• Sonuç bulunamadı

NICOSIA 2020 Yüksek Lisans Tezi JAMEEL SULAIMAN ISMAEL (KARŞILAŞTIRMALI ANALİTİK ÇALIŞMA) CEZA HUKUKUNDA EVLİLİK BİRLİĞİ ROLÜ SOSYAL BİLİMLER ENSTITÜSÜ KAMU HUKUKU / ANABILIM DALI YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ الإ اجذومن قارعلا :طسولأا قرشلا هاجت ةيكيرملأا ةيجي

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2021

Share "NICOSIA 2020 Yüksek Lisans Tezi JAMEEL SULAIMAN ISMAEL (KARŞILAŞTIRMALI ANALİTİK ÇALIŞMA) CEZA HUKUKUNDA EVLİLİK BİRLİĞİ ROLÜ SOSYAL BİLİMLER ENSTITÜSÜ KAMU HUKUKU / ANABILIM DALI YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ الإ اجذومن قارعلا :طسولأا قرشلا هاجت ةيكيرملأا ةيجي"

Copied!
79
0
0

Yükleniyor.... (view fulltext now)

Tam metin

(1)

YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTITÜSÜ KAMU HUKUKU / ANABILIM DALI

CEZA HUKUKUNDA EVLİLİK BİRLİĞİ ROLÜ (KARŞILAŞTIRMALI ANALİTİK ÇALIŞMA)

JAMEEL SULAIMAN ISMAEL

Yüksek Lisans Tezi

NICOSIA 2020

(2)

ةعماج ىندلأا قرشلا ايلعلا تاساردلا يف ا ةيعامتجلاا مولعل ماعلا نوناقلا مسق / قوقحلا ةيلك يئانجلا نوناقلا يف ةيجوزلا ةطبارلا رود ( ةنراقم ةيليلحت ةسارد ) ليمج ليعامسا ناميلس ريتسجام ةلاسر ايسوقين 2020

(3)

CEZA HUKUKUNDA EVLİLİK BİRLİĞİ ROLÜ (KARŞILAŞTIRMALI ANALİTİK ÇALIŞMA)

JAMEEL SULAIMAN ISMAEL

YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTITÜSÜ KAMU HUKUKU / ANABILIM DALI

Yüksek Lisans Tezi

YRD.DOÇ.DR. YOUSİF MOSTAFA RASUL

NICOSIA 2020

(4)

( ةنراقم ةيليلحت ةسارد ) ليمج ليعامسا ناميلس ىندلأا قرشلا ةعماج ايلعلا تاساردلا يف ا ةيعامتجلاا مولعل ماعلا نوناقلا مسق / قوقحلا ةيلك سر ا ريتسجام ةل فارشإب دعاسملا ذاتسلاا روتكدلا لوسر ىفطصم فسوي ايسوقين 2020

(5)

Jameel Sulaiman Ismael tarafından hazırlanan “Ceza Hukukunda Evlilik Birliği Rolü (Karşılaştırmalı Analitik Çalışma)” başlıklı bu çalışma, 24/01 /2020 tarihinde yapılan savunma sınavı sonucunda başarılı bulunarak jürimiz tarafından Yüksek Lisans Sanatta Yeterlik Tezi olarak kabul edilmiştir.

JÜRİ ÜYELERİ

... Yrd.Doç.Dr. Yousif Mostafa Rasul (Danışman)

Yakın Doğu Üniversitesi

Hukuk Fakültesi, Kamu Hukuk Bölümü

... Doç. Dr. Weadi Sulaiman Ali (Başkan)

Yakın Doğu Üniversitesi

Hukuk Fakültesi, Kamu Hukuk Bölümü

... Dr. Shamal Husain Mustafa

Yakın Doğu Üniversitesi

İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, Uluslararası İlişkiler Bölümü

... Doç. Dr. Mustafa Sağsan

Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürü

(6)

ةشقانملا ةنجل رارق يتسجاملا بلاط ةشقانم ةنجل ءاضعأك نحن ر ( ج م ي ليعامسا ناميلس ل ) ـب ةموسوملا هتلاسر يف " رود )ةنراقم ةيليلحت ةسارد( يئانجلا نوناقلا يف ةيجوزلا ةطبارلا " بلاطلا انشقانو ةلاسرلا ىلع انعلطا اننأب خيراتب اهتايوتحم يف 24 / 1 0 / 2020 ريتسجاملا ةجرد لينل ةريدج اهنأب دهشنو ، . ةشقانملا ةنجل ءاضعأ ... لوسر ىفطصم فسويروتكدلا دعاسملا ذاتسلاا ) فرشملا ( ىندلاا قرشلا ةعماج ماعلا نوناقلا مسق ،قوقحلا ةيلك ... يلع ناميلس يدعو روتكدلا ذاتسلاا ) ر ةشقانملا ةنجل سيئ ( ىندلاا قرشلا ةعماج ماعلا نوناقلا مسق ،قوقحلا ةيلك ... ىفطصم نيسح لامش روتكدلا ىندلاا قرشلا ةعماج ةيلودلا تاقلاعلا مسق ،ةيرادلااو ةيداصتقلاا مولعلا ةيلك ... اتسلاا ذ ىفطصم روتكدلا ص ا صغ نا ةيعامتجلاا مولعلل ايلعلا تاساردلا ةيلك ريدم

(7)

Ben Jameel Sulaiman Ismael olarak beyan ederim ki ‘Ceza Hukukunda

Evlilik Birliği Rolü (Karşılaştırmalı Analitik Çalışma)’ başlıklı tezi

‘Yrd.Doç.Dr. Yousif Mostafa Rasul’ nin denetimi ve danışmanlığında hazırladığımı,tezin tamamen kendi çalışmam olduğunu ve her alıntıya Sosyal Bilimler Enstitüsünün tez yazım kurallarına bağlı kalarak yaptığımı taahhüt ederim. Tezimin kağıt ve elektronik kopyalarının Yakın Doğu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü arşivlerinde saklanmasına izin verdiğimi onaylarım.

Bu Tez benim kendi çalışmamdır. Bu tezde yer alan tüm iddia, fikir, yorum, öneri ve çevirilerin sorumluluğu yazar olarak bana aittir.

Bağlı olduğum Sosyal Bilimler Enstitüsü hiçbir koşul veya şart altında, tezin içeriğini ve bilimsel sorumluluğunu taşımamaktadır. Yapılan ve yayınlanan çalışmaların tüm sorumlulukları yazar olarak bana aittir.

 Tezimin tüm içeriğine heryerden erişilebilir.

 Tezimin içeriğine Sadece Yakın Doğu Üniversitesinde erişilebilir.

 Tezimin içeriğine iki yıl boyunca hiçkimse tarafından erişilemez, eğer bu sürenin sonunda sürenin uzatılmasını talep etmezsem, sürenin sonunda tezimin tüm içeriğine heryerden erişilebilir.

Tarih : İmza :

(8)

انأ ليعامسا ناميلس ليمج " ناونعب ريتسجاملا يتلاسر نأب نلعأ ، نوناقلا يف ةيجوزلا ةطبارلا رود )ةنراقم ةيليلحت ةسارد( يئانجلا تاهيجوتو فارشإ تحت تناك ،" اتسلاا ذ روتكدلا دعاسملا فسوي سر ىفطصم لو ةعبتملا دعاوقلاو تامازتللاا بجومب ًاديقم ناك سابتقا لكو ،ًامامت يسفنب اهتددعأ دقلو ، .ةيعامتجلاا مولعلا دهعم يف ةلاسرلا ةباتك يف ةينورتكللإاو ةيقرولا خسنلا دوجوب حمسأ يننأب دكؤأ .ىندلأا قرشلا ةعماجب ةيعامتجلاا مولعلا دهعم تاظوفحم يف يتلاسرل ةلاسرلا هذه تاحارتقلااو تاقيلعتلاو راكفلأاو تاءاعدلاا لك ةيلوؤسم لمحتأو ،صاخلا يلمع نم يه .فلؤملا ةيلوؤسم يه ةلاسرلا هذه يف ةمجرتملا صوصنلاو هيلإ يمتنأ يذلا ةيعامتجلاا مولعلا دهعم ةروشنملا تافنصملا تايلوؤسم عيمج ،فورظلا نم فرظ يأ تحت ةيملع ةيلوؤسم وأ ةيعبت يأ هل سيل ا .فلؤمك ينصخت ةروشنمل  .ناكم يأ نم اهيلا لوصولا نكمي يتلاسرل لماكلا ىوتحملا  .ىندلأا قرشلا ةعماج نم طقف اهيلا لوصولا نكمي يتلاسر  ( نيماع ةدمل اهيلا لوصولل ةلباق يتلاسر نوكت نأ نكمي لا 2 لوصحلل بلطب مدقتأ مل اذإ .) حملا نوكيسف ، ةرتفلا هذه ةياهن يف دادتملاا ىلع اهيلا لوصولا حومسم يتلاسرل لماكلا ىوت .ناكم يأ نم :خيراتلا عيقوتلا ليعامسا ناميلس ليمج

(9)

Bu mütevazı çalışmayı

Annem ve babam - Tanrı onlara merhamet etsin - hafızası hala

hayatımın tüm koridorlarında kokusunu yayıyor.

Sevgili düşünce öğretmenleri.

Bana fazla çaba sarf etmeyen kardeşlerim.

Hem büyük hem de küçük beni destekleyen samimi eşim.

Arkadaşlarım ve ailem hep sevincimi ve üzüntümü paylaşıyor.

Bu aşamayı tamamlamak için bana yardım ve destek sağlayan

(10)

اوتملا لمعلا اذه يدهأ ىلإ عض ... يبأ و يما – الله امهمحر -مهاركذ تلاز ام نيذلا يتايح ةقورأ عيمج يف اهرطع رثنت . رينتسُملا ركفلا باحصأ ماركلا يتذتاسأ . ريفولا دهُجلاب َّيلع اولخبي مل نيذلا ،يتاوخأو يتوخإ . ةريغصو ةريبك لك يف ينمعدت يتلا ةصلخُملا يتجوز . نوكراشُي نيذلا ،يلهأو يئاقدصأ ماوَّدلا ىلع نزحلاو حرفلا ين . ةلحرملا هذه لامكلإ معدلاو ةدعاسملا يل اومّدق نيذلا لك ىلا

(11)

TEŞEKKÜR

Başlangıçta danışman profesör yardımcısı Yrd.Doç.Dr. Yusuf Mustafa Rasul'a mesajın denetimini kabul ettiği için teşekkür ediyorum.Tanrı onu en iyi ödülle ödüllendirsin, bu yüzden bilimsel direktiflerinin mesajı güçlendirmesi üzerinde büyük etkisi var.

Ayrıca bu yazıyı yazarken kaynakları bulmama yardım eden tüm profesörlere, meslektaşlarımıza ve diğerlerine teşekkür ediyorum. Özellikle, çeşitli üniversitelerde kütüphane personeli.

