DÜNYA TİCARET ÖRGÜTÜ. Gonca KÖKSAL AB Uzman Yardımcısı

DÜNYA TİCARET ÖRGÜTÜ

Gonca KÖKSAL

AB Uzman Yardımcısı

Temel Bilgiler

 Merkez : Cenevre, İsviçre

 Üye Sayısı: 159

 Son Üye Olan Devlet: Tacikistan (2 Mart 2013)

 Resmi Dilleri: İngilizce, Fransızca, İspanyolca World Trade Organization

Organisation Mondiale du Commerce Organización Mundial del Comercio

 Genel Direktör: Pascal LAMY

 (1 Eylül 2013 - Roberto Carvalho de AZEVÊDO)

 Bütçe: 196 milyon İsviçre Frankı (yaklaşık 209 milyon ABD Doları)

 Personel Sayısı: 640

 Internet: www.wto.org

DTÖ Hizmet Binası (İsviçre-Cenevre)

 15 Nisan 1994 - Marakeş Deklerasyonu - Nihai karar

- Görüşmelerin "sağladığı"nın ilanı

 1 Ocak 1995 – DTÖ’nün kuruluşu

ÜYELER

 Gözlemci Devletler:

Afganistan, Cezayir, Andorra, Azerbaycan, Bahamalar, Beyaz Rusya (Belarus), Bhutan, Bosna Hersek, Komorlar, Ekvator Ginesi, Etiyopya, Vatikan, İran, Irak,

Kazakistan, Lübnan, Liberya, Libya, Sao Tome ve Principe, Sırbistan, Seyşeller, Somali, Sudan, Suriye, Özbekistan,

Yemen

 DTÖ İle Bağlantısı Olmayan Devletler:

Doğu Timor, Eritre, Kiribati, Kuzey Kore, Marshall Adaları, Mikronezya, Nauru, Palau, Filistin, San Marino, Tayvan,

Türkmenistan, Tuvalu, Vatikan, Batı Sahra, Zaire

Kronoloji

YIL YER KONULAR ÜLKE SAYISI

1947 Cenevre Tarifeler 23

1949 Annecy Tarifeler 13

1951 Torquay Tarifeler-Türkiye’nin katılımı 38

1956 Cenevre Tarifeler 26

1964-1967 Kenedy Turu Tarifeler ve anti-dumping 62

1973-1979 Tokyo Turu Tarifeler, tarife dışı önlemler 102

1986-1994 Uruguay Turu Tarifeler, tarife dışı önlemler, kurallar, hizmetler, fikri mülkiyet, anlaşmazlıkların halli, tekstil, TARIM, SPS ve DTÖ’nün kuruluşu

123

Kasım 2001- Devam ediyor

Doha Turu Tarifeler, tarife dışı önlemler, TARIM, iş standartları, çevre, rekabet, yatırım, şeffaflık, patentler

159

Tarihçe

GATT (Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşması)

 Uluslararası ticareti düzenleyen çok taraflı bir anlaşma

 1947 - 23 ülke

 Amaç;

- İthalat vergilerini azaltmak

- Uluslararası ticaretin önündeki tüm engelleri kaldırmak - Ticarette ayırımcı uygulamalara son vermek

Kuruluş

 15 Nisan 1994 - Marakeş Deklerasyonu - Nihai karar

- Görüşmelerin "dünya ekonomisini güçlendirdiği ve daha fazla ticaret, yatırım, istihdam ve gelir artışı sağladığı"nın ilanı

 1 Ocak 1995 – DTÖ’nün kuruluşu

Kuruluş- Marakeş Deklarasyonu

 60’a yakın anlaşma, ek, karar ve mutabakat zaptı

 Anlaşmalar 6 başlıkta toplanmakta:

◦ DTÖ Kurucu Anlaşması

◦ Mallar ve yatırım — GATT 1994’ü de içeren Çok Taraflı Ticaret Anlaşmaları ve Ticaretle İlgili Yatırım Önlemleri

◦ Hizmetler — Hizmet Ticareti Genel Anlaşması (GATS)

◦ Fikri Mülkiyet — Ticaretle Bağlantılı Fikri Mülkiyet Hakları Anlaşması (TRIPS)

◦ Anlaşmazlıkların Halli (DSU)

◦ Ticaret Politikalarını Gözden Geçirme (TPRM)

Örgütün Genel Özellikleri

Çok taraflı ticaret sisteminin yasal ve kurumsal organıdır.

Hükümetlerin iç ticaret düzenlemelerini nasıl yapacakları hususunda yasal bir çerçeve

oluşturmaktadır.

Toplu görüşmeler ve müzakereler yoluyla ülkeler

arasında ticari ilişkilerin geliştirildiği bir platform

niteliğini haizdir.

Örgütün Temel İşlevleri

- DTÖ'yü meydana getiren çok taraflı ve çoklu ticaret

anlaşmalarının uygulanmasını ve denetlenmesini sağlamak, - Çok taraflı ticaret müzakerelerinin yürütüldüğü bir forum oluşturmak,

- Ticari uyuşmazlıkların çözümünü sağlamak,

- Üye ülkelerin ulusal ticaret politikalarını izlemek, - Küresel ekonomik politikayla ilgili diğer uluslararası kuruluşlarla işbirliğini sağlamak,

- Gelişme yolundaki ve geçiş sürecindeki ekonomilerin çok taraflı ticaret sistemi ile bütünleşmelerine yardımcı olmak.

