Eleştiriler düşünme
M.Ö. 600 yılında ilk kez Socrates tarafından kullandığı bilinmektedir. Sokrates “Bir şeyi iyi ya da kötü yanlarıyla değerlendirme” olarak tanımladığı eleştirel düşünmeyi, tüm dünyaya bir sorgulama yöntemi olarak tanıtmıştır (Ruppel, 2005 akt. Şenşekerci ve Bilgin, 2008).
Eleştirel düşünme becerilerinin öğretimi
Eleştirel düşünme, birbiriyle ilişkili beceri ve tutumlardan oluşan karmaşık bir üst düzey düşünme becerisidir. Eleştirel düşünme, kanıt ve nedenlere dayalı yargılama sürecidir.
Eleştirel düşünme beceri, tutum ve işlemler olarak sınıflamak mümkündür.
Beceriler; yorumlama, analiz, değerlendirme, çıkarım, açıklama ve özdenetimdir.
Eleştirel düşünme becerileri;
• Açıklığa kavuşturma becerileri (bir soru üzerinde odaklaşma, tartışmaları analiz etme)
• Destekleme becerileri (bir kaynağın güvenilirliğini yargılama, gözlem raporlarını yargılama)
• Çıkarım becerileri (eldeki verilerden çıkarım yapabilme, değer yargıları oluşturabilme)
• İleri düzeyde açıklığa kavuşturma becerileri (terimleri tanımlayabilme ve tanımları yargılayabilme)
• Strateji ve teknik becerileri (bir harekete karar verme, değerleriyle etkileşim) Eleştirel düşünmeyle ilgili tutumları aşağıda şekilde belirtmiştir.
Bir tez ya da sorun açıklık arama
Neden arama
İyi bilgilenmeye çalışma
Bilgilenmede güvenilir kaynaklar kullanma ve onları söyleme
Bütünü göz önüne alma
Ana noktaya bağlı kalma
Temel ya da orijinal konuyu akılda tutma
Açık fikirli olma
Kanıt ve nedenler yeterli olduğunda görüş bildirme
Başkalarının bilgi düzeyi ve duygularına karşı duyarlı olma
Konu izin verdiği ölçüde kesinlik arama Örnek
İki farklı yaklaşım yaratıcı düşünmenin geliştirilmesinde görülebilir.
Öğretmen A. Çocuklar Türkçe kitaplarınızı kapatınız. Matematik dersinde yeni bir konuya başlıyoruz. Matematik kitabınızın seksen beşinci sayfasını açınız.
Öğretmen B. Öğretmen öğrencilere; oturduğunuz sıranızdan çöp kutusuna kaç farklı yoldan gidebilirsiniz? Diye sorar. Hangi yol daha kısadır? Bunu nasıl bilebilirsiniz?
Ölçerek mi? Matematik kitabınızdaki bir bölüm ölçümlerle ilgilidir. Buna matematikte geometri diyoruz. Bana kim söyleyebilir, bu bölüm kitabınızın neresindedir?
MODERN ÖĞRETIM ARAÇLARI VE SUNUM TEKNIKLERI
Sizlere daha renkli, daha dikkat çekici, izleyicinin dikkatini çeken sunumlar hazırlamanız için sunum araçlarını derledik !!
Sunum demek artık Powerpoint demek değil.
Çok daha farklı teknolojileri kullanmak, insanları her defasında etkilemek ve yenilikçi biri olduğunuzu çevrenize kanıtlamak gerek.
Sunum yaparken nasıl ezber bozarsınız?