Bu bağlamda, dersleri sırasında bilgi aldığımız profesörlere yardım edemem ancak teşekkür ederim.

(12)

ريدقتو ركش هلوبقل لوسر ىفطصم فسوي روتكدلا دعاسملا ذاتسلاا فرشملا ذاتسا ىلا ركشلاب مدقتأ ةيادبلا يف ، ةلاسرلا ىلع فارشلاا ةيوقت ىلع ريبك رثأ تاذ ةيملعلا هتاهيجوت ناكف ،ءازجلا ريخ الله هازجف .ةلاسرلا اذه ةباتك يف رداصملا ىلع لوصحلا يف ينودعاس نمم مهريغو ءلامزلاو ةذتاسلأا ةفاك ركشأو امك .ةفلتخملا تاعماجلا يف تابتكملا يفظوم صوصخلا ىلع .ثحبلا كشا نا لاا ماقملا اذه يف ينعسي لاو اهوقلأ يتلا تارضاحملا للاخ مهنم ةفرعملا انيقلت نيذلا ةذتاسلاا ر

(13)

ÖZ

CEZA HUKUKUNDA EVLİLİK BİRLİĞİ ROLÜ (KARŞILAŞTIRMALI ANALİTİK ÇALIŞMA)

Evlilik ilişkisi, karşılaştırmalı bir şekilde yasa düzenleyicilerinin ilgisini çekti çünkü toplumun huzuru ve uyumu aile huzuru ile yakından ilişkiliydi. Evlilik ilişkisi yaşamın diğer önemli yönleri gibi kabul edildiğinden, batı ve doğu kültürleri; batı ve doğu kültürleri, kültürlerinin kötü yönlerini ve izin verilenin yasaklanması konseptinin karışımı ile elde edilen detayları medeni yaşam özelliklerine yaymaya başladı.

Bu nedenle, yasallaştırma nedenleriyle ilgili evlilik ilişkileri hükümlerini ele aldık. Kocanın eşini disipline etme hakkı olarak, yasallaştırma sebeplerinin en belirgin şekli olan hakkın kullanım durumlarından biridir. Kriminalizasyon alanındaki evlilik ilişkisinin hükümlerine gelince, suçun unsurlarının doğrulanmasına evlilik ilişkisinin kendisinin gerçekleştirilmesi eşlik ettiğinde ortaya çıkmaktadır. Bu nedenle, aile ilişkisi sorunlarının çözümü için işlenen ve organize edilen en önemli metinlere atıfta bulunarak en belirgin suçlama hükümlerini ele aldık.

Çalışmanın gerekliliklerini tüm yönleriyle yerine getirmek amacıyla, evlilik ilişkisinin evlilik üzerindeki ilişkisini bir bağımlılık olarak tanımlayarak ceza üzerindeki etkisinin azaltılması ve ağırlaştırılması ile ilgili hükümlerin ele alınması gerekliydi. Koşulların yerine getirilmesi durumunda cezayı etkileyen unsur ve evlilik ilişkisinin dava prosedürleri üzerindeki etkisi, davanın kullanımı ve şikayetin harekete geçilmesi ve kararın uygulanması ile sonuçlanması ile ilgili bir açıklama ile belirtilmiştir. Ayrıca, varlığının tanık veya uzman gibi bazı suç onaylarının bazı kısımları üzerindeki etkisinin de açıklandığı ve bu çalışma ile mektubun sonucuna dahil ettiğimiz birçok sonuç ve teklife ulaştık.

Anahtar kelimeler: Evlilik ilişkisi, hukuki sebepler, kriminalizasyon, cezanın ağırlaştırılma koşulları, davayı taşıma.

(14)

ABSTRACT

MARRIAGE ASSOCIATION ROLE IN CRIMINAL LAW (COMPARATIVE ANALYTICAL STUDY)

The marriage relation was encouraged by the legislators in the comparative laws, because the society’s sobriety and cohesion are closely related to its sobriety, and since that association has been targeted like other important aspects of life, the western and eastern cultures have accelerated the spread of the toxins of their cultures in the marital life parts of their details by mixing concepts to spread the criminal taboo The prohibition of the permissible project.

Therefore, we dealt with the statement of the marriage relation provisions related to the reasons for legalization, given that the right to discipline the husband for his wife is one of the cases of the use of the right, which is the most prominent form of the reasons for legalization. The most prominent provisions of criminalization by referring to the most important treated and organized texts of the family relation.

For the purpose of completing the study requirements in all its aspects, the provisions relating to the mitigation and aggravation of the punishment had to be addressed, as the effect of the family relation on the punishment was addressed by describing the marital bond as a dependency component that affects the penalty if its conditions are met, and the effect of the marriage relation on the procedures of the case was also explained through a statement that effect on the use of the lawsuit, starting with moving the complaint and ending with the implementation of the ruling on the perpetrator’s husband, and the effect of its existence on some parties to prove the crime, such as the witness or expert, was clarified, and through this study we reached many conclusions and proposals, as we included all of this in the conclusion of the letter.

Key words: Marriage relation, causes of permissibility, criminalization, aggravating conditions of punishment, movement of the case

(15)

صخلم يئانجلا نوناقلا يف ةيجوزلا ةطبارلا رود )ةنراقم ةيليلحت ةسارد( عييمتجملا ةناييصر نأ ذإ ، ةيينراقملا نيناوييقلا يييف نيعرييشملا ماييمتهاب ةيييجوزلا ةييطبارلا تيييضح ةاييحلا بيناوج ةييقبك اهفادهتيسا ميت ديق ةيطبارلا ايلت تيناك املو ، اهتناصرب ًاقيثو ًاطابترا طبترم هكسامتو ست ةمهملا اهلييصافتو ةييجوزلا ةاييحلا تاييئزج ييف اهتافاقث مومس ثب يف ةيقرشلاو ةيبرغلا تافاقثلا تعرا . حابملا عورشملا ميرحتو مرجملا مرحملا ةعاشلإ ميهافملا طلخ للاخ نم جوزيلا بييدأت بيح نأ رايبتعاب ةيحابلإا بابيسأب ةيقلعتملا ةييجوزلا ةطبارلا ماكحأ نايب انلوانت الذل ييحأ وييه هييتجوزل ماييكحأ اييمأو ةييحابلإا بابييسأ روييص نييم ةروييص زرييبأ دييعي يذييلا بييحلا لامعتييسا تلااييح د ايهتاذ ةييجوزلا ةيطبارلا بيقحتب ةيميرجلا ناكرأ بقحت نرتقي امدنع يا ميرجتلا لاجم يف ةيجوزلا ةطبارلا يمظنملاو ةيجلاعملا صويصنلا ميهأ ىيلإ ةرايشلإا للايخ نيم ميريجتلا مايكحأ زريبأ انلوانت دق نوكن الذبو ، ة . ةيرسلاا ةطبارلل فييفختب ةيقلعتملا مايكحلأا لواينت نيم ديبلا نايك هبناوج عيمج نم ةساردلا تابلطتم مامتإ ضرغلو ًاريصنع ةييجوزلا ةيطبارلا فيصوب ايلذو ةبوقعلا ىلع ةيجوزلا ةطبارلا رثأ لوانت مت ذإ ، هديدشتو باقعلا ثأ نايب مت امك ، اهطورش تققحت اذإ ةبوقعلا يف رثؤت ًايعبت نيم ىوعديلا تاءارجإ ىلع ةيجوزلا ةطبارلا ر جوزيلا ىيلع ميكحلا ذييفنتب ءايهتناو ىوكيشلا اييرحتب ءاديتبا يوعديلا لامعتيسا ىيلع ريثلأا ايلذ ناييب للاخ نيم انليصوتو ، رييبخلا وأ دهايشلاك ةميرجلا تابثإ فارطأ ضعب ىلع اهدوجو رثأ نايب متو امك ، يناجلا لاا نم ديدعلا ىلإ ةساردلا هذه للاخ . ةلاسرلا ةمتاخ يف هلك الذ انجردأ ذإ ، تاحرتقملا و تاجاتنتس ةيحاتفملا تاملكلا ايرحت ، ةبوقعلل ةددشملا فورظلا ، ميرجتلا ، ةحابلاا بابسا ، ةيجوزلا ةطبارلا : ىوعدلا .

(16)

İÇİNDEKİLER KABULVEONAY………... BİLDİRİM……….………. TEŞEKKÜR ...III ÖZ …...IV ABSTRACT ...V İÇİNDEKİLER ...VI GİRİŞ ...1 BÖLÜM 1 ...4

1-1: Evlilik sözleşmesinin tanımı ...4

1-1-1: Evlilik dilinin tanımı ...4

1-1-2: Evliliğin yasal olarak tanımlanması ...5

1-2: Evlilik sözleşmesinin koşulları ...6

1-2-1: Toplanma koşulları ...6

1-2-2: Sağlık koşulları ...7

1-2-3: Evlilik sözleşmesinin yürürlüğe girmesine ilişkin koşullar ...8

1-2-4: Gereksinim Gereksinimleri ...9

1-3: Evlilik sözleşmesi için yasal sistem ...9

1-3-1: Batı'nın eski yasalarında evlilik sözleşmesi için yasal sistem ...10

1-3-1-1: Eski Yunan yasalarında ...10

1-3-2: İlahi kanunlarda evlilik için yasal sistem ...11

1-3-2-1: Yahudi hukukunda evlilik birliği için yasal sistem ...11

1-3-2-2: Hıristiyan dininde evlilik bağı için yasal sistem ………..12

1-3-2-3: İslam hukukunda evlilik birliği için yasal sistem ……….13

(17)

Medeni tahvillerin maddi hukuk uyarınca etkisi ……….17

2-1: Evlilik bonolarının kriminalizasyona etkisi: ………17

2-1-1: Medeni tahvillerin Ceza Kanunu'nun genel kuralları çerçevesinde etkisi: …………....17

2-1-2: Evlilik tahvillerinin aileyi etkileyen ve kamu ahlakını ihlal eden suçları suçlama üzerindeki etkisi: ………...……….18

2-1-3: Medeni tahvilin diğer fiilleri cezalandırmaya etkisi: ………...21

2-2: Medeni bağın ceza bağlamındaki etkisi: ……….………...24

2-2-1: Bazı suçlarda cezayı artırmanın bir nedeni olarak evlilik bağları: ………..24

