."li O :'\GO ı - III. Teki.J.I. Sultan Alp Arslan " efaı enilinde geride, \ (' ( iabı tayin enigi l 'C'

(1)

1

_III

TEKtŞ b.ALPARSLA~

."li

O:'\GOı-

Sultan Alp Arslan "efaı

enilinde

geride, \('( iabı tayin enigi l'C' kenıfuinden$OfICIItahtageçirilmesinivuiyel

ettiti

Md ik$.ah ilebiriıine.Teki.J.I Ayu, Tu~. ArılanArgun ve Böribars adlannda 6 erkekçocuk bırakml~I.2

Md i.q.ahkardeşlerininenbUy(lIüdelildi) AncH cesareti.istidadıveannesinin

K~nlısoyundanolması hcrlıaldeveliaht seeilmesinesebebolmuştur.

Sultan Alp Arslan 458 (1065/1066) _y_ılında büyük bir orduyla Heresen'dan har ek et edip Ifazar Deniıi 'n in doğu kıyısında bulunan MWlşlu 'dl gayrimUslim Türklerle birlikte yelkesicilik yaparak ülke içinde huzursuz luk çıkaran Kıpçak ve Türkmenler ÜZerine y\lrüdu. On ları kesin bir yenilgiy eu~t araJcitaatalı ına aldı.AyrıcaAnı lGölü'minkuzey vedoğusundaki

Türklerin Selçuk luDevletinin hakimiyetine girmelerinisağladı. Sonra Ceyhun nehrini geç ip Cend'e gider ek burada atası selçuk' un kıbrini ziyaret en i. Bu sıradıCmd hakimi,kendisineitaa tanederek deterliannağanlarverdi.Bundan

ıonra Hmını üı:erinden Mev 'e daha sonra da Radgin'. gelen Sultım Alp An lan tclırin dışında konakladı. Burada büyUk bir tören düzenleyerek Oıiıı Meli.lqab'ıKatahanlı bı1kUmdan ıbrahimTamgaç"an'mkızıTerk enlIaturı ile

c.ı.ıa.,.e..--..o fcı:ıoUfM.TrilWHıMotı-C).oL

i LIIiLIIu,-·... mfsTtIıIt( )...~ıı._~ ~ . .ı· boınılıc•

. . . wnk"TKiI- ...Idrll'u~K.ItPrtıM.ı-ı.ı~ı.,-tt- r....IK.&.om

ALıOIaı<AaU.193941.ın.:Nıı ıalıol...lk-H...-Ilq>r,~AU=LııLıı!aTo&q'",..ıı _ _ . t o-. ~ xrv:!06 (lt$O)"s,l9-"" itıl L~"Tcin(". U.XU'I.US~

~~·_(ft,~ B"""l.hl."...~r..."J...ı.-J.

.." ';~~A...·~ ~ (lll:.s.-:;LııpI),lUbrI 1'-), ,, ».

bıfıı.ı.(ft.u.At.&lI'c.J.Tını..ı. L..ı-ıl' ı.,6, X.sı...A.Oı.]'I!I:ı.,...191':'.X.Lo!

.. _ _~ Wı h" (a-ı...•.L;wl; ~'~" !(~^::. 31 ~!."" 3~ h na:

~.... sb.Aitt ..W dr ,_ _taIıııooIıpı. . . .bR6;b=ı ı..w.ı-. Apı ( 'koıııoi..Voılıyytibf;/.K•.xvi...1" ),...AnlııI''''1~ ~ :ıa-...-1.Jrf (AIb- _~. _S~.Kıp._llf,_ıııt._yı:1","" .,...w dııTop=I&lı.·'...zwlı:\Ma.1tıl

LItor "'s..t. .ıtrllkıd~fiyWı~J_ _ """11lI&CIıtııl l~ı.L1•• _ 16;

o:

T .fnroollJ...r....ıI1.lı:llNlI~.Lı,9

) tUmdUIiOLı~fIbı.vff.r~ GıCIU(~,AldıIb.dM)"ııı" ....1).T.ı.nııı ı...1))0.39.L.~;~h.lılıl1do!aı Ll:(,MI'·.di1~.... 219".

(2)

J22 ^ALI^OSGÜL

1

^TEJtlS^~.^AU'ARSLA.,"

m

evleudirdi. Aynca Alp Arslan, oğuUan ndan Arslanşah', Gazne hükümdan ıbrahim'inkızıyleevlendirdi.Kendikızınıdaıbrahim'inoğluna verdi. Böylece ikihükümdar liksi arasında akrabalık bağı kurulmuş oldu. Sultan AlpArslan. budügün töreninden sonra oğlu Melikşah ' ı veliaht ilinetti. Şiraz ve Isfahan kentlerinin yönetimin i ona vadi. Ülkesinde bütün minberlerdeburbcninkendi

adındansonraonunadınaokunmasınıbildirdi.Sultanayrıca diğerogulla:ından

Arslan Argun'u Harezm'e, _ılyas_'ı Tohacistan'l.., _Ayu'ı Belb'e, Arslanşah'.

Merv'e veroğarışah'.daHerar'amdikolar akatadı.Emirlervekumandanlarbu törende hazır bulundular. Sultan onlardan kendisinden sonra oğlu Melik:şah',

sultan olarak tanıyacaklanna diir sOz veyemin aldı . Sorıra Melikşah'ı bir ata bindirdiveeğer önüsı1nii (gaşiye)omuzunaalıpönünde bir miktar yÖTÜdii.4

Sultan Alp Arslan, Karahan lılar' ı karşı çıktığı son ~taveraür.rıe hir

seferinde yolu üzerindeki Ben:em Kalesi kumandanı Yusu f el-Harezrnj

tarafındanhançerleyaralandığında(6Rebiülevvel465/20Kasım1072)yanında

bulunan oğlu Melikşah'ın veliahtliğini yeniledi ve kendisinden sonra tahta geçirilmesinivasiyetetti.Sultan AlpArslan' ınaldığıbu yaradan dörtgünsonra ölümü üzerine(LORebiülevvel46S!24Kasım1072)devleterkanıve komutanlar toplanarak onunvasiyetiniyerine getiripMelikşah'ıSelçuklu tahunageçirdilers Buna rağmen Me likşah'ın dıştan gelebilecek tehlikelere vetahtı elegeçirmek isteyen öteki Selçuklu şehzadclerinc karşı hazırlıklı olması gerekiyordu. Bu nedenle o, Mavcriümtehif'dcn derhal geri döndü. Nitekim Selçuklu ordusu giderkenyinni günde geçtikleriCcyhunüzerinesandanardan kurulan köprüyü

dönüşlerinde üç günde geçtiler. Aynca askerlerin maaşlerı da 700 bin altın anınlarak Memeşah'ın tarafına çekildi.Melikşah'ın kardeşi Ayaz ise Bela'de kaldı. Bu bölge, babası Alp Arslan'ın vasiyen ile kendisineverilmişti. Sultan Melikşah, lIorasan'a girdikden sonra 31 Ardalık 1072 Cuma günü, bölgenin

