TİROİD HASTALIKLARI TİROİD HASTALIKLARI. Hipertiroidi nedir? Hipotiroidi nedir? Hipertiroidi veya hipotiroidi tanısı nasıl konur?

Tam metin

(1)

TİROİD HASTALIKLARI

Çocuklarda büyüme, gelişme, zeka ve okul başarısını etkileyen en önemli hormon tiroid hormonlarıdır. Büyüklerde kilo problemleri, saç ve deri hastalıkları, psikiatrik bozukluklar, açıklanamayan kalp hastalıkları, cinsel güçsüzlük, uyku problemlerinin çoğundan tiroid hastalıkları sorumludur. Tiroid hastalıkları laboratuar testleriyle kolayca teşhis edilebilir.

TİROİD HASTALIKLARI

Hipertiroidi nedir?

Hipertiroidi, tiroid bezinin normalden fazla çalışması sonucu kanda fazla miktarda tiroid hormonu bulunması anlamına gelir.

Belirtileri çarpıntı, sinirlilik, terleme, kas zayıflığı, ellerde titreme, zayıflama, saç dökülmesi, kaşıntı, kısırlık, sık dışkılama, adet düzensizliği dir. Bu belirtilerin hepsi birden bir hastada olmaz, ancak biri veya birkaçı bir kişide mevcutsa hipertiroidi den şüphelenilebilir.

Hipotiroidi nedir?

Kanda normalden çok az miktarda tiroid hormonu bulunması durumudur. Bebeklerde de görülür ve erken tanınıp tedavi edilmezse fiziksel ve zihinsel geriliğe yol açar. Bu nedenle tüm bebeklere tarama testi uygulanmaktadır.

Hipotiroidinin belirtileri yorgunluk hissi, üşüme, kendini sürekli uykulu hissetme, kalp hızında yavaşlama, hafıza zayıflaması, konsantrasyon güçlüğü, kas krampları, kilo alma, ses kısıklığı, saçlarda incelme ve dökülme, deride kuruma ve kabalaşma, depresyon,a det düzensizliği, göğüslerden süt gelmesi, kısırlık dır.

Hipertiroidi veya hipotiroidi tanısı nasıl konur?

Troid hastalıklarının teşhisi laboratuar testleriyle kolayca konur.

(2)

TİROİD CHECK-UP I NEDİR?

Tiroid bezinin çalışmasını ve foknksiyonlarını gösteren kan testleridir.

T3, T4, TSH, Serbest T3, Serbest T4 hormonTestleri ve kronik tiroid hastalıklarının göstergeleri olan Anti-Tg, Anti-TPO ve TRAb testleri yapılarak tüm troid fonksiyonları ortaya konur

PROSTAT

BPH;BPB; İyi Huylu Prostat Büyümesi; Benign Prostat Hipertrofisi; Prostatizm;

İyi huylu prostat büyümesi prostat bezinin iyi huylu büyümesi sonucu ortaya çıkan şikayetlerdir. Prostat bezi mesane çıkışında yer alan sadece erkeklerde bulunan ceviz büyüklüğünde ve lastik top kıvamında olan bir salgı bezidir.

İçinden idrar kanalı geçer. Sperm sıvısına salgı yapmakla görevlidir. Her prostat büyümesi şikayete neden olmaz. İdrar kanalını tıkarsa şikayete sebep olur. İyi huylu prostat büyümesi kansere bağlı büyüme değildir.

İyi huylu prostat büyümesi neden olur?

Sebebi tam olarak bilinmemektedir ancak erkek hormonlarının düşmesine bağlı olduğu düşünülmektedir. Yaş ilerledikçe prostat büyür. Büyüyen prostat içinden geçen idrar kanalını daraltır. Kanal daraldıkça şikayetler ortaya çıkar.

Prostat büyümesi kimlerde olur?

Hastalık 5o yaş üstü erkeklerde görülür. Yaş arttıkça görülme sıklığı da artar.

(3)

30 – 45 yaş gurubunda %8,

45 – 60 yaş gurubunda %40 – 50,

80 yaş üstünde %80 oranına prostat büyümesi görülür ancak her prostat büyümesi şikayete neden olmaz.

Prostat belirtileri nelerdir?

Prostat büyüdükçe içinden geçen idrar kanalını daraltır.

Darlık arttıkça şikayetler ortaya çıkar, en sık görülen şikayetler:

İdrara başlamakta güçlük, İdrar akımında zayıflık, Çatallı işeme,

İdrar sonunda damlama,

İdrar yapınca rahatlayamama, İdrar tutmakta zorluk,

Sık idrara gitme, Gece idrara kalkma,

İdrar kaçırma ( son anda idrar kaçırma ),

Karın alt tarafında huzursuzluk hissi en sık görülen şikayetlerdir.

Hastalarda mesane tam olarak boşalamadığından idrar yolu enfeksiyonları da sık görülür.

Prostat büyümesi nasıl teşhis edilir?

Hastanın şikayetleri ve muayene bulguları teşhise yardımcı olur. Hastanın yaşı, şikayetler, parmakla muayene çok değerli bilgiler verir.

Benign prostat büyümesinde aşağıdaki testler istenir:

İdrar tahlili, İdrar kültürü,

PSA ve Serbest PSA : genellikle prostat kanser takibinde kullanılır. Ancak prostat büyümelerinde de PSA artar.

Değerlendirme için PSA ve Serbest PSA değerlerine bakılmalıdır.

Üroflowmetri,

(4)

Ultrason, Sistoskopi.

PSA: Prostat Spesifik Antijen ( PSA) prostat bezinden salgılanan bir proteindir. Kanda PSA değerinin yüksek olması hem prostat kanseri hemde Benign prostat büyümelerinde görülür.

Prostat büyümesi nasıl tedavi edilir?

Hafif prostat büyümeleri tedavi gerektirmez. Tedavi tıkanıklığın derecesine ve hasta şikayetlerine bağlı olarak düzenlenir.

İlaç tedavisi:

5- alfa redüktaz inhibitörleri: idrara başlamada zorluk, idrar tutmakta zorluk ve sık idrara gitme gibi şikayetleri azaltır ( finasterid, dutasteride), Alfa bloker ilaçlar: tıkanıklığı ve şikayetleri azaltır, idrar akışını arttırır (tamsulosin, alfuzosin, dokzazosin, terazosin),

Antimuskarinik ilaçlar: mesane kaslarını gevşetir, sık idrara gitme ve idrara başlamakta zorluk şikayetlerini azaltır (oxybutryn, solifenacin, tolterodin, darifenacin, toruspin, fesoterodin ) en sık kullanılan ilaçlardır.

Her bir ilaç gurubunun değişik etkileri vardır. İlaçlardan bir kısmı impotans ve erektil disfonksiyona neden olabilir. Alfa bloker ilaçlar tansiyon düşmesine, baş dönmesine, burun akıntısına sürekli gribal şikayetlere neden olabilir.

Antimuskarinik ilaçlar ağız kuruluğuna, kabızlığa, sersemlik haline ve idrar kesesini boşaltmada sıkıntıya sebep olabilirler.

Eğer benign prostat büyümesi var ise içinde dekonjesan olan antigribal ilaçlar kullanılmamalıdır. Özellikle içinde PSÖDOEFEDRİN olan ilaçlar kullanılmamalıdır. Şikayetlerin

(5)

artmasına ve ani tıkanmaya neden olur.

Cerrahi tedavi:

ilaçların yetmediği durumlarda darlık cerrahi olarak düzeltilir.

Küçük cerrahi girişimler:

Bunlara minimal invaziv girişimler de denir.

Transüretral Mikrodalga Termoterapi (TUMT):

Penis ucundan girilerek fazla prostat dokusu yakılarak darlık açılır.

Transüretral İğne Ablasyonu ( TUNA) :

Penis ucundan girilerek iğne ile prostat küçültülür ve darlık açılır. Küçültmede radyofrekans dalgalar kullanılır.