2-2-2: Evlilik tahvillerinin cezayı hafifletme üzerindeki etkisi: ……….……27

2-2-3: Medeni tahvilin cezalandırma hakkı üzerindeki etkisi: ……….30

BÖLÜM 2 ………..………. 33

Medeni tahvillerin usul hukukuna etkisi ………..………33

3-1: Ceza davasını eşlerden biri ile taşıyın: ………..33

3-1-1: Eşlerden birinin zina suçunda ceza davasını taşıyın: …………..………34

3-1-2: Ceza davasını yönlendiren şikayet koşulları: ………..………..37

3-1-3: Şikayetin temel koşulları: ………..37

3-2 Medeni bağın bazı kanıt yollarına etkisi: ……….………40

3-2-1: Tanıklık bakımından evlilik bağı: ……….40

3-2-1-1: Sertifikanın tanımı: ………...………..41

3-2-1-2: Sertifikanın özellikleri. ………41

3-2-1-3: Tanıkta yerine getirilmesi gereken koşullar: ……….……..………43

3-2-1-4: Evlilik bağının ifadeye etkisi: ……….………43

3-3: Deneyim açısından evlilik bağı: ……….………..44

3-3-1: Deneyimin tanımı: ………..………44

3-3-2: Evlilik bağının deneyim performansı üzerine etkisi: ………...………..45

(18)

KAYNAKÇA ………….………..51 İNTIHAL RAPORU ………..………...58 BİLİMSEL ARAŞTIRMA ETİK KURULU ………..………..………...59

(19)

تايوتحملا همئاق ةشقانملا ةنجل رارق ... ... ... نلاعلاا ... ... ... ... ركش ريدقتو ... ... ... ج صخلم ... ... ... . د همئاق تايوتحملا ... ... ... ه ةمدقملا ... ... ... . 1 لصفلا لولأا ... ... ... 4 1 -1 ا دقع فيرعت : جاوزل ... ... ... 4 1 -1 -1 ةغل جاوزلا فيرعت : ... ... ... 4 1 -1 -2 ًانوناق جاوزلا فيرعت : ... ... ... 5 1 -2 جاوزلا دقع طورش : ... ... ... 6 1 -2 -1 داقعنلاا طورش : ... ... ... 6 1 -2 -2 ةحص طورش : ... ... ... 7 1 -2 -3 : جاوزلا دقع ذافنإ ذافنلا طورش ... ... 8 1 -2 -4 موزللا طورش : ... ... ... 9 1 -3 جاوزلا دقعل ينوناقلا ماظنلا : ... ... .. 9 1 -3 -1 ةميدقلا برغلا نيناوق يف جاوزلا دقعل ينوناقلا ماظنلا : ... 10 1 -3 -1 -1 ةميدقلا ةينانويلا نيناوقلا يف : ... ... 10 1 -3 -2 : ةيوامسلا عئارشلا يف جاوزلا دقعل ينوناقلا ماظنلا ... .... 11 1 -3 -2 -1 ةيدوهيلا ةعيرشلا يف ةيجوزلا ةطبارلل ينوناقلا ماظنلا : ... 11 1 -3 -2 -2 اظنلا : ةينارصنلا ةنايدلا يف ةيجوزلا ةطبارلل ينوناقلا م ... 12 1 -3 -2 -3 ةيملاسلاا ةعيرشلا يف ةيجوزلا ةطبارلل ينوناقلا ماظنلا : ... 13 لصفلا يناثلا ... ... ... 17 يعوضوملا نوناقلا راطإ يف ةيجوزلا ةطبارلا رثأ ... ... 17 2 -1 :ميرجتلا راطا يف ةيجوزلا ةطبارلا رثأ: ... ... 17

(20)

2 -1 -1 تابوقعلا نوناقل ةماعلا دعاوقلا قاطن يف ةيجوزلا ةطبارلا رثأ : : ... 17 2 -1 -2 : ةماعلا بادلآاب ةلخملاو ةرسلأاب ةساملا لاعفلأا ميرجت يف ةيجوزلا ةطبارلا رثأ : 18 2 -1 -3 : ىرخلأا لاعفلأا ميرجت يف ةيجوزلا ةطبارلا رثأ : ... .... 21 2 -2 : باقعلا راطا يف ةيجوزلا ةطبارلا رثأ: ... ... 24 2 -2 -1 : مئارجلا ضعب يف باقعلا ديدشت يف ببسك ةيجوزلا ةطبارلا : ... 24 2 -2 -2 : باقعلا فيفخت يف ةيجوزلا ةطبارلا رثأ : ... ... 27 2 -2 -3 :باقعلا قاقحتسا يف ةيجوزلا ةطبارلا رثأ : ... ... 30 لصفلا ثلاثلا ... ... ... 33 يئارجلاا نوناقلا راطإ يف ةيجوزلا ةطبارلا رثأ ... ... 33 3 -1 : نيجوزلا دحا لبق نم ةيئازجلا ىوعدلا ايرحت : ... ... 33 3 -1 -1 :نيجوزلا دحأ انز ةميرج يف ةيئازجلا ىوعدلا ايرحت : ... 34 3 -1 -2 : ةيئازجلا ىوعدلا ارحت يتلا ىوكشلا طورش : ... ... 37 3 -1 -3 : ىوكشلل ةيساسلأا طورشلا : ... ... 37 3 -2 جوزلا ةطبارلا رثا : تابثلاا لئاسو ضعب ىلع ةي ... ... 40 3 -2 -1 : ةداهشلا ماكحأ يف ةيجوزلا ةطبارلا : ... ... 40 3 -2 -1 -1 : ةداهشلا فيرعت : ... ... ... 41 3 -2 -1 -2 . ةداهشلا صئاصخ : ... ... .. 41 3 -2 -1 -3 : دهاشلا يف اهرفاوت بجاولا طورشلا : ... ... 43 3 -2 -1 -4 ةطبارلا رثأ : : ةداهشلا ىلع ةيجوزلا ... ... 43 3 -3 : ةربخلا ماكحأ يف ةيجوزلا ةطبارلا : ... ... 44 3 -3 -1 : ةربخلا فيرعت : ... ... ... 44 3 -3 -2 : ةربخلا ءادأ ىلع ةيجوزلا ةطبارلا رثا : ... ... 45 ةمتاخلا ... ... ... 47 ةمئاق رداصملا ... ... ... 51 ريرقت لاحتنلاا ... ... ... 58 يملعلا ثحبلا تايقلاخأ ةنجل ... ... ... 59

(21)

ةمدقملا لوايينتي لا نأ نوثحاييبلا هيييلع جرد اييم نإ ذإ لهييسلا رملأاييب سيييل ثييحبلل اييم عوييضوم رايييتخا نإ لا نييم هبييصن ذييخأ عويضوم للاييخ نييم عيمتجملا ديييفت ييتلا تاعوييضوملا ىييلع هيمامتها لييج بيصيل ثييحب تايبتكملا ييف صقنيلا ديسل ةييقيقح ةفايضإ نويكتو نايهذلأا ييف ةيقلاعلا تلاؤايستلا نيم رييثكلا ىيلع اهتباجإ ايهيلع بيفتي ايملق تاييئزج نيم ةساردلا الت هريثت امل اهتايئزج يف ثحبلاو شاقنلا باب حتفتو امك ةينوناقلا دييعبو ، رود" عوييضوم رايييتخا ىييلإ انلييصوت مارييكلا انتذتاييسأ ةدعاييسمبو رمتييسملا ثييحبلا نييم لييمأتو دييهج هناحبييس الله بييلخ دييقو ضعبييلا مهييضعبل سايينلا لييك جاييتحي ذإ . " يئايينجلا نوناييقلا يييف ةيييجوزلا ةييطبارلا ييف ةييساسأ ةزييكرو ةييجوز ةيطبار مديقأ نويكتل ملايسلا ايمهيلع ءاوح هتجوز هل بلخو مدآ ىلاعتو نيويكت تارييغتلاو تلايديعتلا ضيعب جاوزيلا مايظن ىيلع أريط نينيسلاو ماييلأا روريمبو ىرخلأا ةيرسلأا طباورلا ،نلآا هيلع وه ام ىلإ لصو نأ ىلإ حاريش بهيسأو ايمك ايهبناوج ليك نيم ةييجوزلا ةيطبارلا ثيحب ةيملاسلإا ةعيرشلا ءاهقف ىنغأ دقو ييف بيلعت امو اهتادرفم ءافخأ يف صاخلا نوناقلا دييدعلا ييقارعلا عريشملا ايما ، ايهتايئزج نيم ةييئزج ليك ريفويت نمضت دعاوق ةقلاعلا تاذ ةيئارجلإاو ةيباقعلا نيناوقلاو تابوقعلا نوناق يف ةينوناقلا صوصنلا نم صوييصنلل عرييشملا ةغايييص يييف حييضاولا اييهرثأ ةييقلاعلا هذييهل ناييك ثيييح اييهل ةييمزلالا ةييينوناقلا ةيييامحلا تلا يف ءاوس ةينوناقلا ايهيف ردايصلا مكحلا ذيفنتو اهتاءارجإو ةيئازجلا ىوعدلا ايرحت يف وأ باقعلاو ميرج . ةساردلا ةيمها تيقولا ييفو ليسنلا ىيلع ظافحلل ةليسو ةيجوزلا ةطبارلا نإ ذإ ةقئاف ةيمهأ ىلع زوحي عوضوملاف وين ةييجوزلا ةيطبارلا ناو ايمك ييقلاخلأا للايحنلاا نم عمتجملا ىلع ظافحلل ةليسو هتاذ و ةريسلأا ءاينبلا ةا ليمكأ ىيلع امهيضعبب نييسنجلا ةيقلاع مظنيت اهنوك نع ًلاضف اهدارفأ نيب ةبحملا ةفطاع ةيمنتل ةليسو يه نيم عيبنت ةحلاصلا ةكسامتملا ةيوقلا ةرسلأاف هحلاصإ يفو عمتجملا نيوكت يف يدايرلا رودلا اهل ذإ . هجو لا اييهحنمي نيييتم طاييبرب يييثنأو رييكذ نيييب طبرييي بييفوم جاوز نأ نييم ًاييقلاطناو ، ماييثلآا نييم اهمييصعيو ماييئو نييم ةيييسنجلا ةزيييرغلا نوييك نييمو ةييعامجلا نييع لزييعمب شيييعي نأ عيطتييسي لا هييتعيبطب ًايييعامتجا ناييسنلإا ليحو ييف اهبحايص قريغو هينع تدايح ايهل يعريشلا ذيفنملا دجت مل نإ يتلاو ناسنلإا يف ةيعيبطلا زئارغلا ييسنلا وييلوهجم دلاوأ اييهنع مييجنو ، ةييليذرلا مارييتحلااو ةييبحملاو دوييلا اهييضعبب اييهطبري ةرييسأ مييهعمجت لا ب ايمو ةيميرجلا ريحب ييف ايلذ ديعب اويقرغيل دريشتلاو عاييضلا ىيلإ مهعفديي يذيلا ريملأا ، ةيلاعلإا نيع ايهان

(22)