Kurumsal Yapı

Komiteler Pazara Giriş Tarım

Sağlık ve Bitki Sağlığı Önlemleri Ticarette Teknik Engeller Destekler ve Telafi Edici Önlemler Anti-Dumping Önlemleri

Gümrük Değerlendirmeleri Menşe Kuralları

İthalat Lisansları

Ticaretle İlişkili Yatırım Önlemleri Korumalar

Çalışma Grubu

Ticaretci Devlet Teşekkülleri Doha Kalkınma Gündemi

Ticaret Müzakereleri Komitesi ve Organları

Ticaret Müzakereleri Komitesi

Özel Oturumlar

Hizmetler Konseyi/TRIPS Konseyi/Anlaşmazlıkların Halli Organı/Tarım Komitesi/Ticaret ve Kalkınma Komitesi/Ticaret ve Çevre Komitesi

Müzakere Grupları

Pazara Giriş/Kurallar/Ticaretin Kolaylaştırılması

Anlaşmazlıkların Halli Organı

(Genel Konsey) Ticaret Politikalarını Gözden

Geçirme Mekanizması (Genel Konsey)

Bakanlar Konferansı

Temyiz OrganıAnlaşmazlıkların Halli Panelleri

Komiteler Ticaret ve Çevre Ticaret ve Kalkınma

En Az Gelişmiş Ülkeler Alt Komitesi Bölgesel Ticaret Anlaşmaları Ödemeler Dengesi Kısıtlamaları Bütçe, Finansman ve Yönetim Çalışma Heyetleri

Katılım Çalışma Grupları

Ticaret, Borç ve Finansman Ticaret ve Teknoloji Tranferi

Mal Ticareti Konseyi

Fikri Mülkiyet Hakları Konularına İlişkin Ticaret

Konseyi

Komiteler

Finansal Hizmetler Ticareti Özel Taahhütler

Çalışma Grupları İç Düzenleme GATS Kuralları Çok Taraflılar

Sivil Uçak Ticareti Komitesi Hükümet Tedarikleri Komitesi

Hizmetler Ticareti Konseyi

Çok Taraflı

Bilgi Teknolojileri Anlaşması Komitesi

Genel Konsey

Bakanlar Konferansı

1. Bakanlar Konferansı: 1996, Singapur 2. Bakanlar Konferansı: 1998, Cenevre

3. Bakanlar Konferansı: 1998, Seattle 4. Bakanlar Konferansı: 2001, Doha 5. Bakanlar Konferansı: 2003, Cancun 6. Bakanlar Konferansı: 2005, Hong Kong

7. Bakanlar Konferansı: 2009, Cenevre 8. Bakanlar Konferansı: 2011, Cenevre 9. Bakanlar Konferansı: Aralık 2013 Bali

Ticaret Sisteminin İlkeleri

◦ Ayrımcılık yapmama

-Ulusal Muamele

◦ Gümrük Vergilerinin İndirilerek Konsolide Edilmesi

◦ Tarifeler Yoluyla Koruma

Anlaşmalar



Tarım Anlaşması



SPS-Sağlık ve Bitki Sağlığı Anlaşması



TBT-Ticarete Teknik Engeller Anlaşması



GATS - Hizmet Ticareti Genel Anlaşması



TRIPS- Ticaretle Bağlantılı Fikri Mülkiyet Hakları

Anlaşması

3. İç Destekler: Mavi, kırmızı ve yeşil kutu destekler, de minimis, vs.

2. İhracat Destekleri (tüm biçimleri): Doğrudan destekler, sübvanse edilen krediler, sigorta, gıda yardımı, ihracatçı devlet teşekkülleri

1. Pazara Giriş::tarifeler, kotalar, korumalar, vs.

Tarım Anlaşması

3 SÜTUN

SPS-Sağlık ve Bitki Sağlığı Anlaşması

Anlaşma, ülkelerin gıda güvenliğini sağlamak, hayvanların sağlığını korumak ve bitkilerin hastalıklardan korunmasını temin etmek amacıyla alabilecekleri tedbirlerin içerik ve sınırlarını belirlemekte ve söz konusu tedbirlerin mevzuatın ticaretin önünde engel olarak kullanılmasını engelleyici hükümler içermektedir.

TBT-Ticarete Teknik Engeller Anlaşması

Kapsam

• Teknik Düzenlemeler

• Standartlar

• Uygunluk Değerlendirme Prosedürleri Prensip

• Ayrım Yapmama

• Ticarette Gereksiz Engel Yaratmama

• Uluslararası Standartların Kullanımı

• Karşılıklı Tanıma

• Denklik

• Şeffaflık

TBT-Ticarete Teknik Engeller Anlaşması

Amaç-Hedef

• Dış Pazara Giriş Koşullarının Bilinmesi

• Üretim Süreci İçin Zaman Kazanılması

• Aykırı Uygulamaların Değiştirilebilmesi

• TEKNİK ENGEL YARATILMAMASI

Haziran 2013’e kadar ülkemiz tarafından 36 adet TBT bildirimi yapılmıştır. 36 bildirimin 9 tanesi Bakanlığımız görev alanına giren konular dahilinde gerçekleştirilmiştir.

