Pantotenik Asid

VİTAMİNLER-III

Pantotenik Asid

(B

Vitamini, Pantoil β Alanin)

Kimyasal Yapısı: Pantoik asid ile β alaninden oluşur, CoA yapısında yer alır.

 Asit ve alkali ortamda bileşenlerine ayrılır.

Pantotenik Asid

(B

Vitamini, Pantoil β Alanin)

Aktif form: Koenzim A (CoA), Açil Taşıyıcı Protein (ACP)

• Koenzim A ( Co A)→ pantotenik asit, β-merkaptoetilain ve adenosin difosfattan oluşur

• Serbest (indirgenmiş) CoA→ CoA –SH olarak yazılır

• CoA yağ asitlerinin oksidasyonu ve sitrik asit döngüsünde kullanılır.

• Asetil ve tioesterler ile açil taşınması temel işlevidir.

• Asetil CoA Kolesterol ve keton cisimlerinin sentezi için önemli

olan HMG CoA için öncü maddedir.

CoA’ nın tiyol gurubunun açil radikallerini taşıdığı reaksiyonlar:

• Sitrat döngüsü

• Yağ asitlerinin oksidasyon ve sentezleri

• Asetilasyon reaksiyonları (ilaçlar ile ilgili)

• Kolesterol ve steroid hormon sentezi Açil taşıyıcı protein

• Yağ asidi sentezi ile ilgili reaksiyonlar

Pantotenik Asid

(B

Vitamini, Pantoil β Alanin)

Pantotenik Asid

(B

Vitamini, Pantoil β Alanin)

Emilimi, Taşınması ve Atımı

• Yüksek doz alındığında basit diffüzyonla emilirken normal düzeyde alındığında sodyum ve enerjiye gereksinim duyarak emilir.

• Plazmada serbest olarak taşınır.

• Plazma konsantrasyonu 1 μg/ml’dir.

• İdrarla günlük atım 2-5 mg’dır.

Yetersizliği ve Hastalıklarla İlişkisi

• Besinlerde yaygın olarak bulunduğu için protein enerji malnütrisyonu dışında yetersizliğine rastlanmaz.

• uyku bozuklukları, bulantı, kusma, karın ağrısı, yorgunluk ve kramp görülür.

• Yetersizlik uzun sürdüğünde bayılma, hafıza, kaybı, ellerde ve ayaklarda felç gelişir.

• Dermatit ve saç kaybı deride görülen semptomlardır.

Pantotenik Asid

(B

Vitamini, Pantoil β Alanin)

Gereksinimi, Toksik etki ve Kaynakları

• Yetişkinler için günde 5-10 mg pantotenik asit alımı önerilmektedir.

• Toksik etki: Toksik etki rapor edilmemiştir. Yüksek doz alındığında diyare görülebilir.

• Kaynakları: En fazla hayvansal kaynaklı besinlerde bulunur.

– Organ etleri (K.C) – Et

– Kuru baklagiller – Tahıllar

– Yumurta ve maya

Pantotenik Asid

(B

Vitamini, Pantoil β Alanin)

B ₆ Vitamini (Piridoksin Adermin)

Kimyasal Yapısı

• 3-hidroksi-2-metil piridin türevidir. 3 farklı yapıda bulunur.

• Vitamerleri: Piridoksin (pridoksol), pridoksal, pridoksamin

B ₆ Vitamini (Piridoksin Adermin)

Özellikleri

• Pridoksin özellikle bitkilerde, pridoksal ve pridoksamin ise hayvanlarda bulunmaktadır.

• Suda, alkolde, mide asidinde ve asetonda çözünür.

• Yüksek ısıda (207

C) çözünürlüğü artar. Isıya, alkaliye ve aside dayanıklı, ışığa hassastır.

• Vitamin aktivitesini gösterebilmesi için fosforik asitle

esterleşmesi gerekir.

B ₆ Vitamini (Piridoksin Adermin)

Özellikleri

• Aktif form: Pridoksal fosfat ve pridoksamin fosfattır.

• Sisteine bağlı pridoksala ısı işlemi görmüş sütlerde rastlanır.

• Sterilizasyon sırasında B

vitamini kısmen parçalanır.

B ₆ Vitamini (Piridoksin Adermin)

Emilimi

• Vitaminin serbest yapıları jejenum ve ileumdan basit difüzyonla emilir.

• Fizyolojik gereksinim arttığında emilimde artar.