4 1bıı1ı·ı.EIlr, X. H. tr<. '9, ZObOI:ıI, Diıwhl'~Iıu., Hqdcib4dU6i1 19-4 5.1,196; Midı1D4, R.......-N<Vı hıp"·AbbuJ'cMı" To!ınııı 19 59,ıv.O. Alı"'""~.Molıııııod, St4rw~""_~Eo ı.""';~J.htaııblıl I977. ^i, ^69;~imh". yı,^3U^b^.Krş.1.ıwn.ııtu,Jloii*l••DıtwI;^...12;._mlf~

-,.ıcliQalı~.

u,

^vii, ^665-67); o.1'ıııoı>, ~,..,...ı,...Is,.ı6O;As..ıııı.E.Mcrçol, M~

DM«1nIT.NI,AJIbq1995,...'2.

S

»..

,,,u.1, ....u..l.7; Alıbb• ...37-31; J\ııııI1-CcYzI, ;1·M"'cıı'"^{(. ..}^f^.Knııılıow). l1ay<krlb&d,

Uswl940. vm.279;1bDıı·ı.EoIr,X,5I,tr<. 80;Ekı1-fidl, ;/.I.I>JıltBtı.(...Ui~Arifu-lcyy;ıı.).

Bcynıı U"4VI956-6I.IV,97;MilDccciııılıaşı,n.321~. Krş.M.H.Y _.AlpAnIalı-. 1A .ı.)lI....

lU; L_Kat-ıı

...

j/~.Dırwi, ..16;•.ııOI!. '"Mdıkp1ı-, ıA,vii,66~7); ULLIt, .~••

DıA,LL 52...530;A.$e'wiııı.E.Mcrçil.,snp.u,.^DMt-tJmJlorlll. ..7~_

merkezi Niş5.bu r'a geldi ve iç kaledeki birçok malı yarundaki emir ve

komutanl arı. dağıtarak onlann gönlünü aldı ve onlann da desteğ ini sa~lamış

oldu. Mel ikşah, çevredeki hilldlmdar ve cmrrtere de elçi ve mektuplar göndererek kendiadınabutbeolrutmalanmveitaat etmelerinibildirdi.~1elikşah,

tahtaçıkmasındaönemliroloynayanbabasınınveziri,:'\izimiilmülk'Qvezirlikte

bıraktı.⁶

NitekimSultanAlpArslan'ın ölümü veoğlu Melikşah' ınsultan iliın

edilmes iyle meydana gelen taht deQ:işik l iğinden faydalanmak isteyen

Karahanlı1ar "e Gazneliler, Alp Arslan' ın, Maveraünnehir seferine karşıılk

olarak selçuklular ' ındoğu sınırl arınasaldırdıl ar.

Batı Karahanh hükümdan _Şcınsiilmiilk I. Nasr b. _İ_brahim Tamgaç (1068. 1080), Tirmizüzerine yürüyüpşehrizapteni(I.Rcbiü18hır465ıı5AralLiı;

1072).Burada bulunanzahire ve hazineleri elegeçiripSemerkand ' ıı nakletti.

DahasonraBelhvAlisi Ay3Z b.AlpArslen'mCüccan'dabulunmasındanistifade ederek Belh'iyağmave tahrip etti.⁷

Öte yandan kalabalık bir Gazne ordusu da Melikşah'ın "Eminı·l·

ünler'" unvaruyle bilinen amcası Osman b. Çağn Bey idaresinde bulunan

Çiğilkent (Sakalkene) üzerine yüril)'Üp şehri elegeçirdiler (Cemiziyelevvel

46S/0cak· Ş ubat 1073). Osman'ı esir alıp maiyeti ve hazineleriyle beraber

Gazne'ye götürdüler. Fakat Gümüştekin Bilge Bey komutasındaki Selçuk lu ordusunun harekete geçmesi üzerine Gazııdi ler, Çiğ ilkent ' i yağmalayıp geri çekildiler.8

DiğertaraftanMelikşah'ınamcasıKirman MelikiKavurc da isyanedip

saltanatıelegeçirmek için haraketegeşmlşn, O.TuğrulBey'in ölümüileyanda kalananusunuşimdi bir kere daha denemek istiyordu. Kavurt Bey, henüz 18

yaşındaki Melikşah'ı tecrübesiz ve genç buluyor, kendisinin seçmişdeki

~ B\IDCIorI, .. 41;AoWı.h: .. 38. ~i1'l-Eol~

x..

Sı-Sı. ^lrç. 11»1;U...ıl. 1W<r""-'~(1rc.A

AlCı), AIıIı.u:I19S7.I,122_12). Elıoı1-r...T.nı. elrc. omcrkıu Ootnılı. Aııkut.19*" i, 325- 316;A)'1ıf, lN/ısıa.....,""1, ...2U;MorlıJııd, ıv. 101.Krı. I,K.t_ııu,M;Id..1. H HW'i,...II;

AScviııı·EoM.:rçil~[Ho,1;11m::mill,ı."'·71. •

7 Itııııı'ı-Eılr, X,,ı.lrc. 11; ~. DlMIii·f./Ju",- .. 200; A)'IlI, 1u,,1-n...ı... XVI. .. 2&6;

~.a",;,,'~ n, 31.~. "", I.Kıf....,ı... j/~"^D;wf, 19-1<1; O.PntMk,

"lı:oıt.Iı.uıhl...

u ,

^VI,^:uı.273; ^W.BaılboI4, Mept /rtiltı."",/WW 7linUt (baz. IW-JaDumm.

Yıidaı),A:bn1990... HS-336;O.l\ı:oıı.~i...T<rrllı(,..19'h4;A.S.-iın·Eo~..-çil . ~

!H'oIItt1nl 1lı~'...71

i lbmı·I.Edr,X,SM_,ırc:, 1142;M_imb.qı.,>T,l21~. Krş.1. Kt.1"noIl...M~. IH..-ı. ..20;

E.~krçil,G.ı:M/i/6DM.t<tT•.w. AıWn1989. i. M,A StYiııı·E.~ıl,~~lJ,M;tlm r.mlıo~.. 71.