GATS - Hizmet Ticareti Genel Anlaşması

GATS bünyesinde ele alınan 11 başlık:

- Telekom, posta hizmetleri, görsel ve işitsel iletişim hizmetleri de dahil olmak üzere iletişim

- İnşaat ve bağlantılı mühendislik hizmetleri - Eğitim

- Su iletim sistemleri, enerji ve atık su işleme - Tüm çevresel hizmetler

- Finansal, Mali ve Bankacılık hizmetleri

- Sosyal hizmetleri de kapsayacak şekilde sağlık ve bağlantılı hizmetler

- Turizm, seyahat ve bu iki sektörle bağlantılı tüm hizmet ve ürünlerin üretimi - Kültürel ve sportif hizmetler

- Kara, hava, deniz ve tüm diğer ulaşım hizmetleri ve - Diğer hizmet alanları (TARIM vb.)

TRIPS-Ticaretle Bağlantılı Fikri Mülkiyet Hakları Anlaşması

Anlaşma, fikri ve sınai mülkiyet haklarına yönelik uluslararası karışıklığın önlenmesi amacıyla minumum standartlar adapte edilmesini öngören ve bunlara ilişkin standart tanımlar getiren bir Anlaşma’dır.

Anlaşma’da, uluslararası kopya mal ticaretinin önlenmesi için söz konusu hakların tescili belli bir prosedüre bağlanmakta ve tescilden sonra hakların korunmasına yönelik zamanlar belirtilmektedir.

TRIPS Anlaşması’nın üye ülkelerce uygulanmasını kontrol ve koordine etmek üzere Ticaretle Bağlantılı Fikri Mülkiyet Hakları (TRIPS) Konseyi kurulmuştur.

TRIPS-Ticaretle Bağlantılı Fikri Mülkiyet Hakları Anlaşması

Anlaşma ’ya göre Fikri ve Sınai mülkiyet hakları 7 kategoride ele alınmıştır:

1. Telif hakkı ve ilgili haklar

2. Markalar

3. Coğrafi işaretler

4. Sınai tasarımlar

5. Patentler

6. Entegre devrelerin tasarımları

7. Açıklanmamış bilgilerin korunması

Anlaşmazlıkların Halli Mekanizması

(Anlaşmazlıkların Halli Organı-AHO)

Mekanizmanın İşleyişi:

- Görüşme Talebi

- Davacı tarafından sürecin başlatılması - Panel süreci ve tavsiye kararı

- Temyiz

- Kesin karara uyum için niyet beyanı ve uyum süreci - Uyumsuzluk Paneli

- Uyumsuzluk Panel temyizi - Telafi önlemi

- Her aşamada tahkim söz konusu

Türkiye’nin Bakanlığımızı ilgilendiren alanlarda taraf olduğu davalar

 WT/DS237 Türkiye-Ekvador Taze Meyve Sebze (Muz) ihtilafı

 WT/DS 256 Türkiye-Macaristan Evcil Hayvan Maması İhtilafı

 DS 334 Türkiye-ABD Pirinç İhtilafı

Davaların Ortak Özellikleri:

Her davada tarife dışı engel olarak ithalat kısıtlamalarının dava konusu edilmiş olması söz konusu

Her davada Tarım Anlaşmasına aykırı bir miktar kısıtlaması veya kontrol belgesi düzenlenmesi prosedürlerinin Anlaşmaya aykırı olduğu iddiası

Hayvan gıdası davasında SPS Anlaşması hükümlerine aykırılık

Pirinç ve Muz davalarında söz konusu edilen mevzuat DTS Tebliği

Mevcut Sorunlar (Tarım ve SPS Komitesi Toplantıları)

ABD GDO’lu Ürün İthalatı Avustralya Koyun Eti İthalatı

Avustralya, AB (ABD) İç Destek Bildirimleri

Doha Kalkınma Turu

2001 yılında Doha’da gerçekleştirilen DTÖ IV. Bakanlar Konferansı’nda alınan kararla başlatılan Doha Kalkınma Gündemi Müzakereleri yaklaşık 13 yıldır devam

etmektedir.

Tur kapsamında süren müzakerelerin yakından takibi ve kurumlararası eşgüdümün temini amacıyla 13 Eylül 2002 tarih ve 2002/39 sayılı Genelge ile «Dünya Ticaret Örgütü İle Koordinasyon Kurulu» kurulmuştur.

Doha Kalkınma Gündemi Müzakere Konuları

• Tarım Müzakereleri

• Tarım Dışı Ürünlerde Pazara Giriş (NAMA)

• Ticaretin Kolaylaştırılması

• Fikri Mülkiyet Hakları

• Kurallar Müzakereleri

• Ticaret ve Çevre Müzakereleri

TEŞEKKÜRLER