Trasüretral Lazer Tedavisi:

Penis ucundan girilerek lazer ile fazla dokunun alınması ve darlığın açılmasıdır.

Cerrahi girişimler:

Transüretral cerrahi prostat rezeksiyonu ( TURP) : penisten girilerek prostatın büyümüş kısmı cerrahi olarak çıkartılır.

Transüretral prostat insizyonu (TUİP):

Penisten girilerek mesane prostat bağlantısı ince kesiler ile açılır, üretra girişi genişletilir.

Açık cerrahi: karın açılarak prostat çıkarılır.

Prostat stent ‘i: prostat içine çelik boru konarak daralması önlenir. Uzun dönemde pek faydalı değildir.

Alternatif tedavi yöntemleri: aşağıdaki doğal ilaçlar prostat büyümelerinde en sık kullanılmış olanlardır ilaç değillerdir, herkes de aynı etkiyi yapmazlar:

(6)

Saw palmetto: sonuçlar farklıdır, kimi hastalar fayda gördüklerini söyler.

Beta- Sitosterol: bazı şikayetleri azalltığı bildirilmiştir, herkez de aynı etkiyi yapmaz,

Pygeum: bazı şikayetleri azaltır, herkes de aynı etkiyi yapmaz.

Prostat büyümesi kanser değildir ve yaş ile birlikte doğal olarak birçok erkekte ortaya çıkar. Her prostat büyümesi şikayete neden olmaz.

Referanslar:

1. National Kidney and Urologic Diseases Clearinghouse http://kidney.niddk.nih.gov/

2. The Prostate Institute

http://www.prostateinstitute.org/

3. Canadian Urological Association http://www.cua.org/

4. Prostate Centre

http://www.prostatecentre.ca/

5. Berkow R, et al. The Merck Manual of Medical Information . 17th ed. Simon and Schuster, Inc.; 2000.

6. Beta-sitosterol. EBSCO Natural and Alternative Treatments w e b s i t e . A v a i l a b l e a t : http://www.ebscohost.com/healthLibrary/. Updated August 2011.

7. Fagelman E, Lowe FC. Saw palmetto berry as a treatment for BPH. Rev Urol . 2001 Summer;3(3):134-8.

8. Fried NM. New laser treatment approaches for benign prostatic hyperplasia. Curr Urol Rep . 2007 Jan;8(1):47-52.

9. Guideline on the management of benign prostatic hyperplasia. American Urological Association. Available at:

http://www.auanet.org/guidelines/bph.cfm . Updated 2006.

10. Greco KA, McVary KT. The role of combination medical therapy in benign prostatic hyperplasia. Int J Impot Res . 2008 Dec;20 Suppl 3:S33-43.

11. Marberger M. Drug insight: 5-alpha-reductase inhibitors for the treatment of benign prostatic hyperplasia. Nat Clin

(7)

Pract Urol . 2006 Sep;3(9):495-503.

12. Prostate enlargement: Benign prostatic hyperplasia.

National Kidney Urologic Diseases Information Clearinghouse w e b s i t e . A v a i l a b l e a t : http://kidney.niddk.nih.gov/kudiseases/pubs/prostateenlargemen t/ .

13. Pygeum. EBSCO Natural and Alternative Treatments website.

Available at: http://www.ebscohost.com/healthLibrary/. Updated August 2011.

OTOİMMÜN HASTALIKLAR

Autoimmune disorders

Otoimmün hastalıklar vücudun kendi dokusuna saldırması sonucu ortaya çıkan hastalıklardır. 80 den fazla otoimmün hastalık vardır.

Otoimmün hastalıkların sebebi, sıklığı, risk faktörleri:

Normal immün sistem vücudu yabancı maddelerden, mikroplardan korumak amacıyla antikor denilen silahları yapar. Bu silahları lökositler aracılığıyla üretir ve kullanır. Antikorlar bakteriler, virüsler, toksik maddeler, kanser hücreleri, diğer cins canlı dokularına karşı üretilir. İmmün sistem tarafından üretilen antikorlar yabancı maddeleri ortadan kaldırır, onları zararsız hale getirir.

Otoimmün hastalıklarda immün sistem normal doku ile zararlı olanlar arasına ayrım yapamaz ve kendi dokusuna savaş açar, antikor üretir, dokusuna zarar verir, hastalığa sebep olur. Bu hastalıklara otoimmün hastalıklar denir.

(8)

Bu hiper sensitivite reaksiyonları alerjik reaksiyonlara benzer. Alerjik reaksiyonlarda vücut dışarıdan gelen ve görmemesi gereken maddeye aşırı reaksiyon verir. Otoimmün hastalıklarda da vücut görmemesi gereken kendi dokusuna aşırı reaksiyon vererek hastalığa yol açar.

Vücudun kendi dokusuna reaksiyon vermesini neyin başlattığı tam olarak bilinmemektedir. Bir teoriye göre bazı viral bakteriyel enfeksiyonlar otoimmün hastalıkları başlatmaktadır.

Bazı ilaçların hastalığı başlattığı da ileri sürülmüştür.

Otoimmün hastalıklar:

Birtakım dokulara savaş açarak vücutta o dokuların bulunduğu yerlerde iltihaplanmalara yol açar,

Bazı organların aşırı büyümesine yol açabilir, Organ fonksiyonunu ve çalışmasını bozabilir.

Otoimmün hastalıklar bir veya daha fazla organ ve sistemi tutabilir. Otoimmün hastalıklardan en çok etkilenen dokular:

Damarlar,

Konnektif dokular ( destek dokuları), Endokrin bezler;

Tiroid bezi, Pankreas, Eklemler,

Kaslar,

Kan hücreleri, Deri dir.

Bazı hastalarda aynı anda biden fazla otoimmün hastalık görülür. En sık görülen otoimmün hastalıklar:

Addison hastalığı ( böbrek üstü bezi yetmezliği), Celiak hastalığı ( Çölyak ),

Dermatomyozit,

Graves hastalığı (hipotiroidi), Hasimoto hastalığı ( hipertiroidi), Multipl skleroz,

(9)

Myastenia gravis, Pernisiyöz anemi, Reaktif artrit, Romatoid artrit, Sjogren sendromu,

Sistemik lupus eritematozus, Tip I diyabet.

Otoimmün hastalıkların belirtileri nelerdir?

Hastalığın çeşidine göre şikayetler farklılaşır. Genel olarak bütün otoimmün hastalıklarda

Halsizlik, Yorgunluk, Çabuk yorulma, Ateş,

Genel hastalık hali görülür.

Otoimmün hastalıklar nasıl teşhis edilir?

Hasta şikayetleri ve muayene bulguları teşhise yardımcı olur.

Kesin teşhis laboratuar incelemeleri ile konur.

Otoimmün hastalık şüphesinde aşağıdaki laboratuar testler istenir:

Anti Nükleer Antikor testleri ( ANA paneli ), Otoantikor testleri, ENA profili

Tam kan sayımı, CRP,

Sedimantasyon.

Otoimmün hastalıkların tedavisi:

Otoimmün hastalıkların tedavisinde amaç:

Şikayetlerin giderilmesi,

Otoimmün reaksiyonun dindirilmesi,

Vücut direncinin arttırılması hedeflenir.

(10)

Hastalığa ve şikayetlere yönelik tedavi planlanır.

Eksikliklerin yerine konması gerekir, tiroid hastalıklarında tiroid hormonu, diyabette insülin, vit B12 vb. kan tablosunu bozan otoimmün hastalıklar kan nakli gerektirebilir.

Kas eklem kemik hastalıklarına neden olan otoimmün hastalıklarda fizik tedavi gerekebilir.

Otoimmün hastalıkların tedavisinde kullanılan ilaçlar immün sistemi baskılamaya, reaksiyonu durdurmaya yönelik ilaçlardır.