(3)

ALlO!,>'<;CL

başanl uına, huldl.mdarhk daki tecrübelerine ve yaşının olgunluiuna gfiveniyordu.AslındaonunenbüyükıUyencesi,Selçuk lucrdu.sundakiemirlerin kendisini davet etmderi ve yardım vudinde bulunmalanydı. Melik Kavun, önceRey ileHemedenarasında bWwwıT!1rkınenlerin yanınagidiponlan kendi

tarafını kuanmak istiyordu. Ancak Sultan Melikpb. ile Niz!mOlmOlk ondan önce davranarak: 1l1rkmenlerin yanın.ı. vardılar ve onlan kendi taraflarına

çektiler. Melik Kavun ise bölgeye iki gQ.n $Ow:a gelince Türkmenleri n destelinden yoksun_kaldı.Sihaye111citaraf_aruındaHemedan_yakınında Kmç bududunda4 $aban 465(i5 Sisan 1073)günüyapılan savaşaKavun yenildi.

AsJ,;erleriııin dapldıtını g6m:lK.a\'\llt, savaşı terk ederek lIemcdanda&Jvuı.a

kaçmak zorunda kaldı. Savaşbittikten kısa bir süre soıını SUL~ Melikp.b 'uı yanımıbir kOylll.elerek uncuı Kavun'un oğluile birlikte askerlerinden ayn olarak:yakınbir kOydeoldı.ıtunusöyledi. EmirTemirelkomutasmdaJ6ndcrileıı.

bir miktar kuvvet onu yakalayarak Sultan'ın huzunına getirdiler. Ka~"\Irt hayıtının battşlanmaıiı için çok yalvanp yakardL Md ikşah da amcasını

6ldünne k iııem i yordu. Ancak ileride çıkaeak: sorunlardan dolıyı

Nidmfilmlllk'QndeisnnylıMdikK.a~wdyaymın lcirişiyle

botulmak:

suretiyle OldürOJ dü.' Melikşah, böy lece ameasının isyanuu basn np bu sorundan kurtulduktansorın Karahanlılarve Gamelih:rUzerine yOneidi.

Sultan Melilqah

onu

Karahanlılv'a kllll1hazırlıkları başladı. O,bu

",ferhazırlıklarmısürdürilrlcenBelhvalisikardeşiAyu ' ın6fi1mhaberiıeldi(LO Mart 1074).Böylece SUI~Melikşa!ı,Kavun'dansonra kendisineileridl: rakip olabilecek bir yakınından dahakı.ırtu1muş oldu. Nitekim Melikfah, kardqinin 61amünefazlll1z(llmemişolacakın,verirl"izimfilmillkona:"K.ardq; inin6I.llm\!.

içinkaraelbiselergiyip,hüz<ln göster,KVinçgösterme"dedi.Me likşahdaonun sözün\!. dinlt')ip yu ve matem

weu ,

Daha

sonra

da kardeşi Ayu'ın b.ll:im oldugu BclhveTobaristangibialkeleridigerkardeşi $ihibeddinTekiş'everdi.

Kısanmandahazırlıklannıtamamlayansultan Karahanlılar'ınhilrimiyetindeki

ıımıiz üzerine yO.ıı1dü (466/1074). Karabanl ı bülcüm dan Şemsillmülk'ün

tehdidklr tavrı, daha ıonra da iki illke arasındaki elçi leitisinin bir netice vermemesi ilzc:rine Selçuklu ordusu Tımıiz 'e yiirüyfipşehri kuşitti. Selçuklu ordusuuldınylı şelııegirdi.BöyleceTimıiz, Selçuklularıbıtil şehir leraruınl katıldı . cıha sonrı Sullln Semerkand 'ı yılıüdü. $emsülmfilk, Selçuk lu ordusunun Semerkand'ı yaklaştıjım haber ıl ınca şehirden aynımak zorunda

kıldı. A)TIca $emsfilmül.k,Sultan'ıhabergönderipbarışisıemek zorundıkıldı

, ~..U"" ;..ı...,ⁱ^.J'lo-l4; lIı:ıQ'I.üIl". X.SJ..~ :oc. ıı; IU....ıi, i.nJ.ıı~: Rq "locldi...

CMı;~I-uWrl" Il.

o..

~; It.-..d.ıllalıM~ T4tiINGw:Ut, ..

,);i,.

^{nı. ~}

,....

"/...-M

x "" ..

ıu.Krı Mool.K6yaıaı, j,~fk",/7lir4T<ırı.lı/. .. 69-11; i.K.ı...s.tdiJ.+GlıDr.9'/,

t.

n·u ,

"IIII(1"'XI -<'. /..ı.vı.~S6-459; E.Mcrçil,Ka-~ ~~, ~i t9lı9••. U·)9.

A.s.c-...E.~lcııi~MI",U.D.IW~ıurlT.u1JJi,•.;s-t ı.

ı ^,

ve Tirrniz'e saldırdıp için özı1r dilcdi.Verir Niz!m(lJmıl1k'Qn de: aracılıj:ı ile istekleri kabuledilipbarışyapıldı.SullanMelilqalı,buradanHorasan'ıdöndü.\ o Sultan Melikşah, bundan sonra Gazneliler ' e kuşı da bir sefer dOzenledi. Gazne berille yürüyüp _Hent'ın gQneyindc _tırazir_'da _k_onakıadı.

Ancak Gazneli hükümdan Sulıan ıbrahim (I0S9·1099), Melik$ah'ın bu hareketini 6nlemek için.Selçuk1u emirlerinin kendi tarafında yeralacaklarim

gösıermek gibipolitik birsavaşplim düiündü vekullandıtteuus vasıtasıyla

bunun uygulanırıasındada başarılı oldu. Sözde emirlere yanlmış mektuplar

SUL~ Melikşah ' ın etine geçip ~"C bu mektuplan okudugunda emirlerin g~kterıSultan _ıbrahim ile ittifakyaptı.klannı Andı ve",ferden vazgeçerek Isfalıan'a dOndiL.Sultan Mdikşalı'ınyanda kalan bu scferininyinede fıydalı olduj:ıı anlıŞthy«. Sultan ıbrahim bu ",ferden ^SOLLR Melikşa}ı'ın amcası Emiru'l-I1mcdOsman'ı serbest bıraktı:. Aynca iiri b.lnedin ll'Uındaki dostluk

akrabalık bıılan ile kuvvetlerıdirildi Melikp.b'ın kızı Mebdü'l· 1rak Gevber, GazneSultanı Ibrah im'iDcğluveliahtMesudileevlendirildi.ıt

