ANT139 – PALEOANTROPOLOJİ’YE GİRİŞ
Canlıların Sınıflandırılması, Sınıflandırmanın Temelleri Omurgalılar ve Memelilerin Ortaya Çıkışı
Tarihlendirme Yöntemleri
4. Ders
Prof. Dr. Ayla SEVİM EROL Paleoantropoloji'ye Giriş
Ders Yansıları
Prof. Dr. Ayla SEVİM EROL Paleoantropoloji'ye Giriş
Ders Yansıları
Prof. Dr. Ayla SEVİM EROL Paleoantropoloji'ye Giriş
Ders Yansıları
Sınıflandırmayı, gruplandırmayı seviyoruz! <3
Prof. Dr. Ayla SEVİM EROL Paleoantropoloji'ye Giriş
Ders Yansıları
• Hücre duvarı olanlar | Hücre duvarı olmayanlar
• Tek hücresi olanlar | Çok hücresi olanlar
• Eşeyli üreyenler | Eşeysiz üreyeneler
• Et yiyenler | Ot yiyenler | Hepçil beslenenler
Prof. Dr. Ayla SEVİM EROL Paleoantropoloji'ye Giriş
Ders Yansıları
Canlılar
Bakteriler
Arkealar
Ökaryalar
Prof. Dr. Ayla SEVİM EROL Paleoantropoloji'ye Giriş
Ders Yansıları
Prof. Dr. Ayla SEVİM EROL Paleoantropoloji'ye Giriş
Ders Yansıları
Prof. Dr. Ayla SEVİM EROL Paleoantropoloji'ye Giriş
Ders Yansıları
Prof. Dr. Ayla SEVİM EROL Paleoantropoloji'ye Giriş
Ders Yansıları
SINIFLANDIRMA BASAMAK Üst Âlem Eukarya (Ökarya)
Âlem Animalia (Hayvanlar) Şube Chordata (Sırtipliler)
Sınıf Mammalia (Memeliler) Takım Carnivora (Etçiller)
Aile Felidae (Kedigiller)
Cins Felis (Kedi)
Tür: Felis catus (Evcil kedi)
Prof. Dr. Ayla SEVİM EROL Paleoantropoloji'ye Giriş
Ders Yansıları
SINIFLANDIRMA BASAMAK Üst Âlem Eukarya (Ökarya)
Âlem Animalia (Hayvanlar) Şube Chordata (Sırtipliler)
Sınıf Mammalia (Memeliler) Takım Primata (Primatlar)
Aile Hominidae (Hominidler)
Cins Homo (İnsan)
Tür: Homo sapiens
(Anatomik olarak modern insan)
Prof. Dr. Ayla SEVİM EROL Paleoantropoloji'ye Giriş
Ders Yansıları
Üst aile
Alt takım İç takım
Alt sınıf
Alt şube
Oymak
Alt âlem Alt cins
Alt tür Varyete
Prof. Dr. Ayla SEVİM EROL Paleoantropoloji'ye Giriş
Ders Yansıları
Prof. Dr. Ayla SEVİM EROL Paleoantropoloji'ye Giriş
Ders Yansıları
Perissodactyle
(Tek Sayıda Toynağı Olan)
Prof. Dr. Ayla SEVİM EROL Paleoantropoloji'ye Giriş
Ders Yansıları
Artiodactyle
(Çift Sayıda Toynağı Olan)
Prof. Dr. Ayla SEVİM EROL Paleoantropoloji'ye Giriş
Ders Yansıları
Sınıflandırma Sistematiği
Taksonomi: Canlıları evrimsel ilişkileri temelinde sınıflandırma üzerine çalışan bilim dalı
• Dillere göre farklılık gösteren isimler (Köpek, Dog, Hund, Chien vb.)
• Farklı türlere verilen aynı hayvan isimleri (Aslan X Deniz Aslanı vb.)
• Bilimsel isimden gelen güncel isimler (Elephas, Gorilla, Rattus, Camelus vs.)