Bu ilaçlara immün süpresif ilaçlar denir ve vücudun savunmasını da bozarlar. Bu amaçla en çok kullanılan ilaçlar kortizonlu ilaçlardır ( kortikosteroid ilaçlar ).

Otoimmün hastalıklar tehlikeli midir?

Otoimmün hastalıklar kendi kendine geçen geçici hastalıklar değillerdir. Birçok otoimmün hastalık kronik tir. Tedavi ile kaybolmaz kontrol altına alınırlar. Şikayetler zaman zaman alevlenebilir. Şikayetlerin artmaya başladığı alevlenme dönemleri vardır.

Otoimmün hastalığın çeşidine göre komplikasyonlar ortaya çıkar. Hem hastalık hem de tedavi amacıyla kullanılan ilaçlar komplikasyon ayol açabilir. Özellikle immün süpresif ilaçların neden olduğu enfeksiyonların tedavisi zor olabilir.

Otoimmün hastalıkları başlatan sebepler tam olarak bilinmemektedir. Hastalıklardan bilinen bir korunma yöntemi yoktur.

Referanslar:

1. Goronzy JJ, Weyand CM. The innate and adaptive immune systems. In: Goldman L, Ausiello D, eds. Cecil Medicine. 23rd ed. Philadelphia, Pa: Saunders Elsevier;2007: chap 42.

2. Siegel RM, Lipsky PE. Autoimmunity. In: Firestein GS, Budd RC, Harris Ed, et al, eds. Kelley’s Textbook of Rheumatology.

8th ed. Philadelphia, Pa: Saunders Elsevier; 2009:chap 15

(11)

OVER KANSERİ

Yumurtalık kanseri; Over tümörü;

Over hücrelerinden kaynaklanan kanserdir. Kadınlarda yumurtalıklara over denir. Over ler döllenme için gerekli yumurtaların hazırlandığı ve kadın hormonlarının kontrolünde çalışan bir organdır. Kadınlarda en sık görülen tümörlerden biridir. her 100 kadından biri over kanserinden ölmektedir.

Sinsi bir tümördür, teşhis konulduğunda hastaların % 70 inde hastalık ilerlemiştir. Bu nedenle düzenli muayene ve erken teşhisi çok önemlidir.

Over hücrelerinin kontrol dışı çoğalmaya başlaması sonucu ortaya çıkan over kanseri çevreye ve diğer uzak organlara yayılarak hastanın ölümüne neden olabilir. Over kanserleri hiçbir şikayete sebep olmadan büyük boyutlara ulaşabilirler.

Hastada hiçbir şikayete neden olmadan etrafa ve birçok organa yayılabilirler. Muayene sırasında kolayca fark edilmezler.

Teşhis edildiklerinde hastaların % 70 inde tümör büyümüş ve etrafa yayılmış olur. Şikayete neden olmadan büyümeleri ve teşhis edildiğinde yayılmış olmaları nedeniyle over tümörleri tehlikelidir.

Over kanserlerinin büyük kısmı epiteliyal kanserlerdir. %20 si Germ hücreli tümördür kalanı ise stromal hücrelidir ve hormon ürettiğinden şikayete neden olur.

Over kanseri neden olur?

Over kanserlerinin sebebi bilinmemektedir ancak aşağıda s a y ı l a n r i s k f a k t ö r l e r i o v e r k a n s e r i g e l i ş i m i n i arttırmaktadır.

Over kanseri riskini arttıran faktörler :

(12)

Ailede over kanseri hastası olması;

Özellikle anne, Kız kardeş,

Kız evlatta over kanseri olması, 50 yaş üstü,

Menstrual adet hikayesi:

İlk adet 12 yaşından önce ise, Çocuk doğurmamış,

İlk çocuğu 30 yaş üstünde doğurmuş, Geç menopoza girmiş ise,

Öz geçmişinde;

Meme tümörü,

Kolon tümörü hikayesi varsa;

Bazı genlerinde mutasyon var ise özellikle:

BRCA 1,

BRCA 2 gen mutasyonları taşıyor ise

5 yıldan uzun süre kesintisiz doğum kontrol hapı kullanıyor ise;

over kanseri gelişme riski diğer insanlardan yüksektir.

Over kanserinin belirtileri nelerdir?

Over kanserleri büyük boyutlara ulaşmadan pek bir şikayete neden olmaz. Over kanserleri hep ileri evrelerde şikayete neden olmaya başlarlar buda hastalığın tedavisini çok güçleştirir. Bu nedenle over kanserlerinin teşhisi düzenli jinekolojik muayene ve tetkiklere bağlıdır. Over kanserleri büyük boyutlara ulaşmaya başlayınca aşağıdaki şikayetlere neden olurlar:

Karında rahatsızlık hissi, karın ağrısı, Gaz,

Hazımsızlık,

Karında basınç, şişkinlik, gaz, geğirme hissi ve kramplar,

Karında su toplanması,

Bulantı, ishal, kabızlık, sık idrara gitme,

(13)

İştahsızlık,

Hafif bir yemekten sonra aşırı şişkinlik, doygunluk, Açıklanamayan kilo alma yada kilo verme,

Anormal vajinal kanama,

Tüylenme artışı, seste boğuklaşma ve kabalaşma, Akne, sivilce,

Adet düzensizliği yada adet kesilmesi.

Yukarıdaki şikayetler birçok başka sebebe de bağlı olabileceğinden kolayca geçiştirilir ve atlanır. Buda teşhisin gecikmesine ve over kanserinin daha da yayılmasına neden olur.

over kanseri teşhisi nasıl konur ?

Over kanserinin teşhisi muayene ve testler ile konur.

Jinekolojik muayene ve ultrason ile birlikte laboratuar testleri yapılır, kan alınarak yapılan bu testler erken teşhiste çok değerlidir. Şüphe var ise baryumlu barsak filmleri ve tomografi teşhise yardımcı olur.

Over kanserinde laboratuvar testleri:

CA – 125 kan testi ( over kanserinde yükselir ),

HE4 testi ( CA-125 ile birlikte kullanıldığında daha değerlidir ).

Bu iki basit kan testi over kanserinin erken teşhisinde çok değerlidir.

Over kanseri tedavisi:

Over kanserinin tedavisi kanserin cinsine ve yaygınlığına bağlı olarak değişir. Yayılmış tümörlerde tedavi şansı azalmaktadır. Epitelyal tümörlerin yaklaşık % 75 i teşhis edildiği anda ileri seviyede yayılmış haldedir. Çok ileri vakalara cerrahi yapılamaz.

Over kanseri tedavisinde cerrahi halen ilk basamakta dır.

Cerrahi yapılabilen hastalara ameliyat sonrası kemoterapi ve gerekir ise radyoterapi yapılır. Cerrahide amaç kanser kitlesini etrafındaki lenf bezleri ile birlikte çıkartmaktır.

(14)

Kemoterapide ise amaç cerrahi olarak alınamayan hücrelerin ilaçlar ile yok edilmesini sağlamaktır. Kemoterapi ilaçları kanser hücreleri ile birlikte birçok normal hücreyi de zedeler yada öldürür, bu nedenle çok yan etkiye neden olur. Radyo terapi kanser hücrelerini öldürmek ve kanser kitlesini küçültmek için kullanılan bir tedavi yöntemidir.

Over kanserinden korunma:

Over kanserinden korunmanın kesin bir yolu, yöntemi yoktur.

Bilinen en güvenli korunma yolu düzenli jinekolojik muayene ve testlerin yapılmasıdır. Over kanserlerinde erken teşhis hayat kurtarır. Özellikle üreme çağı dışında jinekolojik muayene çok önemlidir. Over kanseri risk faktörlerinden biri var ise düzenli jinekolojik muayene ve testlerinizi ihmal etmeyiniz.