Sultan Meli.kşah'ı uğraşnran sorunlardan biri dı: kardeşi ŞiMbeddin Tekiş'in isyanıan olmuştur. IklhveToblristan bölges ininyOnetimiMelikşah wafuıdan Tekq;'everilmişti,Tekiş'iııbu bölgede SultanMelikpb'ı !wlı iki

defıisyan ettijinigörüyoruz.

i)_T~k4'ln ilk Is~·ını 473 (lOSOliDSI)

Belh ve Toharistan bölges ini y6neten $ibibcddin Teki" Sultan

Mdikph'ınflcnsan'ıheruj:rayışındabuzunınagelir,itaatınıbildirir, bil' allere ve batışlaranlilolarak:gerivili,)rinedOnerdi.12

Sultan Mc:likph 473 )'tlı Şaban l)'tnda (Ocak-$ ublt 1081) Rey'e giderclı: askerleri teftişetti ve bunlararasmdan hallerini tqenmediji yedibin

Irişiyiordudançıkardı.Ordudançı.kanla:ıbuaskerler. Sutwı'ınbrdqi,Td"iş'in yınına,ittiler.Tclcişbusıralarda Bösene(veya Venccrde n bulunuyordu.Teki$

LO .cw.," ~41; ıı.t,oE*. x.6344. ır... ^"-tl; ı.ıwıt ~1·hM.. ^{i, 200;}A)ııl,^{.... ,}^.

.-... xvı.L 296;Ak-ı b.ld&lmIııd.~ i, 126-11:1,Mb 'po ~. Jıt". Kı}.

i.ıcar-ıı

..

^J4~^/Jrwl, ^{L 21-29;} ^uııIf1""'.ı.&:ŞOIı~,U.Yıl,665-67J, o.T_ _ ~ r.iiI, ..l(lG.ıol;A.Scı.-..E.~ SooI"""",,, ~ r.IloI...ll-tJ;O.I'n lak.~Iıl~, Lı.vı.2$ I·l7J.

lt .cw.,....o;i.~ J4~ ~, ^.. 29; E.w.çil, Gm-lihr~r.,;N.L i-I;A.

sn:ııııı-EoM..-çiI.s.ipotloo~T...:4l,L Il;M.L 0--0."GamOIı...,l..ı,IV,7~l·741.

II ..ıJob4r, .. tl; i. ~ J,i~.Dnrl. .. Si;....'If~ -rtlıiı~,fA.Xliii,U5;A.Scvmı· Eo

w.çil,$#I~ ~T""-":'..ıı~.

il ~ Her.ı~birblcdır. Bk Y!Rı, Jh'-.ul'I-i>ıiJJM. ^IM)NI t'HM7. I. $01- Bııııd'rf'.ı.i•.70), bo1<""_odıV...,kainiollnlt

pç"''''

^LQ, ını ı..ı.deS_r yalwı...s.dır. BIL YIinıı, Jh-"-rn-btiJ,J,J~,V,n'.

(4)

326

ı

_TEK!:>_lıAU' ARSLA S J27

kendisine _katılan bu askerlerle güçlendi. _Işte bu olay muhtemelen Selçuklu Devleti'nin başına geçrnek isteyen Tekiş'in isyanına sebeb oldu. O, kardeşi Melikşah'a isyan edip Mervu'r-Rüd, Men-u'ş·Ş ibcin, Tirmiz ve diğer bazı

yerlere hakim oldu. Buralarda Sultan'a sadık olanlan yakalayıp götürüyordu.

SonraHorasan'rdaele geçirmek üzereNişaburüzerine"ürüdil.l•

Sultan Mel ikş a1:ı, askerleri teftiş edip yedibin kişinin ordudan

çıkanlmasını emrcrtiğinde vezir Nilrnülmülk onun bu görüşüne karşı çıkarak:

"Bunl arın askerlik dış ında katip, tüccar, terzi vs. gibi herhangi bir sanat ve mesleği yoktur. Bunlar ordudan çıkarnhrlarsa içlerinden birini seçip de: 'Işle sultan budur' demelerinden emin olamayız. Bu taktirde onlarla uçaşmak

zorundakalınzveitaa taltınaalmakiçinşimdionlaraödediğimizücretinkatbı fazlasını harcamalc zorunda kalmz" dedi. Fakat Sultan, Niziımülrn ü!k'ün bu sözilnü dinlemediH'onlarıordudançıkarttı. Buaskerler,kardeşiTekiş'inyanma gidip de onun is)'an etmesine sebeb olduklannda Sultan, veeirinin SÖZÜnü dinlemediğine pişman oldu. _Fakaı pişmanlık fayda vermedi. _Karde_şi _Telc_iş'in

isyanınıbastırmakiçinuğraşmakzorundakaldı. "

Sultan Melikşah, kardeşinin isyan ını haber alınca hemen süratle Horasan'aharekeıeni ve'Iekiş, l'işibur'uele geçinneden orayavardı .Tekişise

Sultıı.n' ın Nişabur'a yaklaşıı #ını duyunca buradan uzaklaştı ve Tirmia'egidip oradakapan dı .Melilq ah,üzerin eyürüyüponu Tirmiz'dekuşam.Tekiş,Sunan'a karşıkoyamayeceğımanlayıncaelindekiesirleriserbestbırakıpafdiledi.Sorıra

da Sultan Melikşah' ın huzuruna geldi. Sultan kardeşini atfetti ve sonra da Tirmiz 'denaynldı.re

b)_Teklş'_in Iklnd_[sy_{a nı} 471(1084/1085)

Teki$'inbuikinciisyanı sırasındaSultanMelikşah, Musulbölgesinde Bevszic'debulunuyordu,

Giineydoğıı Anadolu bö lgesi,_b_aşta Diyarbekir (Amid)olmak üzere, TuÇuI Bey devrinden itibaren, Büyük Selçuklu Devleri'ne tibi olan

14 Bıınd1rf, ..;0.,4/ıb4" •.H.""; ıı..1l·1.Eı.it,

x. ,,,

^C'C. IIJ:_ib:ııKnlr,~_BUU.w, Kllıire U!lil9l').

xn, 121: Ahm<dlı.Mılı::ıııd,. ~/çıJ.""'_. ı, LL'); ıı.t_,mı...ı . Yf.329". """ i. ıw-i1u, M./!~Dnrl. ..sı; Lı::If~ "T.l:iı~. fA..X1(·I.\lS; M.A.K!l)mc:ı. M~ULNWfTiirl.T.:ıri/ıI,L

'i.8uzldiıt (.. 70) ve_ ui<iftıM1lı>....

imlla. (....

