• Sonuç bulunamadı

10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2021

Share "10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı"

Copied!
2
0
0

Yükleniyor.... (view fulltext now)

Tam metin

(1)

http://odsgm.meb.gov.tr/kurslar/

10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı

MEB 2018 - 2019 ● Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü

Hikâye - Halk Hikâyesi - Dede Korkut Hikâyeleri - Mesnevi 1. Ünüm anla, sözüm dinle Bay Büre Bey,

Yüce Tanrı sana bir oğul vermiş, bağışlasın!

Ağır sancak götürdüğünde Müslümanlar arkası olsun!

Karşı yatan karlı dağlardan aşıt versin!

Kanlı kanlı sulardan geçer olsa geçit versin!

Kalabalık kâfire girdiğinde

Ulu Tanrı senin oğluna fırsat versin!

Bu parça aşağıdaki eserlerden hangisinden alınmıştır?

A) Dede Korkut Hikâyeleri B) Oğuz Kağan Destanı C) Divanü Lügâti’t-Türk D) Battalname

E) Makalat

2. – Gidiyor musun?

– Gidiyorum ya, işimi tükettim.

O zaman gördü ki küçük çocuk, memleketlisi, minimini yavru ağlıyor... Sessizce, titreye titreye ağlıyor. Yanakla- rından gözyaşları birbiri arkasına nasıl acele acele, sarsı- la çarpışa dökülürse öyle, bağrının sarsıntılarıyla yerlerin- den oynayarak pırıl pırıl akıyor.

– Ağlama be! Ağlama be!

Eskici başka söz bulamamıştı. Bunu işiten çocuk hıçkıra hıçkıra, katıla katıla ağlamaktaydı; bir daha Türkçe konu- şacak adam bulamayacağı için ağlamaktaydı.

– Ağlama diyorum sana! Ağlama!

Bunları derken onun da katı, nasırlaşmış yüreği yumu- şamış, şişmişti. Önüne geçmeye çalıştı ama yapamadı;

kendisini tutamadı; gözlerinin dolduğunu ve sakalların- dan kayan yaşların Arabistan sıcağıyla yanan kızgın göğ- süne bir pınar sızıntısı kadar serin, ürpertici döküldüğünü duydu.

Bu parça aşağıdaki metin türlerinin hangisinden alın- mıştır?

A) Hikâye B) Manzum hikâye

C) Halk hikâyesi D) Mesnevi E) Masal

3. (I) Türk edebiyatının destan geleneğinden halk hikâye- ciliğine geçiş dönemi eseri olan Dede Korkut Hikâyeleri, Türk boylarının Kafkasya ve Azerbaycan yörelerindeki yerleşme, yurt kurma ve akınlarını konu alır. (II) Kita- bın asıl adı “Kitâb-ı Dedem Korkud alâ Lisân-ı Tâife-i Oğuzân”dır. (III) Dede Korkut, Oğuz boylarının destan- laşmış hikâyelerini derli toplu bir biçimde aktaran bir anlatıcıdır. (IV) Ağır ve sanatlı bir dili olan Dede Korkut Hikâyeleri’nin tamamı düzyazı biçimindedir. (V) Dede Korkut’un anlattığı bu hikâyeler, ancak XV. yüzyılda ya- zıya geçirilebilmiştir.

Yukarıdaki numaralanmış cümlelerin hangisinde bir bilgi yanlışı vardır?

A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.

4. - - - -, anlatılması sayfalar tutacak uzun hikâyeleri dile getirir. Aşk, kahramanlık konularıyla dinî, ahlaki ve felsefi öğretilerin işlendiği bir nazım biçimidir. Kafiyesine yüz- lerce, binlerce eş kelime bulmayı kaldıramayacak geniş çaplı eserler için başvurulacak tek nazım şeklidir.

Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangi- si getirilmelidir?

A) Kaside B) Mesnevi C) Gazel D) Şarkı E) Tuyuğ

5. Gerçek ya da gerçeğe yakın olaylar anlatılır. Geleneksel bir içeriği olan, kuşaktan kuşağa sözlü olarak aktarılan halk edebiyatı ürünlerindendir. Genellikle aşk ve kahra- manlık konularını işler. Kişilerin olağanüstü özellikleri ol- dukça sınırlıdır. Belirli anlatıcıları vardır. Bu kişiler genel- likle meddahlardır. Nazım-nesir iç içedir. Kerem ile Aslı, Ferhat ile Şirin, Arzu ile Kamber örneklerinden birkaçıdır.

Bu parçada tanıtılan yazı türü aşağıdakilerden hangi- sidir?

A) Hikâye B) Halk hikâyesi

C) Masal D) Destan

E) Efsane

3

(2)

Cevap anahtarına ulaşmak için karekodu okutunuz.

MEB 2018 - 2019 ● Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü

10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı

Hikâye - Halk Hikâyesi - Dede Korkut Hikâyeleri - Mesnevi

3

6. - - - -, klasik Türk edebiyatında, Batılı anlamdaki hikâ- ye ve roman türünü temsil edebilecek bir nazım biçimi- dir. Konu alanlarının oldukça geniş bir yelpazeye sahip olması ve beyit sayılarının herhangi bir kısıtlamaya tabi tutulmaması nedeniyle çeşitli olay ve hikâyelerin anlatımı için oldukça uygundur. En çok tercih edilen konular kla- sik aşk hikâyeleridir. - - - - işte bu tür hikâyelerden biridir.