Referanalar:

1. American Cancer Society http://www.cancer.org/

2. CancerCare

http://www.cancercare.org/

3. Gynecologic Cancer Foundation http://www.wcn.org/gcf/

4. National Cancer Institute National Institutes of Health http://www.cancer.gov/

5. Canadian Cancer Society http://www.cancer.ca/

6. The Society of Obstetricians and Gynaecologists of Canada http://www.sogc.org/

7. Ovarian cancer. National Cancer Institute, National I n s t i t u t e s o f H e a l t h ( N I H ) w e b s i t e . A v a i l a b l e a t : http://www.cancer.gov/ . June 10, 2008.

8. What is ovarian cancer? American Cancer Society website.

A v a i l a b l e a t :

http://www.cancer.org/docroot/CRI/content/CRI_2_2_1X_What_is_o

(15)

varian_cancer_33.asp?sitearea= . Updated February 6, 2008.

June 10, 2008.

9. 9/18/2009 DynaMed Systematic Literature Surveillance DynaMeds Systematic Literature Surveillance : FDA clears a test for ovarian cancer. US Food and Drug Administration w e b s i t e . A v a i l a b l e a t : http://www.fda.gov/NewsEvents/Newsroom/PressAnnouncements/ucm1 82057.htm . Published September 11, 2009. September 18, 2009

MENOPOZ

Hayatınızı kabusa çeviren, unutkanlık, uykusuzluk, depresyon, sinirlilik, halsizlik şikayetlerinin en büyük sebeplerinden biri menopozdur. İleri dönemde idrar kaçırma, kemik erimesi, hipertansiyona yol açar. Menopoz laboratuvar testleriyle kolayca teşhis edilen ve tedavisi olan bir hastalıktır.

Menopoz nedir?

Menopoz kadınlarda menses döneminin sona ermesidir. Menopoz hastalık değil fizyolojik bir olaydır. Ancak menopozda oluşan değişiklikler hayatı öyle derinden ve olumsuz etkiler ki bu durum pek çok şikayete ve yaşam kalitesinin bozulmasına neden olur. Bu yüzden menopoz olumsuz etkileri önlenmeye ve tedavi edilmeye çalışılan bir hastalık gibi kabul edilmektedir. 6 aydan daha fazla adet gecikmeleri mutlaka araştırılmalıdır.

Menopoza geçiş döneminde ,gebelik ve düzensiz kanamaya neden olan kötü huylu hastalıklar ayırt edilmelidir. Basit kan testleriyle (LH, FSH, E2) menopoz tanısı kolayca konur ve tedavide hemen başlanabilir. Menopoz kadın hayatının üçtebirlik dönemini oluşturur ve ortalama 45- 55 yaş civarında başlar. 40 yaştan önce menopoza girmek “erken menopoz ” olarak tanımlanır. Beslenme bozukluğu olan, sigara içen, vejeteryan,

(16)

zayıf kişilerde erken menopoz sık görülür. Ameliyatla rahim ve overlerin alınmasıyla da yapay menopoz oluşur. Östrojen in;

beyinde, iskelet sisteminde, kalp damar sisteminde ve kadınlık organları üzerinde uyarıcı ve koruyucu etkisi vardır.

Menopozla birlikte östrojen azalınca

Damar sertliği (ateroskleroz), hipertansiyon, kalp damar hastalıkları,

Uykusuzluk, sinirlilik, depresyon (ruhsal çöküntü), Unutkanlık, halsizlik, çabuk sinirlenme,

Kemik erimesi (osteoporoz), Ateş basması,terleme,çarpıntı Cinsel istekte (libido) azalma,

İdrar kaçırmaya kadar varan idrar yollarında zayıflama, Cinsel organlarda çekilme (atrofi), kuruluk, ağrılı ilişki, ortaya çıkmaktadır.

Tedavi ile menopoza ait tüm olumsuz değişiklikler ve hastalıklar kolaylıkla önlenebilmekte veya en aza indirilebilmektedir .

Menopoz tanı ve tedavisi nasıl olmalıdır?

Menopozda erken tanı ve erken tedavi birçok şikayetin ve hastalık riskinin önlenmesinde ilk adımdır. Menopoz tanısı basit kan testleriyle kolayca yapılır. Menopozda en çok tercih edilen tedavi yöntemi hormon tedavisidir. Hormon tedavisinin faydalı tarafı menopoza bağlı hemen tüm şikayetleri engellemesi, zararlı tarafı ise riskli kişilerde uzun süre kullanıldığında meme kanseri riskini arttırması ve kalp damar hastalıkları riskini azaltmaması dır.

MENOPOZ BİR HASTALIK DEĞİLDİR.

KADIN HAYATININ ÜÇTE BİRLİK DÖNEMİ MENOPOZDA GEÇER, MENOPOZ DÖNEMİ BİRÇOK ŞİKAYETİ DE BERABERİNDE GETİRİR,

BASİT KAN TESTLERİYLE ERKEN TEŞHİS VE TEDAVİ BİRÇOK ŞİKAYETİ VE RİSKİ ENGELLER,

MENOPOZ ŞİKAYETLERİ VE RİSKLER HORMON VEYA DİĞER

(17)

İLAÇLARLA ÖNLENEBİLİR,

HORMON TEDAVİSİ UYGUN KİŞİLERE KONTROL ALTINDA UZUN SÜRE VERİLEBİLİR

MENOPOZ TEDAVİSİ HER KİŞİYE ÖZELDİR

HİPOTİROİDİ

Hashimoto Tiroiditi; Hipo aktif Tiroid; Tiroid Hormon Azlığı;

Hipotiroidi tiroid hormonlarının azlığına bağlı hastalıktır.

Tiroid bezi yeterli hormon salgılayamaz. Tiroid hormonları boyun ön tarafına bulunan tiroid bezinden salgılanır ve metabolizmayı kontrol eder. Tiroid hormonlarının azalmasına neden olan en sık hastalık Hashimoto hastalığıdır. Hashimoto hastalığı tiroid bezinin iltihabıdır, vücut kendi dokusuna savaş açar, tiroid bezi hormon üretemez hale gelir ve hipotiroidi ortaya çıkar.

Hipotiroidi neden olur?

Hashimoto hastalığı,

İdiopatik tiroid atrofisi ( sebebi bilinmeyen bir şekilde tiroid bezi çalışmayı durdurur) ,

İyot eksikliği: tiroid hormonları iyot ile yapılır iyot eksikliğinde hormonlar yapılamaz ve hipotiroidi olur.

Günümüzde tuzlara iyot katıldığından nadir görülür,

Subakut tiroidit: viral enfeksiyonları takiben ortaya çıkan tiroid iltihabıdır,

Tıbbi tedavilere bağlı hipotiroidi: boyun bölgesinin ışınlanması yada tiroid bezinin cerrahi olarak

(18)

çıkarılması yada radyoaktif iyot tedavisi sonrası tiroid bezi çalışmaz ve hipotiroidi ortaya çıkar.

İlaçlara bağlı hipotiroidi: bazı ilaçlar ( lityum, iyot, alfa interferon, tioüre, amiodaron, interlökinler vb. ) tiroid bezinin çalışmasını durdurur ve hipotiroidi yapar.

Hipofiz bezi kanseri,

Tiroid kanseri ve tiroid enfeksiyonlarına bağlı hormon yetmezlikleri görülebilir.

Hipotiroidi kimlerde görülür?

Tiroid hormon azlığı herkezde ve her yaşta ortaya çıkabilir.

En tehlikeli olanı doğumsal tiroid azlığıdır, zamanında tedavi edilmezse ağır zeka geriliği ve gelişme geriliğine sebep olur.