^329"), ^ftr4ıd.oıl^çour.ıl.aı bıı )'cdılıiıllıııiaiıı TL!ı:Ir. kıyaf<:ıil&$I)'IJI~ ..ı.tııl:l....mll&ydodi)'cır.

LS 1ho1l·1_E.dt, X.'6, irt. lll; M1IDc«imbo-f', Yf. n9".

l6 lb:ıı1l·1.&lr, X.76. !re,ıu; ibııKco/ı,xrt, lıl; A)'1lI.lıJ.:ko.dıo.xvt,J-.C8;A1ılllCJd lı.M""mııd, ,s,1{W...t-.ı, U')•.\lııı-aıııbqı..Yf_ 3ı9"_Krı-i.IWaotJu,M~HNvrl,• Si ;o.mIf~BoiJ-liI ,s,kıJ;Jv1 _""""" SoJlIuIM~11!f;J1t, lıa:ıhul 1')71, '."""9;..."Jf.,"TcI<i,~"Lt.X1L1,US.A.s<:vmı

•E.MCrçiI,StIf1ollı<D<tWtfm Tdnh/,... LL•.

Merv enc ğullan'nın yönetiminde bulunuyordu. Fahruddcvle ~1t:ha mmed b.

Cehir, \-fervinogul1 an ' nın vezirliğini yapmış, sonra Bağdad' a çağrılarak

Halife'ninvcziri olmuştu. Oğl u Amldöddcvle Mansılrda:\'iz.imiilmülk'ün kızı

Zübeyde ileevli idi. Bağdad'da çıkanmezbcb mücadele leri nedeniyle birara gözden d~en Cehir ailesi, Melikşah'm huzuruna lsfahan'a gittiler (1083).

Fahruddevle Muhammed b.Cehir, görev yaptığı Merv enc ğullan'nm ve Diyarbekir bölgesinin zenginligi hakkında Mcl ikşah'a bilgi vererek, bölgenin Selçukl u Devleri sınırlan içine alınmasının yerinde olacağım söyledi. Bunu Nizimül:r.ü& de desteklcmckte id:. Su !La.~ ~fe!ikşa.: ::la Türkiye ve Suriye Selçuklulan arasındaki konumuve bud....vlctleri kontrolaltında tutabiirnek içir;

Diyarbckir ve çevresin e hadm olmak ls-iycrdu. Bu bakımdan Fahruddevle Muhammed'in önerisi olumlu karşı landı. Sultan. Fahruddevle'ye hil'at, kendi bölgesindegü..ı.debeşkezçalınmaküzere kösvesancak vererek, Diyarbekir \-~

çevresi valili ği ne atadı (Cems ziyelevvel 476lEyiüi-Ekim 1083). Ayrıca

Fahru ddevle, Abbas!Halifesi ve Selçuk lu Sulıa:ı.!'nı n adianndansonra kendi

ad ınahutbeckutacak,parabasnrabilecekveMervano ğullangibi heryı!düzenli olarak vergi öd eyece k,fetiliıebaş arılı elde ğurı daonlarınhazinesinide Sulten'a

gönderecekti. ı ?

Fahruddevle'nin bu görevi başarı ile yapabilmesi için de gerekli tedbirler alındı veyanına yardı ınc ı kuvvet ler verildi. Irak-ı Acem genel valisi Sa'düddevleGcvhergyin,hicibAltunıak, Türkmenbey' .riadcnIIı.;h'!.:'ı bii;;imi Artuk,Malaıgin ve MuşhakimiSunduk, Di lm aç o ğlu(Demleco~lu)Mehmee.

Çubuk,Hilleemiri BahiüddevlcMansı1rvecğluSeyfüd devleSadakagibiemi:

vekumandanlar Fahruddevle'yeyardmıetmeleri için,:ıöre\-' ter.dirild il cr.ls

Diger taraftan bu danrmu haber alan Mcrvanl emjri Xasruddevk

~1ansürb.Nasr,ülkesinikw-:armayellarınıararnağabaşlad ı. Bi: yandanSultan

~te l ikşah katında girişimde bulunurken, diğer ıarafta:: da Ukeylcğullan'ndan

Musul,Ha!eb veel-Cczlrehükümdan Şerc fü d dev le :-'lüslim b.Ku."C\-1 (1022- I08SYden yardım îstiyor, ôna Âmid, ^Cizre ^ve ^daha başka şehir \'~ ^kaleleri vermeyivaadediyordu. Birgü..,sıranın ..endisinedegeleceğin i duşürıen,avnca Amid gibi müstahkcm bir şehre sahip olmayı da cazib bulan Şercfüdde^vle

li F1~, ^•.^{' "}Ibııll·I-E.ıir. ^X.^U.^JrÇ^, ^122;~"'" ~·ı.JoI4^....

n . '; ..

~~ı,r~,",·~4~,^XVI.

•.36': lbııH.w..a. Kil4bti1-1ı-. &r-uı191'), V,6."'l,M,H.Yı"",,,. Tliri/)".T~rliols.l(ı.>1~J.r lH<.riL,41ןI><lןil·..."Ftlit~ loıa*"ll ~ 131.138;LKaf<:oo, h:. M" ıJç~.Dnrl••. 48;A.S~

Swiy4' ...Fi1UffloSft~"1uıT..nh/. M.ka. 1913. i.112:A.s.--,c·E.:ı.lC!fii. SdJp'k.·~ ~ıl~

TariM." 101.

LS B....tıri. ^L 1&-:'7; Lt..LL·I-f.tt',X,S6,ee. ıı,:^ar.·l.!'...,.t HG:"-'1M H.yı^...^.,'^,4_dı>I,"'''''

Fnlıl. •.us: __~.,"'Oııyaıt<:l<ir"', M.LLL.6O'-ll:6: ı.Kıf-aı:ı..\"Itilidrm,rl. ^{i. "} ^. ılı 5<:\-10::..

Sı.Joı".. .. ıl2. ll1;A.SC\'i:ı:•1::.Jl~.....,ıotl~[),o,lrli~rIr..^rl^{.l. __}10l;K.V.l"'''''"t«:ı. "Sadı.iuı lı.~ta.:rı:-~, 1,4,X,24-2! .