Fuzuli, Arap ve Fars edebiyatlarında pek çok örneği olan bu hikâyeyi kendine has dil, üslup ve kurgu özellikleriyle kaleme almıştır.

Bu parçada boş bırakılan yerlere aşağıdakilerden hangisi sırasıyla getirilmelidir?

A) Gazel - Kerem ile Aslı B) Semai - Ferhat ile Şirin C) Kaside - Arzu ile Kamber D) Destan - Yusuf u Züleyha E) Mesnevi - Leyla ile Mecnun

7. Elli yıldır yanaram hicrin ile Şimdi buldum seni düştün ele Zelha eder ya sanem anla hâlim Aşık oldum göynürem tutgıl elim Tursa otursa Yusuf’u söylenir Kanda kim varsa anı zikreylenir Zeliha köşkten bakar görür anı Çağırır feryadeder göynür canı

Bu dizelerden yola çıkarak mesnevi nazım biçimiyle ilgili,

I. Konu bütünlüğü yoktur.

II. Beyit nazım biçimiyle yazılır.

III. Aruzun kısa kalıpları kullanılır.

çıkarımlarından hangisine ulaşılamaz?

A) Yalnız I. B) Yalnız II. C) Yalnız III.

D) I ve II. E) II ve III.

8. Ashab-ı kibar:

Bari burada İmam Ali’nin gözleri sağlam olsaydı. Bizim ordumuza yardım ederdi, dediler. Çok üzüldüler. İslam askeri gece orada konakladı. Sabah olunca hazırlık yapıp savaş meydanına yöneldiler:

Beyit:

Yine altın elbise oldu zamana Güneş yürüdü asumana

Cihana rahmet her türlüsü saçıldı Sabah oldu, karadan ak seçildi Yine yiğitler meydana geldi

Mumun ateşine pervane yandı

Gaziler, atlarına bindiler, saf hâline gelip beklemeye baş- ladılar. Küffar askerleri gördüler ki İslam askeri meydanda toplanmış. Hayber halkı da hazırlık yaptı. Silahlarını giy- diler, burçların üzerinde ve hendeğin kenarında bekledi- ler. Toplar ve mancınıklar kurdular.

Bu parçayla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylene- mez?

A) Olaylar oluş sırasına göre anlatılmıştır.

B) Öyküleyici anlatım biçimi kullanılmıştır.

C) Dinî-destani bir kahramanlık hikâyesidir.

D) Nazım ve nesirden oluşan bölümler iç içedir.

E) Anlaşılması güç, sanatlı bir dili vardır.

9. Kan-Turalı aydur:

Bu dünyayı erenler (yiğitler) akıl ile bulmuşlardır. Bunun önünden sıçrayayım, ne hünerim var ise göstereyim, didi.

Adı görklü (güzel) Muhammed’e salavat getürdi, boğanın öninden savuldı. Boğa boynuzı üzerine dikildi. Kuyruğın- dan üç kere küterip (kaldırıp) yire çaldı. Sünükleri (kemik- leri) hurd oldı (un ufak oldu). Bastı, boğazladı, bıçak çı- karup derisin yüzdi. Eti meydanda koyup derisini tekürün önine getürüp aydur:

Tan ile kızunı mana viresin, didi.

Dede Korkut Hikâyeleri’nden alınan bu parçanın te- ması aşağıdakilerden hangisidir?

A) Kahramanlık B) Yalnızlık C) Özlem D) Hüzün E) Aşk

Referanslar

Benzer Belgeler

4. İyi bir edebiyatçı olmak öncelikle sağlam bir hayal gücü ister. Bilhassa geçmiş asırları göz önünde canlandırmak için hayal gücü bilgi kadar önemlidir. Bir

5. Ey bizden daha genç olanlar! Bu emekler, bu dilekler siz- ler içindir! Bu dille sizler, ne mutlu, bizlerden daha çok ve güzel konuşacaksınız. Hele anaların kucağında

D) Mektup E) Otobiyografi Başka birinin hayat hikâyesi anlatıldığından biyografi- dir. Yaşamı yazılan kişinin kendisi tarafından değil, onunla ilgili araştırma yapan,

Türk halk kültüründe ilk dişini çıkaran çocuk için yapılan ve yöreden yöreye “hedik, gölle, diş aşı, diş bulguru, dirgit, gilgidir” gibi değişik adlarla

• Yapma destanlar bir milletin ünlü şairleri tarafından yazılan destan özelliği gösteren eserlerdir. halk şairlerinden Yazıcıoğlu tarafından

Bu cümlede her sanatın malzemesinin olduğunu daha iyi anlatmak için resim ve edebiyat örnek olarak gösterilmiştir.. Tanık Gösterme: Bir düşünceyi desteklemek

Türk Dili ve Edebiyatı 1... Türk Dili ve

A) “Orhun Abideleri” olarak da adlandırılır. B) Türkçenin en eski yazılı metinleri olarak bilinmektedir. C) Köktürk alfabesi ile yazılmıştır. D) Türkiye