Viral Hepatit Derg 2002 (1) 427-429
HISTOPATOLOJIK OLARAK DEGERLENDIRILMIS HBV INFEKSIYONLU HASTALARDA DELTA VIROS ANTIKOR SIKLIGININ ARASTIRILMASI
l.GORENEK, U.DIZER,
O.CO~KUN,C.P.EYIGON, M.CAN, A.PAHSA
OZET
GOihane Askeri T1p Akademisi (GATA) infeksiyon Hastal1klan ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dall polikliniginde takip ve/veya tedavi edilen, HBsAg pozitifliginin en az 6 aydan uzun sOrdogo bilinen ve karaciger igne biyopsisi ile histopa- tolojik tamlan konmu~ hastalarda Delta virus antikoru ara~tmlmt~t1r. Delta virus antikoru ara~tmlan 161 hastanm; 72'sini (%44.72) histopatolojik incelemeyle Hepatit B virus ta~tylctllgt bulgulan tantstnJ alm1~, 89'unu (%55,28) ise kronik Hepatit 8 virus infeksiyonu bulgulan saptanm1~ olgular olu~turmaktaydL 161 hastada Anti HDV (total) EIA yOntemi kullamlarak ara~tmlm1~ ve 9 (%5.59) hastada pozitiflik saptanm1~t1r. Hepatit B virus ta~Jy1cdannm sadece birinde (% 1.38), kronik Hepatit B virus infenksiyonlu olgulann ise 8'inde (%8.98) Delta antikor pozitifligi tespit edilmi~tir. Krenik Hepatit 8 virus infeksiyonlu olgularda Delta antikor pozitifligi, Hepatit B virus ta~Jytctltgl alan olgulara gOre anlaml1 derecede yOksek sap-
tanmt~ttr (p<0.05).
Anahtar Kelimeler: Hepatit 8 Virus, Delta Virus Antikoru, Kronik infeksiyon, Prevalans.
SUMMARY
INVESTIGATION OF DELTA VIRUS ANTIBODY FREQUENCY IN PATIENTS WITH HISTOPATHOlOGICALLY PROVEN HEPATITIS 8 VIRUS INFECTION
The presence of delta virus antibody (anti-HDV) has been investigated in patients with chronic hepatitis B virus infection more than 6 months, confirmed by hepatic needle biopsy and histopathological evaluation. Of 161 patients, 72 cases (44.72%) were diagnosed as H8V carrier state with histopathological evaluation, and 89 cases (55.28%) were diagnosed as different activities of chronic HBV infection other than carrier state. Total anti-HDV was searched in 161 patients with Enzyme Immunoassay (ElA) method and nine patients {5.59%) were found as positive. Of nine patients, only one (1 .38%
in total) patient had HBV carrier state histologic findings, and eight cases (8.98% in total) were diagnosed as other kinds of chronic H8V infection. The frequency of Anti-HDV was found to be significantly higher in patients with chronic HBV infection than HBV carrier status (p<0.05).
Key Words: Hepatitis B virus, delta virus antibody, chronic infection, prevalence.
Giri~
Hepatit Delta Yirusu (HDV), ilk defa 1977 ytlmda Rizzetto ve ar- kada~lan taraftndan ke~fedildi (1 ). HOY serumda 36nm bOyOkiOSOnde partikOIIer halinde bulunmaktadtr. 8u partikOIIerin ic;inde HOY RNA's1 ve HDAg bulunur ve partikOI HBsAg ile c;evrilidir {2).
HOY kompleks bir epidemiyolojiye sahiptir. infeksiyon kaynaklan ve gec;i~ ~ekli Hepatit 8 virusu {H8V) ile benzer olmasma ragmen dOn- yadaki dag11tm ve bula~ma oranlan farkltdlr. DOnyadaki yakla~tk 300 milyon H8sAg ta~Jytctsmm %5'inden az1nm HDV ile infekte oldugu tahmin edilmektedir (3). Defektif bir virus alan ve ancak HBsAg'nin varltgmda replike alan HDV ilk tammland1g1 y1llarda ~OyOk ilgi c;ek- mi~, ancak daha sonralan admdan daha az bahsedilir olmu~tur. Ger- c;ekte Delta hepatiti Ozellikle ilk tantmlandtSt Akdeniz Olkelerinde aza- l•yor gibi g6ziikmektedir {4).
ya c;•kabilir. HDV, H8V ile birlikte koinfeksiyona veya HBsAg pozitif ki~ilerde sonradan eklenerek sOperinfeksiyona neden olur. ·Koinfeksi- yon ve sOperinfeksiyon klinik formlan birbirinden farklthk gOstermez, fakat uzak dOnem etkileri ac;1smdan farkltd1rlar. Koinfeksiyonda %2-20 oramnda fulminan seyir, %2-7 oranmda kronikle~me saptamrken, so- perinfeksiyonda kronikle~me orant %70-95'lere kadar c;1kmakta ve si- roz geli~me oram yOkselmektedir (5).