İleri yaşlarda ortaya çıkan tiroid azlığı en sık

Yaş: hipotiroid ileri yaşlarda özellikle 65 yaş üstünde sık görülür,

Cins: hipotiroidi kadınlarda erkeklerden daha sıktır, Multiglandular otoimmun hastalıklar ile birlikte sık görülür yani diyabet ve diğer hormon hastalıkları ile sık görülür,

Ailede hipotiroidi olan kişilerde sık görülür,

Diğer otoimmün hastalıklar ile birlikte sık görülür özellikle

Pernisiyöz anemi, Tip 1 diyabet,

Paratiroid bezi hastalıkları, Romatoid artrit,

Lupus ile birlikte tiroid hormon azlığı sık görülür.

Hipotiroidi belirtileri nelerdir?

Hipotiroidi şikayetleri yıllar içinde yerleştiğinden tanı koymak zordur. En sık görülen şikayetler:

Halsizlik,

(19)

Çabuk yorulma, Takatsizlik,

Sürekli oturma yatma isteği, Depresif ruh hali,

Sabah yorgun kalkma, Gün içinde uyuklama, Ödemli yüz,

Ciltte kuruluk,

Saç dökülmesi, saçlarda zayıflık ve kırılma, El ve ayaklarda şişme,

Soğuğa tahammülsüzlük yazın bile hırka giyme, Kilo alma,

Kabızlık,

Sürekli ağrı hissi,

Hafıza kaybı, hatırlama güçlüğü, unutkanlık, Konsantrasyon güçlüğü,

Sinirli, kavgacı hal, Görme bozukluğu,

Kısırlık ( hipotiroidi her iki cinste de önemli kısırlık sebebidir),

Adet düzensizliği.

Hormon azlığı devam ederse Kalp ritminde yavaşlama, Soluk almada güçlük, Vücut ısısında düşme,

Koma yada komaya benzer derin uyku hali, görülebilir.

Hipotiroidi tanısı nasıl konur:

Hastanın şikayetleri ve muayene bulguları teşhise yardımcıdır ancak kesin teşhis laboratuar testleri ile konur. Hipotiroid idüşünülen her hastadan aşağıdki testler istenmelidir:

TSH ( Tiroid Stimulan Hormon), T3 ( Triiodotrionin),

T4 (Tetraiodotrionin), Free T3,

(20)

Free T4,

Tiroid otoantikorları Anti TG

Anti TPO.

Tiroid sintigrafisi ve tiroid ultrasonu ayırıcı tanıda yardımcı olur.

Hipotiroidi nasıl tedavi edilir?

Tiroid hormonu saf olarak üretilmekte ve hastaların tedavisinde kullanılmaktadır. Hashimoto hastalığının erken dönemlerinde spesifik bir tedavi yoktur. Ancak hastaların neredeyse tamamnında hipotiroidi gelişir. Hipotiroidi tedavisinde levotiroksin yada triiodotrionin ile eksik olan T3, T4 hormonu yerine konarak tedavi sağlanır.

Korunma:

Hipotiroididen korunmak için sıklıkla tiroid testleri yapılmalıdır. Özellikle her doğan bebek için doğumda topuktan kan alıp tirpoid hormonuna bakmak yasal bir zorunluluktur.

Ayrıca

50 yaşından itibaren her 5 yılda bir, Eğer

Tip 1 diyabet, Kısırlık ve

Bazı ilaçları kullananların hipotiroidi açısından sık sık test edilmeleri gereklidir.

Referanslar:

1. The American Thyroid Association http://www.thyroid.org/

2. Womens Health.gov http://womenshealth.gov/

3. Canadian Institute for Health http://www.cihi.ca/

4. Thyroid Foundation of Canada

(21)

http://www.thyroid.ca/

5. American Association of Clinical Endocrinologists. AACE medical guidelines for clinical practice for the evaluation and treatment of hyperthyroidism and hypothyroidism. Endocrine Practice . 2002;8:457-469.

6. Braunwald E. Harrisons Principles of Internal Medicine.

15th ed. New York, NY: McGraw Hill; 2001.

7. Escobar-Morreale HF, Botella-Carretero JI, Escobar del Rey F, et al. Treatment of hypothyroidism with combinations of levothyroxine plus liothyronine. J Clin Endocrinol Metab . 2005;90:4946-4954.

8. Hypothyroidism. EBSCO DynaMed website. Available at:

http://www.ebscohost.com/dynamed/what.php . Updated June 2008.

Accessed July 7, 2008

9. Roberts CG, Ladenson PW. Hypothyroidism. Lancet . 2004;363:793-803.

10. Surks MI, Ortiz E, Daniels GH, et al. Subclinical thyroid disease: scientific review and guidelines for diagnosis and management JAMA . 2004;291:228-238

HİPERTİROİDİ

Graves Hastalığı; Tiroid bezinin fazla çalışması;

Over aktif Tiroid;

Hipertiroidi tiroid bezinin fazla çalışması ve fazla hormon salgılaması sonucu ortaya çıkan tablodur. Tiroid bezi kelebek şeklinde ve boyun ön tarafında yer alan bir organdır ve Tiroid hormonları salgılar. Tiroid hormonları yani T3 ve T4 hormonu metabolizmayı kontrol eden en önemli hormonlardır.

Tiroid hormonları:

(22)

Kilonuz,

Günde kaç kalori yaktığınız, Kendinizi nasıl hissettiğiniz, Vücut ısınız,

Ruh haliniz,

Kalp, mide, bağırdak ve sinir sisteminizin çalışmasını doğrudan etkiler.

Tiroid hormonunun fazla çalışması kalbin hem hızlı hem daha güçlü atmasına, çarpıntıya neden olur.

Hipertiroidi neden olur?

Tiroid hormonlarının artması birçok sebebe bağlı olabilir:

Tiroid hormonunun artmasına neden olan hastalıkların başında Graves hastalığı gelir. Graves hastalığı:

vücudun kendi Tiroid bezine karşı savaş açması ve yaptığı antikorların hormon salgılatmasına bağlıdır.

Tiroid nodülleri:

Toksik nodüler guatr: tiroidin bir bölgesinde aşırı çalışan ve hormon üreten nodül olması ( buna s ı c a k n o d ü l d e n i r v e s ı c a k n o d ü l l e r kanserleşebilir),

Toksik multinodüler guatr: Tiroid bezinin içi yüzlerce küçük hormon üreten nodülle doludur.

Tiroid iltihapları:

Otoimmün tiroidit: vücudun Tiroid bezine savaş açması sonucu ortaya çıkan Tiroid iltihabıdır ilk başta hipertiroidi olur daha sonra Tiroid hormonları azalır ve hipotiroidi olur.

Subakut tiroidit: Tiroid bezinin iltihabıdır, ileride hormon azlığına ve hipotiroidiye neden olur.

Fazla tiroid ilacı kullanmak,

Tiroid hormonu salgılatan tümörler,

İyot içeren ilaçlar, maddeler içmek hipertiroidi ye neden olur.

(23)

Hipertiroidi kimlerde görülür?

Hipertiroidi her yaşta ve her cinste ortaya çıkabilir.

Özellikle çocuk yaşta büyüme gelişme ve zeka gelişmesini çok etkiler, okul başarısını bozan en önemli sebeplerdendir. Ruh sağlığını çok etkilediğinden, birçok psikolojik problemin altından tiroid hastalıkları çıkar. Çocuk yaştan itibaren tiroid hormonlarına bakılmalıdır.

Aşağıdaki faktörler hipertiroidi görülme şansını arttırır:

Boyun bölgesine röntgen ışınları almak,

Cins: hipertiroidi kadınlarda daha sık görülür, 8 kadından birinde görülür,

Yaş: hipertiroidi en sık 20-40 yaşları arasında görülür,

Hamilelik: doğum sonrası hipertiroidi ve daha sonra hipotiroidi atakları sık görülür,

Ailede tiroid hastalıkları ve Graves hastalığı olması riski arttırır,

Bazı viral enfeksiyonlar, Sigara içmek,

Hipertiroidi ne şikayetlere sebep olur?