-

(5)

328

ı

329

Müslim,buönedvi kabulederek bütünkuvvetleriyleMervani emiri Nasruddevlc Mans l1r'1 yardı~a ^gel^ip ^Amid önünde karargah kurdu. Kısa ^bir ^süre ^sonra Pahmddevle, Artuk ve Çubuk Beylerde Selçuklu kuvvetleriyle Amid_ovasına geldiler(Temmuz1084).ŞerefüddevleMüslim ,yaklaşanSelçuklukuvvetlerinin

çokluğunu, bun1an n önünde de Sultan Mel ikşah 'ın sancağının dalgalandl ı1ınl

görün ce Türklere karşı koyman ın mümk ün ölrnadr ğtm anladı ve ırkdaşı

Fahruddcvle ile birbarış yaptı. Bu banşa göre Selçuklu kuvvetleri biraz geri çekilecek. bun dan yararlanarak Şercfilddevlc Müs lim de ordusuyla ülkes ine dönecekd. Ancak durumdan haberi olmayan Artuk Bey "Sultan Mc:1 i kşah' ın sancağını geri çekemiyeceğini" söyleyere k. bu anlaşmayı kabul etmedi. Daha sonraŞereffiddevleMüslim,Artulc Bey'e mal ve parakarşı lılı Diyarbekir'den

çıkarakülkesine dönme önerisinde bulundu.Muk Bey de onun önerisinikabUı

etti.Art ukBey, sonra da askerleriyleberaber"vaş alanındanayrılarakSincar'.

çekildi _[Ağustos 1084)._Ş_erefüddev_te Milslim de Amid'den _çıkarakRakka' ya gittivcAıtukBey'e vaadderriğimalveparayıgônderdi,DiğerTaraftan Selçuklu kuvvetleri kuşatmave sa vaşa devam ederek Amid(DiyArbdı::ir),Mcyyıtarikin

(Silvan),Mardin ve Erzen gibi büyük şchirlcrizaprederek Diyarb ckirbölgesine hakim oldular.BöyleceMcrvMi DevleriortadankalkıyorveDiyarbekir bölgesi Büyük Selçuklu lmparatcrluğuna kanlıyordu(EylUl 1085).19

Diger taraftan Sultan Mc:likşah, Diyarbek ir bölges inde Mcrvın oğullan'nınyardımınagelen ve Selçuklu ordusun akarş ıaskcriharekatagirişen Şerefüddevle Müslim'in tutumuna çok kızmıştı. Bu nedenle McHkşah.

Ukayloğullan'nın Musul şubesini ortadan kaldırmaya karar veri p, Şcrcfüddcvlc'nin yönetimindeki Musul. el-Cezire, Haleb ve çevresinin yönetimin i Pahm ddevle 'nin oğlu Amidüddevle Ebü MansÜf' ı vererek bu bölgenin zaptım emredipMusulUzerine gönderdi (477/1085). Bağdad şıhnesi

Kesjmüddevle Aksungur Ve Hacib Hum artekin'e,Fahnıddevle ilebirleşmeleri

emredildi. Aynca bu malarda Sincar da bulunan Aıtuk Bey' e de bu orduya

k.olmasıbildirildi. Bubuyruk üzerineAnuk Bey,Musul ' a giderek henüzoraya ulaşan Amidiiddevlc ile birleşti. Sc:lçuklu ordusu Musul'u kuşattı. Çok geçm eden Melikşah da bu harekata katılmak üzere Isfahan'dan yola çıktı ve bölgeyegelere kMusul'abaglıBevaz ic de karargabkurdu.:KI

19 lbıG·I.E&b, X, 9M<1. ~. 131-13); M.H.Y,tıaı>Ç. ...._ 1'nJU, lo. U9-LSO; ı1f.

"'Diyaıt>ekir'".U,nı,liOs.6ı6; Lx:.r-ııı,,- M.~.1ıLMVri. lo. 49-H ; A srnaı, ~ LU;

...ınlf~"i);yaıtdir t.lı,...miDBt!ylIIı:SeLç\ıL<ILı. tıqı...,....

w ...

^M^•^...ןiL".... K~1ıuı(1971- n),V,2911_:J07;LV.ZctlCnlecıl, "M_ıı."'. J..ı.VII,~1l1; E.McrçiI.J.W""-ı__Tı"*DM<tıJm

T_/, Aııkmı199 1....S9;AS - .E.Mqil,5M~DMnkrlT"""'.I.IOI-l G4.

:ro 811Dd.u1, i_' i; Itımı1-E.Ir, X, n.IN. 126;1ı)"al,/UJo·ı""""" xvı.

...

^{312-n 3.}KıI_M. K.Y _ A~ı>d<>l~'_1''''.1' ...144; L ~1Iı, M.ı~lkvrl.

S6-",

^A_^MvilII.^.^E.^{M. "}^l,^~

D<tvWt1mT....-Ai, ...ıos; M_s<ıhcmlıoim, "MllItim1ı.ıc:"'")1~.tl,vm, I22-I21

j

J i

Fakaı bu sıralarda kardeşi TekiŞ'in Herasan'da isyan emgi haberi geldi.Budurum Sultan'ındavranış ı nı değiştirmesinesebep oldu. Burada daha fazla zaman kaybetmek istemeyen Sultan Melikşah, BevAzic'dc bulunduğu sırada, Rahbe'de bulunan Şerefüddevle'ye vezir NizamClrniilk arecıhyla, bir mektup gonderek "Sultan'ın katma gelip af dilcmesini" istedi. Sultan ayrıca Nizimülmiilk'ı1n ogıu MCeyyidüm illk' l1, Şerefüddevle 'nin bulunduğu Rahbe

şehnnegönderdi ve kendisine dokun ulrn ayacağ ı hususundagüvence verdi. Bu

sıradasondereceümitsiz"esıkışıkdurumda olanŞerefüddevleiçin bugüvence Sultan'danhiç beklemediği birdavranıştı. 0, derhal borç para bularak de~erl i

bediyelersatınaldıveBevğzic'debulunanSultan' ınhuzurunaçıkarakaf diledi.

Bu hediyeler arası nda, Diyarbekirkuşatması sırasında kaçar kenonun hayarını

kurtaran BeşşAr adındakikıymetli atda vardı. Sultan Melikşah, onuaffetti ve eski yönetimind eki yerleri tekrar ona verd i (30 Receb 477n. Aralık 1085).