B ₆ Vitamini (Piridoksin Adermin)

Emilimi

• Plazmada albümine bağlı pridoksal fosfat yapısında, eritrositlerde de hemoglobine bağlı olarak taşınır.

• Pridoksal yapısı hücre membranlarından kolayca geçerken,

pridoksal fosfatın membranlardan geçebilmesi için fosfataz

enzimine gereksinim vardır.

B ₆ Vitamini (Piridoksin Adermin)

Atımı

• İdrarda esas atım ürünü metaboliti olan 4-pridoksik asit’tir.

• Az miktarda da olsa pridoksal, pridoksin ve pridoksamin olarak da atılır.

• Yeterli ve dengeli beslenen bireylerde günlük atım 0.5-1.2

mg/gün aralığındadır.

B ₆ Vitamini (Piridoksin Adermin)

Metabolizması

• Pridoksin ve pridoksamin aktif koenzimleri olan pridoksin fosfat ve pridoksamin fosfat (PLP)’a dönüşürler.

• Bu fosforlanma işlemi için gerekli bütün enzimler karaciğerde bulunur.

• Karaciğerde defosforilizasyon ve oksidasyon FAD bağımlı aldehit oksidaz ve NAD bağımlı aldehit dehidrogenaz enzimleri ile olur.

• Açığa 4-pridoksik asit çıkar.

B ₆ Vitamini (Piridoksin Adermin)

İşlevleri:

• B

vitamininin bütün işlevleri, protein ve aminoasit metabolizmasındaki reaksiyonları katalize eden 60’ın üzerinde enzim ile ilişkilidir.

• Bu enzimler, pridoksal fosfatı koenzim olarak kullanırlar.

B ₆ Vitamini (Piridoksin Adermin)

İşlevleri:

• Pridoksal fosfat, özellikle aminoasitlerle ilgili transaminasyon, ve dekarboksilasyon reaksiyonları katalizleyen çok sayıda enzimin koenzimi olarak görev yapar.

• Serotonin, norepinefrin ve sfingolipid sentezinde kullanılır.

• Ayn zamanda glikojen yıkımında gerekli olan glikojen fosforilaz enziminin stabilizasyonu içinde gereklidir.

• Homosisteinin sisteine çevrilmesinde de gereklidir ve bu

reaksiyondan dolayı aterosklerozla ilişkilidir.

B ₆ Vitamini (Piridoksin Adermin)

Yetersizliği

• Gönüllü kişilerde oluşturulan yetersizlikte

– Çabuk irrite olma

– Depresyon ve sorumluluk duygusunun kaybı

– İerli derecede yetersizlik durumlarında; ağızda ve deride yaralar, halsizlik, zayıflık ve pellegraya benzer bulgular saptanmıştır.

– Glutamat dekarboksilaz aktivitesinde azalma sonucu GABA düzeyi düşer.

– Pridoksal fosfata bağımlı çalışan Gama aminolevulinik asit yetersizliği hipokromik mikrositik anemiye (eritrositler ufak ve soluk) neden olabilir.

B ₆ Vitamini (Piridoksin Adermin)

Yetersizliğinin Nedenleri - Alkolizm

- Uzun süre doğum kontrol hapı kullanmış annenin emzirdiği bebekte

- izoniyazit kullanımı

B ₆ Vitamini (Piridoksin Adermin)

Gereksinimi

• Ortalama günlük gereksinim 0.6-3.8 mg’dır.

• Ortalama yetişkin erkekler için 1.4 mg ve kadınlar için 1.2 mg

önerilir.

B ₆ Vitamini (Piridoksin Adermin)

Toksik etki

• Güvenli en üst düzey alım 50 mg/gün’dür. Toksik etkisi sinir sistemi üzerine olur.

• Uzun süreli aşırı alımında periferal nörit gelişebilir.

• Düşük dozlarda ise L-dopa’nın etkisini organize ederek anti-parkinson tedavinin etkinliğini azaltır.

• Fenitoin türü antikonvülzanların etkinliğinin azalmasına sebep olur.

Kaynakları

• En zengin kaynakları kırmızı ve beyaz etler, organ etleri,

tahıllar, kurubaklagiller, yeşil yapraklı sebzeler ve mayadır.

Folik Asit (B ₉ Vitamini , Vitamin B _c )

• Folik asit; Pteril glutamik asid yapısındadır molekülün yapısında

– Pteridin bazı – α-glutamik asit

– P-aminobenzoik asit (PABA)

– Tek karbonlu gruplar (formil, metil, metilen) bulunur.