بيكرب قايحللا ليجا نيم يئاينجلا يضاقلل نوعلا دي ميدقت الذكو ، عمتجملل ريمدت نم الذ لك ىلع بترتي صاخو ةراضحلاو روطتلا . ًاضرتفم ًانكر ةيرسلاا طباورلا اهيف نوكت يتلا مئارجلا باكترا ةدايزب ة ةساردلا ةلكشم ييتلا ةييفيكلا نايب للاخ نم ةيجوزلا ةطبارلا ىلع ءوضلا طيلست ةساردلا هذه للاخ نم لواحنس ايينب يييف ةييجلاعملا اييلت ةيييمهأ نايييبو جاوزلأا نيييب عييقت يييتلا مئارييجلاو لاييعفلأا عرييشملا اييهب بلاييع ةرييسأ ء مييث ةييجوزلا وأ جوزييلا بييحب مئارييج لكييشت يييتلا روييملأاو تلااييحلا لييك عرييشملا بلاييعأ نايييبو ، ةنيييصر بيناج نيم ةييجوزلا ةيطبارلا مظنيتو بلايعت ةييصاخ نيناوق اانه نأ مأ تابوقعلا نوناق يف طقف الذ بلاعأ جلا لميشت ايهنأ مأ يعويضوملا بيناجلا ىيلع طقف ترصتقا ةجلاعملا له مث يئانج ايمو ييئارجلإا بينا سديقملا طايبرلا اذه ةيامح يف ةيئازجلا هصوصن يف ًاقفوم يئانجلا عرشملا اهيف نوكي يتلا تلااحلا يه قايطنو ميريجتلا قاطن يف اهرثأ ىدم امو قارعلا يف ةيئازجلا ةسايسلا يف ةيجوزلا ةطبارلا رثأ نايب و اوم نم عنامك عرشملا اهب دتعأ لهو باقعلا ديدشت ةيحابلإا بابسأ نم ببسك وأ باقعلا وأ ةيلوؤسملا عن وا ايهتاءارجإ ييف رييسلا وأ ايهكيرحت ةييحان نيم ءاوس ةيئازجلا ىوعدلا تاءارجإ ىلع اهريثأت ىدم امو ةييطبارلاب ساييسم اييهل يييتلا لاييعفلاا ضييعب ميرييجتب دييتعا عرييشملا ناييف الذييكو يييئازجلا مييكحلا ذيييفنت يييف يخا لاعفا ميرجت لفغاو ةيجوزلا اهديديشت ريملاا بيلطتي ىريخا لايعفا ييف ةيبوقعلا ديديشت مديع الذيكو ىر .هيف هيتجلاعم ليعجب ةيطبارلا ىلع ةيامح اهتياغ لج لعجي نأ عرشملا ىلع بجوتي يتلا ةجلاعملا هذه بييسانملا باوييجلا اييهل دجتييس تلاؤاييستلا هذييه لييك ، عييمتجملا يييف ثدييحت يييتلا تاروييطتلل ةبعوتييسم ةيينرم ايانث يف فصنملاو نونايق ييف ةيريسلاا ةيطبارلل ةيجلاعملا ةيينوناقلا صويصنلا نايب للاخ نم ةساردلا هذه ةيطبارلاب ةليصلا تاذ ىريخلأا نيناويقلاو تايمكاحملا لويصأ نونايقو ةيصخشلا لاوحلأا نوناقو تابوقعلا . ةيجوزلا ةساردلا ةيجهنم يينب يييضتقي رييملأا ناييف ةييساردلا عوييضوم لوييح ةييماع بئاييتن ىييلإ لييصوتلا ةيييغب بهنييملا مادختييسا ا ييف ةييظفللا تاغاييصلا ديمتعملا ةيفيصولا ةيقيرطلاب لييلحتلا بولسأ هيف نيدمتعم يلاحلا انثحب يف يليلحتلا ضعبيب ايهتنراقمو قاريعلا ييف تامكاحملا لوصأو تابوقعلا نوناق ةساردو ليلحتب موقنس اننلأو ، ليلحتلا .ةيبرعلا نيناوقلا ييلاح لييثمتل قارييعلا راييتخا مييت ديقو تايييئزجلا ةييجلاعم ييف ةزيييمتم ةيناكم نييم هيلتحي اييمل ةييسارد ة ايهب ذيخأت ميل ةييئانج تاجلاعمب درفني هنوكل باقعلاو ميرجتلا لاجم يف صاخ و ةيجوزلا طباورلاب ةقلعتملا

(23)

لودييلا نييم هييب ىدييتقي اييعملا ًلااييثم نوييكي نأ حييمطن يذييلاو ايينينعي يذييلا نوناييقلا هيينلأ ، ةيييبرعلا لودييلا ةيييقب ييكف ،ىرييخلأا يييفارغجلا اييهعقومو اييهميهافمو هييب ترييم يييتلا اييهخيراتل اييعبت ةيينيعم ةييفاقثب ارثأييتم اييهنم ل . اهب رثأتملا نيناوقلاو ةيطبارلا ريثأ نأيشب لوديلا نم ةعومجم نيناوق نيب ةنراقملا ءارجلا نراقملا بهنملا دامتعا مت امك . ةيئازجلا ةيلوؤسملا ىلع ةيجوزلا ةساردلا ةيلكيه ب ةطاحلاا ةيغب ةيهام :لولأا لصفلا( ، لوصف ةثلاث ىلع ةساردلا ميسقت مت عوضوملل ةفلتخملا بناوجلا لصفلا( و )يعوضوملا نوناقلا راطا يف ةيجوزلا ةطبارلا رثا :يناثلا لصفلا( و )ةيجوزلا ةطبارلا . )يئارجلاا نوناقلا راطا يف ةيجوزلا ةطبارلا رثأ :ثلاثلا

(24)

لولأا لصفلا د بلطتت اهئايضقنا قريطو ايهب اشنت يتلا ةيفيكلا و دقعلا اذه فيرعت نايب جاوزلا دقع موهفم ةسار يعيضولا نونايقلا و ةيملايسلإا ةعيريشلل ةيقفاوملا ةحيحصلا جاوزلا دقع ةروص الذب نيذختم ، اهئاهتنا وأ ريشلا ايهرقي ميل ييتلاو ، ةأريملا و ليجرلا نيب نوكت يتلا تاقلاعلا عاونأ نم اهاوس نود نم نونايقلا لاو ع يييفرعلا جاوزييلل ةبييسنلاب لاييحلا وييه اييمك ءاييهقفلا نيييب اييهيلع فييلتخم روييصو ( 1 ) رايييسملا جاوزو ، ( 2 ) ، ةعتملا جاوزو ( 3 ) . 1 -1 جاوزلا دقع فيرعت : ايلذ ىيلع ًادانتيساو اينوناقو احلاطيصاو ةيغل جاوزلا فيرعت للاخ نم جاوزلا دقع فيرعت دسجتي لع بلطملا اذه مسقنس اننأف : نييتلآا نيعرفلا ى 1 -1 -1 ةغل جاوزلا فيرعت : ريكذ يينعي لييقو ، مايمح ايجوز هدينعو ناينثلاا : جوزيلاو ، درفلا فلاخ وهو نارتقلاا وه جوزلا نوييملكتي لا اوناييك ذإ ، برييعلا بهاذييم نييم اييلذ سيييلو نايينثا جوزييلا نأ نظتييف ييطخت ةييماعلاو ، ىييثنأو و مامح جوز : مهلوق لثم يف ادحوم جوزلاب ًاريكذ نونعي مامحلا نم ناجوز يدنع : نولوقيف هنونثي مهنكل ( 1 ) جاوزلا رو للاخ نم )ةجوزلا و جوزلا( نيفرطلا نيب لوبق و باجياب متي قثوم ريغ قافتا وه : يفرعلا نودب ةيفرع ةق و يفرعلا جاوزلا ، نارمع دمحم سراف.د . ةيصخشلا لاوحلاا ةمكحم يف لاو يعرش نوذأم دي ىلع لا هليجست ، ةيردنكسلاا ، ثيدحلا يعماجلا بتكملا ، يمسرلا ريغ جاوزلل ىرخا روص 2005 ص ، 24 . اهدعب ام و ( 2 ) لاا نادلبلا ضعب يف ترهظ ةعدتبم ةروص وه : رايسملا جاوز وه و ، ةيملاس نم عورشملا حاكنلا فلاخ ىلع موقي نيب ةريصق تاءاقل ىلع رصتقي ذا . تيبملا و ةقفنلا بوجو نيفرطلا وبا يفوص.د . ةدعابتم تاقوا يف و و جاوزلا ةعوسوم ، بلاط ةيجوزلا ةطبارلا ج ، ةنراقملا ىرخلاا عئارشلا و ملاسلاا يف 1 ط ، 1 حتفلا راد ، صم ، يبرعلا ملاعلال ، ر 2000 ص ، 215 ، 216 . ( 3 ) دقعك مولعم رهمب و دودحم لجا ىلا ةارملا و لجرلا نيب لوبق و باجياب دقعني صوصخم دقع وه : ةعتملا جاوز مدع دنع لطبيو مئادلا جاوزلا ةرسلاا ماظن ، يعفارلا ىفطصم.د . عاتمتسلاا و عتمتلا ظفلب نوكي و رهملا ركذ لا ، نييحيسملا و نيملسملا دنع ط ، باتكلل ةيملاعلا ةكرش 1 ، توريب ، 1990 ص ، 59 ، 60 .