1. MODERN SUNUM TEKNIK ARAÇLARI 1. Microsoft powerpoint
2. Prezı 3. Slidebean 4. Swipe 5. Flowvella 6. Slideshare 7. Chartblocks 8. Apple Keynote 2. ÖĞRETIM ARAÇLARI
1. Tanımayıcı kavram haritası
2. Eğitimde kullanılan araç ve gereçler 3. Gerçek eşyalar- modeller
4. Gösteri tahtaları 5. Yazılı materyaller 6. Tv- video
7. Tepegöz - projeksiyon 8. Slaytlar
9. Döner levhalar 10.Fılm şeritleri
11.Grafik ve şema materyalleri
1)MODERN SUNUM TEKNİK ARAÇLARI
MICROSOFT POWER POINT
PowerPoint, kullanıcılarına düzenleyebilmeleri için içine resim, yazı, 3 boyutlu nesneler, grafikler gibi nesnelerin eklenebileceği bir sayfalar sunar.
Kullanıcılar, bu sayfalarda istedikleri görünüm tasarımlarını gerçekleştirerek sunularını hazırlar.
PREZI
Prezi, sunum formatını slaytlardan farklı bir pencereye taşıyan bir araçtır.
Seyircilerinizi adım adım bir yolculuğa çıkarmışsınızcasına bir formatta sunum hazırlıyor. Bu farklı formatıyla PowerPoint’le çok karşılaştırılan Prezi, öyküleştirilmiş anlatımıyla daha ilgi çekici ve inandırıcı sunumlar oluşturduğunu iddia ediyor.
Herkese açık sunumları ücretsiz oluşturabildiğiniz Prezi’nin daha kapsamlı paketleri ayda 5 dolardan başlıyor.
SLIDEBEAN
o Slidebean, az zaman ve az uğraşla güzel görünen sunumlar hazırlamanızı sağlayan bir araçtır.
o İçeriğinizi otomatik olarak şık bir tasarım içine sokarak size zaman kazandırmayı hedefliyor. İşletmenizi kısaca tanıtırken kullanabileceğiniz yüzlerce sunum şablonu da sitede mevcut. Ayrıca sunumunuzu Slidebean üzerinden paylaşırsanız sunumunuzu görüntüleyenlerin hangi slaytta ne kadar vakit geçirdiği gibi verileri öğrenebiliyorsunuz.
SWIPE
Swipe, sunumuzun her cihazda herkes tarafından görüntülenip düzenlenebilmesini ağlayan bir araçtır.
Sürükle bırak yöntemiyle dosya yükleyebildiğiniz sunumları bir linkle herkesle paylaşabiliyorsunuz ve paylaştığınız kişilerle eş zamanlı olarak sunumunuzu düzenleyebiliyorsunuz.
FLOWVELLA
FlowVella, Mac ya da iPad üzerinde kullanabileceğiniz bir sunum hazırlama aracıdır.
Kolay ve hızlı bir şekilde şablonlarına fotoğraf, video, GIF vb.
görsellerinizi sürükleyip bırakarak bir sunum oluşturmanızı sağlıyor.
Sunumun her cihaz üzerinde görüntülenebilmesi ve içine yerleştirebildiğiniz linklerle etkileşimli bir paylaşma ve görüntüleme deneyimi yaşamanızı hedefliyor.
SLIDESHARE
SlideShare, LinkedIn bünyesinde bir sunum paylaşım platformudur.
Farklı formattaki pek çok sunum SlideShare üzerinde paylaşılıp herkes açık bir sunum ve bilgi kaynağı olarak görüntülenebiliyor.
Amaç, hızlı ve kolayca bir konu hakkında bilgi edinebilmek.
CHARTBLOCKS
ChartBlocks, kendi grafiklerinizi yaratıp paylaşmanızı sağlayan bir uygulamadır.
Grafiğinizin tasarımını renk, boyut, yazı tipi vb. açılardan kontrol etmenize olanak veriyor.
Gerekli veriyi istediğiniz pek çok ortamdan çekip grafiğinizi bir siteye gömebiliyor ya da sosyal ağlarınızda entegre bir şekilde paylaşabiliyorsunuz.
INFOGRAM
Infogram; grafik, çizelge, tablo, harita gibi farklı ve ayrıntılı görseller oluşturmanızı kolaylaştıran bir uygulamadır.
