HEKSOZLAR VE TÜREVLERİ HEKSOZLAR VE TÜREVLERİ

(1)

► GLUCOSUM (TF) GLUKOZ, DEXTROSUM, GLUCOSUM (TF) GLUKOZ, DEXTROSUM, CC₆₆HH₁₂₁₂OO₆₆.H.H₂₂OO

► BİTKİLERDE ÜZÜM VE DİĞER MEYVELERDE DOĞAL BİTKİLERDE ÜZÜM VE DİĞER MEYVELERDE DOĞAL OLARAK BULUNUR

OLARAK BULUNUR

► SUSUZ OLANI “GLUCOSUM ANHYDRICUM” SUSUZ OLANI “GLUCOSUM ANHYDRICUM”

OFFISINAL KABUL EDİLİR.

► VITIS VINIFERA (VITACEAE) %20-30 ORANDA VITIS VINIFERA (VITACEAE) %20-30 ORANDA

OLMASINA RAĞMEN GLUKOZ ELDESİNDE KAYNAK OLMASINA RAĞMEN GLUKOZ ELDESİNDE KAYNAK

OLARAK DEĞERLENDİRİLMEZ.

(2)

GLUCOSUM (TF) GLUKOZ, GLUCOSUM (TF) GLUKOZ,

DEXTROSUM,

DEXTROSUM, CC₆₆HH₁₂₁₂OO₆₆.H.H₂₂OO

► BOL MİKTARDA FR. İLE BİRLİKTE BALDA DA VARDIR.BOL MİKTARDA FR. İLE BİRLİKTE BALDA DA VARDIR.

► NİŞASTA VE SELÜLOZUN YAPITAŞIDIR. BİR ÇOK NİŞASTA VE SELÜLOZUN YAPITAŞIDIR. BİR ÇOK HETEROZİTİN DE BİLEŞİMİNE GİRER.

HETEROZİTİN DE BİLEŞİMİNE GİRER.

► DOĞADA DOĞADA αα VE VE ββ PİRANOZ FORMLARI (ÖRN. PİRANOZ FORMLARI (ÖRN.

MALTOZ VE NİŞASTADA

MALTOZ VE NİŞASTADA αα –GL.; SELÜLOZDA –GL.; SELÜLOZDA ββ-GL. -GL.

YER ALIR.

► ENDÜTRİDE PATATES YA DA MISIR NİŞASTASINDAN ELDE ENDÜTRİDE PATATES YA DA MISIR NİŞASTASINDAN ELDE EDİLİR.

EDİLİR.

(3)

DEXTROSUM,

► ABD’DE PATATES NİŞASTASI %1’LİK HCl İLE VEYA ABD’DE PATATES NİŞASTASI %1’LİK HCl İLE VEYA HH₂₂SOSO₄₄ İLE 45 İLE 45⁰⁰C’DE ISITILIR, SONRA KURŞUNLA C’DE ISITILIR, SONRA KURŞUNLA

KAPLI KAPLARDA BASINÇ ALTINDA 1 SAAT 12O KAPLI KAPLARDA BASINÇ ALTINDA 1 SAAT 12O

00C’DE TUTULUR. SÜRE SONUNDA NİŞASTA C’DE TUTULUR. SÜRE SONUNDA NİŞASTA

PARÇALANIR. BUHARLAŞTIRILARAK ORTAMDAKİ PARÇALANIR. BUHARLAŞTIRILARAK ORTAMDAKİ

HCl VEYA H

HCl VEYA H₂₂SOSO₄₄ UZAKLAŞTIRILIR, ÇÖZELTİ Na UZAKLAŞTIRILIR, ÇÖZELTİ Na₂₂COCO₃₃ İLE NÖTRALLEŞTİRİLİR. SÜZÜLÜR, AKTİF

İLE NÖTRALLEŞTİRİLİR. SÜZÜLÜR, AKTİF

KÖMÜRLE RENGİ GİDERİLİR VE VAKUM ALTINDA KÖMÜRLE RENGİ GİDERİLİR VE VAKUM ALTINDA

ŞURUP KIVAMINA GELİNCEYE DEK ŞURUP KIVAMINA GELİNCEYE DEK

YOĞUNLAŞTIRILIR.

(4)

GLUCOSUM (TF) GLUKOZ, GLUCOSUM (TF) GLUKOZ, DEXTROSUM,

► ELDE EDİLEN BU ÜRÜNE SIVI GLUKOZ ELDE EDİLEN BU ÜRÜNE SIVI GLUKOZ

(GLUKOZ ŞURUBU= LİKİT GLUKOZ) % 30- (GLUKOZ ŞURUBU= LİKİT GLUKOZ) % 30-

40 GL.VE BİOZ+TRİOZ+ TETROZ İÇERİR.

► BU ÜRÜN KRİSTALLENMEZBU ÜRÜN KRİSTALLENMEZ

► HİDROLİZ YÜKSEK ISIDA VE UZUN SÜRE HİDROLİZ YÜKSEK ISIDA VE UZUN SÜRE YAPILIRSA 1 MOL KRİSTAL SULU

YAPILIRSA 1 MOL KRİSTAL SULU KRİSTALLENEBİLİR GLUKOZ E.E.