Bundan sonra Sultan, kardeşi Te lciş'in isyanını bastırmak üzere Hcrasan' a hareketetti.n

Şih abeddin Tekiş, Sultan Melikşah' m Horasan'dan uzakta olduğunu fırsat bilerek etrafındakilerin de teşvikiyle ikinci defa isyan etmişti. Ülkede

kanşıklık çıkarmakisteyen adamlan onukardeşinin rtaatından çıkm ağaveisya n

etmeğeteşvikettiler.Tekişdeon larınsözün e uyup isyana karar verdi.Yanındaki

adam lariyle birlikte bereke geçip önce Mervu'r-Rüd ve Mervu'ş.Şahca,n gibi

şehirlcrizapredipSerabs'akadarilerled i.Sonra da Serahs kalesinikuşartı. Bu kale Mes ud b. Yüız et-Türkmenl'nin yönetiminde idi ve o, kendi çabasıyla burayımiistahkem bir halegetirmişti . Bubaskıüzerine Serabs kalesineredeyse

düşmeküzereydi. Busırada Nizamülmiilk'ünadamlanndanNişabur'dabulunarı Ebu· I·Filtılh eı-tüst ilc Horasan amidi Ebü Ali, Tekiş hakkmda bir hile

düşiindmcr. Ebu' l-FGtüh et-Tüsl'nin yazısı Nizammmülk'un yazısına çok benziyordu. Onun hattıyla Mesud b. Yihız'a bir rnektap yazmayı kararlaştırdılar. Mektu pda Nizli.miilrnülk'Qn ağzmdan şöyle diyorlardı: "Bu mektubu şu gfin Rey'dcn yazıyorum. Yarın sana doğru geliyoruz, kaleyi muhafazacı,falancadüşmanUzerine ani birgecebaskınıdüaenleyeceğiz, "

Bun lar daha sonra güvendikleri bir kişiyi çaiırdılar ve ona önemli miktardapara vererek: "Mesud' unyanınagit,falanyerevardığındaoradakal ve uyu, bu mektubu da duvarlardan birine sakla. Tekiş'in keşif bitliği seni

yakalayınce senisıkıştınp dövmedikçe hiç bir itirafda bulunma.Eğer fazlaca

21 8tmdarl.1,71, AJıı.u. ... 43-44; ltıa{ı1-K&lkid, z.yıuıı.;/ı-lDr-ıe{.......-.ızı. ı..

...

ı9Ol,

"'11'; 1bı0'1·EoIt, X, 8641, ~ 116-1 21. Kıl, M,K.Y- .AItII4<ı/..·_ 1'- ' .. 144-146; I.

~aJU.,M~~•...,,,M.SObCnıIıCmı. "Miilliıııl.b.ıc:lWYf~.LA.vm,nı-sn, E.M~

."'""IJiot<m. T,,",[HW.ıJ,ri T~ i.59;A,Scvmı·E.Mutil,~ DMtlJHtTaotlıl.ı_LO'.

(6)

ııı

döH:r1er"'Cölü:n!etehdid ederlenebumektubu.çı.kar"eonlaraver.biz5cnin bu

hiz:n ~nin kaq:ı lı~ınıverece ğiz"dediler,

CasusbuişiaynenyaptıveolıylarEbu'I·Fünlhet·Tt1siile EbU Ali'nin

pl!nlııdı klan şeki lde gerçekteşri. Casus yakala.'tlp Tekifinyanına gMlrilldU, dö vQlüpölümle lehdidedilince mekt ubu çıkarı ponlara teslim eni. Kend isinin Sultan l\l :likşab ile ~izlm Q ımaıi: ' an yanından Rey'de a)TIldıjml ve

Melik.şah'ın askerh:riyle gelmekte oldutunu sö)lcdi. Teki, ve adamlın bu mektubu okuyupcllsı.mınsöz!~nidinleyincctn..--ıa.ina:ıdıwvehiçbeldeıneden

Lernen )'oaçıicnlar. Çadıria:ını, layvanlarını ve atırlllCı ll'lnı oradı. bırakarak

süratle Smhf6r.iindır:ıı ayrıldılar.Har-.a!e:-.:=Ic:i dahiocU:lt

azrn:u1c

^kıldı.

Teki" e14C~kıı. · c ıinnckistediise deşeh ir halkı kapı lanlapa:a."1.1c"vaştılar

veonuşeare sokmadırar. Bur:un Czc:ineTeki••veeeekalı:si:ıcçekilmekzonındı.

kaldı. Tciciş "'t askde:i aynıın::. ~C$Ud b. YL'uz b iNen inip orduıillda bı.ıUtll:ı~ya!arıa1d:.=Z

HalbukiSultan~lelikşah,yarımda Artulı:Bey,Porsuk, Bozan..Kumaç,

Humertaş . Türşek. A>'ız ve diger emirlcr oldugu halde '-Iusul'dan hareket edip23bundan..ncak

o.ç

ay'ono...Iloruan',ı vuıbilıniş:ir.²⁴Sul:an önceRey'e, dlh&5C:ırI da ~iflbur'& ular-ı_ ş&)·et böyle be- hile d(lşıinülmes eydi Telciı,

Ho:u an'dadahabirçoic yeri~lledebilirdi.

SULa.::Mtl~ daha SO:'K'" Tekil'i )alıl&:r.a.lı: için ilerledi "c Emir Bczanlı:oır.ı..~.utnıUki SII.;ran'uı &ıCl1l:uV\e"Je:'iSeral:ıs':ı, ıe:d: . Bu.-adaM~

b.YW ile Boza::. ve Po:-suk\ı" ukerlcib::-ieşe:-elcTe:.ciş'jizlediler.~iha)'et

Tcle:',s:gu:.T.lŞo:ı!'..#ı;ve-ecu lcalcs:n&:j,;~iı;dı'e",edenzor:.ıindirikli(2 H im 10S5). SULa." karlieıi Telcife IJlccnce etmcyec:e~:ıe. hiç bireza\feeefı y:ıp·.;Iyaca~ a

da::

^yemin ^etm:şo. ^Su^:lan'ır. yanında bulu:u.'l.bi: falı:ib bu

:ı tl:ıın.Eı.I.. x, ~\.~9, tre. Lı~·Lı ı; ıı,~ llal.,: 6;Almıool b.10'..."",1>01, S<OIÇ1<L'•.ı-. ı. ıu.

L'-6; M~ "'. m^lı, ıvı ı. !W_tl.... u~~Qcw.P1, ⁱ^,

" "t.