Programlama ya da tasarım bilmenize gerek kalmadan profesyonel görünen etkileşimli infografikler yaratmanızı sağlıyor.
İnfografiklerinizi farklı formatlarda paylaşabiliyor, gömebiliyor, indirebiliyorsunuz.
APPLE KEYNOTE
Güçlü araçları ve etkileyici efektleriyle Keynote, çarpıcı ve akılda kalıcı sunumlar hazırlamayı kolaylaştırıyor.
Hatta iPad’inizde Apple Pencil ile diyagram ve illüstrasyonlar oluşturarak slaytlarınıza hayat verebiliyorsunuz.
2)ÖĞRETİM ARAÇLARI
Öğretim araçları iki aşamadan oluşur: Modern süreç ve Klasik süreç
Modern Süreçte öğretimde yeni teknolojilerin kullanılmasıyla ortaya çıkmıştır.
Klasik süreçte ise geçmiş dönemlerde uygulanan eğitim programlarını kapsamaktadır.
Modern süreçte projeksiyon, tepegöz, slayt ve film şeridi, tv-video, kavram haritası grafik-şema yer alır
Klasik süreçte yazı tahtaları, basılı materyaller, afiş –haritalar yer alır.
GERÇEK EŞYALAR VE MODELLER
Gerçek eşya ve modellere özellikle ilköğretimde yararlanılır.
Gerçek eşyalar, öğrencilere somut ve kalıcı öğrenmeler sağlar.
Modeller ise gerçek eşyaların üç boyutlu temsilidir.
GÖSTERİ TAHTALARI
Gösteri tahtaları olarak ise kara tahta, çok amaçlı tahtalar, elektronik tahta, bülten tahtaları, kumaş tahtalar, manyetik tahtalar yer alır.
Materyaller ikiye ayrılır: Yazılı ve görsel materyaller
Bu konuda dikkat edilmesi gerekenler: Sayfaların biçimleri birbirleriyle tutarlı olmalıdır.
Metinler, bilgilerin kolayca ulaşılması için uygun organize edilmelidir. Görseller basit tutulmalıdır.
Basit cümleler ve yazı stilleri kullanılmalıdır.
TV ve VİDEO
AVANTAJLARI: Hareket, Süreç, Güvenli Gözlem, Beceri Öğrenme, Dramatizasyon, Duyuşsal, Öğrenme, Problem Çözme, Ortak Tecrübe Oluşturmadır.
SINIRLILIKLARI: Sabit Adım, Hareketsizlik TEPEGÖZ VE PROJEKSİYON
Tepegöz projektörleri metin, çizim ve grafik gibi önceden saydam bir materyal üzerine renkli yada siyah-beyaz olarak hazırlanmış bilgilerin ekrana büyütülerek yansıtılması için kullanılır.
Slaytlar projeksiyonda kullanılmak üzere saydam bir yüzey üzerine alınmış pozitif görüntüler ve genellikle birden fazla sayıda olan sıralı resimlerdir.
GRAFİK VE ŞEMALAR
Grafikler sayısal verileri görselleştirerek veriler arasındaki ilişkilerin kolaylaştırılmasını sağlayan çizimlerdir.
Şemalar açık ve anlaşılır olmalıdır. Bir kavramın anlaşılmasını sağlayacak kadar sözel ve görsel bilgi içermelidir.
Grafiklerin öğretici niteliğinin artması olayların anlaşılabilir şekilde gösterilmesine ve amaca uygun olarak seçilmesine bağlıdır. Yani bir olayı anlatırken ona en uygun grafik türünün seçilmesine özen gösterilmelidir.
ÖĞRETİMİN PLANLANMASI VE UYGULANMASI
İyi bir öğretim planında aşağıdaki özelliklerin olması gerekmektedir.
