Ali Rıza POLAT ASETİLEN GAZI ÜRETİM TESİSİ VE DOLUMU VE YANGIN SÖNDÜRME CİHAZLARI İMALATI VE DOLUM TESİSİ

(1)

ASETİLEN GAZI ÜRETİM TESİSİ VE DOLUMU VE YANGIN SÖNDÜRME CİHAZLARI İMALATI VE

DOLUM TESİSİ

Elazığ İli, Merkez ilçesi, Hoğu (Yurtbaşı) Mevkii Organize Sanayi Bölgesi 118 Ada 14 nolu Parsel

ELAZIĞ

2016

(2)

I

ADRESİ Sürsürü Mah. Mesire Sok No:3 /15 Merkez

ELAZIĞ TELEFON GSM VE FAKS

NUMARALARI

0 424 234 24 20 0532 316 73 20

E-POSTA [email protected]

PROJENİN ADI

Asetilen Gazı Üretim Tesisi ve Dolumu ve Yangın Söndürme Cihazları İmalatı ve

Dolum Tesisi

PROJENİN BEDELİ 670.000 TL

PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN AÇIK ADRESİ

Elazığ İli, Merkez ilçesi, Organize Sanayi Bölgesi 118 Ada 14 nolu Parsel

PROJENİN ÇED YÖNETMELİĞİ KAPSAMINDAKİ YERİ (SEKTÖR, ALT SEKTÖR)

25.11.2014 tarih ve 29186 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği (09.02.2016 tarih ve 29619 sayılı resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik) Ek-II 2- a) Kimyasalların üretimi, petrolden yağlama maddesi üretimi veya ara ürünlerin işlenmesi için projelendirilen tesisler, (Proses kaynaklı atığı ve yan ürünü olmayan sadece karışım yapan tesisler bu kapsamın dışındadır)

PROJENİN NACE KODU 331290

RAPORU HAZIRLAYAN ÇALIŞMA GRUBUNUN/KURULUŞUN ADI

HABİTAT MÜHENDİSLİK MÜŞ. İNŞ. TAAH. TİC. LTD.ŞTİ.

ADRESİ

Uğurevler Mah. 19. Cad. Tekin Apt. No:

89/B Kocasinan/KAYSERİ

TELEFON VE FAKS NUMARALARI 0352 222 51 11 -0352 222 14 41 PROJE TANITIM DOSYASININ

SUNUM TARİHİ Nisan-2016

(3)

II

No

Tablolar Dizini III

Şekiller Dizini IV

Ekler VI

Projenin Teknik Olmayan Özeti: 1

1. Projenin Özellikleri 2

a) Projenin ve yerin alternatifleri (proje teknolojisinin ve proje alanının seçilme nedenleri),

2 b) Projenin iş akım şeması, kapasitesi, kapladığı alan, teknolojisi, çalışacak personel sayısı,

3 c) Doğal kaynakların kullanımı (arazi kullanımı, su kullanımı, kullanılan enerji türü vb.)

15 ç) Atık miktarı (katı, sıvı, gaz vb.) ve atıkların kimyasal, fiziksel ve biyolojik

özellikleri

17 d) Kullanılan teknoloji ve malzemelerden kaynaklanabilecek kaza riski 29 2. Proje yeri ve etki alanın mevcut çevresel özellikleri: 31 a) Mevcut arazi kullanımı ve kalitesi (tarım alanı, orman alanı, planlı alan, su

yüzeyi vb.)

31 b) EK-V’deki Duyarlı Yöreler listesi dikkate alınarak korunması gereken alanlar; 55 3.Projenin İnşaat Ve İşletme Aşamasında Çevresel Etkileri Ve Alınacak

Önlemler

59 NOTLAR VE KAYNAKLAR

EKLER

(4)

III

Sayfa No

Tablo 1. Projenin ÇED Yönetmeliğindeki Yeri 1

Tablo 2. Tesis Girdi ve Çıktı Denge Tablosu 7

Tablo 3. Tesis Birimleri ve Alanları 10

Tablo 4. Faaliyet Alanı ve Birimlerin Koordinatları 10

Tablo 5. Asetilen Gaz Üretimi Makine Ekipman Listesi 13

Tablo 6. Yangın tüpü üretim ve Dolumu Tesisi Ekipman Listesi 13 Tablo 7. Tesiste Mevcut ve Çalıştırılması Planlanan Personel ve Sayısı 14

Tablo 8. Proje Bedeli Detayları 14

Tablo 9. Hafriyat Miktarları 17

Tablo 10. Tesisin İnşaat Aşamasında Kullanılacak Araçlar Ve Gürültü Seviyeleri 20 Tablo 11. Kullanılacak Ekipmanlar ve Ses Gücü Düzeylerinin Oktav Bantları

Üzerine Dağılımı 21

Tablo 12. Mesafelere Göre Oluşacak Ses Basınç Düzeyleri ve Gündüz Gürültü

Düzeyleri 22

Tablo 13. Atmosferik Yutuş Değerleri 23

Tablo 14. Mesafelere Göre İnşaat Sırasında Oluşacak Net Ses Düzeyi (dB) 23 Tablo 15. Şantiye Alanı için çevresel gürültü sınır değerleri 24 Tablo 16. Endüstriyel Tesisler İçin Çevresel Gürültü Sınır Değerleri 25

Tablo 17. Toz Emisyon Kontrolsüz Faktörleri 25

Tablo 18. Yakıt Genel Özellikleri 27

Tablo 19. İnşaat Aşaması Yakıt Harcamaları ve Kirletici Değerleri 27

Tablo 20. Muhtemel Emisyon Kaynakları 28

Tablo 21. Flora Türleri 45

Tablo 22. Fauna (Memeliler) 51

Tablo 23. Fauna (İki Yaşamlılar) 51

Tablo 24. Fauna (Sürüngenler) 52

Tablo 25. Fauna (Kuşlar) 52

(5)

IV

Sayfa No

Şekil 1. Asetilen Üretimi ve Dolumu İş Akım Şeması 3

Şekil 2. Yangın Tüpü İmalatı ve Doldurulması İş Akım Şeması 4 Şekil 3. Asetilen Üretimi Formülasyonu ve Üretim Birim Miktarları 5

Şekil 4. Uydu Görüntüsü 15

Şekil 5. İnşaat Aşaması Gürültünün Dağılımı Grafiği 24

Şekil 6. Acil Müdahale Planı 30

Şekil 7. Bölgenin Deprem Haritası 44

FOTOĞRAFLAR DİZİNİ

Sayfa No

Foto 1. DKP Çelik Sacın Kesici Tezgahta Kesilmesi 8

Foto 2. DKP Çelik Sacın Yuvarlak Olarak Kesilmesi 8

Foto 3. Pres İle Tüpün Şekillendirmesi 8

Foto 4. Tüpün Üzerinden Delik Açılması 9

Foto 5. Tüplerin Elektrostatik Toz Sprey Boya İle Boyanarak Fırına Yerleştirilmesi 9 Foto 6. Tüpün Doldurulmasından Önce Emniyet Supabının Montajı 9

(6)

V Ek.1: Koordinatlar

Ek.2: OSB Tahsis Yazısı (Mülkiyet) Ek.3: Vaziyet Planı

Ek.4: Topoğrafik Harita Ek.5: Uydu Görüntüleri Ek.6: Çevre Düzen Planı

Ek.7: Faaliyet Alanı Fotoğrafları Ek.8: Yer Bulduru Haritası Ek.9: Taahhütname

Ek.10: Kapsam Dışı Yazısı Ek.11: OSB Yazısı

Ek.12: İmar Çapı

(7)

1 PROJENĠN TEKNĠK OLMAYAN ÖZETĠ

Ali Rıza POLAT tarafından Elazığ İli, Merkez ilçesi, Hoğu (Yurtbaşı) Mevkii‘nde Organize Sanayi Bölgesi 5. İlave alanda 118 Ada 14 nolu Parsel adresinde ―Asetilen Gazı Üretim Tesisi ve Dolumu ve Yangın Söndürme Cihazları İmalatı ve Dolum Tesisi‖

kurulması planlanmaktadır.