Prof. Dr. Ayla SEVİM EROL Paleoantropoloji'ye Giriş
Ders Yansıları
International Code for Binomial Nomenclature (Uluslararası İkili İsimlendirme Kuralı)
• Cins isminin baş harfi büyük, tür isminin baş harfi küçük yazılır
• İkisi de italik yazılır
International Naming / Zoological) Congress (Uluslararası İsimlendirme / Zooloji Kongresi)
• Aynı ismin tekrar kullanılmasını engellemek için onaylar
Prof. Dr. Ayla SEVİM EROL Paleoantropoloji'ye Giriş
Ders Yansıları
Ursus maritimus
Kutup ayısı
Prof. Dr. Ayla SEVİM EROL Paleoantropoloji'ye Giriş
Ders Yansıları
Sınıflandırma Sistematiği
Homoloji: Ortak ataya sahip canlıların benzer yapıları / özellikleri paylaşması Homolog: Kökendeş karakter
Prof. Dr. Ayla SEVİM EROL Paleoantropoloji'ye Giriş
Ders Yansıları
Kelebek
Kuş
Bu kanatlar homolog karakterler mi?
Prof. Dr. Ayla SEVİM EROL Paleoantropoloji'ye Giriş
Ders Yansıları
Kelebek
kanadı Kuş
kanadı
Hayır!
Prof. Dr. Ayla SEVİM EROL Paleoantropoloji'ye Giriş
Ders Yansıları
Analoji: Canlılar arasında tamamen işleve dayalı ama evrimsel kökenleri aynı olmayan yapıların / özelliklerin paylaşılması
Analog: Görevdeş karakter
Sınıflandırma Sistematiği
Kelebek: Omurgasız, böcek
Kuş: Omurgalı, sürüngen
Prof. Dr. Ayla SEVİM EROL Paleoantropoloji'ye Giriş
Ders Yansıları
Sınıflandırma Sistematiği
Yarasa
Papağan
Kanatlar homolog mu analog mu?
Prof. Dr. Ayla SEVİM EROL Paleoantropoloji'ye Giriş
Ders Yansıları
Kol olarak bakıldığında homolog / kökendeş.
(Ortak atadan gelen özellik)
Kanat olarak bakıldığında analog / görevdeş.
(Ortama göre gelişen özellik)
Hem hayır, hem evet!
Prof. Dr. Ayla SEVİM EROL Paleoantropoloji'ye Giriş
Ders Yansıları
Homoplazi / Yakınsak Evrim:
Benzer karakter veya özelliklerin farklı canlılarda ayrı ayrı evrimsel gelişimi
Prof. Dr. Ayla SEVİM EROL Paleoantropoloji'ye Giriş
Ders Yansıları
• Evrimsel Sistematik’e göre benzer özellikler barındırdığından birbirine yakın sayılabilir.
Fakat bir dakika! Yarasa ve kuş farklı değil mi yani?
• Ama kladistik ikisinin farklı olduğunu kanıtlıyor, çünkü genetik benzerlikler de işin içine giriyor.
Prof. Dr. Ayla SEVİM EROL Paleoantropoloji'ye Giriş
Ders Yansıları
Klad: Ortak bir atayı paylaşan her bir soy
Prof. Dr. Ayla SEVİM EROL Paleoantropoloji'ye Giriş
Ders Yansıları
Peki ya nesli tükenenler?