HDV infeksiyonu koinfeksiyon veya sOperinfeksiyon ~eklinde orta-
HOY infeksiyonu H8Y infeksiyonunun tOm klinik formlan ile bir- likte gOriilebilirse de degi~ik hastahk tablolanndaki stkltg1 birbirinden oldukc;a fa~kl1 dOzeylerde bulunmaktadtr. Asemptomatik ta~tytcllarda
%4, kronik persistan hepatit olgulannda %10, kronik aktif hepatit ve karaciger sirozunda %40 oranmda anti-HDV pozitifligi saptanmakta- dtr. Bununla birlikte son ydlarda HDV insidensinin azalmakta oldugu- na dair yaymlara da rastlandmaktadtr ve Olkemizdeki gOzlemler de bu
GATA infeksiyon Hastahklan ve Klinik Mikrobiyoloji AD. Ankara
427
dogrultudadJr (4,6,7).
c;aiJ§mamlzda, HBV infeksiyonu ile birlikte kronik karaciger has- Tablo I. HBVT ve KH'Ii olgularda saptana'n Delta antikor ta!Jgl, fulminan hepatit, siroz ve hepatoma geli§iminde Onemli etkileri pozitifliginin kar§rla§tmlmasl
olan HDV'nin, degi§ik klinik formlardaki HBV infeksiyonlu olgularda :.._ _ _ :.._ _ _ ..:..._...:._ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ gOrUime s1klrg1 ara§trnlmr§trr.
Geret; ve YOntem
c;ah§mam1zda; Ocak 1998 - Ocak 2000 tarihleri arasrnda GATA infeksiyon Hastahklan ve Klinik Mikrobiyoloji AD Polikliniginde takip ve/veya tedavi edilen, HBsAg pozitifliginin en az 6 aydan uzun sUrdU- gu bilinen ve karaciger igne biyopsisi ile histopatolojik tanrlarr konmu§
hastalarda Delta virus antikoru ara§tlrrlmJ§trr. Delta virus antikoru ara§- tlrrlan 161 hastanm; 72'sini (%44.72) histopatolojik incelemeyle He- patit B virus ta§JyJcrlrgJ bulgulan tamsmr almJ§, 89'unu (%55,28) ise kronik Hepatit B virus infeksiyonu bulgularr saptanml§ olgular olu§tur- maktaydl.
Hepatit B virus ta§Jyrc1hg1 olan olgulan; karaciger histopatolojisin- de sadece hepatositlerde buzlu cam gOrUnUmU olan hastalar, kronik Hepatit B'Ji olgulan ise; karaciger histopatolojisinde portal inflamas- yon (portal a Ianda srmrh veya ta§ml§), gUve yenigi nekrozu, fibrosis ve- ya kOprUie§me nekrozu bulgulanndan biri veya birkac;mrn gOrUidugu hastalar olu§turmu§tur (8).
Ya§ ortalamalan 32.28 (20-56) olan S'i kadm, 156'sl erkek toplam 161 hastada Anti HDV {total) GATA immOnoloji Bilim Dalr laboratu- varlannda Sorin Biomedica Diagnostic S.p.A. kiti (Vercelli, Italy) kulla- mlarak EIA yOntemi ile ara§trnlml§tlr.
Elde ettigimiz veriler, EPI-INFO version 5.01 b paket programr ile ki§isel bilgisayara girilerek degerlendirilmi§, sonu<;lann yorumlanma- smda x2 testi kullandmr§trr.
Bulgular
Anti HDV {total) ara§tJrdJglmlz 161 hastanrn 9 (%5.59)'unda Anti- HDV pozitifligi saptanmJ§trr. Hepatit B virus ta§IYJCrhg• bulgulan olan olgulann sadece birinde (% 1.38), kronik Hepatit B virus infenksiyonlu olgularrn ise 8'inde (%8.98) Delta antikor pozitifligi tespit edilmi§tir.