Faaliyet alanının mülkiyeti Elazığ OSB Bölge Müdürlüğü‘ne ait olup 4562 sayılı Kanunun 9. maddesi bedelsiz arsa tahsisi uygulama yönetmeliğine göre Ali Rıza POLAT adına tahsis edilmiştir. İlgili tahsis yazısı eklerde verilmiştir (Bkz. Ek-2).

Tablo 1. Projenin ÇED Yönetmeliğindeki Yeri

ÇED Yönetmeliğindeki Yeri Kapasitesi

2- a) Kimyasalların üretimi, petrolden yağlama maddesi üretimi veya ara ürünlerin işlenmesi için projelendirilen tesisler, (Proses kaynaklı atığı ve yan ürünü olmayan sadece karışım yapan tesisler bu kapsamın dışındadır)

48.000 kg/yıl asetilen gazı, 3.000 adet/yıl Yangın Söndürme Cihazı Üretimi ve Dolumu

Hazırlanan bu rapor, bahsi geçen faaliyetin özelliklerini, yerini, olası etkilerini ve öngörülen önlemleri ortaya koymak ve faaliyeti genel boyutları ile tanıtmak amacıyla 25.11.2014 tarih ve 29186 sayılı Resmi Gazete‘de yayımlanarak yürürlüğe giren Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği (09.02.2016 tarih ve 29619 sayılı resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik)‘nin Ek-IV‘te verilen Proje Tanıtım Dosyasının Hazırlanmasında Esas Alınacak Seçme ve Eleme Kriterleri doğrultusunda hazırlanmıştır.

Hali hazırda alanda Oksijen Dolum Tesisi (5 m³ kapasiteli) bulunmakta olup işletme sahibi Ali Rıza POLAT‘tır. Bu tesisle ilgili Elazığ Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü‘nden görüş talep edilmiş ve 003324 sayılı ve 06.05.2014 tarihli yazı ile Kapsam Dışı olduğu belirtilmiştir. İlgili yazı eklerde verilmiştir (Bkz. Ek 10).

Arazide bulunan Oksijen Dolum Tesisi için hali hazırda bir bina mevcut olup projenin konusu amacıyla ―Asetilen Gazı Üretim Tesisi ve Yangın Söndürme Cihazları İmalatı ve Dolum Tesisi‖ için alana ek bir bina inşaatı söz konusu olacaktır. Arazi üzerinde hafriyat çalışmaları başlamıştır. Proje konusu işin tamamı bu yeni binada gerçekleştirilecektir. Oksijen dolum tesisi ise mevcut yerinde işletilmeye devam edecektir.

Tesiste oluşacak evsel nitelikli katı atıklar düzenli olarak tesis içerisinde bulunan çöp konteynırlarına bırakılacak olup, atıklar Elazığ OSB Bölge Müdürlüğü tarafından alınarak Elazığ Belediyesi Katı Atık Düzenli Depolama Sahasına götürülerek bertarafı sağlanacaktır. Elazığ OSB Bölge Müdürlüğü‘nden alınan ―atıklar konulu yazı‖ eklerde verilmiştir (Bkz. Ek 11)

Tesiste oluşacak evsel nitelikli atık sular, Elazığ OSB bünyesinde bulunan kanalizasyon şebekesine verilecek olup, sıvı atıklar kollektör hattı vasıtası ile Elazığ Belediyesi Arıtma Tesisi‘ne bağlanmaktadır. Elazığ OSB Bölge Müdürlüğü‘nden alınan

―atıklar konulu yazı‖ eklerde verilmiştir (Bkz. Ek 11)

Tesisin inşaat ve işletme aşamalarında ilgili kurum ve kuruluşların görüş yazılarında belirtilen hususlar ile mer‘i mevzuatın ilgili yönetmeliklerinde belirtilen hususlara hassasiyetle uyulacaktır.

(8)

2 1.PROJENĠN ÖZELLĠKLERĠ

Tesis kapasitesi 48.000 kg/yıl asetilen gazı, 3.000 adet/yıl Yangın Söndürme Cihazı Üretimi ve Dolumudur buna göre; 25.11.2014 tarih ve 29186 sayılı Resmi Gazete‘de yayımlanarak yürürlüğe giren Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği (09.02.2016 tarih ve 29619 sayılı resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik), Ek-II Madde 2- a) Kimyasalların üretimi, petrolden yağlama maddesi üretimi veya ara ürünlerin işlenmesi için projelendirilen tesisler, (Proses kaynaklı atığı ve yan ürünü olmayan sadece karışım yapan tesisler bu kapsamın dışındadır) kapsamında değerlendirilmiş olup EK IV‗e göre Proje Tanıtım Dosyası hazırlanmıştır.

Faaliyet sahibi tarafından, ilgili kamu kurumlarından mer-i mevzuat kapsamında gerekli izinler ve olumlu görüşler alındıktan sonra üretime başlanacaktır.

1.a) Projenin ve yerin alternatifleri (proje teknolojisinin ve proje alanının seçilme nedenleri),

Kurulacak tesisin yer seçiminde;

- Hammadde temin edilecek yerlerin yakınlığı, üretilecek ürünlerin pazarlanma olanakları,

- Hammaddenin ve ürünün fabrikaya veya pazara yapılacak olan taşıma maliyetleri gibi faktörler,

- OSB Bünyesinde tahsisli arsa bulunması nedeniyle

- OSB de bulunmamın atıkların kontrolü ile ilgili çözümleri bulunması - OSB de kaliteli çalışana ulaşmanın daha kolay olması

gibi sebeplerden dolayı yer seçiminde alternatif bir bölge aranmamıştır.

(9)

3

1.b) Projenin ĠĢ Akım ġeması, Kapasitesi, Kapladığı Alan, Teknolojisi, ÇalıĢacak Personel Sayısı

Asetilen Üretimi ve Dolumu ĠĢ Akım ġeması;

ġekil 1. Asetilen Üretimi ve Dolumu İş Akım Şeması

Kalsiyum Karbürün (CaC2) (Halk Dilinde Karpit) Piyasadan Temin Edilmesi ve Özel

Yalıtımlı Bir Alanda Depolanması Karpitin Asetilen Jeneratörü Adı Verilen Basınca Dayanıklı Bir Tanka Yerleştirilmesi

Asetilen Üretim Tankına Su İlave Edilmesi

Tankta Reaksiyonun Oluşması ve Reaksiyon Sonunda Gaz Halde Asetilen ve Karpit Çamuru Oluşması (Kalsiyum Hidroksit-

Sönmüş Kireç)

Asetilen Gazı Eldesi ve Bu Gazın Sistem Tarafından Borularla

İletilmesi

Karpit Çamurunun (Kalsiyum Hidroksit- Sönmüş Kireç) Eldesi Sonrasında Kireç

Havuzlarına Alınması Asetilen Gazının Yoğunlaştırıcıya

Alınması

Asetilen Gazının Saflaştırıcıda Kokusunun Giderilmesi Asetilen Gazının Kompresörde Sıkıştırılması ve Dolum Alanına Sevkiyatı İle Tüplere Doldurulması

Tüplerin Geçici Depolanması ve Piyasaya Sevk Edilmesi

Karpit Çamurunun Havuzlarda Bekletilmesi ve Suyunun Buharlaşmasının Sağlanması Karpit Çamurunun

İsteklilere Sevkiyatının Gerçekleştirilmesi

Karpit Çamurunun

Hafriyat Sahalarına Dökülmesi Emisyon

Kaynağı

(10)

4

Yangın Tüpü Üretimi ve Dolumu ĠĢ Akım ġeması;

ġekil 2. Yangın Tüpü İmalatı ve Doldurulması İş Akım Şeması

Piyasadan İşlenmiş Sacın (Yağı Alınmış Temiz Sacın)

Temini Sacın Depolanması

Sacın Kesilerek Boyutlandırılması

Sacın Pres Makinesinde Basınçla Şekillendirilmesi

Şekillendirilen Tüpün Üst ve Alt Kısmının Kaynakla Birleştirilmesi

Tüpün İçerisine Kuru Kimyevi Toz (KKT) Olan Monoamonyumfosfat (MAP) Esaslı Toz Doldurulmasıve Tozu Yangın Esnasında İtmesi İçin