(25)

نانثا برعلا ملاك يف نيجوزلا نأ ىلع لديو ، ىثنأ و ( 4 ) ن يجو زيلا نبينلنخ لهي ننأ نو (( : ليجو زيع الله لويقل ، ))ىثنلأاو ًركذلا ( 5 . ) 1 -1 -2 ًانوناق جاوزلا فيرعت : زلل مهفيرعت يف برعلا اوعرشم تاهاجتا تنيابت نيم مغريلا ىيلع ةييوغللا ةغاييصلا ثيح نم جاو هنوميضم ىيلع مهقايفتا ( 6 ) اوييبلغ يتيويكلا عريشملاف ةييطبار مأ ًاديقع هرايبتعا ثيييح نيم مهفلاتيخا عييجريو ، ىنكييسلا هييتياغ اعرييش هييل لييحت ةأرييماو لييجر نيييب دييقع هييناب هييفرع ذإ ، جاوزييلا فيييرعت ىييلع دييقعلا ةفييص ةيملأا ةويقو نايصحلإاو ( 7 ) عريشملا الذييكو . ىييلع ةأريماو ليجر نيييب متيي ديقع " : هينأب هييفرع يريئازجلا ناصحإ و ةدوملا و نواعتلا اهمسأ ةرسأ نيوكت هفادهأ نم يعرشلا هجولا باسنلأا ىلع ةظفاحملاو نيجوزلا ( 8 ) . ليجر نييب دقع " : هنأب جاوزلا فرع يندرلأا عرشملا و " ايمهنيب لسن داجيإ و ةرسأ نيوكتل ًاعرش هل لحت ةأرماو ( 9 ) هينأب هيفيرعت ىيلإ ىريخأ تاعيريشت تيبهذو . : هينأب هيفرع يذيلاو يبيللا عرشملا ءلاؤه نمو ، ةيملاسلإا ةعيرشلا فصول ًاعابتإ الذو ةطبار وا قاثيم سييل ةأريماو ليجر نييب ةيقلاعلا هيب ليحت ، ةنيكيسلاو ةدويملاو ةمحرلا نم سسأ ىلع موقي يعرش قاثيم " "ريخلآا ىلع امهدحأ ًامرحم ( 10 ) ذيكو . طايبترلاا " : هينأب هيفرع يذيلاو يينميلا عريشملل ةبيسنلاب لايحلا ال " ةرشعلا نسح اهماوق ةرسأ اعم نائشنيو اعرش لجرلل ةأرملا هب لحت يعرش قاثيمب نيجوزلا نيب ( 11 ) . ( 4 ) جم ، برعلا ناسل ، يرصملا يقيرفلاا روظنم نبا مركم دمحم نيدلا لامج لضفلا يبا 7 ط ، 4 توريب ، رداص راد ، ، 2005 ص ، 75 . ( 5 ) : ةيلاا ، مجنلا ةروس 45 . ( 6 ) علا تاعيرشتلا ضعبل ةينوناقلا صوصنلا ضعب ركذنس . انثحب قفاطن يف اهلوانت مدع مغر لاثملا ليبس ىلع ةيبر ( 7 ) مقر يتيوكلا ةيصخشلا لاوحلاا نوناق نم ىلولاا ةداملا 51 ةنسل 1984 .لدعملا ( 8 ) مقر يرئازجلا ةرسلاا نوناق نم ةعبارلا ةداملا 84،11 ةنسل 1984 . لدعملا ( 9 ) درلاا ةيصخشلا لاوحلاا نوناق نم ةيناثلا ةداملا مقر ين 61 ةنسل 1976 لدعملا . ( 10 ) مقر يبيللا ةيصخشلا لاوحلاا نوناق نم ةيناثلا ةداملا 15 ةنسل 1984 .لدعملا ( 11 ) مقر ينميلا ةيصخشلا لاوحلاا نوناق نم ىلولاا ةداملا 20 ةنسل 1992 لدعملا .

(26)

هيتياغ ًاعريش هيل ليحت ةأريماو ليجر نييب ديقع جاوزيلا " : هنأب هفرع يقارعلا عرشملا اما رتشملا ةايحلا ةطبار ءاشنإ "لسنلاو ةك ( 12 ) 1 -2 جاوزلا دقع طورش : يييهو ، رواييحم ةييعبرأ ىييلع ءاييهقفلا اهفنييص ةددييعتم طورييش ةيملاييسلإا ةعيرييشلا يييف جاوزييلا دييقع هريثأ ىيلع لديت طوريشلا ييف دديعتلا اذيهو ، موزيل طورشو ، ذافن طرشو ، ةحص طورشو ، داقعنا طورش يتلا ةيمهلأا و عمتجملا مث نمو ةرسلأاو درفلا ةايح ىلع تريكذ ايمك طوريشلا ايلت لوانتنيسو ، اهب زاتمي . ًافنا 1 -2 -1 داقعنلاا طورش : لاطايب ديقعلا نايك تفلخت اذإو دقعلا ناكرأب بلعتت يتلا طورشلا يه دراب بلعتت يتلا طورشلا يه اهتاذ ناكرلأا مادعناب ( 13 ) نلا ىيلع ييهو ةييدقعلا ةغيصلاو هيلع دوقعملاو دقاعلا يف رفاوتت نأ بجي و ، ويح : يتلآا 1 . : دقاعلا يف اهرفاوت بجاولا طورشلا أ ةيققحتم ييهو ةيليصلأا ةييلهلأا ييه ةيمزلالا ةييلهلأاو ، ًازيمم نيدقاعلا لاك نوكي نأ هقفلا طرتشي يبيصلا ةرايبعب ديقعلا ديقعني لايف هريمع نيم ةعبايسلا نيس يلب يأ ةيلماك رييغ ايهنكلو زيمملا يبصلا يف لع دمتعي دقعلا نلأ زيمملا ريغ اضرلاو ةدارلإا ى ( 14 ) جاوزيلا ديقعني لا زييمم رييغ امهديحأ نايك نأف ، ةيلهلأا مدعلو ةدارلإا رصنع رفاوت مدعل دقعلا مت اذإ ًلاطاب نوكيو ( 15 ) . ( 12 ) مقر يقارعلا ةيصخشلا لاوحلاا نوناق نم ةثلاثلا ةداملا 188 ةنسل 1959 لا . لدعم ( 13 ) ط ، ةيملاسلاا ةعيرشلا يف ةيصخشلا لاوحلاا ، ديمحلادبع نيدلا يحم دمحم 1 رصم ، ةماقتسلاا ةعبطم ، 1942 ، ص 11 . ( 14 ) ج ، ةيصخشلا لاوحلاا نوناق حرش ، يعابسلا ىفطصم.د 1 ط ، 5 ، ايروس ، قشمد ةعماج ةعبطم ، 1962 ص ، 39 . ( 15 ) ردصم ، ديمحلادبع نيدلا يحم دمحم ص ، قباس 26 .

(27)

ب ميهفي ميل اذا الذيكو ، ايهيف ريخلآا هيلوقي ايم امهنم لك مهف نأف رخلآا ملاك نيدقاعلا نم لك عامس جاوزلا دقع ديري هنأ ملعي ناك نكلو ًاضيأ تص ةرابعلا هذهب ( 16 ) . 2 . لاييحم هيييلع دوييقعملا نوييكي نأ طرتييشي دييقع لييك يييف : هيييلع دوييقعملا يييف اييهرفاوت بييجاولا طورييشلا عوين فلاتخاب فلتخم دقعلا لحمو ، لجرلا ىلع ةمرحم نوكت لا نا اهيف ضرتفيو هيلع دقعلا دورول اريملا ويه جاوزيلا يف دقعلا لحمف ، هنم ةياغلاو هتعيبطو دقعلا ةيققحم نويكت نأ ًايضيأ ايهيف ضريتفيو ة يثنخ اهيلع دوقعملا تناك اذإ جاوزلا تعني لاف ةثونلأا ( 17 ) . 3 . : دقعلا يف اهرفاوت بجاولا طورشلا هييف رديص يذيلا هيتاذ وه باجيلإا هيف ردص يذلا سلجملا نوكي ناب لوبقلاو باجيلإا سلجم داحتا لإا دعب سلجملا نم امهدحأ ماق اذإف ، لوبقلا ديقعلاب ايهل ةيقلاع لا ةحليصم ءاضقلا ةقفاوملا لبقو باجي نيع ضاريعلأا ىيلع لديي ايم نيديقاعلا نيع رديصي ميل ايم ًاديحتم سيلجملا دعيو ًادحتم سلجملا دعب لاا .هريغب لاغشنلااو دقعلا ب ديقعني ميل ريهملا راديقم ييف وأ ةأريملا ويهو ديقعلا عوضوم يف افلتخا اذإف ، باجيلإل لوبقلا ةقفاوم لا .نيتقباطتم نيتدارإ دوجوب لاإ دجوي لا يضارتلا نلأ ، باجيلإل لوبقلا ةفلاخمل جاوز ج عيقيف ءييش ريغ ىلع درو الذ دعب لوبقلا درو اذإف ،لوبقلا لبق باجيلإا نع بجوملا عوجر مدع . لاطاب دقعلا نوكيو ، هلطبي ةقفاوملا لبق باجيلإا نع عوجرلا نلأ ، ًاوغل د -ةغيصلا نوكت نأ ىيلإ هتفايضإ وأ رمأ ىلع جاوزلا بيلعت ديفي ام دقعلا ةغيص يف ناك ناف ، ةزجنم اييلمتلا ايهيف ديصقي جاوزيلاو اييلمتلا دوقع نأ وه نلاطبلا ببسو ، ًلاطاب عقيو دقعني لا لبقتسم نمز دصقلا اذه توفي نمز وأ رمأ ىلع بيلعتلاو لاحلا يف ( 18 ) . 1 -2 -2 ةحص طورش : دقع يف ةحصلا طورش اذإيف ، ًاحيحيص نوكيل دقعلا يف اهرفاوت نم دب لا يتلا روملأا يه جاوزلا نيم ًاءزيج ديعت لا ايهنأ رييغ ، ًاديساف ديعيو حيحص ريغ هنكلو ًادوجوم دقعلا يقب ةحصلا طورش تفتنا :يه دقعلا ةحص طورشو ، ناكرلأاك دقعلا نيوكت ( 16 ) ، ةيردنكسلاا ، ثارتلل ةيرهزلاا ةبتكملا ، ملاسلاا يف ةرسلاا ماكحا يف طيسولا ، راطعلا قيفوت رصانلادبع.د 2008 ص ، 17 . ( 17 ) مقر ةيصخشلا لاوحلاا نوناق حرش ، يسابركلا ميهاربا دمحم يلع 188 ةنسل 1959 ، دادغب ، دادغب ةعبطم ، لدعملا 1985 ص ، 34 . ( 18 ) ص ، قباس ردصم ، ديمحلادبع نيدلا يحم دمحم 71 .