• Öğrencilerin neler kazanacağını gösteren kazanımlar
• Kazanımlarla ilişkili içerik
• Belirlenen kazanımlara nasıl ulaşılacağını gösteren eğitim etkinlikleri
• Kazanımlara ne derece ulaşıldığını gösteren değerlendirme etkinlikleri
Plan bir dersin nasıl işleneceğine yol gösteren bir rehberdir. Planlar esnek olmalı ve koşullara göre değiştirilebilmelidir.
Plan yapmanın yararları
Planlama geleceğe yön veren ve görselleştirmeye yarayan bir süreçtir. Etkili öğretmenler, öğretimi planlayanlardır.
Planlama öğrencilere ne kazandırılacağını, nasıl kazandırılacağını gösteren bir rehberdir.
Öğretimi planlama olumlu bir sınıf ortamının oluşturulmasına, kazanımlara ve konulara en uygun materyal, yöntem ve tekniklerin seçilmesine ve amaçlı öğretim etkinliklerin uygulanmasına olanak sağlar.
Plan yapmak kazanımların ve konuların belirlenmesinde önemli rol oynar.
Plan yapmak, öğretmenin öğrencilerle daha etkili iletişim kurmasını sağlar.
Planlama yapmak yasal bir zorunluluktur.
Plan yaparken dikkate alınacak temel ögeler
• Öğretmenin program rehberleri, ders kitapları, referans kitapları, okuldaki diğer öğretmenlerin önerileri, aile ve toplum kaynakları, öğrencilerin önbilgileri ve yetenekleri ilgili bilgiler planlamada yararlanacağı kaynaklar olabilir.
Her planlamada aşağıdaki sorular sorulmalıdır, 1. Öğrencilere neler kazandırılacak?
2. Nasıl kazandırılacak?
3. Öğrenilecek konular nasıl sıralanacak?
4. Ne kadar sürede kazandırılacak?
5. Öğretim nerede yapılacak?
6. Öğretimin başarılı olduğu nasıl anlaşılacak?
İyi bir plan öğrencilerin özelliklerine uygun olarak zengin ve çeşitli yaşantılar sunmalıdır.
Plan Yaparken Dikkate Alınacak Temel Ogeler
o Eğitimin amaçları: Planlama kazanımların düşünülmesi ile başlar.
o Öğrenen özellikleri: Öğrencilerin yaş grupları nedir? Öğrenciler arasındaki bireysel farklılıklar nelerdir? Diğer öğretmenlerin bu sınıfla ilgili görüşleri nelerdir?
o İçerik: Konunun ana hatları nelerdir? Öğrencilerin öğrenmesi gereken temel kavram ve ilkeler nelerdir? Konuya en uygun öğretim yöntemleri neler olabilir?
o Öğretim materyalleri ve kaynaklar: En uygun araç-gereçler nelerdir? Derste kullanılacak hazır materyaller nelerdir? Hangi materyaller hazırlanabilir?
o Öğretmen özellikleri: Öğretmenin öğretime bakış açısı nedir? Kaç yıldır öğretmenlik yapmaktadır?
Öğretimin Planlanması
Öğretim üç temel aşamadan oluşur: planlama, uygulama ve değerlendirme. Bu aşamalardan birincisi olan planlama; programının öğretim planı haline getirilmesi olarak ifade edilebilir.
Planlama, etkili ve verimli bir öğrenmeyi sağlamak üzere, öğrenme çevresinin düzenlenmesi, kontrolü ve ilgi kararlar alma aşaması olarak da ifade edilebilir.
Öğrencilerin neler kazanacağını gösteren kazanımlar
Kazanımlarla ilişkili içerik
Belirlenen kazanımlara nasıl ulaşılacağını gösteren değerlendirme etkinlikleri
Kazanımlara ne derece ulaşıldığını gösteren değerlendirme etkinlikleri.
Bireyin bir meslek sahibi olabilmesi için o mesleğin gerektirdiği bilgi ve becerileri edinmiş olması gerekir.
Öğretmenlik mesleğinde yetişenler de alan bilgisi, öğretmenlik meslek bilgisi ve genel kültür olmak üzere üç alanda bilgi ve beceri sahibi olmalıdırlar.