İtici Gaz Olan Azot Gazı (N2) Basılması Tüpün Valfının Montajı ve Aksesuarlarını

Takılması

Tüpün Kaynak Pürüzlerinin Giderilmesi Amacıyla Taşlama ve Boyamaya Alınması

Tüpün Elektrostatik Toz Boya İle Püskürtme İle Kaplanması ve Doldur Boşalt Sistemli Fırına

Alınması (Günde 10 Adet)

Tüpün Soğumaya Bırakılması ve Basınç Testlerinin Yapılmasından Sonra Doldurma Emniyet Valfının ve Contanın Tüpe Montajı

Tüpün Sevkiyata Hazır Halde Stoklanması ve Stok Sonrası Satışı Amacıyla Araçlara Yüklenmesi

Emisyon Kaynağı

Emisyon Kaynağı Emisyon Kaynağı

(11)

5 Asetilen Üretimi ve Dolumu

Asetilen, karpitin su veya bileşenleri ile teması sonucu elde edilir. Asetilen, renksiz, çürük sarımsak gibi kokan, kolay yanıcı ve karbonca zengin uçucu bir gazdır. Oksijenle birleşip yandığı zaman oluşturduğu alev yaklaşık olarak 3500 C° sıcaklık vermektedir.

Havadan hafif, uçucu bir gazdır. Asetilen 2,5 bar‘da patlama özelliği olan bir gazdır.

Çünkü 2,5 barda, bileşenleri olan hidrojen ve karbon moleküllerine ayrılır. Ayrışma sırasında yüksek ısı meydana gelir ve bu da ani patlamalara neden olur. Asetilenin güvenli kullanılması için en çok 1,5 bar yüksekliğine kadar kullanılması gerekir.

Aşağıda verilen şemada asetilen üretiminin şematik ve kimyasal olarak açıklaması yer almaktadır.

CaC2 + 2H2O = C2H2 + Ca(OH)2

Kalsiyum Karbür + Su = Asetilen + Kalsiyum Hidroksit

ġekil 3. Asetilen Üretimi Formülasyonu ve Üretim Birim Miktarları

Yukarıda verilen işlem için asetilen jeneratörü adı verilen bir tank kullanılmaktadır.

Bu tank yüksek basınçlara dayanıklı ve emniyet valfleri ile donatılmış bir yapıdır.

Üretilen asetilen gazı tankta bulunan borular vasıtası ile sistemde dolaşıma alınır.

Öncelikle yoğunlaştırıcıya alınır buradan sonra üretilen asetilenin sarımsağı andıran kötü kokusunun azaltılması ve içerisinde bulunan toz atıkların absorbsiyonu amacı ile saflaştırıcı ünitesine aktarılır. Burada absorban malzemelerden geçirilen asetilen saflaştırılarak kompresör ünitesine alınır. Kompresörde yüksek basınç ile yüklenen asetilen kontrollü bir şekilde dolum alanında bulunan ve doldurulmayı bekleyen boş asetilen tüplerine basılır. Basınçları kontrol edilir ve sevkiyata hazır hale gelen tüplerin etiketlenmesi tamamlanarak stoklanır. Kullanılacak tüpler piyasadan hazır olarak temin edilecektir.

Asetilen; Oksiasetilen kaynağında ve çeliği kesmek için, parlak alevinden dolayı deniz fenerlerinde, kimya sanayinde ve yüksek alev ve sıcaklığa ihtiyaç duyulan yerlerde ve turunçgillerin ve muzun olgunlaştırılmasında (tarımda) kullanılır.

(12)

6 Yangın Tüpü Üretimi ve Dolumu

Yangın tüpleri çeşitli büyüklükte ve ebatta üretilebilmektedir. Tüplerin üretimi için öncelikle piyasadan hazır olarak tedarik edilen çelik saclar kullanılmaktadır. Bu saçların istenilen ebatta kesimi giyotin adı verilen makaslı bir tezgah yardımı ile yapılmaktadır.

Ebatlanan çelik sac pres ünitesine alınarak silindir şeklini alıncaya kadar basınca tabii tutulur. Henüz yangın tüpü tam şekle sahip olamadığından ve pres kullanılarak üretildiğinden iki parça olarak üretilen yapının birbirine kaynak edilmesi gerekmektedir.

Bu nedenle kaynak işlemi gerçekleştirilir. Kaynak işlemi sonrasında tüpler kontrol edilir ve gerekli kaynak yerlerinden varsa çapakların temizlenmesi sağlanır.

Çapaklarından arındırılmış ve kontrolü yapılmış tüpler boyanmak için boyama tezgâhına alınır. Elle spreyleme ile elektrostatik toz boya ile kaplanır ve doldur boşalt özellikli elektrikli fırına dizilir. Burada ısıl işlem görerek boyanın metal yüzeyine tam yapışması sağlanır.

Fırından alınan tüpler, dışarıda soğumaya bırakılır. Daha sonra tüplerin genel gözlemleri yapılarak boya, kaynak ve cidar sorunları olup olmadığı kontrol edilir. Bu kontrollerden sonra valf ve conta montajı yapılır. Ardından basınç testi yapılarak güvenli olup olmadığı denetlenir.

Daha sonra tüpün içerisine kuru kimyevi toz (KKT) olan monoamonyumfosfat (MAP) esaslı toz doldurulurve tozu yangın esnasında itmesi için itici gaz olan azot gazı (N2) basılır.

Bu işlemler tamamlandıktan sonra tüplerin aksesuarları montaj edilir ve sevkiyata hazırlanması amacıyla istiflenir.

(13)

7 Tesisin Kapasitesi:

Tesisin Asetilen Gazı Üretim Kapasitesi;

Saatlik üretilmesi planlanan asetilen gazı miktarı 20 kg dır.

Günlük ve yıllık çalışma periyotları = Günde 8 saat Yılda 300 Gün (tek vardiya) 20 kg asetilen gazı x 8 saat/gün x 300 iş günü = 48.000 kg/yıl asetilen gazı üretilecektir.

1 kg asetilen gazı üretilebilmesi için;

- 2,44 kg karpit (Kalsiyum karbür) - 1,36 kg su

gerekecektir. Sonuç olarak ise 1 kg asetilen ve 2,8 kg karpit çamuru oluşacaktır.

Buna göre yıllık tüketim ve üretim atığı oluşum miktarları;

48.000 kg/yıl asetilen gazı üretilecektir.

Karpit Sarfiyatı: 48.000 kg/yıl asetilen gazı * 2,44 kg karpit = 117.120 kg karpit/yıl Su Sarfiyatı: 48.000 kg/yıl asetilen gazı * 1,36 kg su = 65.280 kg su/yıl

Karpit Çamuru Oluşumu: 48.000 kg/yıl asetilen gazı * 2,8 kg çamur = 134.400 kg karpit çamuru

Tablo 2. Tesis Girdi ve Çıktı Denge Tablosu

Girdiler Çıktılar

Karpit Su Asetilen Karpit Çamuru

117.120 kg 65.280 kg 48.000 kg/yıl 134.400 kg

Üretilen asetilen gazı 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10 kg tüplere doldurulacaktır. Tüpler piyasadan hazır temin edilecek ve siparişlere göre istenilen ebattaki tüplere kompresör vasıtası ile dolumu yapılacaktır.

Tesisin Yangın Tüpü Üretim ve Dolum Kapasitesi;

Günde 10 adet yangın tüpü imalatı yapılacaktır. 300 gün üzerinden hesaplanırsa;

10 adet yangın tüpü * 300 gün/yıl = 3.000 adet/yıl yangın tüpü imalatı yapılacaktır.

Üretilecek tüpler 1, 2, 6, 12, 50 kg toz kapasiteli olacaktır. Siparişe göre üretim yapılacaktır. 50 kg‘lık tüplerden hesap yapılacak olursa tesisin maksimum kimyevi toz kullanım miktarı 3.000 adet/yıl * 50 kg kimyevi toz = 150.000 kg kimyevi toz/yıl kullanım olacaktır.