Prof. Dr. Ayla SEVİM EROL Paleoantropoloji'ye Giriş
Ders Yansıları
Zhenyuanlong suni
~125 milyon yıl yaşında
Prof. Dr. Ayla SEVİM EROL Paleoantropoloji'ye Giriş
Ders Yansıları
Prof. Dr. Ayla SEVİM EROL Paleoantropoloji'ye Giriş
Ders Yansıları
Kuşlar ve Dinozorlar
Kladogram
Prof. Dr. Ayla SEVİM EROL Paleoantropoloji'ye Giriş
Ders Yansıları
Kuşlar ve Dinozorlar
19. Yüzyıl Görüşü Filogenetik Ağaç 20. Yüzyıl Görüşü
Prof. Dr. Ayla SEVİM EROL Paleoantropoloji'ye Giriş
Ders Yansıları
Velociraptor
~75 - 71 milyon yıl yaşında
Prof. Dr. Ayla SEVİM EROL Paleoantropoloji'ye Giriş
Ders Yansıları
Ornithomimus
~75 - 66 milyon yıl yaşında
Prof. Dr. Ayla SEVİM EROL Paleoantropoloji'ye Giriş
Ders Yansıları
Struthio camelus
Prof. Dr. Ayla SEVİM EROL ?
Paleoantropoloji'ye Giriş
Ders Yansıları
Tür kavramına kısa bir bakış
Biyolojik Tür: Verimli ve üreyebilen yavru üretebilen ve bu anlamda diğer gruplardan ayrılabilen bireyler
Türleşme: Bir önceki türlerden yeni türlerin oluşması. Türleşme, makro evrimin en temel etmenidir.
Prof. Dr. Ayla SEVİM EROL Paleoantropoloji'ye Giriş
Ders Yansıları
Tür kavramına kısa bir bakış
Prof. Dr. Ayla SEVİM EROL Paleoantropoloji'ye Giriş
Ders Yansıları
Fosillerde tür kavramına kısa bir bakış
Ankarapithecus meteai
Ouranopithecus macedoniensis
Prof. Dr. Ayla SEVİM EROL Paleoantropoloji'ye Giriş
Ders Yansıları
• Güncel türler ile karşılaştırma
• Türler içi – türler dışı varyasyonlar
• İlksel ve/veya türemiş karakterler
• Diş, çene ve anatomik yapıları
Prof. Dr. Ayla SEVİM EROL Paleoantropoloji'ye Giriş
Ders Yansıları
15 dakika ara!
Prof. Dr. Ayla SEVİM EROL Paleoantropoloji'ye Giriş
Ders Yansıları
Prof. Dr. Ayla SEVİM EROL Paleoantropoloji'ye Giriş
Ders Yansıları
Omurgalıların evrimini kapsayan 3 zaman var:
Paleozoyik, Mezozoyik, Senozoyik
Omurgalıların Evrimi
Prof. Dr. Ayla SEVİM EROL Paleoantropoloji'ye Giriş
Ders Yansıları
Haikouichthys ercaicunensis
~525 milyon yıl yaşında
Prof. Dr. Ayla SEVİM EROL Paleoantropoloji'ye Giriş
Ders Yansıları
Myllokunmingia fengjiaoa
~524 milyon yıl yaşında
Prof. Dr. Ayla SEVİM EROL Paleoantropoloji'ye Giriş
Ders Yansıları
Zhongjianichthys rostratus
~530 milyon yıl yaşında
Prof. Dr. Ayla SEVİM EROL Paleoantropoloji'ye Giriş
Ders Yansıları
Prof. Dr. Ayla SEVİM EROL Paleoantropoloji'ye Giriş
Ders Yansıları
SOL: Mezozoyik’te (~125 myö) kıtaların konumu SAĞ: Senozoyik’te (~65 myö) kıtaların konumu
Prof. Dr. Ayla SEVİM EROL Paleoantropoloji'ye Giriş
Ders Yansıları
• Memeliler Mezozoyik zamanda evrimleşmeye başlıyor.
• Tüm memeli takımları Mezozoyik sonunda ayrılıyor.
• Senozoyik’te ise aileler ayrılmaya başlıyor.
Memelilerin Evrimi
Prof. Dr. Ayla SEVİM EROL Paleoantropoloji'ye Giriş
Ders Yansıları
Tachyglossus aculeatus (Ekidna)
Ornithorhynchus anatinus (Ornitorenk)
Didelphis marsupialis (Opossum)
Macropus rufus (Kanguru)
Rattus norvegicus (Kahverengi fare)