Öğretmenlik meslek bilgisi içinde de öğretim bilgisi önemli disiplinlerden birini oluşturur. Konuların, davranışa dönüştürülecek biçimde belirli kurallara göre öğretiminin yapılması, öğretmenlik mesleğinde önemli koşullardan biridir.
Öğretim, öğrenmenin gerçekleşmesi ve bireylerde istenilen davranışların gerçekleştirilmesi için uygulanan etkinliklerin tümünü içerir.
Plan Yaparken Dikkate Alınacak Temel Ögeler
Dikkat Çekme: Öğretmen dersin başında öğrencilerin dikkatini konuya ve kazandırılacak bilgi, beceri ve tavırlara çekmek için bir olay, anı, fıkra ya da espiriyle derse başlar.
Güdüleme-İstekli Kılma: Öğrencilerin işledikleri konuyu niçin öğrendikleri bir tartışma ortamıyla ortaya konur. Öğretmen bu derste öğrenilecek davranışların ya da becerilerin bir sonraki derste ve hayatta nasıl işe yarayacağını ortaya koyar.
Gözden Geçirme
Derse Geçiş: Dersin geliştirme bölümüne girmeden önce ya da dersin geliştirme bölümünde yeni davranışların kazandırılması sırasında öğretmen tarafından yapılan açıklamaların ve kullanılan araç- gereçlerin sunulduğu basamaktır.
Öğretimi Planlama Aşamaları
Hedeflerin belirlenip davranış cinsinden ifade edilmesi. Hedefler (Kazanımlar) önceden belirlenmiş ise, bunlara uygun etkinlikler yazma ya da seçme.
Ön koşul öğrenmeleri belirleme.
Öğrenci niteliklerini belirleme.
Öğrencilere göre hedefleri yeniden gözden geçirme: Sahip olunan özellikler ile önkoşul olanlar arasındaki farkın tespiti.
İçeriği örgütleme: Hedef, öğrenci ve konu özelliklerine göre içeriğin örgütlenmesi.
Öğretim stratejileri ve materyalleri seçme.
Öğretim etkinliklerini planlama.
Ölçme-değerlendirme etkinliklerini planlama.
Öğretimi uygulama.
Öğretimi değerlendirme.
Herbart’ın “Biçimsel Basamaklar Kuramı”na göre, ders planı aşamaları:
o Hazırlık: Güdüleme ve önceki bilgilerin hatırlatılması
o Sunuş: Yeni bilgilerin sistematik verilmesi
o Bağlantı-çağrışım: Yeni bilgileri ile önceki bilgiler arasında bağ kurma o Genelleme-özetleme: Özetleme. Öğrenilenlerin yaşamla ilişkilendirilmesi o Uygulama: Bilgiyi çeşitli şekilde tekrarlatma ve günlük yaşama uygulama Yıllık Plan Yapma Aşamaları
o Çalışma takvimine göre, tatilleri çıkardıktan sonra, bir öğretim yılındaki toplam ders saatlerini belirleme ve bu saatleri ay ve haftalara dağıtma.
o Öğretim programı ve ders kitaplarını inceleyerek konuların ağırlığını belirleme.
o İşlenecek konu/ünitelerin hedefleri belirleme.
o § Her konunun işleniş metot ve tekniklerini belirleme.
o Ders kitapları (yardımcı-tavsiye) listesi hazırlama, araç-gereç listesi hazırlama.
o Varsa deney, gezi, gözlem gibi çalışmaları hangi haftalarda yapılacağını belirtme.
o Diğer zümre öğretmenleriyle yapılacak işbirliğini tespit etme.
o Öğretim yılı içinde yapılacak yazılı yoklamaların zamanını belirleme.
o Geçmiş yıllardaki planları ve uygulamaları gözden geçirme ve varsa aynı dersi okutan diğer öğretmenlerle işbirliği yapma
Günlük Ders Planı
o Öğretmenin bir ders için hazırladığı plandır.