(14)

8

Fotoğraf 1. DKP Çelik Sacın Kesici Tezgahta Kesilmesi

Fotoğraf 2. DKP Çelik Sacın Yuvarlak Olarak Kesilmesi

Fotoğraf 3. Pres İle Tüpün Şekillendirmesi

(15)

9

Fotoğraf 4. Tüpün Üzerinden Delik Açılması

Fotoğraf 5. Tüplerin Elektrostatik Toz Sprey Boya İle Boyanarak Fırına Yerleştirilmesi

Fotoğraf 6. Tüpün Doldurulmasından Önce Emniyet Supabının Montajı

Yukarıda verilen fotoğraflar Yangın Tüpü Üretiminin aşamalarını temsil eden fotoğraflardır.

(16)

10 Kapladığı Alan:

Tesise ait imar çapı ve vaziyet planı eklerde verilmiştir (Bkz. Ek 3).

Tesisin kurulacağı alan Elazığ OSB de 44. Yol‘a bitişik olarak 118 ada 14 parselde bulunmaktadır. Yüzölçümü 3.545 m² dir.

Arsa içerisinde mevcut durumda Oksijen Dolum Tesisi için bir bina bulunmaktadır.

Yeni üretim konuları (proje konusu) ile bu tesise ek bir bina yapılacaktır. Binaların alanlarını içeren tablo aşağıda verilmiştir.

Tablo 3. Tesis Birimleri ve Alanları

Tesis Birimi Adet

Ġmar Durumu Toplam

Yüzey Alanı (m²) Mevcut Proje

Oksijen Dolum Tesisi 1 x - 373

Yangın Söndürme Tüpü İmalatı ve Dolumu 1 - x 220

Asetilen Üretimi ve Dolumu 1 - x 340

Kireç Havuzları 3 - x 18

Karpit Deposu 1 - x 85

Toplam Alan 1036

Alanda bulunan 373 m²lik Oksijen Dolum Tesisine ek olarak 645 m² lik bir ek bina yapılacaktır. Tesislerin arasında bağlantı kapıları mevcut olacaktır. Ayrıca 18 m² lik bir (3x 6 m²) kireç havuzu da binaların yanına inşa edilecektir.

Faaliyet parseline ve bina alanına ait koordinatlar aşağıda verilmiştir.

Tablo 4. Faaliyet Alanı ve Birimlerin Koordinatları Parsel Koordinatları

Koor. Sırası :Sağa Yukarı Datum :ED-50 Türü :UTM ZON :37 DOM :39

Ölçek Faktörü :6.DERECELĠK

Koor. Sırası :Enlem. Boylam Datum :WGS-84 Türü :COĞRAFĠK ZON : -

DOM : - Ölçek Faktörü : -

Nokta No Sağa-Yukarı Nokta No Enlem-Boylam

118/61 529276,294 4276053,909 118/61 38,6325384 39,3363624 118/49 529355,446 4276016,688 118/49 38,6322003 39,3372702 118/50 529350,513 4276016,688 118/50 38,6322005 39,3372135 118/53 529338,216 4275980,049 118/53 38,6318707 39,3370707 118/62 529259,065 4276017,271 118/62 38,6322088 39,3361629 Alan: 3.545 m²

(17)

11

Bina Alanı KöĢe Koordinatları Koor. Sırası :Sağa Yukarı Datum :ED-50 Türü :UTM ZON :37 DOM :39

B1 529280,555 4276044,170 B1 38,6324505 39,3364109 B2 529339,376 4276016,510 B2 38,6321992 39,3370855 B3 529328,099 4275992,529 B3 38,6319835 39,3369550 B4 529269,278 4276020,190 B4 38,6322347 39,3362803 Alan: 1.722,497 m²

Oksijen Dolum Ünitesi Koor. Sırası :Sağa Yukarı Datum :ED-50 Türü :UTM ZON :37 DOM :39

O1 529269.278 4276020.190 O1 38,6306631 39,3360251 O2 529276.557 4276035.480 O2 38,6308007 39,3361093 O3 529296.360 4276026.451 O3 38,6307186 39,3363365 O4 529289.216 4276010.845 O4 38,6305782 39,3362537 Alan: 373,35 m²

Yangın Tüpü Üretim ve Dolum Ünitesi Koor. Sırası :Sağa Yukarı

Datum :ED-50 Türü :UTM ZON :37 DOM :39

Y1 529296.360 4276026.451 Y1 38,6307186 39,3363365 Y2 529309.114 4276021.027 Y2 38,6306693 39,3364828 Y3 529302.132 4276004.821 Y3 38,6305235 39,3364019 Y4 529289.216 4276010.845 Y4 38,6305782 39,3362537 Alan: 219,89 m²

(18)

12

Asetilen Üretim ve Dolum Ünitesi Koor. Sırası :Sağa Yukarı Datum :ED-50 Türü :UTM ZON :37 DOM :39

Y2 529309.114 4276021.027 Y2 38,6306693 39,3364828 A2 529331.656 4276011.302 A2 38,6305810 39,3367413 A3 529324.222 4275994.498 A3 38,6304298 39,3366552 A1 529302.132 4276004.821 A1 38,6305235 39,3364019 Alan: 423,75 m²

Kireç Havuzları Koordinatları Koor. Sırası :Sağa Yukarı Datum :ED-50 Türü :UTM ZON :37 DOM :39

K1 529316.195 4276019.530 K1 38,6306556 39,3365640 K2 529317.043 4276021.342 K2 38,6306719 39,3365739 K3 529325.194 4276017.525 K3 38,6306373 39,3366674 K4 529324.346 4276015.714 K4 38,6306210 39,3366575 Alan: 18 m²

Teknolojisi:

Asetilen Gazı Üretim Tesisi:

1. Karpit depolama alanında variller içinde depolanır.

2. Jeneratörde (Asetilen Üretim Tankı) su ile muayene yapılmaktadır.(Su ile karşılaşan karpit Kalsiyum karbür ve Kalsiyum Klorür (CaCl2) ve asetilen gazı çıkaracaktır. Tortular birikmeye başlayınca. (Kireç taşı ) tahliye ile tortular atılmaya başlanır. Basınç ve hararet göstergesi üzerinde basınç kontrol edilir. Basınç göstergesi yükselirse karpit kesilerek soğuk su eklenir.

3. Bu biriken asetilen gazı hidrolikli valfine gelir. Gaz suyun içinden fokurdayarak çıkar. Kapatma ventili gibi çalışır. (Yangına karşı iki taraf için) 4. Buradan gazometre denilen gaz depolama bölümüne gelir. İç içe iki tank,

burada elde edilen asetilen gazı gazometre bölümünde depolanır.

5. Buradan sonra alçak basınç klorörü denilen üniteye gelen gazın üzerindeki suyu almak için CaCl2 ile su alınır. Asetilen gazı serbest kalır.

6. Ondan sonra siyadöl kazanı asetilen içindeki sülfür, fosfin gibi yanmaya tesir eden gazlar filtre ile absorbe edilir.

7. Sonra Soğutmaya gelerek ısınmış olan gaz burada soğutulur. (18-20 C ‗ye kadar soğutucuda).

8. Asetilen gazı kompresöre alınır.

9. Tekrar yüksek basınç klorürü var burada da Kalsiyum Klorürden (CaCl2) geçirilerek sudan tekrar arındırılır. Daha sonra doldurma hattında tüplere basımı gerçekleşir. Dolan tüpler tartılır. İçersine ne kadar gaz aldığı tüplerin üzerindeki etikete işlenir. Daha sonra piyasaya arz edilmek üzere stoklanır.

(19)

13 Kimyasal Formül:

CaC₂+ 2H₂O --->C₂H₂+Ca(OH)₂ C2H2=Asetilen Gazı

CaC2=Kalsiyum Karbür (Karpit)

Ca(OH)₂=Sönmüş kireç (Kalsiyum Hidroksit-Karpit Çamuru) H₂O=Su

Tablo 5. Asetilen Gaz Üretimi Makine Ekipman Listesi

Cinsi Adet

Asetilen tüpü (hazır) 80

Elektrik motoru 3

Otomatik kantar 1

Doldurma rampası 3

Asetilen kompresörü(60 hg/h kapasiteli) 1 Asetilen kompresörü(16 hg/h kapasiteli) 1

Siadol Filtresi 1

Alçak ve Yüksek Tazyik klorürü 1

Gazometre 1

Hidrolik valf 1

Jeneratör 1

Ortalama bir asetilen tüpü 18-25 bar basınçlı ve 20-55 lt gaz kapasiteli olmaktadır.