Hipertiroidi şikayetleri yavaş yavaş ve zaman içinde geliştiğinden kolay fark edilmez. Şikayetler genellikle stres, iş sıkıntısı, ailevi sebepler vb. durumlara bağlanır. Teşhis genellikle başka nedenlerle yapılan araştırmalarda ortaya çıkar. Tiroid hormonlarının artmasına bağlı olarak en sık görülen şikayetler şunlardır:

Açıklanamayan kilo kaybı, yada tam tersine aşırı iştah ve kilo alma,

Çarpıntı,

Sık tuvalete çıkma, bazen ishal şeklinde olabilir, Huzursuzluk,

Titreme,

Aşırı yorgunluk ve gün içinde çabuk yorulma, uyuklama,

(24)

Yorgun kalkma,

Cinsel istekte artma yada azalma,

Kaslarda zayıflık ve erime, özellikle yaşlılarda çok olur,

Sıcağa tahammülsüzlük, Aşırı terleme,

Tiroid bezinde büyüme (Guatr)

Aşırı sinirlilik yada çabuk sinirlenme, kavgacı ruh hali, geçimsizlik,

Çocuklarda konsantrasyon bozukluğu, dikkat dağınıklığı, huzursuzluk, geçimsizlik sık görülür,

Bacaklarda kızarıklık şişlik, Nefes darlığı,

Adet düzensizliği,

Göz şikayetleri ( Oftalmopleji):

Egzoftalmi: Gözlerde öne doğru çıkma, tek yada her iki gözde birden olabilir, sigara içenlerde daha sık görülür,

Göz kuruluğu,

Gözlerde kızarıklık ( sıklıkla başka sebeplere bağlanır ),

Çift görme,

Yaşlılarda kalp yetmezliği, aritmi sık görülen şikayetlerdir.

Hipertiroidi tanısı nasıl konur?

Şikayetleriniz ve muayene bulguları hipertiroidi tanısı koymakta yardımcıdır, Muayenede :

Tiroid bezinin büyük olması (Guatr), Tiroid bezi içinde nodül olması, Hızlı nabız,

Derinin sıcak ve nemli olması,

Gözlerde büyüme ( egzoftalmi yada oftalmopleji), Reflekslerde aşırı canlılık,

Kol ve bacaklarda güç kaybı, Bacaklarda kızarıklık ve ödem,

(25)

hipertiroidi bulgularıdır ancak kesin tanı laboratuar testleri ile konur.

Laboratuar testleri:

Hipertiroidi düşünülen hastadan aşağıdaki kan testleri istenir:

TSH

T3, T4, Free T3, Free T4,

TSH reseptör antikorları ( TRAb) Anti Tiroid antikorları

Anti TPO Anti TG

Tiroid sintigrafisi ve Tiroid ultrasonu : Graves ve diğer sebepleri birbirinden ayırmak için, nodülleri tespit için kullanılır.

Hipertiroidi tedavisi:

Hipertiroidi tedavisi sebebe yöneliktir. Tedavide anti tiroid ilaçlar ile tiroid bezinin fazla çalışması durdurulmaya çalışılır. Bu konuda en sık kullanılan ilaçlar propiltiouracil ve metimazol dür. Tüm bu ilaçlar karaciğere zarar verebilir, döküntü, ateş ve eklem ağrıları yapabilir, kan hücrelerinin yapımını bozabilir. Ancak birçok hipertiroidi vakasında iyileşme sağlar ve hastalığın durdurulmasında başarıyla kullanılırlar.

Ayrıca kalp çarpıntıları,aritmi şikayetlerini azaltmak için betablokör ilaçlar kullanılır.

Radyoaktif iyot tedavisi:

Birçok hipertiroidi vakasında başarıyla kullanılan bir tedavi yöntemidir. Büyük oranda kalıcı düzelme sağlar. Toksik nodüler guatr için en uygun tedavidir. Radyoaktif iyot ağız yoluyla içirilir. İçindeki radyoaktif iyot Tiroid dokusunda birikerek dokuyu susturur. Dokunun büyük kısmını harap ederek yok olmasına neden olur. Radyoaktif iyot günler içinde idrarla atılır ve radyoaktivitesini kaybederek zararsız hale gelir. Bu

(26)

tedavi süresince hasta bir odada yalnız kalmak zorundadır.

Radyoaktif iyot tedavisinden sonra hastalar dışarıdan Tiroid hormonu alırlar.

Cerrahi tedavi:

Fazla hormon yapılmasını durdurmak amacıyla Tiroid bezinin cerrahi olarak çıkartılmasıdır. İlaç ve diğer tedavi yöntemleri fayda etmez ise seçilen tedavi yoludur. Paratiroid bezi ( kalsiyum metabolizmasına bakan hormon ) ve ses tellerinin de kesilmesi tehlikesi vardır. Cerrahi olarak tam çıkaramamak riski vardır.

Hipertiroidi hastalarında gözleri koruma:

Eğer hipertiroidi hastalığı ile birlikte göz problemleriniz de var ise mutlaka gözlerinizi koruyunuz:

Uyku öncesi göz koruyucu krem, Gün içinde yapay göz damlası,

Mutlaka kaliteli UVA+B güneş gözlüğü kullanın.

Eğer hipertiroidi ile ilgili herhangi bir şikayetiniz var ise mutlaka basit bir kan testi ile tarama yaptırın.

Özellikle çocuklarda büyüme gelişme ve okul başarısını çok etkilediğinden çocuklara sıklıkla Tiroid ölçümü yapılmalıdır.

Tiroid hastalıklarından korunmanın özel bir yolu yoktur.

Referanslar:

1. The American Thyroid Association http://www.thyroid.org/

2. National Graves Disease Foundation http://www.ngdf.org/

3. Health Canada

http://www.hc-sc.gc.ca/index_e.html/

4. Thyroid Foundation of Canada http://www.thyroid.ca/

5. American Association of Clinical Endocrinologists. Medical guidelines for clinical practice for the evaluation and treatment of hyperthyroidism and hypothyroidism. Endocrine

(27)

Practice . 2002;8:457-469.

6. American Association of Clinical Endocrinologists website.

at: http://www.aace.com/ .

7 . G r a v e s d i s e a s e . E B S C O D y n a M e d w e b s i t e . : http://www.ebscohost.com/dynamed/what.php . Updated June 2008.

8. Reducing your risk of hyperthyroidism. EBSCO Health Library w e b s i t e .

http://www.ebscohost.com/thisTopic.php?marketID=15topicID=81 . Updated May 2007.

9. Shomon M. Frequently asked questions on Graves disease &

h y p e r t h y r o i d i s m . T h y r o i d - I n f o w e b s i t e . http://www.thyroid-info.com/articles/hyperthyroidism-faq.htm . Updated July 2008.

1 0 . S u b c l i n i c a l h y p e r t h y r o i d i s m . N E n g l J M e d . 2001;345:512-516.

11. Van Geest RJ, Sa sim IV, Koppeschaar HP, et al.

Methylprednisolone pulse therapy for patients with moderately severe Graves orbitopathy: a prospective, randomized, placebo- controlled study. Eur J Endocrinol. 2008;148:229-237.

1 2 . W e e t m a n A P . G r a v e s d i s e a s e . N E n g l J M e d . 2000;343:1236-1248.

13. Woeber K. Update on the management of hyperthyroidism and hypothyroidism. Arch Intern Med . 2000;160:1067-1071.

14. 1/30/2009 DynaMeds Systematic Literature Surveillance http://www.ebscohost.com/dynamed/what.php : Nyirenda MJ, Taylor PN, Stoddart M, Beckett GJ, Toft AD. Thyroid- stimulating hormone-receptor antibody and thyroid hormone concentrations in smokers vs nonsmokers with Graves disease treated with carbimazole. JAMA. 2009;301:162-164.