(28)

1 . ري نم ىلع ةمرحم ريغ وأ جاوزلا دقعل ًلاحم ةأرملا نوكت نأ لا يأ ينيض ليلديب ، ايهب جاوزلا دي نئايب قلايط نيم ةديتعملا جوزيتو اهتمعو ةأرملا نيب عمجلا الذ لثمو ، هيف هبتشي وأ هميرحت ملعي ( 19 ) . 2 . يييمتح طرييش جاوزييلا دييقع يييف ةداهييشلاو ، نيلقاييع نيغلاييب نيلدييع نيدهاييش روييضحب دييقعلا متييي نأ بييشلل عيينم نييم ةداهييشلا يييف اييمل ، ءاييملعلا روييهمج ديينع هتحييصل جاوزييلا راهييشإ دييصقب اذييهو ،تاه بسنلاو ةقفنلاك راثآ نم هيلع بترتي املو ، سانلا ىلع هنلاعإو ( 20 ) . 3 . ايهماودو نيجوزيلا نييب ةريشعلا ليح ويه جاوزيلا نيم دويصقملا نلأ ، ةدبؤم دقعلا ةغيص نوكت نأ ك ةيليوط ةنيعم ةدمب اهديدحتب ةتقؤم نوكت لا نأ يأ ، جاوزلا دقع تيقأت عم ضقانتي اذهو مأ تينا ريخآ ميسق ىيلإ حيحيصلا جاوزيلا ةرويص نيم هيجرخي ديقعلا طورش دحأ فلخت نلأ الذو ، ةريصق جاوزلا ماسقأ نم ( 21 ) . 1 -2 -3 جاوزلا دقع ذافنإ ذافنلا طورش : بويجو و ،ةيجوزلاب لوخديلا ليحك ليعفلاب ديقعلا ريثأ ايهيلع بيترت تيققحت اذإ ييتلا طوريشلا يهو طوريشلا هذيه تيفلخت نإ ايمأ ، ريهملا هرايثآ هييلع بيترتت لاو فويقوم ديقعلاف اهييضعب وأ ايهلك ( 22 ) هذييهو ، : يه طورشلا 1 . وأ ايهوتعم امهديحأ نايك اذإيف . ليقعلاو عولبلايب ةييلهلأا ليماك نيديقاعلا نيجوزيلا نم لك نوكي نأ يلولا ةزاجإ ىلع فوقوم ناكو دقعلا حص ةحصلاو داقعنلاا طورش ترفاوتو ًازيمم ًايبص ( 23 ) . 2 . م لك نوكي نأ نايف ، ًلاييكو ًايلو وأ ًلايصأ نوكي نأك ، دقعلا يلوت يف ةيعرش ةفص اذ نيدقاعلا ن هيلوخت ةيعريش ةفيص هيل سييل يلويضف ييبنجأ هلاويت نإو ، ًاذيفان ديقعلا ناك ءلاؤه نم دحاو هلاوت نأشلا بحاص ةزاجإ ىلع ًافوقوم دقعلا ناك دقعلا يلو ( 24 ) . ( 19 ) ص ، قباس ردصم ، يسابركلا ميهاربا دمحم يلع 42 . ( 20 ) ص ، قباس ردصم ، ديمحلادبع نيدلا يحم دمحم 85 . ( 21 ) ، دادغب ، بعشلا ةعبطم ، ةسمخلا بهاذملا ىلع ةيصخشلا لاوحلاا نوناق حرش ، نايتف ديرف 1983 ص ، 51 . ( 22 ) دمحم.د ط ، ةيرفعجلا بهذم وةنسلا لها بهذم نيب ةيصخشلا لاوحلاا ، يبهذلا نيسح 1 رشنلا و عبطلا ةكرش ، ، دادغب ، ةدودحملا ةيلؤوسملا تاذ ةيلهلاا 1985 ص ، 117 . ( 23 ) نودب ، ةيردنكسلاا ، فراعملا ةأشنم ، نوناقلا و ةعيرشلا يف ةيملاسلاا ةرسلال ةيساسلاا ماكحلاا ، يربلا ايركز.د ةنس ص ، عبط 49 .

(29)

1 -2 -4 موزللا طورش : اود وه جاوزلا موزل هييلع بيح مهرييغ وأ نيديقاعتملا نيم ديحلأ نويكي نأ نود نيم هرارقتيساو هم ديقع جاوزيلا ديقعف ،هيموزلب لاإ اهققحت ضارتعلاا نكمي لا هب تءاج يتلا ةيعرشلا دصاقملا نلأ ، هخسفو مزلا ( 25 ) : يه موزللا طورشو ، 1 . ف بيلط ةيجوزلل نايك لاإو ةءايفكلا رايهظإ ييف رييرغتلا نم ًايلاخ دقعلا نوكي نأ نلأ ، جاوزيلا ديقع خيس . حيحص ساسأ ىلع ينب دق نكي مل اهاضر 2 . هيلع ضارتعلاا بح يلولل ناك لثملا رهم نم لقأ ناك نإف ، لثملا رهم وه رهملا نوكي نأ ( 26 ) . نأ ةييصخشلا لاويحلأا نونايق نيم ةيسماخلا ةدايملا تينيب ديقف ييقارعلا عريشملا فقومل ةبسنلاب امأ وريشلا نيم نيعون جاوزلا دقعل .جاوزيلا ةييلهأ تيققحت اديجو نإيف ، ينونايق ريخلأاو يعريش لولأا ، ط ةيسماخلا ةدايملا ايهيلإ تارايشأ ييتلا ةيعريشلا طوريشلا نييبت يتلاو نوناقلا تاذ نم ةسداسلا ةداملا امأ طورشلا الت فلخت رثأ نايب يف ةقفوم نكت مل امك طورشلا الت ةيطغت يف ةقفوم نكت ملف ( 27 ) . 1 -3 ناقلا ماظنلا : جاوزلا دقعل ينو ليثمت ييتلاو ، جاوزيلا ديقعل ينونايقلا ماظنلاب اهمامتها روصعلا مدقأ ذنم ةيرشبلا تاعمتجملا تلوأ عئارييشل تيلوانت دييقو ، مايع لكيشب عييمتجملاو ةأريملاو لييجرلا ايهفارطلأ ةبيسنلاب ةييمهم ةييعيبط ةيلحرم ديعاوقلا عيضو بيرط نع ةقلاعلا هذهل ةميدقلا نيناوقلا و ةيوامسلا عييمج نيم ايهمكحتو ايهمظنت ييتلا رايثثب ءايهتناو ، اهئاضقناو اهطورشب ارورمو ، اهداقعنلأ اهرفاوت بجاولا طورشلاب ءادتبا ، بناوجلا ةييقلاعلا هذيه ( 28 ) اييم لييكل ميرييحتلاو ميرييجتلا بيناج وييه جاوزييلا دييقع لاييجم ييف ايينينعي يذييلا نأ اييمبو . ( 24 ) د يبهذلا نيسح دمحم. ط، ةيرفعجلا بهذم و ةنسلا لها بهذم نيب ةيصخشلا لاوحلاا 1 رشنلا و عبطلا ةكرش ، ، دادغب ، ةدودحملا ةيلوؤسملا تاذ ةيلهلاا 1958 ص ، 127 . ( 25 ) ص ، قباس ردصم ، نايتف ديرف 68 . ( 26 ) لاسلاا يف ةرسلاا ماظن ةفساف ، يسيبكلا دمحا.د ط ، م 2 ، دادغب ، ثداوحلا ةعبطم ، 1990 ص ، 31 . ( 27 ) ص ، ردصملا سفن ، يسيبكلا دمحا.د 39 . ( 28 ) و ةيبرعلا تاعيرشتلا و ةيملاسلاا ةعيرشلا نيب ةنراقم ةسارد نيجوزلل يلاملا ماظنلا ، ينادمحلا دومحم دادقم دعر.د ط ، ةيسنرفلا تاعيرشتلا 1 ، عيزوتلا و رشنلل ةيملاعلا رادلا ، ، نامع 2003 ص ، 17 .

(30)

ناوييقلا و دييعاوقلا مييهأ لوانتنييس اييننإف ، اييهيلإ ءيييسي اهروييص نييم دييعي اييم نايييبو ، اييهل ةييمظنملا ني . ماكحلأا الت ةفلاخم ىلع ةبترتملا ماكحلأا نايبو ، ةعورشملا 1 -3 -1 ةميدقلا برغلا نيناوق يف جاوزلا دقعل ينوناقلا ماظنلا : ةيلخلا يهو ةيناسنإ ةعامج لوأ يه ، ) ملأا ةدايقب يأ ( ةيملأا ةرسلأا نأ ءاملعلا بناج ىري يعامتجلاا الذل روهظلا يف ًايخيرأت ببسلأا ساسلأا يه دعتو ، اهيف شاعو ناسنلإا اهفرع يتلا ىلولأا ة ةيناسنلاا رجف رصع يف ادئاس ناك يذلا ماظنلا يه ةيسنجلا ىضوفلا نأف ( 29 ) دلاب يف ترهظ و ، . ةينوناقلا تانودملا نم ةعومجم برغلا اضحلا زربأ ، نامورلاو بيرغلإا دلاب يف تردص ذإ ماظنل انتسارد ناف الذلو ، ةيبرغلا تار هلوانتنس ام اذهو ةينامورلاو ةينانويلا نيناوقلا ىلع رصتقتس ةيبرغلا نيناوقلا يف جاوزلا دقعل ينوناقلا : نييتلاا نيدنبلا يف -1 -3 -1 -1 ةميدقلا ةينانويلا نيناوقلا يف : يغللا ملكتت يتلا بوعشلا تأدب دلايملا لبق نامزلا مدق ذنم ةيقطنم حريسم ىيلع رويهظلا ييف ةيينانويلا ة نيم نايك ، نيريكفملاو ةفيسلافلا نيم دييدعلا ةرايضحلا هذيه يف رهظ دقو ، طسوتملا ضيبلأا رحبلا ضوح لافطلأاو ءاسنلا عويش ماظنب هلادبتسا و جاوزلا مده ىلإ اعد يذلاو ، نوطلافإ مهزربأ ( 30 ) . ا ءايشنإ مييظنت ةينانويلا نيناوقلا تلوانت دقو لوأ ايهنلأ ةيبطخلا مايكحأ تيمظنف ، ةييجوزلا ةيطبارل بيجي ناك امك ةريبك مايقأ ىلإ لصت دق اياده بطاخلا مدقيف ، جاوزلاب بغري يذلا لجرلا هلعفي ءيش ليجرلا نييب متيي نايك ةيينانويلا نيناويقلا يف جاوزلا دقعو . تاناويحلا نم ةيحضأ ميدقت نيبيطخلا ىلع ةاييتفلا دييلاوو ( 31 ) . لا ددييح دييقو ناييكو ، ةأرييملل ةنييس نيرييشعو لييجرلل ةنييس نيييثلاثب جاوزييلا نييس نوناييق ( 29 ) ج ، ةينوناقلا مظنلا خيرات ، ريبش ناميلس دمحم 1 ط ، 2 ، نيطسلف ،رشن راد نودب ، 2010 ص ، 12 . ( 30 ) ، دادغب ، ةضهنلا ةبتكم، لباب ةعبطم ، نوطلافا ةيروهمج ، زابخ انح 1986 ص ، 146 . ( 31 ) و بوعشلا تاراضح يف ةرسلاا و ةارملا ، سابع يداهلادبع ج ، اهتمظنا 1،2 ط ، 1 و رشنلا و تاساردلل سلاط ،قشمد ، ةمجرتلا 1987 ص ، 108 .