İçine gaz basılan bu tüplerin ortalama içerdiği gaz ağırlığı 9 kg‘dır.

Yangın Tüpü İmalatı ve Dolum Tesisi;

1. Yağsız ve temiz çelik sacın plakalar halinde tesise getirilmesi

2. Üretilecek tüp boyutuna göre plakaların kesici tezgâhta ebatlandırılması

3. Ebatlandırılan plaka sacların pres ünitesine yerleştirilmesi ve silindirik şeklinin oluşturulması

4. Yangın tüpü üretimi taban ve üst bölümü ayrı ayrı şekillendirilecek şekilde üretilmektedir. Bu nedenle üretilen tüplerin kaynakları yapılır.

5. Ham olarak şekillenen tüpler gözlemsel kontrole alınır.

6. Tüplerin kaynak bölümlerinde ve ağız kısmında oluşabilecek kesim ve kaynak çapakları spiral taşlama yardımıyla elle taşlanır ve düzeltilir.

7. Tüpler boyama tezgâhına alınarak elektrostatik toz boya ile püskürtme metodu ile kaplanır

8. Boyanan tüpler elektrik kullanan doldur boşalt sistemli bir fırına alınır.

9. burada ısıl işlem gören tüplerin boyası metal yüzeye tam tutunur.

10. Fırından alınan tüpler gerekli kontrolleri yapıldıktan sonra soğumaya bırakılır.

11. Soğuyan tüplere gaz basma amacıyla kullanılacak emniyet ventili montajı yapıldıktan sonra hava ile test yapan bir üniteye alınır. Burada basınç ve sızdırmazlık testi yapılan tüpler soluma hazırdır.

12. Dolum ünitesine alınan tüplere önce içerisine kimyevi söndürme tozu basılmasından sonra üstüne azot gazı basılarak (itici gaz) gerekli basınca getirilir.

13. Tüpün üzerine dolum tarihi, son kullanım tarihi, üretici firma, nerede üretildiği, tüpün kullanım şeklini içeren bir etiket yapıştırıldıktan sonra basınç regülâtörü ve

söndürme tetiği montajı yapılır.

14. hortum ve duvara asma aparatları gibi aksesuarları da montaj edildikten sonra sevkiyata hazır olarak stoklanır.

(20)

14

Tablo 6. Yangın tüpü üretim ve Dolumu Tesisi Ekipman Listesi

Cinsi Adet

DKP Sac Kesici Tezgâh 1

Boya Spreyleme Kabini 1

Boya Fırını (195 C^o – 10 Dak) (Elektrikli) 1 Doldurma Rampası (toz ve gaz basım ünitesi) 2 Manometre Montaj Takım Tezgahı 1 Nitrojen (N₂) Kompresörü 1

ÇalıĢacak Personel Sayısı;

Çalışacak kişilerin sayıları ve görev dağılımları aşağıdaki tabloda verilmiştir.

Tablo 7.Tesiste Mevcut ve Çalıştırılması Planlanan Personel ve Sayısı Personelin Görevi Mevcut Durumda

ÇalıĢan Sayısı

Yeni Bina Ġçin ĠnĢaat AĢamasında ÇalıĢacak

Personel Sayısı

ĠĢletme AĢamasında ÇalıĢacak Kapasite Artırımı Ġle Toplam

Personel Sayısı

İşçi 5 10 12

Tesiste mevcut durumda çalışan 5 personel oksijen dolum tesisinde bulunmakta olup tesise yeni üniteler eklendiğinde 7 işçi daha işe alınarak toplam 12 kişi çalışır duruma geçilecektir.

Tesis yılda 300 gün çalışacaktır. Günlük çalışma saati 8 saat/gün olup tek vardiyalı sistemde çalışma yapılacaktır.

Proje Bedeli;

Proje bedeli 670.000 TL olup açıklaması aşağıda verilmiştir.

Proje bedeli açıklaması

Tablo 8. Proje Bedeli Detayları

Yapılacak ĠĢ Toplam Fiyat (TL)

İnşaat Giderleri 230.000

Makine-Ekipman 440.000

Toplam 670.000

(21)

15

1.c. Doğal Kaynakların Kullanımı ( Arazi Kullanımı, Su Kullanımı, Kullanılan Enerji Türü vb.)

1.c.1- Arazi Kullanımı:

ġekil 4. Uydu Görüntüsü

Parsel, Malatya-Elazığ-Bingöl-Tunceli Planlama Bölgesi 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzen Planı‘na göre ―Organize Sanayi Bölgesi‖ olarak tanımlanmıştır. Faaliyet alanında ilgili Çevre Düzen Planına ve hükümlerine uyulacaktır.

1.c. 2- Su Kullanımı;

1.c.1.ĠnĢaat AĢamasında:

İnşaat aşamasında toplam 10 personel çalışacaktır. Personelden kaynaklı su kullanımı;

Q = q x N

q = Kişi başına düşen günlük su ihtiyacı (215 L/kişi/gün Türkiye İstatistik Kurumu Verileri,2008)

N = Kişi sayısı (10 kişi)

Q = 10 kişi *215 lt/kişi/gün =2.150 lt/gün = 2,15 m³/gün Tesis için gerekli su, OSB su şebekesinden sağlanacaktır.

(22)

16 1.c.2 ĠĢletme AĢamasında:

Proje kapsamında tesiste çeşitli amaçlara yönelik su kullanımı meydana gelecektir.

Bunlar;

1. Personelden kaynaklı içme ve kullanma suyu ihtiyacı:

Projenin işletme safhasında, toplam çalışacak personel sayısı 12 kişi olacaktır.

Q = q x N

q = Kişi başına düşen günlük su ihtiyacı (215 L/kişi/gün Türkiye İstatistik Kurumu Verileri,2008)

Q = 12 kişi *215 lt/kişi/gün = 2.580 lt/gün = 2,58 m³/gün Tesisteki 12 kişiden kaynaklı yıllık su tüketimleri:

2,58 m³/gün x 300 gün/yıl = 774 m³/ yıl (1) 2. Prosesten Kaynaklı Su Kullanımı:

Asetilen üretimi için karpitle muameleye girecek su ihtiyacı yıllık 65.280 kg dır.

65.280 kg = 65.280 lt = 65 m³/yıl (2)

Ancak proses için gerekli su, karpitle bileşik oluşturacağından üretim sonrası artan bir su oluşmayacaktır. Tepkime sonrası su moleküllerini oluşturan hidrojen ve oksijen asetileni oluşturmak için bileşik oluşturacak ve asetilen bileşiğinin bünyesine hidrojenin bir kısmı bağlanırken artan kısımdaki hidrojen ve oksijen karpit çamuru olarak tabir edilen sönmüş kireç bünyesine bağlanacaktır. Sönmüş kireç hamur halinde oluşacak ve bünyesinde su bulunduracaktır. Bu su karpit çamuru havuzlara alındıktan sonra atmosferik koşullarda beklemeye alınarak buharlaşmaya bırakılacaktır. Asetileni oluşturan tepkime yüksek sıcaklık oluşturduğu için (yaklaşık 400 C^o) oluşan çamurda sıcak olarak havuzlara aktarılacağından buharlaşma işlemi daha kolay gerçekleşecektir.

Tesiste Oluşacak Yıllık Su İhtiyacı = (1) + (2) = 774 m³/ yıl + 65 m³/yıl = 839 m³/yıl

Günlük Su İhtiyacı: 839 m³/ yıl / 300 gün/1 yıl = 2,79 m³/gün Tesis için gerekli su, OSB şebekesinden sağlanacaktır.

1.c.3- Kullanılacak Enerji ve Yakıt Türü;

Sistemde bulunacak tüm makine ekipman elektrikli olacağından OSB Şebekesinden trafo ile tesise bağlantı yapılarak enerji ihtiyacı sağlanacaktır.