Bu iki grup birbiri ile kar§tla§tmldJgmda kronik Hepatit B virus infeksi- yonlu (KH) olgularda Delta antikor pozitifligi, Hepatit B virus ta~JyJcr
lrgl (HBVT) olan olgulara oranla anlamh derecede yUksek bulunmu§- tur (p<0.047). Her iki grubun istatistiksel kar§da§tmlmas• Tablo-1' de gOsterilmi§tir.
Toplumdaki HBV endemisitesine gOre, HDV infeksiyonunun dUn- yadaki dagJirmJ i<;in dart ayrr SJntfland1rma yap1lmaktadrr. Bunlardan birincisi HDV prevalansrmn asemptomatik HBV ta§ryre~lannda %0-2 ve kronik hepatit B'lilerde %10'un altmda oldugu 11<;ok dU§Uk endemi- site bOigesi11, ikincisi asemptomatik HBV ta§JyJCrlarmda %3-9 ve kro-
428
HBVT KH p x'
n:72 n:89
Anti-HDV pozitifligi 8 0.047 3.93
nik hepatit B ve sirozda %10-25 oldugu 11dU§Uk endemisite bOigesi11,
Uc;UncUsU asemptomatik HBV ta§ryrcrlannda %1 0-19, kronik hepatit B'lerde %30-60 oldugu 11orta endemisite bOigesi11 ve dOrdUncUsU ise asemptomatik HBV ta§Jyrcrlarrnda %20'nin Uzerinde, kronik hepatit B'lerde ise %60'rn Uzerinde oldugu 11yUksek endemisite bOlgesi11'dir.
YUksek endemisite bOigeleri CUney italya, CUney Amerika, Orta Do- gu, Batr Afrika gibi bOigelerdir. DU§Uk endemisiteli Batr Avrupa, Kuzey Amerika gibi bOigelerde bula~ smrrhd1r ve HDV s1klrgl gene! toplum- da di.i§Uktur. Sonuc;lar, bOigeler aras1 farklrl1klar olmakla birlikte, Ulke- mizin orta endemisite ku§agmda oldugunu gOstermektedir. (3,9,1 0) c;alr§mamJzda Hepatit B virus ta§tyJcJiarrnda %1.38, kronik Hepatit B virus infenksiyonlu olgularda %8.98 anti-HDV pozitifligi saptanmJ§tJr.
Buna gOre c;alr§ma grubumuzdaki hastalar c;ok dO§Uk endemisite dagr- lrml ic;ine girmektedir.
HDV infeksiyonu, HBV infeksiyonunun tom klinik formlan ile bir- likte gOrUiebilirse degi§ik hastahk tablolanndaki s1khg1 birbirinden ol- dukc;a farklr dUzeylerde bulunmaktadrr. Asempomatik ta§JYICJ!arda %4 civannda olan anti-HDV pozitifligi, kronik persistan hepatit olgulann- da %10'a, kronik aktif hepatit ve karaciger sirozunda ise %40'a yUk- selmektedir {4,6,7). Bizim c;alr§mam1zda da Hepatit B virus ta§ryrcda- rmda% 1.38 olarak saptanan Delta antikor pozitifligi, kronik Hepatit B virus infenksiyonlu olgularda %8.98 gibi anlamh bir oranda yUksek olarak saptanmr§trr (p<O.OS).
Yurdumuzda HBsAg ta§JyJCrlarrnda yap1lan c;alr§malar c;ogunlukla benzer sonuc;lar vermi§tir. Ara§tlrmactlarm c;ogu %0.94-5.5 arasrnda degi§en anti-HDV pozitifligi tespit etmi§lerdir {11). Degi§ik yOrelerde yap1lan c;all§malar birbirine uygunluk g6stermektedir. c;all§mamrzda da Hepatit B virus ta§ryrcJiarrnda anti-HDV pozitifligi %1.38 olarak saptanml§ olup elde ettigimiz bu sonuc; yurdumuzda yaprlan c;ah§ma- larla uyumludur. Elde edilen sonw;lara uymayan birka<; c;all§ma TOre ve ark. tarafmdan %9.0 ile Bursa' dan, Dogan ve ark. tarafrndan %11.2 ile Kayseri'den ve Felek ve ark. tarafmdan %8.8 ile Elaz1g'dan bildiril- mi§tir {11 ).