(31)

نييم هيينامرح نييع ًلاييضف ، باييختنلاا بييحك ةيييسايسلا قوييقحلا نييم ناييمرحلا ةييبوقعل ضرييعتي بزاييعلا ةماعلا تلافحلا ةدهاشم ىتح وأ ةكراشملا ( 32 ) . قي يذلا جوزلل بحي ناك ، ةيجوزلا ةطبارلا نايك سمت يتلا مئارجلا صخي اميفو عيم هيتجوز ضب ، ايهلتقي نأ جوزيلل نيكي ميلف سييتلا ةيلاح رييغ ييف ايمأ ، لايحلا ييف ايهلتقي نأ ، اينزلاب نيسبلتم اهقيشع ليتق ةزايجإ نونايقلا حيضوي ميلو ، ةيلاحلا هذيه ييف ليتقلا ةميرج ىلع بساحي لا جوزلا ناف الذ ىلعو يرشلا نود نم ةجوزلا ىلع ةبوقعلا راصتقا دكؤي امم ، همدع نم اهكيرش ا ( 33 ) . 1 -3 -2 ةيوامسلا عئارشلا يف جاوزلا دقعل ينوناقلا ماظنلا : ةعيرشلا يهو مدقلا بسحب ةيوامسلا عئارشلا يف ةيجوزلا ةطبارلا نيناوق بلطملا اذه يف لوانتنس ةثلاثلا عورفلا للاخ نم الذو ، ىحمسلا ةيملاسلإا ةعيرشلا مث نمو ، ةينارصنلا ةنايدلا و ، ةيدوهيلا : ةيتلآا 1 -3 -2 -1 ةيدوهيلا ةعيرشلا يف ةيجوزلا ةطبارلل ينوناقلا ماظنلا : لاا ةيعريش ديعت لا ييهو ، ةيطخلا ماكحأب ةيجوزلا ةطبارلا نيناوق ميظنت ةيدوهيلا ةعيرشلا تأدتبا ، هيتقفاوم نيم ديب لا يذيلا ةايتفلا ريمأ يلويل بيطاخلا هيعفدي يذيلا رهملايب لثمتي و اياطعلاب لجرلا اهمتأ اذا سيلو ايياطعلاب امهديحا ليثمتي نيرمأ جاوزلا ةقلاع ءاشنا بجيو اهيلو اهيطعي ملام رهملا نم ءيش ةاتفلل ليك ىيلع ضريف ةييدوهيلا ةعيريشلا ييف جاوزيلاو ، ةيبوطخلا دينع ايهيوذو ةايتفلا ىلإ لجرلا همدقي ام يهو ريطب متيي ناكو ، بناجلأا نم جاوزلا مرحيو ليئارسإ ينب لخاد بلغم جاوز وهو ، لجر ايمهو نيتقي ( 34 ) : ( 32 ) ط ، ةيناسنلاا ةايحلا يف سفنلا و سنجلا ، لامك يلع.د 1 ، ندنل ، عيزوتلا و رشنلا و تاساردلل طساو راد ، 1985 ص ، 81 . ( 33 ) قلا يف زازفتسا رصنع انزلاب ةئجافملا ، يبانجلا داوع يكرت مساق ةيلك ىلا ةمدقم ريتسجام ةلاسر ، ءاذيلاا و لت ، دادغب ةعماج ، نوناقلا 2004 ص ، 21 . ( 34 ) ، ةيردنكسلاا ، فراعملا ةاشنم ، ةيملاسلاا ريغ عئارشلا يف ةرسلال ينوناقلا ماظنلا ، روصنم نيسح دمحم.د 1983 ص ، 75 .

(32)

1 . طوريشلا ليثمتتو ، ةيلكيشلاو ةيعوضوملا هطورش رفاوت مزلتسي يذلا وهو : يعرشلا جاوزلا ليييثمتتف ةيلكيييشلا طوريييشلا ايييمأ . ةيعريييشلا عيييناوملا ءايييفتناو ، ايييضرلا رفاويييتب ، ةيعويييضوملا ةكربلا ةلاصو سيدقتلاب ( 35 ) . 2 . هعيب بح ةاتفلا دلاول ناك ذإ ، ءارشلا ةقيرطب جاوزلا اهذيخأي نأ ىيلع ، يدويهي صخيش يلأ ا ريخآ يدويهيل ايهعيبي نأ هيل نويكي ايهب هيتبغر مديع ةيلاح يفو ، هدلاولأ وأ هل ةجوز يرتشملا ( 36 ) . ذإ ،نهنيييب لديعي نأ طريش ، تايجوزلا دديعل دييدحت نود نييم تايجوزلا دديعت ةارويتلا تيحابأ ديقو ليمجأ ةأرمايب جاوزلا هتبغر درجمل هتجوز بلطي نأ لجرلل بحي نيم جاوزيلا ليجرلا ىيلع بيجيو ، ايهنم دينع جاوزيلاو ،ءايشام يراويجلا نيم ايلمتي نأ ليجرلل الذيك تزايجأو . مويللا هضرعي اهكرتف هيخأ ةلمرأ مهتشيعم ريغتلا ًاعبت ةيسايسلاو ةيداصتقلاا ةلاحلاب اقيثو ًاطابترا طبترا دوهيلا ( 37 ) . 1 -3 -2 -2 يدلا يف ةيجوزلا ةطبارلل ينوناقلا ماظنلا : ةينارصنلا ةنا ذإ ، ةيسينكلا سويقطل ًايقبط نهايك ديي ىيلع لييلكلإا ةلايصب متيي سدقم رس وه نيينارصنلا دنع جاوزلا ةيلباق رييغ ةيمئاد ةييجوز ةيطبار ييف ًايعم شييعلا ةييناكمإ ىديم نايبو امهضعب ىلع فرعتلا نيفرطلل حيتت ذيل .، ةرييبك ةييمهأ تاذ ييهو ةيبطخلاب جاوزلا ماكحأ أدبتو . لاصفنلال ةويطخ ةيناريصنلا ييف ةيبطخلاف ال زوييجيو ، ًاوييغل تييناك لاإو اهطورييش رفاوييت نييم دييبلاو ، مزلا ريييغ دييعو يييهو ةيلكييشلاب زاييتمت ، ةيييديهمت رريض نم هباصأ امل ضيوعتلاب ةبلاطملا ررضتملل بحيو ، امهدحأ وأ نيفرطلا ةدارإب اهنع عوجرلا ( 38 ) . ( 35 ) شلا ريغ ةيسنجلا تاقلاعلا ، يدعسلا نمحرلادبع كلملادبع.د ، لولاا مسقلا ، نوناقلا و ةعيرشلا يف اهتبوقعو ةيعر ، رابنلاا راد 1989 ص ، 38 . ( 36 ) ط ، ريسفتلا و صنلا ىسوم ةعيرش ةاروتلا يف ةيعرشلا ماكحلاا حرش ، راطعلا شيورد جرف يدان 1 نبا زكرم ، رصم ، ثارتلل راطعلا 2004 ص ، 49 . ( 37 ) تاجوزلا ددعت ، دمحا تاحرف يملح مرك.د ط ، ةيبرعلا قافلاا راد ، نايدلاا يف 1 ، ةرهاقلا ، 2002 ص ، 41 . ( 38 ) ط ، نيينانبللا نم نيملسملا ريغل ةييصخشلا لاوحلاا ، ميلس رونا ماصع.د 1 ، توريب ، ةيقوقحلا يبلحلا تاروشنم ، 2010 ص ، 211 .

(33)

داحأ هنأب ةينارصنلا ةنايدلا يف جاوزلا زيمتي ةديحاو نيم رثكأيب جوزيتي نأ ليجرلل زويجي لا هنأ يأ ، ي طورييشلا رفاوييتيو ةيعرييشلا عييناوملا مادييعنابو ، ايينزلا ليييبق نييم دييعي يناييثلا جاوزييلا دييقع مارييبإ درييجمف حيريص صين ديجوي لا ذإ لييجنلإا مايكحلأ فلايخم اذيهو ةييجوزلا ةطبارلا ءاشنإ متي ةيلكشلاو ةيعوضوملا تاجوزلا ددعت مرحي ينمض وأ ( 39 ) . ةييطبارلا ءاييشنإ نيناوييق ميييظنت يييف ةينارييصنلا فييئاوطلا فلاتييخا نييم مغرلاييب نأ ركذييلاب ريدييجلا نييمو ( ةيييلآا ليييجنلإا نيم سداييسلا حاحييصلإا ييف درو ذإ ، ايينزلا ميرييحت ىيلع بييفتت اييهنأ لاإ ، ةييجوزلا 16 اييم ) يكل . ديسجلا نيع ةيجراخ ييه نايسنلإا ايهلعفي ةئيطخ لك . انزلا نم اوبرها " : يتأي يطخي يينزي يذيلا ن الله نم مكل يذلا ، مكيف يذلا سدقلا حورلل لكيه وه مكدسج نأ نوملعت متسلوأ هدسج ىلإ ( 40 ) . ايهفئاوط بيلغأ تيلعج ديقف قلايطلا عايقيلإ ًاييفاك ًاببيس ةيميرجلا نيم تلعج ةينارصنلا فئاوطلا عيمجف لا يتلا ايلوثاكلا ةفئاط ءانثتساب ، انزلا ةميرجل ةبوقع قلاطلا نم نايك ببيس يلأ قلاطلا زيجت ( 41 ) . لاإ نيل هينأب رييخلأا عينتقا اذإ ةيقلاط عيقوأ يذيلا ينيديلا ةيسيئر ةيقفاومب ينازلا جاوز زيجت فئاوطلا ضعب نأ . مرجلا تاذ باكترلا دوعي ةيطبارلل ةيمظنملا ةيعريشلا صويصنلا ماديعنا نيم مغريلا ىيلع هينأ اينل نييبتي هلايعأ درو ايم للايخ نم يدلا يف ةيجوزلا ايهل ءييست ييتلا مئاريجلا نيم اهتيامحو اهميظنت يف نيدلا لاجر دهتجا دقف ، ةينارصنلا ةنا . ةيصعتسم ةيعامتجا تلااحل ًاجلاع دعي يذلا قلاطلا ميرحتب ءاهتناو اهئاشنإب ءادتبا 1 -3 -2 -3 ةيملاسلاا ةعيرشلا يف ةيجوزلا ةطبارلل ينوناقلا ماظنلا : لاح ىلع تناك ةيبرعلا ةريزجلا نا اهنميضبو ، مهتاييح بيناوج ميظعم لميش اايبرلإاو ىيضوفلا نيم ة ىيلإ ًارويصت بريقأ الذيب ييهو تايطابترلاا نيم ةيعونتم رويص ىيلع تيناك يتلاو ، ةأرملاب لجرلا ةقلاع جاوزلا ىلإ اهنم ةيحابلإا ( 42 ) . ( 39 ) ص ، قباس ردصم ، دمحا تاحرف يملح مرك.د 49 . ( 40 ) حصلاا ، ىتم ليجنا لصفلا ، سداسلا حا 16 اهدعبام و . ( 41 ) ص ، قباس ردصم ، بلاط وبا يفوص.د 73 . ( 42 ) : يتأي ام ةيلهاجلا برع دنع تاطابترا نم ةأرملاو لجرلا نيب ناك ام نيب نم 1 . هاجلا يف ًاراشتنا رثكلأا وهو ، ةيملاسلإا ةعيرشلا هترقأ يذلاو ، مويلا انيدل فورعملا حاكنلا وهو : لعبلا جاوز ةيل .