(23)

17

1.ç. Atık Miktarı (katı, sıvı, gaz v.b.) ve Atıkların Kimyasal Fiziksel ve Biyolojik Özellikleri

1.ç.1. Katı Atıklar:

1.ç.1.1 ĠnĢaat AĢaması:

Evsel Nitelikli Katı Atıklar:

Tesisin inşaat aşamasında 10 kişilik personel çalışacaktır. Çalışacak personelin tüketimi neticesinde oluşacak atıklar tamamen evsel nitelikli katı atıklardan ibarettir.

Personelden kaynaklanacak evsel nitelikli katı atık miktarı, günlük kişi başına üretilen evsel nitelikli katı atık miktarı 1,15 kg değeri kullanılarak şu şekilde hesaplanmaktadır (Kaynak; Türkiye İstatistik Kurumu,2008).

10 kişi x 1,15 kg/kişi-gün = 11,5 kg/gün

Oluşan katı atıklar sızdırmasız çöp bidonlarında biriktirilecektir. Biriken evsel nitelikli katı atıklar OSB tarafından alınarak Elazığ Belediyesi Çöp Deponi Sahasında bertaraf edilecektir.

Hafriyat Atıkları:

Tesisin inşaat aşamasında oluşabilecek hafriyat atık miktarı;

Tablo 9.Hafriyat Miktarları

Cinsi Planlanan

Durum (Adet)

Toplam Alan (m²)

Derinlik (m)

Hafriyat Miktarı (m³) Yangın Söndürme Tüpü

İmalat ve Dolum Tesisi ile birlikte Asetilen Üretim ve Dolum Tesisi

1 645 1,5 967,5

Sönmüş Kireç Çukurları 3 18 3 54

TOPLAM HARFĠYAT MĠKTARI: 1021,5 m³

Toplam Hafriyat Miktarı = 1021,5 m³ x 1,6 ton/m³ = 1.634,4 ton

Bitkisel toprağın yoğunluğu 1,6 ton/m³‘tür (Kaynak: ERŞAHİN, S. (2001) Toprak Amenajmanı. Gaziosmanpaşa Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları No:56 Ders Notları Serisi:21 Tokat

Sahadan çıkarılan hafriyat, arazinin dolgusunda ve faaliyet sahası içinde iç saha yollarının yapımında kullanılacak olup hafriyatın artması halinde Elazığ Belediyesinin belirlediği alanlara götürülüp depolanacaktır.

(24)

18 1.ç.1.2 ĠĢletme AĢaması:

Personel Kaynaklı Evsel Nitelikli Katı Atıklar:

İşletme aşamasında ise 12 personel çalışacak olup, oluşacak katı atıklar personelin ihtiyaçlarından oluşacaktır. Tesisin işletme aşamasında oluşacak günlük katı atık miktarı;

12 kişi x 1,15 kg/kişi-gün = 13,8 kg/gün

Oluşan katı atıklar sızdırmasız çöp bidonlarında biriktirilecektir. Biriken evsel nitelikli katı atıklar daha sonra OSB tarafından alınarak Elazığ Belediyesi Katı Atık Düzenli Depolama Sahasında bertaraf edilecektir.

Prosesten Kaynaklı Katı Atıklar:

Asetilen üretim tesisinde sönmüş kireç çökeltim havuzlarında kademeli olarak çöktürülmektedir. Çökeltim havuzlarındaki su buharlaştırılmaktadır. Sönmüş Kireç çöktürme işlemi yapıldıktan sonra istekli olması durumunda piyasaya arz edilecek, eğer istekli bulunamazsa Elazığ Belediyesinin belirlediği moloz döküm sahalarına tamamen susuzlaştırıldıktan sonra dökülecektir.

Kireç çöktürme havuzlarının her biri 2 x 3 m boyutunda ve 3 m derinliğe sahip olacaktır. Bu havuzlardan yan yana 3 adet konumlandırılacaktır. Havuzların toplam kapasitesi 54 m³ olacaktır. Sönmüş hamur halindeki kirecin yoğunluğu 1,2 ton/m³olduğuna göre (Kaynak: TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası web sitesi yayınlar http://www.imo.org.tr/resimler/dosya_ekler/e1e403ff67f488d_ek.pdf?tipi=84&turu=X&su b=0)) toplam depolama kapasitesi 64,8 ton sönmüş kireç hamuru olarak tespit edilebilir.

Günlük sönmüş kireç oluşumu;

Saatlik 20 kg asetilen üretilecektir. 1 kg asetilen üretimi sonrasında 2,8 kg sönmüş kireç oluşmaktadır. Buna göre;

20 kg/saat asetilen x 2,8 kg sönmüş kireç = 56 kg/saat x 8 saat/gün = 448 kg/gün sönmüş kireç oluşacaktır.

64,8 ton = 64.800 kg sönmüş kireç havuz kapasitesi ise ve günlük 448 kg sönmüş kireç oluşuyorsa;

64.800 kg sönmüş kireç/448 kg/gün sönmüş kireç = 144,6 gün ~ 147 gün depolama kapasitesi tespit edilir.

Tesiste yangın söndürme tüpü için sacın kesilmesinden sonra metal sac çapakları oluşmaktadır. Ayrıca preste işlem gören sac silindirik şekil verildikten sonra silindirin uç kısımlarında bozulmalar oluşacağı için bu kısımlar çift keskili döner bir tezgâhta kenarların düzeltilmesi amacı ile kesilmektedir. Buradan da metal çapak oluşmaktadır. Kaynaklama sonrası kaynak yapılan bölümün düzeltilmesi gerekebilmektedir. Kaynaklı kısmın düzeltilmesi için spiral ile el yordamıyla tıraşlama yapılmaktadır. Bu işlem sonrasında metal talaşı oluşacaktır. Yukarıda bahsedilen tüm işlemlerden hurda metal parçaları oluşmaktadır.

Bu metal parçaları tesis içinde belirlenen bir alanda depolandıktan sonra hurda metal olarak satılacaktır.

(25)

19 1.ç.2. Sıvı Atıklar

Tesisin inşaat aşamasında ve işletme aşamasında olmak üzere atık su oluşacaktır.

Tozumayı önlemek için kullanılan su buharlaşacağından herhangi bir atık su oluşumu söz konusu değildir. Faaliyetin inşaat aşamasında, hafriyat yolu güzergâhı sulama yapılacaktır.

1.ç.2.1 ĠnĢaat aĢaması;

Evsel Nitelikli Atıksu Miktarı:

Q = Personelin su ihtiyacı

N = Personel sayısı Q = q x N

Q = 215 lt/kişi-gün x 10 kişi Q = 2.150 lt/gün =2,15 m³/gün

Projenin inşaatı aşamasında çalışacak personelin ihtiyacı olan evsel nitelikli suyun tamamının atık suya dönüştüğü düşünülürse günlük 2,15 m³ atık su oluşacaktır. Oluşacak atık sular OSB kanalizasyonuna deşarj edilecektir.

1.ç.2.2 ĠĢletme aĢaması;

Proje kapsamında tesiste çeşitli amaçlara yönelik su kullanımı meydana gelecektir.

Bunlar;

1) Tesiste çalışan personelin içme ve kullanma suyu 2) Asetilen üretimi için karpite katılması gereken su 1. Personelden kaynaklı içme ve kullanma suyu ihtiyacı:

Projenin işletme safhasında, toplam çalışacak personel sayısı 12 kişi olacaktır.

Q = q x N

Q = 12 kişi *215 L/kişi/gün = 2.580 L/gün = 2,58 m³/gün Tesisteki 12 kişiden kaynaklı yıllık su tüketimleri:

2,58 m³/gün x 300 gün/yıl = 774 m³/ yıl (1) 2. Prosesten Kaynaklı Su Kullanımı:

Asetilen üretimi için karpitle muameleye girecek su ihtiyacı yıllık 65.280 kg dır.

65.280 kg = 65.280 lt = 65 m³/yıl (2)

Ancak proses için gerekli su, karpitle bileşik oluşturacağından üretim sonrası artan bir su oluşmayacaktır.