o Ders planı; kazanımlar, işlenecek konu, konuya ilişkin deney, tartışma soruları, proje ve ödevleri, uygulama çalışmaları, ders araç-gereçlerini kapsar
o Ünitelendirilmiş yıllık planın mikromize edilmiş şekli olduğundan bu plan ile tutarlı olmalıdır.
o Ders planı açıklama aşamaları i. Kazanımların saptanması ii. İçeriğin belirlenmesi
iii. Öğrenme etkinliklerinin planlanması iv. Öğrenme materyalleri seçimi
v. Değerlendirme etkinliklerinin belirlenmesi o Dikkat çekme | Gözden geçirme
o Derse geçiş | Bireysel ve grupla öğrenme etkinlikleri o Öğrenme etkinliklerini ölçme ve değerlendirme
Öğretim Planlarının Uygulanması
o Ön bilgiler ile ilişki kurma o Kazanımlardan haberdar etme o Öğrenci dikkatini sağlama o Güdüleme
o Gerçek yaşamla bağlantı kurma
o Öğretim strateji, yöntem ve tekniklerini uygun ve etkili kullanma o Öğrencilerin düşünmelerine kılavuzluk etme
o Etkili bir iletişim ortamı oluşturma ÖRNEK UYGULAMA
MODAL FİİLLERİN TANITILMASI VE SINIFÇA BUNLARIN TEKRARLANMASI MODAL FİİLLERİN CÜMLE İÇİNDE KULLANIŞLARI:
➢ MODAL FİİLLERİN ÇEKİMİ.
➢ MODAL FİİLLERİN SORU CÜMLELERİNDE KULLANIŞLARI.
➢ ÖRNEK ALIŞTIRMALAR.
➢ DERS SONUNDA KONUNUN PEKİŞTİRİLMESİ.
Kaynakça
Necdet, A. (2016). Öğretim İlke ve Yöntemleri. Ankara: Salmat Basım Yayıncılık.
Balık Kılçığı Diyagramı. (2017). tr.wikipedia.org/wiki/Balık_kılçığı_diyagramı.
Fidan, N. (1986). Okulda Öğrenme, Öğretme. Kavramlar, İlkeler ve Yöntemler, Alkım Yayınevi: Ankara.
Kılınç, A. (2007). Bir öğretim stratejisi olarak kavram haritalarının kullanımı. Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Eğitim Fakültesi Dergisi, IV(II), 21-48
Novak, J. D.ve Gowin, D. B. (1984). Learning how to learn. Cambridge: Cambridge University Press.
Özyaprak, M. (2019). Yaratıcı düşünme eğitimi: Scamber örneği. Üstün Zekâlılar Eğitimi ve Yaratıcılık Dergisi, 3(1), 67-81.
Türk Dil Kurumu. (2020). https://sozluk.gov.tr/
Tok, Ş. (2015). Etkili öğretim için yöntem ve teknikler. Öğretim ilke ve yöntemleri. (Edit.
Ahmet Doğanay) (10. Baskı). Ankara: Pegem Akademi.
Şenşekerci, E. ve Bilgin, A. (2008). Eleştirel düşünme ve öğretimi. U.Ü. Fen- Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(14), 1-29.
Yıldırım, R. (1998). Yaratıcılık ve Yenilik. İstanbul: Sistem Yayıncılık.
Yurdakal, İ. H. (2019). Yaratıcı Okuma Çalışmalarının Yaratıcı Düşünme Becerilerini Geliştirmeye Etkisi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 47, 130-144. Doi:
10.9779/pauefd.492812
https://webrazzi.com/2018/02/20/profesyonel-sunumlar-hazirlarken-kullanabileceginiz-9- arac/
https://prezi.com/uulla03wmqbd/ogretim-araclari-ve-etkili-kullanimi/
https://ertugrulmuyesseroglu.com/prezi-nedir-prezi-nasıl kullanılır/