A.s...ioı.E."-t~

~./ho.UfJmT~I••,ll"II !.

II lı(. tl.'tı:ıa::ç.

4 "''''. ' '

^FoOb,.,ı'-~-u,;

I ,

Mt-ıı

..

!I~.cw."- . si

ı· lırJl1-Eıt:.x 19.:ı< ıa ~':II. ~ ~.. X\'l.. J7),ı..l"k>lco:d>&tı. ^ol: ı~.4Wı*⁽ⁱ ul. s.ıı-...-ııı HoiotıiM:o.:.,..,. ~

-ret, .

^F.ı:t^' ^·^ııdc0 -... ) ..._ı..

1lut.t1!t>·"QlmoOpıb~...alr==~~..."'~.l.L;l- \. _'.,...ıoa-.

......w.~..FıriI•..l'tl),.

sac.

w..ı·<!q--.cılIlcniI:^w ıı::._ 10"" 60 Iıtaııu.·.

~.~lqılıln<!ııllÇirS.""' -=n~ ~·I~

:! AIıIr.OO!"' )~ ı.w.-ıⁱ ^.l_ ^,ı, I~L'i); ^lol^li.^Y_ ^U^{... ·_} F_,..I'tl); O.T_

{~....':.;,.. !'P'M•... 206)1ii.s..=.E.~(~ ~T. tltl...ıın, t ....·jz\doo:

..~n,.~pu ~ .ı:ü; (ı "1,1 ıwaoıı-(.II~CWwi.",tl'; _E.~

~,~_...T.rt!JftN.'r...T.w.lr,i. " 1, nıı:.ı.r lı~ ÔfIIlIlıI'Fax\& ..-.ı.ı;ıı=ika)-b6yoıt.r :-~ ^ft ^{' . .}ul~lıi b1C<ı: i~~\ ..."'" blftmt ~14ijjıı1ı&"cbo...")......'

'*'

~.JIf.

meseleri otıu AIur.ed'e baulc c:tmdini arzetti. Sultili da bwlu Ubul edip Tcldfi otlu Ahmed'e teslim etti. Ahmed, babuı Tekiş'in gll.ılerine mil çekilmesini emrern, Böylece Teldl'in gözlerine mil çekilerek Damgin'daki Flruzküb kalesineıllndcril iporada hapsedildi.1⁶

Sultan Melikşah, TekiŞ' in yönetimindebulunan şehirlere onunogı u

Ahrned' j tayin ettiP Bu suretleMelileşah 'ı zaman zaman meu u! eden ve bandW fetihleriniengelleyenbirkardeşscrueuortadankal1ı:nuJoldu.

c)Tddfln Öldü rülmf"l 48i (1094,

Sultan BCfİ)-aruk. 5&iWll t& ge~ (1G91-1104) Teil::rit 1ı::Ilt'$lnck hapisbulwı.an^lmCUL.Şilı!bcdJinTelcifiBal ciad'da.ya..'l.Lnagetirtti.Bakyaruk, belkide muhtemel bir :S)'anıııı önlemekiçin her gini.:yere""TItaSITdı:ifi de

)anında.gôtü.--o.yordu. Dahasonradiaea.~s:TI::14taraf.ndar:)'uı W:.'eonu kendisinekanlınaptefvikedenme~l,lpıa..-ıelege; :""d;.:I

Batk abirriviyetc göreTek iş,Belh'ca:mıelcniyetinde idi.Çünk1l.Belh hıu.a onu bu şehre çal1lnyord u':' Ilc:- iki ihtimıldc de ilen de bit sorun çıkarmasun önlemek için BerkyL"\llc, arrıcast Tekiş': ve o~lunu Samcr.-ı'da yayının kiriJi)'le botdurmak suretiyle öldQrdO (RebiOlew cl 4~7r...ıan-:-oisan 1094). Cesedi Bııldad'ı götıırülerek EbO H.ııife'nin kabrinin yanı N$ın.a defucdildi.)O

ı' ~

•.

^70,A/ııUP, u, t=ıQ·L·Eo.!f, X. U_19, :ro. ıv.ın, lboı ~ xn ^{l l ';} .u:-ılı.

Mo.lı",ıo;i,

$OI""'...

~.

/ ,

1'9, ı.ı'-lOlılr.ıcl<!ııı!..lrl. ^Mir^'4"'^{7..u, .} ^'T. ıı,,". ~ ı. !UfnotL·...

.IıI.JiIq,,~lNvr/, • S9; aırJf...1ı.I~ .IIft/J,JÜ•• 49;•::ıIf. '7.~~w,14,:l.1t'I,IlJ, M.A,K~~ıı:ca.

$;i(oOb.IHII1TıônInrLLOL .. 71;O. Tın••J;I(M)~""1bio\t. • 2(\1!:A.s..v..ıı.E,J,f..-çiLk1p. l.f..

DnI~1I'Ir..IıI,•.ıu. T.i:ifilı,,' "A!ı::ıc<!'ı:<-<lıı::ıod:.ltijıvi...,.0=.'\)"".6...mil~ol<ıl~

Iıııp...ııı4iJj B-ıd(ı. ,<I); ltıcıtı-EIIr (x, tt.

=-

ıu): ~ «XVi,J'JjVlJ,f-.ı:ıtıa..("".

)19"J':ıJa JLW'X, 4t- k&~ a-ı-u. ~ lı. ~ ~ •L 14~),

~'t>.iıi fhrdi. ~ ~ltipi9 CW:r.IııIıOIbOt

.'"-:1

&mı ıoıs Pq=b<'

..~ "' ~... ~ı-...ıı. 4a), ~'a. T_ı'. T~

~ iırıdırOrU .aı~w ~)'IOn&b di,.b)~ ~

ı' L ı:.ı.'-ifıo, ~~ •.";A.s.-ı.E.Me:çı1.~~T..uıt... LL'.

:1 ""'ı.Eolr,x,L61,<re.ıoı."'l-A.s..ı=ı..E.:ı.ı-ı.~cw._T...i.).

U --''\-E.ı.Ir ^(l(. ı'ı, :oc. ıoı;·ia bıır ~ """''OI:Lı;.,.A- s-iıoıı' E.. ~ı.:çi!., ~.ar.~

T...ıH

)$ llıı:;l1-E.ııIr,X. III,~,202.ı;.,.A,s...,^E.~1q-4. ~ lN-MI!mT~..1'-),A.~-to...

s..ııoı:.IIw..-JT.- l>rHl~~ T.,;./ı;;Ao.k&..,.199C, i.9