15. 7/6/2009 DynaMeds Systematic Literature Surveillance http://www.ebscohost.com/dynamed/what.php

(28)

CUSHİNG SENDROMU

Cushing Hastalığı; Cushing Sendromu; Hiper Kortizolizm;

Cushing kortizol hormonunun artması sonucu ortaya çıkan bir hastalıktır. Vücutta böbrek üstü bezlerinden üretilir ve stres ve enfeksiyonlarla mücadelede vücuda yardımcı olur.

Cushing sendromunun en büyük sebebi dışarıdan verilen kortizon hormonudur.

Cushing sendromu neden olur?

Hastalık kortizol hormonuna uzun süre ve yüksek dozda maruz kalmak sonucu ortaya çıkar.

Dışarıdan uzun süre kortizon yada prednizolon gibi steroid hormonların verilmesi,

Böbrek üstü bezlerinin tümörü ve aşırı kortizol üretmesi,

Hipofiz bezi tümörü ve böbrek üstü bezlerinden aşırı kortizol ürettirmesi ( hipofiz bezi adenomlarına bağlı olursa bu duruma Cushing hastalığı denir,

Nadiren akciğer, tiroit, böbrek, pankreas, timüs tümörleri Cushing sendromuna yol açar.

Cushing sendromu kimlerde görülür?

Hastalık herkezde ve her yaşta ortaya çıkabilir. En sık:

• Kortikosteroid içeren ilaçları uzun süre yüksek dozda kullananlarda,

• 20 – 50 yaş arası insanlarda,

• Daha çok kadınlarda ortaya çıkar.

Cushing hastalığının belirtileri nelerdir?

Hastalık birçok metabolizma bozukluğuna yol açar. En sık görülen belirtiler:

(29)

Kilo alma,

Özellikle üst vücutta ve yüzde kilo alma, Yuvarlak yüz ( ay dede yüzü ),

Deri değişiklikleri, Deride esmerleşme, Mor çatlaklar, Kolay morarma, Kıllanma,

Adet düzensizlikleri, adet atlama, Kısırlık,

Cinsel istekte azalma, Yüksek tansiyon,

Su tutulması, genel ödem, Kan şekerinde artma, diyabet,

Aşırı yorgunluk, halsizlik, çabuk yorulma, Kişilik değişiklikleri, çabuk kızma, ağlama, Kas güçsüzlüğü,

Osteoporoz, kemik erimesi, kolay kırılma, zor iyileşme, Çocuklarda iskelet gelişiminde, büyüme ve gelişmede gerilik, zeka gelişiminde yavaşlama,

Aşırı susama, Sık idrara gitme, Psikoz,

Bel ağrıları,

Sık enfeksiyon hastalıkları görülür.

Cushing teşhisi:

Hastanın şikayetleri ve muayene bulguları teşhise yardımcı olur. Kullanılan ilaçların detaylı olarak söylenmesi önemlidir.

Kortizol seviyesi testleri yapılır:

24 – saatlik idrarda serbest kortizol: vücuttaki kortizol miktarını gösterir. Birkaç kez yapılıp ortalamasının alınması daha doğru sonuç verir.

Sabah kortizolu: sabah 8 de alınan kan örneğinde

(30)

kortizol miktarıdır.

Deksametazon süpresyon testi: kortizolun kaynağını tespit etmekte kullanılan testlerdir.

Kortizol kaynağını tespit etmek amacıyla:

ACTH seviyesi,

ACTH stimulasyon testi,

Yüksek doz deksametazon supresyon testleri yapılır.

Görüntüleme testleri:

Hipofiz bezi ve böbrek üstü bezlerinin görüntülenmesi adenomların tespiti için önemlidir. Bu adenomlar hipofiz bezinde milimetrik boyutlarda olabilir.

MR , CT tomografi yada direk grafiler ile inceleme yapılabilir.

Cushing tedavisi:

Cushing sendromunun tedavisi sebebe yöneliktir.

Dışarıdan alınan steroid ilaçlara bağlı Cushing hastalıklarında ilacın azaltılması, kesilmesi yada alternatif tedavi seçenekleri araştırılır,

Hipofiz tümörüne bağlı ise tümör çıkarılır yada radyo terapi ile faaliyeti durdurulur,

Adrenal tümör ise böbrek üstü bezlerinin tamamı yada bir kısmı çıkarılarak tedavi sağlanabilir.

Kortizol üretimini bloke eden ilaç tedavileri verilebilir.

Cushing hastalığından korunmak mümkünmü?

Cushing hastalığı birçok faktöre bağlı olarak ortaya çıkabilir. Kortizonlu ilaçların doktor kontrolü dışında kullanılmaması gerekir.

Referanslar:

1. American Academy of Family Physicians

(31)

http://familydoctor.org/

2. Cushing’s Support and Research Foundation http://www.CSRF.net/

3. Canadian Family Physician http://www.cfpc.ca/

4. Health Canada

http://www.hc-sc.gc.ca/index_e.html

5. Arnaldi G, Angeli A, Atkinson AB, Bertagna X, et al.

Diagnosis and complications of Cushing’s syndrome: a consensus statement. J Clin Endocrinolo Metabo . 2003;88:5593-5602.

6. Cushing’s Syndrome. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases website. Available at:

http://www.niddk.nih.gov/health/endo/pubs/cushings/cushings.ht m . Updated July 2008. Accessed July 8, 2009.

7. Diez JJ, Iglesias P. Pharmacological therapy of Cushing’s syndrome: drugs and indications. Mini Rev Med Chem . 2007;7(5):467-480.

8. Fauci AS, Braunwald E, Isselbacher KJ, et al. Harrison’s Principles of Internal Medicine . 14th ed. New York, NY: The McGraw-Hill Companies; 2000.

9. Kirk LF Jr, Hash RB, Katner HP, Jones T. Cushing’s disease:

clinical manifestations and diagnostic evaluation. Am Fam Physician . 2000;62(5):1119-1127, 1133-1134.

10. Tritos NA, Biller BM, Swearingen B; Medscape. Management of Cushing disease. Nat Rev Endocrinol . 2011;7(5):279-289.

11. Makras P, Toloumis G, Papadoglas D, et al. The diagnosis and differential diagnosis of endogenous Cushing’s syndrome.

Hormones . 2006;5:231-250.

12. Yaneva M, Mosnier-Pudar H, Dugue MA, et al. Midnight salivary cortisol for the initial diagnosis of Cushing’s syndrome of various causes. J Clin Endocrinol Metab . 2004;89(7):3345-3351

(32)

AMENORE

Adet Yokluğu; Adet Kesilmesi; Menstruasyon un Kesilmesi; Adetlerin Durması;

Genç kızlarda menstruasyon 9 ila 18 yaş arasında başlar. 12 yaş averaj yaşıdır ve birçoğu bu yaşta başlar. Adetin olmamasına amenore denir.

Menstruasyon ( adet ) nedir?

Yani adet dönemi her ay uterusun içinin gebelik için hazırlanıp yenilendiği dönemdir. Bu dönemde uterus içi vajinadan dışarı atılır, 2- 5 günlük bu dönemden sonra uterus tekrar gebelik için iç yüzeyini hazırlar. Bir ay içinde gebe kalmaz ise iç yüzeyi eskir ve uterus tekrar menstruasyon dönemine girerek iç yüzeyini atar ve yenisini hazırlar.

Doğurganlık çağı boyunca bu işlem devam eder ve menopoz dönemine kadar sürer. Menopoz ile birlikte uterus artık gebelik için hazırlanmayı bırakır ve adet dönemleri kesilir.

Amenore ne demek?:

Menstrual adetlerin kesilmesi demektir.

Primer amenore:

Yeterli olgunluğa erişemediği için adetlerin başlamamasıdır.