(34)

نيديلا فيصن ويهو نيديلا رطيشل ًلادايعم هلعجف ةغلاب ةيمهأ جاوزلا ىلع ىفضأ ملاسلإا ترهظ املو ، يقايبلا فيصنلا ييف الله ييقتيلف ، نيديلا فيصن لمكتيسا دقف دبعلا جوزت اذإ " : فيرشلا ثيدحلا يف درو ذإ ( 43 ) ةييساسلاا ةينبللا ديعت ييتلا ةريسلأا ءاينب ييف رارقتيسلااو ءوديهلا و ةنيكيسلاو ةدوملا لفكي جاوزلا نلأ ، لضافلا عمتجملا ءانبل . ا عئاريشلا ةيملايسلإا ةعيريشلا تيفلاخ ديقو ذإ ، جاوزيلا ميكح ييف ةقبايسلا ةيواميسل نيركذيب هيجاوز نيم قزر اذإ لاإ هيب ريبي لا نايسنإ لك ىلع ضرف جاوزلا نأ ىلإ ةيدوهيلا ةعيرشلا تبهذ اويعفر ييتلا ةيناكملا نيم مغرلا ىلعف ، هلعف نم لضفأ جاوزلا ارت نأ ىلإ ةيحيسملا ةنايدلا تبهذو ىثنأو 2 . ادلو هنم بجنت نأ وه بغري لجر يأ ىلإ اهجوز اهلسرأ اهضيح نم ترهط اذإ ةأرملا تناكف : ةعضابملا جاوز . هنم اهلمح نيبتي ىتح اهجوز اهلزتعيو ، هنم يعضبتسا اهل لوقيو ، 3 . ايل ترمو تعضوو تلمح اذإف ، اهنوبيصيف مهلك ةأرملا ىلع نولخدي ةرشعلا نودام مهو : طهرلا جاوز ىلع يل . كلذ نع عنتمي نأ عيطتسي لاو كنبا وه لوقتو مهنم دحاوب هتقحلأ اهدنع اوعمتجا اذإف ، مهيلإ تلسرأ اهعضو 4 . امو هب سأب لاف رهتشا ام نأ دئاسلا داقتعلاا ناك هنلأ ، ةقادصلا قيرط نع ةأرماب ينزي نم وهو : ندملا جاوز . مول وهف رهظ 5 . لجرلا لوقي نأ وهو : لدبلا جاوز . يتأرما نع كل لزنأو كتأرما نع يل لزنأ لجرلل 6 . اوناكو ، هيبأ شارف ءايحإ يف هنم ةيمح كلذو ، هتافو دعب هيبأ ةجوز لجرلا حكني نأ وهو : تقملا جاوز . ًانيجه هنع جتانلا دلولا نومسيو تقملا هومسيو ، هنونجهتسيو هنوحبقتسي 7 . لجأ ىلإ ةأرملا لجرلا جوزتي نأ وهو : ةعتملا جاوز مظعم همرح دقو ، امهنيب ةقرفلا تلصح لجلأا ىضقنا اذإف ، . ةيملاسلإا ةعيرشلا ءاهقف 8 . .ةقادص امهنيب سيل رخلآا لجرلا ةنبأب هتنبا لجرلا جوزتي نأ وهو : راغشلا جاوز 9 . تاجوزلا ددع ددح ملاسلإا ءيجم دعبو ءاسنلا نم ءاش ام حكني لجرلا ناك ثيح : عبرلأا ىلع ةدئازلا جاوز رأب مقر شماه ، قباس ردصم ، يدعسلا نمحرلا دبع كلملا دبع.د ؛ىصقأ دحك ةعب 1 ص 41 . ( 43 ) ةنس نودب ، دادغب ، رشنلا و ةعابطلل ةيبرتلا راد ، حاكنلا ثيداحا نع حاصفلاا باتك ، يكملا يمثيهلا رجح نبا ص عبط 36 .

(35)

وزلا نأ لاإ مهتعيرش يف جاوزلا اهيلإ ايمزلم ًايينيد ًايمازتلا هفيصوب ايضورفم ًابجاو وأ ًامزلم ًارمأ دعي لا جا هيلع رداقلل ( 44 ) . نأ نود نيم جاوزيلا ىيلع بييغرتلا للايخ نيم ، ًلاديتعم ًابهذيم تيبهذ ديقف ةيملاسلإا ةعيرشلا امأ و ، هييلع ةرديقلا عيم الذ ًادمعتم نكي مل ام ًامثآ دعي لا جاوزلا ارات نأ يأ ًامزلم هلعجت بيجي لا الذيب انزلا عوقو شخي ملام جاوزلا ( 45 ) . : امهو نييرهوج نيطرشب جاوزلا يف ددعتلا ةيملاسلإا ةعيرشلا تحابأو 1 . . تاجوزلا نيب ةلماعملا يف ةيوستلا ىلع مزعلا دوجو يأ ، تاجوزلا نيب لدعلا 2 . ريثكأ مأ ةديحاوب ءاويس جاوزيلا ىلع مادقلإا ًاعرش لحي لاف ، قافنلإا ىلع ةردقلا ةرديقلا رفاويتب لاإ هتاقفن ءادأ يف رارمتسلااو هفيلاكتو جاوزلا نؤم ىلع ( 46 ) . ديق ملايسلإا نويكي اذيهبو ، ديعب ةيعبرأ ىيلع دييزي لا ايمب تايجوزلا دديعت ةيملاسلإا ةعيرشلا تديق دقو ةيرشبلا ةايحلا تارورضل هب صخرو ، هئشني ملو ددعتلا مظن ( 47 ) . لاييسلإا ةعيرييشلا نيناوييق أدييتبا دييقو اييهب رداييبي نأ قرييف لاو ، ةييبطخلا ماييكحأب ةيييجوزلا ةييطبارلل ةيم لايخ ايم مرحم ةأرملا ىلإ رظنلا نلأ ، نءانثتسا صيحمتلاو رظنلا بيقدت نيفرطلل تزاجأو ةأرملا وأ لجرلا هيلإ رظنلا بحي اميف ءاهقفلا فلتخا دقو ، ةلاحلا هذه ( 48 ) . ل جوزيلا مدييقي نأ ةيملايسلإا ةعيرييشلا تيبجوأ ديقو وييهو نيكر لاو طرييشب سييل وييهو اريهم هييتجوز نأ )ص( الله لويسر اينل عريش ديقف ، ييندأ وأ ىيلعأ ديح نيم هيل سييلو بويلقلا ةلامتيسا ايهتياغ ةيده ةباثمب ديدح نم متاخ ىتح وأ نارقلا نم تايآ ظيفحتك ًايونعم رهملا نوكي ( 49 ) . ( 44 ) ط يملاسلاا هقفلا يف ةرسلاا ماكحا ، دماح راتسلادبع.د 1 عبطم ، ، دادغب ةعماج ة 1986 ص 13 . ( 45 ) ط ، اثيدحو اميدق ةروظحملا و ةدسافلا ةحكنلاا ، ناشوحلا ناميلس زيزعلادبع 1 ، توريب ، ةيقوقحلا يبلحلا تاروشنم ، ص ، عبط ةنس نودب 8 . ( 46 ) ا ءوض يف ةسارد اقيبطت و اعيرشت ةيصخشلا لاوحلاا نوناقل يعرشلا ليصاتلا ، يميلدلا سابع دمحا يلع هقفل ، دادغب ةعماج نوناقلا ةيلك ىلا ةمدقم هاروتكد ةحورطا ، يملاسلاا 2004 ص ، 245 . ( 47 ) ص ، عبط ةنس نودب ، توريب ، ةلاسرلا ةسسؤم ، ةرسلاا روتسد ، زئاف دمحا 188 . ( 48 ) ص ، قباس ردصم ، بلاط وبا يفوص.د 157 . ( 49 ) ثيدحلا مقر ، يراخبلا حيحص 5087 ص ، 959 .

(36)

ديقعل ةيعرشلا طورشلاو ناكرلأا مامتإو ةيعرشلا عناوملا ءافتنابو بيلط جوزيلل نويكي ، ةييجوزلا ةيطبارلا يييف ةيييجوزلا ةيطبارلا ةناييصرو ةيييمهلأو ، هتعيسو هييتقاط بيسحب ، اييهتقفن هيييلع بيجتو ، فاييفزلل هيتجوز ًلاييح الذييب تعييضوف ، أدييبملا ثيييح نييم جوزييلا ديييب هييتلعجو قلاييطلا تزاييجأ دييقف ، ةيملاييسلإا ةعيرييشلا ملا قرطلاب اهلح بعصي يتلا ةفلتخملا جاوزلا لكاشمل ةنكم ( 50 ) . ( 50 ) ادبع.د ص ، قباس ردصم ، دماح راتسل 60 .

Referanslar

Benzer Belgeler

Buna göre kadına yönelik şiddet ister kamusal ister özel alanda meydana gelsin, kadınlara fiziksel, cinsel, psikolojik ve ekonomik acı veya ıstırap veren

Bu modele göre kariyer planlama yönetiminden çalışanların algıladığı nitelik derecesi çalışanların Turizm eğitimi, cinsiyet, yaş grubu, çalışma süreleri

: لاوا يزيلجنلاا جذومنلا يضاملا يف ، ي ناك اًقبادس ءارزودلا سدلجم تادعامتجا رودضح ايناطيرب كلمل قح ، يدف .اهدسؤرتو عقاولا ، اهدسأرت يذدلا كدلملل صادخ

( ةداملا( .ناملربلا ةقث ىلع ةرازولا لوصح 12 ةنسل مئادلا قارعلا روتسد نم ) 0222 .) يلأ بصنملا ولخ ةلاح يف ءارزولا سيئر لحم للاحلاا ةيروهمجلا سيئرب روتسدلا دهع امك

نم ةعومجم ةبغر عم ةيزاوتم ةروصب تأي مل دهجلا اذه نأ لاإ ةيكيرملأا ةدحتملا تايلاولل يباجيلإا ،دمحم( .ةيسايسلا بخنلا 2009 ص ، 90 ).. ةمتاخلا تاجاتنتسلاا :لاوأ

ةمظنملل حاجنلا 2 - ( ،نورخآو داشر ،نونح ةسارد 2009 دخلا ةدوج داعبأ نيب ةقلاعلا ،) ءلامعلا اضرو ةيفرصملا ةم ةيراجتلا فراصملا يف : ةمدخلا ةدوج داعبأ نيب

يبرولاا 54 و ةيرحلا( يهو نيوانع ةتس تحت كلذو اهتاطاشن عيمج يف ةيساسلاا قوقحلا نم ةدام لا و ةماركلا و لدعلا و ةاواسملا .)ةنطاوملا قوقح و ءافو و

O halde müstehcen ürünlerin basın ve yayın yoluyla yayma suçunun işlen- mesi halinde TCK’nın yanında; müstehcen basılmış eserler aracılığıyla işlenen suç- lar 554