Folik Asit (B ₉ Vitamini , Vitamin B _c )

• Doğal olarak folik asit poliglutamat molekülleriyle konjuge halde bulunur.

• Vitaminin glutamat yapısı glutamatın gama karboksil grubuna peptid bağla bağlamış halidir.

• Vitaminin aktif formu tek karbon birimleri bulunan

ve bulunmayan tetrahidrofolik asitdir.

Folik Asit (B ₉ Vitamini , Vitamin B _c )

Emilimi:

• Emilmeden önce, intestinal mukozadaki hidrolitik enzimlerle dekonjugasyona uğrar.

• Folik asit indirgenmiş yapısına emilim işlemi sırasında dönüşür.

• İndirgenmiş yapı enerjiye gereksinim duyarak aktif transportla ince barsakların üst kısmından emilir.

• Hafif asit ortamda emilimi artar, asidik ve alkali ortamda

düşer. Normal diyetteki miktarın emilim oranı %50-75’tir.

Folik Asit (B ₉ Vitamini , Vitamin B _c )

Taşınması:

• İndirgenmiş monoglutamat türevleri albümin ve folat bağlayıcı proteinler ile bağlanarak plazma içinde karaciğer ve diğer dokulara taşınır.

• Dolaşımda en fazla 5’-metiltetrafolat yapısı yer alır.

Folik Asit (B ₉ Vitamini , Vitamin B _c )

Taşınması:

• Folik asitin monoglutamat yapıları özellikle 5’- metiltetrafolat, hücreler tarafından alınır ve yine poliglutamat yapısında metabolize edilir.

• Vücuttaki folatın %50’si karaciğerde depo edilir.

• Biyolojik yarılanma ömrü 101 gündür.

• Metabolize olan folatın %20’si dışkıda bulunur.

Folik Asit (B ₉ Vitamini , Vitamin B _c )

İşlevleri

TEK KARBON ÜNİTELERİNİN TAŞINMASI METİONİN SENTEZİ

NÜKLEİK ASİTLERİN BİYOSENTEZİ

AMİNOASİTLERİN DÖNÜŞÜMÜ

Folik Asit (B ₉ Vitamini , Vitamin B _c )

İşlevleri

• Serin glisin dönüşümü

• Histidin katabolizması

• dUMP’ın dTMP’ye çevrimi

• Metiyonin sentezi

• Pürin sentezi

Folik Asit (B ₉ Vitamini , Vitamin B _c )

Eksikliği

• DNA replikasyonu ve hücre bölünmesinin bozulmasına yol açabilir.

• Homosistein metionin dönüşümü azalacağı için kanda homosistein düzeyi artar.

• Dönüşüm hızı İB epitel hücrelerinde 30, eritrositlerde 120 gündür.

• Megaloblastik Anemi

Folik Asit (B ₉ Vitamini , Vitamin B _c )

Eksikliği

Spina Bifida

♣Hamileliğin ilk haftalarında (nöral tüp gelişimi) yeterli folat alımı çok önemli→ Eksikliğinde nöral tüp defekti

Folat Eksikliğinin GI Bölgedeki yetersizlik Semptomları

• Dilde yanma

• Ülser

• Keylozis

• İştah kaybı

• Karın ağrısı

• Diyare

Folik Asit (B ₉ Vitamini , Vitamin B _c )

Folat düzeyini etkileyen faktörler

• Gebelik, büyüme ve gelişme döneminde artan gereksinimin karşılanmaması

• Besinlere uygulanan kızartma ve sterilizasyon işlemleri

• Alkol, oral kontraseptif, antikonvülzanlar folat emilimini ,

metabolizmayı olumsuz etkiler

Folik Asit (B ₉ Vitamini , Vitamin B _c )

Folat düzeyini etkileyen faktörler

• Malabsorbsiyon sendromu, Chron’s hastalığı, çölyak gibi hastalıklar

• Enfeksiyon, kanama, bazı ilaçlar etkili olur

Folik Asit (B ₉ Vitamini , Vitamin B _c )

Gereksinim ve Kaynaklar

• Diyetle alınan folik asitin %50’sinden yararlanılır.

• Günlük önerilen miktar 3 μg/kgdır.

• Toksik etki: Güvenilir alım düzeyi 400 μg/gündür. Erişkinlerde günde 5 mg toksiktir.

• Kaynakları:

–

Karaciğer, böbrek

– Yeşil yapraklı sebzeler, Kuru fasulye, Bezelye – Maya

– Yumurta sarısı, Fıstık, Badem