Normalde genç kızlarda adet 16 yaş civarında başlamaz ise buna primer amenore denir. Bu durumda muayene ve gerekirse tedavi yapılmalıdır. Bazı doğumsal anormallikler, kromozom anormallikleri, hormonal bozukluklar, uterus, vajina yokluğu ve üreme organlarının gelişemediği durumlarda adet görülmez.

Buna Primer amenore denir. Önemli ve incelenmesi gereken bir durumdur.

(33)

Sekonder amenore:

Normal giden adetlerin kesilmesi demektir. En az 3 ve daha fazla adet döneminin atlanması anlamına gelir. Kadınların % 2 ila 5 inde yaşamları boyunca amenore şikayeti görülür.

Sekonder amenore yani düzenli adetlerin kesilmesinin en sık sebebi gebeliktir. Gebelik dönemi boyunca adetler kesilir. Bu normal bir durumdur. Ancak gebe olmayan kadınlarda adetlerin kesilmesi birçok sebebe bağlı olabilir. En sık görülen sebepler:

Tiroid hastalıkları, Hipofiz bezi tümörleri, Prolaktinoma,

Ani kilo değişiklikleri, Obezite,

Aşırı zayıflık;

Özellikle çok sıkı diyetler, Yeme bozuklukları,

Kusma alışkanlığı ( Blumia ), Anoreksiya,

Aşırı egzersiz programları, ( olimpiyat sporcuları, atletler, maraton koşucuları, jimlastikciler vb: ),

Kötü ve dengesiz beslenme, Bazı hastalıklar;

Cushing hastalığı, Kistik fibroz,

Polikistik Over Sendromu,

Psikolojik stres ( hormonal dengesizliğe ve amenoreye neden olur),

İlaçlar:

Depresyon ilaçları, Kemoterapi ilaçları, Kortizon ve

Bazı kontraseptif ( gebelik önleyici ) ilaçlar, Uterus hasarı yapan sebepler adetlerin kesilmesine neden olur.

(34)

Gebelik dışında üreme döneminde adet kesilmesi mutlaka araştırılmalıdır.

Amenore için risk faktörleri ve riskli davranışlar nelerdir:

Tedavi edilmeyen tiroid hastalıkları, Tedavi edilmeyen prolaktinoma hastalığı, Yeterli kalori alınmadan yapılan diyetler, Aşırı egzersiz,

Aşırı stres ve depresyon kadınlarda amenoreye neden olmaktadır.

Amenore şikayetleri nelerdir:

Primer amenore 16 yaş üstü genç kızlarda adet görülmemesi durumudur.

Sekonder amenore ise normal bir kadında en az 3 adet atlanması durumudur. Sekonder amenorenin en büyük sebebi gebeliktir.

Gebelik dışındaki sebeplerin araştırılması gerekir.

Amenore teşhisi:

Hastanın şikayetleri ve muayene bulguları teşhise yardımcı olur. Amenore şikayeti ile gelen hastalara aşağıdaki incelemelerin yapılması gerekebilir:

Gebelik testi,

Kan hormon düzeyleri;

LH ( Luteinizan Hormon),

FSH ( Follikül Stimülan Hormon), E2 (Estradiol),

Prolaktin, Ultrason

Kromozom testleri ( anormallik varsa ), İdrar testi,

Progestin testi: 7 – 10 gün verilen progesteron adeti

(35)

başlatırsa amenore estrojen eksikliğindendir.

Beyin tomografisi: hipofiz tümörü araştırması için,

Amenore tedavisi:

Amenore tedavisi sebebe yönelik yapılır.

Doğumsal anormalliklere bağlı primer amenore vakalarının bir kısmı ameliyat ile düzeltilebilir.

Hipofiz tümörlerine bağlı amenoreler, ilaç, operasyon ve radyo terapi ile tedavi edilebilirler,

Hormon düzensizliklerine bağlı amenore ler hormon replasmanı ve doğum kontrol hapları ile düzelebilir,

Kilo problemlerine bağlı amenore düzenli beslenme ve kilo kontrolu ile düzelebilir,

Aşırı 3 egzersize bağlı adet kesilmeleri genellikle aşırı egzersiz bırakılınca normale girer,

İlaçlara bağlı adet kesilmelerinin bir kısmı ilaçlar bırakılınca düzelir,

Stres ve depresyon kaynaklı amenoreler tedavi ile düzelirler,

Tiroid hastalıkları, Cushing ve prolaktinoma ya bağlı amenoreler hastalık tedavi edilince düzelir.

Amenore önemli bir metabolik sinyaldir. 16 yaşında adet görmemek ve normal bir kadında hamilelik dışında 3 ay adet görmemek önemli ve araştırılması gereken bir durumdur.

Referanslar:

1. The American Congress of Obstetricians and Gynecologists http://www.acog.org/publications/patient_education/

2. National Womens Health Information Center http://www.womenshealth.gov/

3. United States National Library of Medicine http://www.nlm.nih.gov/

4. Health Canada

http://www.hc-sc.gc.ca/index-eng.php/

5. The Society of Obstetricians and Gynaecologists of Canada

(36)

(SOGC)

http://www.sogc.org/index_e.asp/

6. Amenorrhea. Epigee Womens Health website.

A v a i l a b l e a t :

http://www.epigee.org/menstruation/amenorrhea.html. Accessed September 14, 2006.

7. Amenorrhea: What you should know. American Academy of F a m i l y P h y s i c i a n s w e b s i t e . A v a i l a b l e a t : http://familydoctor.org/885.xml. Accessed September 14, 2006.

8. Laufer, MR, Floor, AE, Parsons, KE, et al. Hormone testing in women with adult-onset amenorrhea. Gynecol Obstet Invest . 1995; 40:200.

9. Perkins, RB, Hall, JE, Martin, KA. Neuroendocrine abnormalities in hypothalamic amenorrhea: spectrum, stability, and response to neurotransmitter modulation. J Clin Endocrinol Metab . 1999; 84:1905.

10. Reindollar, RH, Novak, M, Tho, SP, McDonough, PG. Adult- onset amenorrhea: a study of 262 patients. Am J Obstet Gynecol . 1986; 155:53

T3, T4 (Tri İodo Trionin ve Tetra İodo Trionin)

İki tane troid hormonu vardır (Tri İodo Trionin ve Tetra İodo Trionin) T 3 ve T4; Tiroid hormonları boyun ön kısmında yer alan tiroid bezinden salgılanır ve tüm vücudun metabolizmasını düzenler. Tiroid hormonları vücudumuzun gaz pedalı gibidir.

Tiroid hormonu olmadan hücreler şekeri tam olarak kullanamaz.

Metabolizma yavaşlar , hücreler çalışamaz, büyüme gelişme ve zeka geriliği olur. Tiroid hormonu fazlalığında ise aşırı bir

(37)

şeker kullanımı vardır. Tiroid hormonu vücudumuzun normal çalışması büyüme, gelişme ve zeka için son derece gereklidir.

Bu hormonlar kanda kısmen proteinlere bağlı kısmen de serbest halde dolaşırlar serbest olanlara Free T3 ve Free T4 ( kısaca FT3, FT4 ) denir

T3 ve T4 için normal Değer:

T3 (Triiyodotrinin): 0.9 – 2.5nmol/L FT3: 4 – 8.3 pmol/L

T4 (Total Tiroksin): 60-120 nmol/L

T3 ve T4 ü arttıran sebepler:

Tiroid bezinide adenom, Diffüz guatr,

Beyinde TSH salgılayan adenom, Tiroid bezinin iltihapları, TSH salgılayan diğer tümörler, Dışarıdan T3 verilmesi

T3 ve T4 ü azaltan sebepler:

Tiroid bezinin çalışamaması, Radyasyon,

Tiroid bezinin iltihapları, Hormonal yetmezlik sendromları

Şekil

Updating...

Referanslar

Updating...

Benzer konular :