Tesiste Oluşacak Yıllık Atıksu Miktarı = 774 m³/ yıl

Günlük Oluşacak Atıksu: 774 m³/ yıl / 300 gün/1 yıl = 2,58 m³/gün

Personelden kaynaklı oluşacak atıksular OSB Kanalizasyon hattına verilecektir.

İlgili OSB izin yazısı eklerde verilmiştir (Bkz Ek 11).

(26)

20 1.ç.3. Gürültü:

Faaliyet kapsamında inşaat ve işletme aşamasında gürültü kaynakları inşaat çalışmalarında kullanılacak makineler ve ekipmanlar olacaktır. Gürültü, ses gücü, ses şiddeti, ses basıncı veya bunların desibel(dB) birimindeki logaritmik değerleri gibi temel ses birimleri yardımı ile ölçülmekte, ayrıca insan kulağının algılama gücüde hesaba katılarak frekans ağırlıklı şebekeler (dBA) gürültü değerlendirilmesinde kullanılmaktadır.

DBA, insan kulağının en çok hassas olduğu orta ve yüksek frekansların özellikle vurgulandığı bir ses değerlendirmesi birimidir.

Gürültü azaltılması veya kontrolünde çok kullanılan dBA birimi, ses yüksekliğinin sübjektif değerlendirmesi ile ilişkilidir.

04.06.2010 tarih ve 27601 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği(27.04.2011 tarih ve 27917 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik)‘ne göre şantiye alanındaki faaliyet türlerine ve zaman dilimine bağlı olarak bu Yönetmeliğin 23‘üncü maddesinin (a) bendi çerçevesinde yapılan değerlendirme sonuçlarına göre, şantiye alanı çevresel gürültü düzeyleri Lgündüz cinsinden Yönetmelikteki Tablo-5 teki sınır değerleri aşamaz.

1.ç.3.1 ĠnĢaat AĢaması:

Tesisin İnşaat Aşamasında Kullanılacak araçlar ve gürültü seviyeleri Tablo 10.‘da verilmiştir.

Tablo 10. Tesisin İnşaat Aşamasında Kullanılacak Araçlar Ve Gürültü Seviyeleri

ĠĢ Makineleri Adet Ortalama Gürültü Seviyesi dBA Kaynak Tipi

Kamyon 2 85 Doğrusal

Yükleyici 1 82 Nokta

Transmikser 1 110 Alan

Dizel Motorlu Ekskavatör 1 105 Nokta

L^‘ makinesinden verilen bir d uzaklığında S alanının ölçme yüzeyi üzerinde ses basınç seviyesinin düzeltilmiş ortalama değeridir;

L^‘ = 10 log ^Li

n

N i

1 , 0 1

1 10





, dB

Buradaki L^‘ denenen makinenin çevresindeki N konumlarında ölçülmüş çok sayıdaki Li ses basınç seviyelerinden tayin edilir. Yüzey çevreleme metoduyla (TS EN ISO 3744 ya da TS EN ISO 3746) ses güç seviyeleri belirlenirken, mikrofon konumları yerlerinin sayı ile özdeş olması önerilen yöntemdir. Fakat gerekli değildir.

Leq = 10 log ^/¹⁰

1

10^Li

n

i





, dBA n= gürültü sayısı,5

Li= gürültü düzeyleri, dBA Leq= Eş Gürültü Seviyesi ,dBA

Kaynaklara r mesafede gürültü (model), Lr = L0 + 10log[Q/4πr²]

L0 = Kaynaktaki Gürültü Seviyesi

(27)

21 Q = Arazi İndirgeme Faktörü

r = Kaynaktan Uzaklık

Leq = 10 log1/nΣⁿi=110^Li/10dBA r mesafedeki ses basıncı (model) Lpi = Lwi + 10log (Q/4πr²)

Atmosferik Yutum AAtm= 7.4 ^* 10^-8^* (f^{2 *}r/Φ)

f = Gürültü Kaynağının Frekansı r = Mesafe

Φ = Bağıl Nem

r mesafedeki gerçek ses basıncı; Lpg

Oluşacak ortalama eşdeğer gürültü seviyesi;

Leq = 10 log ((2x10^85/10)+ (1x10^82/10)+ (1x10^110/10)+ (1x10^105/10)) Leq= 111 dBA

Tablo 11. Kullanılacak Ekipmanlar ve Ses Gücü Düzeylerinin Oktav Bantları Üzerine Dağılımı Gürültü Kaynağı Ses Gücü

(dB)

Oktav Bantları( Hz)

500 1000 2000 4000

Kamyon 85 82 82 82 82

Yükleyici 82 76 76 76 76

Transmikser 110 104 104 104 104

Diz. Mot.

Ekskavatör

105 99 99 99 99

111 dBA değeri kullanılarak hesaplanan mesafeye göre ses düzeylerinin oktav bantları dağılımı hesaplanırsa; Sahada oluşacak toplam ses gücü düzeyinin, tesis çevresinde değişik mesafelerdeki ses basınç düzeyi aşağıdaki formül kullanılarak hesaplanmıştır.

Lp = Lweq+10log (Q/4ח r²)

x = 10 m : Lpt = 111+ 10 log (1/(4* 3,14 * 10²)) = 80,01 dB x = 20 m : Lpt = 111+ 10 log (1/(4* 3,14 * 20²)) = 73,99 dB x = 30 m : Lpt = 111+ 10 log (1/(4* 3,14 * 30²)) = 70,47 dB x = 40 m : Lpt = 111+ 10 log (1/(4* 3,14 * 40²)) = 67,97 dB x = 50 m : Lpt = 111+ 10 log (1/(4* 3,14 * 50²)) = 66,03 dB x = 60 m : Lpt = 111 +10 log (1/(4* 3,14 * 60²)) = 64,45 dB x = 70 m : Lpt = 111+ 10 log (1/(4* 3,14 * 70²)) = 63,11 dB x = 80 m : Lpt = 111+ 10 log (1/(4* 3,14 * 80²)) = 61,95 dB x = 90 m : Lpt = 111+ 10 log (1/(4* 3,14 * 90²)) = 60,93 dB x = 100 m : Lpt = 111 +10 log (1/(4* 3,14 * 100²)) = 60,01 dB x = 200 m : Lpt = 111+ 10 log (1/(4* 3,14 * 200²)) = 53,99 dB x = 300 m : Lpt = 111+ 10 log (1/(4* 3,14 * 300²)) = 50,47 dB x = 400 m : Lpt = 111+ 10 log (1/(4* 3,14 * 400²)) = 47,97 dB x = 500 m : Lpt = 111+ 10 log (1/(4* 3,14 * 500²)) = 46,03 dB x = 600 m : Lpt = 111+ 10 log (1/(4* 3,14 * 600²)) = 44,45 dB x = 700 m : Lpt = 111+ 10 log (1/(4* 3,14 * 700²)) = 43,11 dB x = 800 m : Lpt = 111+ 10 log (1/(4* 3,14 * 800²)) = 41,95 dB x = 900 m : Lpt = 111+ 10 log (1/(4* 3,14 * 900²)) = 40,93 dB x = 1.000 m : Lpt = 111+ 10 log (1/(4* 3,14 * 1.000²) = 40,01 dB

(28)

22

Araçların çalışma frekans aralığı 500-4000 Hz aralığında olduğundan her bir noktanın ses basınç düzeyi yaklaşık gürültü düzeyine eşdeğerdir. Dolayısıyla yukarda mesafelere göre hesaplanan ses basıncı düzeyleri, o noktada hissedilecek gürültü düzeylerine eşit olup, bu değerler aşağıdaki tabloda sunulmuştur.