Yurdumuzda yap1lan c;ah§malann c;ogunda kronik hepatitler ve ka- raciger sirozu vakalannda %20-40 arasmda anti-HDV pozitifligi tespit edilmi§tir. Bu sonuc;lara uygunluk g6stermeyen di.i~Uk sonuc;lar Aksu ve ark. tarafmdan %7 ile Adana'dan, GOlen ve ark. tarafmdan %9.9 ile Adana' dan, Nak ve ark. tarafmdan %3.53 ile Bursa' dan bildirilmi§tir.
Bi.iyUk vaka gruplarr ile yapdan c;ah§malar son ylllarda Ulkemizde HDV infeksiyonunun giderek azaldrgm1 dli§OndUrmektedir {11 ). Bizim
c;all~mam1zda da kronik Hepatit B virus infenksiyonlu olgulann %8.98 Delta antikor pozitifligi tespit edilmi~tir.
Sonuc; olarak c;ah~mam1zda;
1. Hepatit B virus ta~IYICJiannda % 1.38, kronik Hepatit B virus in- fenksiyonlu olgulann ise %8.98 Delta antikor pozitifJigi tespit edilmi~
tir.
2. Kronik hepatitli olgularda Delta antikor pozitifli,gi, ta~lyJcdara oranla anlaml! OlcUde ytiksek bulunmu~tur (p<0.05). Bu anlamll fark HDV'nin HBV ile infekte olmu~ hastalarda kronik infeksiyonun geli~
mesindeki etkisini dogrulamaktad1r.
3. Hepatit B Virus ta~lylclligl ve kronik hepatit B infeksiyonu bulu- nan hastalarm takibinde mutlaka HDV'nin aranmasi gerektigini sOyle- yebiliriz.
KAYNAKLAR
1. Gtinaydm M. HDV infeksiyonu (Viroloji).ln: KJI1c;turgay K. (ed).
Viral Hepatit'98. l.Baskl. Viral Hepatitle Sava~1m Dernegi Yaym1, 1998:176-179.
2. Yurdaydm C. Kronik Delta Hepatiti. ln:Uzunalimoglu
b,
Koca- balkan F, Mas M.R (eds). Kronik Viral Hepatitler. GATA Bas1mevi, 2000:40-45.3. Eroglu C. HDV infeksiyonu (Epidemiyoloji). In: K1ilc;turgay K.
{ed). Viral Hepatit'98. l.Bask1. Viral Hepatitle Sava~Jm Dernegi Yaym1,
1998:180-181.
4. Sangnelli E, Stroffolini T,Ascione A, et al. Decrease in DHV en- demicity in Italy. j.Hepatology 1997,26:20-24.
5. Leblebicioglu H. HDV infeksiyonu (Klinik bulgular ve tam). Jn:
K1hc;turgay K. (ed). Viral Hepatit'98. 1.Bask1. Viral Hepatitle Sava~1m Dernegi Yay1m, 1998:182-185.
6. Sonsuz A. Kronik Delta Hepatiti Tedavisi. In: Kll1<;turgay K, Ba- dur S, Bal1k
i
(eds).IV. Ulusal Viral Hepatit Simpozyumu, 4-6 Kas1m 1998, Ankara, Kongre Kitab1. 1998:27-30.7. Sonsuz A. Kronik Delta Hepatitinde Tedavi.ln: <;akaloglu Y, Ok- ten A {eds).Kronik Viral Hepatitlerde Tedavi Yakla~1mlan.Bilimsel T1p Yaym evi, 1998:52-56.
8. Crawford jM. The Liver and the Biliary tract. ln:Cotran RS, Ku- mar V, Robbins SL 8eds9. Pathologic Basis of Disease. 5th edition, Phi- ladelphia,W.B.Saunders Company, 1994:831-96.
9. ~enol E. Hepatit D (Delta Hepatiti). Galenos Ayhk Tip Dergisi.
1998:24-25.
10. Balik
i,
Onul M, Tekeli E, Caredda F. Epidemiology and Clini- cal outcome of hepatitis D virus infection in Turkey. Eur j Epidemiol 1991;7:48-54.11. Degertekin H, Ytikselen V, Dursun M, Yal<;1n K. Ttirkiye'de Delta Hepatiti Seroepidemiyolojisi. TUrk Gastroenteroloji Dergi- si, 10;1999:319-323.
