar sırasında şiddetin çocuğa, kadına olabildiği gibi yaşlıya da olabildiği
farkedilmiş ve bu konuda araştırmalar 1980’li yıllarda önem kazanmıştır.
Araştırmalar, ailesinde bakılan bağımlı yaşlının fena muameleye özellikle yetişkin çocukları tarafından uğradığını ayrıca ihmal ve psikolojik olarak fena muamele görmesinin de söz
konusu olduğunu göstermiştir (Koşar, 1996, 82).
Bu yaşantılar duygusal-ekonomik birçok alanda olabilmektedir. Cinsiyet, sağlık, yaş, eşle ilişki kalitesi, istismar öyküsü de dahil olmak üzere birden çok faktör yaşlıyı istismara
uğratabilmekte ve risk düzeyine etkide
bulunmaktadır (MCLennen, Joan, 2010, 233).
Yaşlı ihmali ve istismarı muhtaç yaşlı kavramını ortaya çıkarmıştır.
Kanuni anlamda muhtaç yaşlı; sosyal veya ekonomik yönden yoksunluk içinde olup korunmaya, bakıma ve yardıma muhtaç yaşlı statüsündeki kişiyi, ifade eder (SHÇEK Kanunu.
1983, 24-5).
Toplumsal yaşam gösteriyor ki, genelde artık yaşlılar, en elverişli toplumsal koşullar altında bile, (ılımlı ya da dolaylı da olsa)
damgalanmakta ve horlanmaktadırlar (Turner, 1997, 118). Yaşlı istismar ve ihmalinin
önlenmesinde öncelikle toplumdaki hizmet çeşitlerinin geliştirilmesi ve yasal bir çerçevenin oluşturulması gerekmektedir. Yeterli aile sosyal politikasının uygulanması ile yaşlının ihmal ve istismardan korunmasının yanında ailenin desteklenmesi sağlanmış olacaktır (Baykara, 2001, 324-330).
TIBBİ SOSYAL ÇALIŞMA UYGULAMASI Sosyal duygusal sorunları olan hastanın
hastalığının şiddetini azaltarak tıbbi bakımın etkisini çoğaltmak amacı güden tıbbi sosyal çalışma (medical social work); 1880’lı yıllarda İngiltere’de akıl hastanelerinden taburcu olan hastaların ihtiyaçlarını karşılamak, İngiliz
hastanelerinde çalışarak hastaların duygusal ve psikolojik bozukluklarını gösterdikleri şefkat ve ilgi ile hafifletmeye çalışan bayan Almoner’ler, ziyaretçi hemşirelerin fakir hastaların evlerinde karşılaştıkları sosyal bireysel sorunlar üzerine yaptıkları çalışmalar ve sosyal kurumlarda yetişmiş tıp öğrencileri tıbbi çalışmanın ana kaynağı olmuştur.
Ayrıca 1900’lü yılların başlangıcında Boston Genel Hastanesinde çalışan doktor Richart C.
Cabot, sosyal çalışmacının, hastaneden taburcu edilen kişileri gidip ziyaret ederek, onların
durumu hakkında doktoru haberdar etmeleri gerektiğini öne süren ilk bilim adamıdır.
Böylece sosyal çalışmacı aynı zamanda hastanın hastalığını aileye anlatmakta ve gerekli olan tedavi sonrası bakımın, aile üyeleri tarafından yürütülmesini sağlamakta idi. Tıbbi sosyal hizmet, Dr. Cabot’un gastritli küçük bir çocuğu tedavi sonrası bakımı ile iyileştirilmesi
olayından sonra başlamıştır (Friedlander, 1966, 415-416)
Tıbbi sosyal çalışma genelde şöyle
tanımlanabilir: Hastaların bakım, tedavi ve rehabilitasyon hizmetlerinden sağlıkları
yönünde yararlanmalarını engelleyen içsel ve dışsal sorunların çözümlenmesi amacıyla
yapılan ekonomik, toplumsal, psikolojik, eğitici, destekleyici hizmetlerin tümü. Bu tanım salt hastanelerde yatan hastalar için
geliştirilmemiştir. Tanım hastaları kapsamına almakla birlikte bir kuruluşa sağlık amacıyla başvuran, kendisi hasta olmayan ancak sağlıkla ilgili aile içinde sorunu olan kişi de başvuran olarak tıbsal sosyal hizmet bekleme hakkına sahiptir (Tomanbay, 1992, 105
PSİKİYATRİK SOSYAL ÇALIŞMA UYGULAMASI Psikiyatrik sosyal çalışma, psikiyatri kurumları ve ruh sağlığı programları çevresinde yürütülen sosyal çalışmadır. Amaç toplum sağlığını
geliştiren hizmetlere katkıda bulunmak ve psikososyal sorun yaşayan insanlara yardım etmektir. İlk piskiyatri sosyal çalışmaları Boston Massachusetts hastanesi ve New York Bellewe Hastanesi ve Cornell Kliniği'nin Nörolojik
Kliniğinde 1905'te başlamıştır. 1906'da New York Hayır İşleri Yardım Kurumu tarafından bu şehirdeki Manhatten Hastanesinde psikiyatri sosyal çalışmaları başlatılmış ve hastaların
aileleri ziyaret edilerek hastanın ailesi ve sosyal çevresi, geçmiş yaşamına dair psikiyatrist
tarafından ihtiyaç duyulan bilgilerin edinilmesine çalışılmıştır.