Tablo 12. Mesafelere Göre Oluşacak Ses Basınç Düzeyleri ve Gündüz Gürültü Düzeyleri Mesafe

(m)

Ses Basınç Düzeyi L_pt (dB)

Gündüz Gürültü Düzeyi L_gündüz (dBA)

10 80.01 80.01

20 73.99 73.99

30 70.47 70.47

40 67.97 67.97

50 66.03 66.03

60 64.45 64.45

70 63.11 63.11

80 61.95 61.95

90 60.93 60.93

100 60.01 60.01

200 53.99 53.99

300 50.47 50.47

400 47.97 47.97

500 46.03 46.03

600 44.45 44.45

700 43.11 43.11

800 41.95 41.95

900 40.93 40.93

1000 40.01 40.01

Net Ses Düzeyi, L_pg;

A_atm = 7.4 x 10^-8 x f² x r / 

Aatm = Atmosferik rötuş ile ses basıncı düzeyindeki düşüş (dBA) f = İletilen sesin frekansı (500,1000, 2000, 4000)

r = Kaynaktan uzaklık (m)

 = Havanın bağıl nemi (% 51)

A_atm= 7.4x10^-8 * 4000² *100/51 = 2,32 dBA

(29)

23

Tablo 13. Atmosferik Yutuş Değerleri

4000 Hz

x = 10 m 0,23

x = 20 m 0,46

x = 30 m 0,70

x = 40 m 0,93

x = 50 m 1,16

x = 60 m 1,39

x = 70 m 1,32

x = 80 m 1,86

x = 90 m 2,09

x = 100 m 2,32

x = 200 m 4,64

x = 300 m 6,96

x = 400 m 9,29

x = 500 m 11,61

x = 600 m 13,93

x = 700 m 16,25

x = 800 m 18,57

x = 900 m 20,89

x = 1000 m 23,22

Bu durumda oluşacak net ses düzeyleri aşağıdaki tabloda verilmektedir.

Tablo 14. Mesafelere Göre İnşaat Sırasında Oluşacak Net Ses Düzeyi (dB)

Mesafe (m) Net Ses Düzeyi (dB) (4000 Hz)

x = 10 m 80,01 - 0,23 = 79,78

x = 20 m 73,99 - 0,46 = 73,53

x = 30 m 70,47 - 0,70 = 69,77

x = 40 m 67,97 - 0,93 = 67,04

x = 50 m 66,03 - 1,16 = 64,87

x = 60 m 64,45 - 1,39 = 63,05

x = 70 m 63,11 - 1,32 = 61,79

x = 80 m 61,95 - 1,86 = 60,09

x = 90 m 60,93 - 2,09 = 58,84

x = 100 m 60,01 - 2,32 = 57,69

x = 200 m 53,99 - 4,64 = 49,35

x = 300 m 50,47 - 6,96 = 43,50

x = 400 m 47,97 - 9,29 = 38,68

x = 500 m 46,03 - 11,61 = 34,42

x = 600 m 44,45 - 13,93 = 30,52

x = 700 m 43,11 - 16,25 = 26,86

x = 800 m 41,95 - 18,57 = 23,38

x = 900 m 40,93 - 20,89 = 20,03

x=1000 m 40,01 - 23,22 = 16,79

(30)

24

ġekil 5. İnşaat Aşaması Gürültünün Dağılımı Grafiği

04.06.2010 Tarih ve 27601 Sayılı Resmi Gazete‘ de yayımlanarak yürürlüğe giren

―Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği (―27.04.2011 tarih ve 27917 sayılı‖ ,―18.11.2015 ve 29536‖ sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik)‘ne göre Şantiye Alanı için en yakın yerleşim yerine göre çevresel gürültü sınır değerleri Tablo.12‘de verilmiştir.

Tablo 15. Şantiye Alanı için çevresel gürültü sınır değerleri

Faaliyet türü (yapım, yıkım ve onarım) Lgündüz (dBA)

Bina 70

Yol 75

Diğer kaynaklar 70

Faaliyet alanına en yakın yerleşim yeri kuş uçuşu 200 m uzaklıkta bulunan Şeker Fabrikasına ait lojmanlardır. 200 m mesafede hissedilecek gürültü seviyesi ―49,35 dB‖ dir.

Bu seviyeler, 04.06.2010 Tarih ve 27601 Sayılı Resmi Gazete‘ de yayımlanarak yürürlüğe giren ―Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği‖ Ek VII, Tablo 5 (Şantiye Alanları İçin Çevresel Gürültü Sınır Değerleri) alanları için çevresel gürültü sınır değeri altında kalmaktadır. Proje alanının en yakın yerleşim yerine uzaklığı göz önüne alındığında, alanda oluşacak gürültü seviyesi bu mesafelere ulaşmayacaktır.

1.ç.3.2 ĠĢletme AĢaması:

Tesis tamamen kapalı hangarlarda üretim yapacak olup açık alanda bulunacak makine ekipman olmayacaktır. Önemli gürültü kaynaklarından olan kompresör, kesici tezgah ve pres bina içinde bulunan ekipmanlardan olduğundan gürültü hesabı yapılmamıştır.

Tesiste; 4 Haziran 2010 tarih ve 27601 Sayılı Resmi Gazete‘de Yayımlanarak Yürürlüğe giren Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği‘nde, Endüstriyel Tesisler İçin Çevresel Gürültü Kriterleri‘nde (Ek-8, Tablo 4) belirtilen hususlara uyulacaktır. Buna göre tesisin işletmeye alındıktan sonra herhangi bir şekilde gürültü oluşumunda Yönetmeliğin Ek-8, Tablo 4‘de verilen değerleri aşmaması sağlanacaktır. Söz konusu değerler aşağıdaki tabloda verilmiştir.

(31)

25

Tablo 16. Endüstriyel Tesisler İçin Çevresel Gürültü Sınır Değerleri

Alanlar L_gündüz

(dBA)

L_akĢam (dBA)

L_gece (dBA)

Endüstriyel alanlar 70 65 60

Tesis, 10.09.2014 tarih ve 29115 sayılı Resmi Gazete‘de yayımlanarak yürürlüğe giren ― Çevre İzin Ve Lisans Yönetmeliği Ek-2 listesi; 4.1.5 Basınç altında çözülen asetilenin üretildiği tesisler¹ kapsamındadır.

İlgili yönetmelik gereği (¹) işareti bulunan tesisler Gürültü Konulu Çevre İznine tabi değildir. Muafiyet için gerekli başvurular yapılacaktır.

1.ç.4. Gaz ve Toz Emisyon 1.ç.4.1 ĠnĢaat AĢaması

Sahadan çıkarılan hafriyat, arazinin dolgusunda ve faaliyet sahası içinde yolların yapımında kullanılacak olup hafriyatın artması halinde Elazığ Belediyesinin belirlediği hafriyat alanlarına götürülüp depolanacaktır.

Tesisin inşaat aşamasında oluşabilecek hafriyat atık miktarı;

Hafriyat Miktarı: 1.634,4 ton

Çalışma Süreleri = 100 gün/yıl, 10 saat/gün Yıllık Hafriyat Miktarı = 1.634,4 ton

Günlük Hafriyat Miktarı = 1.634,4 ton /100 gün/yıl = 16,34 ton/gün Saatlik Hafriyat Miktarı = 16,34 ton/gün /10 saat/gün= 1,63 ton/saat

Tablo 17. Toz Emisyon Kontrolsüz Faktörleri

Kontrollü Emisyon Hesabı:

 Sıyırma sırasında meydana gelebilecek olan toz miktarı;

Toz Emisyon Debisi = 1,63 Ton/Saat x 0,0125 Kg/Ton = 0,020 Kg/Saat(1)

 Yüklenmesi sırasında oluşacak toz miktarı;

 Boşaltılması sırasında oluşacak toz miktarı;

 Taşınması sırasında oluşacak toz miktarı;

Hafriyatın dolgu yapılacak alana naklinde kullanılacak toprak yol uzunluğu yaklaşık 50 m. dir. Bu durumda her seferde gidiş-geliş toprak yolda toplam mesafe 100 m.

dir. Günlük sıyrılacak 16,34 Ton malzeme için; 20 ton yükleme limitine göre ile yaklaşık 1 sefer yapılması planlanmaktadır.

Toz Emisyon Debisi = 0,35 kg/km/sefer * sefer 1/10 saat * 0,1 km = 0,0035 kg/saat(4)

Kontrolsüz Kontrollü

Kazı 0, 025 Kg/Ton 0,0125 Kg/Ton

Yükleme / BoĢaltma 0, 01 Kg/Ton 0,005 Kg/Ton

TaĢıma (Yollardan

kalkan toz) 0,7 kg/km 0,35 Kg/Ton