KRİSTALLENEBİLİR GLUKOZ E.E.

► HAYVANSAL VE BİTKİSEL YAPIDA BOL HAYVANSAL VE BİTKİSEL YAPIDA BOL MİKTARDA GL. VARDIR.

MİKTARDA GL. VARDIR.

(5)

DEXTROSUM,

► DİSAKKARİDLERİN VE DİSAKKARİDLERİN VE

POLİSAKKARİDLERİN YAPISINDA DA POLİSAKKARİDLERİN YAPISINDA DA

VARDIR.

► İNSAN KANINDA %100 MG VARDIR.İNSAN KANINDA %100 MG VARDIR.

► İDRARDA ÇOK DÜŞÜK DÜZEYDEİDRARDA ÇOK DÜŞÜK DÜZEYDE

► ŞEKER HASTALARINDA KAN VE İDRARDAKİ ŞEKER HASTALARINDA KAN VE İDRARDAKİ GL. MİKTARI ARTAR

GL. MİKTARI ARTAR

► GL. SAKAROZDAN DAHA AZ TATLI OLUP GL. SAKAROZDAN DAHA AZ TATLI OLUP BARSAK YÜZEYİNDE KOLAYCA EMİLİR VE BARSAK YÜZEYİNDE KOLAYCA EMİLİR VE

KALORİSİ DE FAZLADIR.

(6)

DEXTROSUM,

KULLANILIŞI KULLANILIŞI

► 1) %5’LİK GLUKOZ PARENTERAL 1) %5’LİK GLUKOZ PARENTERAL

BESLENMEDE (KOMA VE AĞIZDAN BESİN BESLENMEDE (KOMA VE AĞIZDAN BESİN

ALINAMADIĞI HALLERDE) ALINAMADIĞI HALLERDE)

► 2) DEHİDRATASYON TEDAVİSİNDE %0.9 2) DEHİDRATASYON TEDAVİSİNDE %0.9 NaCl İÇİNDEKİ %5’LİK GL. ÇÖZ.

NaCl İÇİNDEKİ %5’LİK GL. ÇÖZ.

► 3) %5-20 ÇÖZ. ANGINA PECTORİS YA DA 3) %5-20 ÇÖZ. ANGINA PECTORİS YA DA KALP ADALESİ YETERSİZLİĞİNDE

KALP ADALESİ YETERSİZLİĞİNDE

►

(7)

DEXTROSUM,

► 4) %33-50 ÇÖZ. ÖDEM BOŞALTICI4) %33-50 ÇÖZ. ÖDEM BOŞALTICI

► 5)POMADI YA DA YÜKSEK KONS. GL. ÇÖZ. 5)POMADI YA DA YÜKSEK KONS. GL. ÇÖZ.

SU ÇEKİCİ VE ANTİSEPTİK SU ÇEKİCİ VE ANTİSEPTİK

► 6) FERMENTASYON ENDÜSTRİSİNDE KULL. 6) FERMENTASYON ENDÜSTRİSİNDE KULL.

ETANOL ELDESİNDE ETANOL ELDESİNDE

► 7) ŞEKERCİLİKTE KRİSTALLENMEYİ 7) ŞEKERCİLİKTE KRİSTALLENMEYİ ÖNLEMEK İÇİN

ÖNLEMEK İÇİN

► 8)TF’DE KAYITLI OLAN “GLUCOSI INJECTIO” 8)TF’DE KAYITLI OLAN “GLUCOSI INJECTIO”

SIVI VE BESİN YEDEĞİ SIVI VE BESİN YEDEĞİ

(8)

DEXTROSUM,

9) ECZACILIKTA;

DEKSTROZ INJ.

ALKOL+ DEKSTROZ INJ.

NaCl + DEKSTROZ INJ.

NaCl + DEKSTROZ TABLETLERİ NaCl + DEKSTROZ TABLETLERİ DOPAMIN. HCl + DEKSTROZ INJ.

DOPAMIN. HCl + DEKSTROZ INJ.

LİDOKAİN. HCl + DEKSTROZ INJ.

KCl + DEKSTROZ INJ. KULLANILIR.

(9)

DEXTROSUM,

► ENJ. ÇÖZ. HAZIRLAMADA KULL. OLAN GL. ENJ. ÇÖZ. HAZIRLAMADA KULL. OLAN GL.

APİROJEN OLMASI GEREKTİĞİNDEN BAZI APİROJEN OLMASI GEREKTİĞİNDEN BAZI

FARMAKOPELERDE PİROJENSİZ GL.

FARMAKOPELERDE PİROJENSİZ GL. “GLUCOSUM “GLUCOSUM PRO INFUSIONE”

PRO INFUSIONE” OLARAK KAYITLIDIR. OLARAK KAYITLIDIR.

TF’DE;

““ Glucosum injectio”Glucosum injectio” sıvı ve besin yedeği olarak sıvı ve besin yedeği olarak

“Glucosum et Natrii Chloridi injectio“Glucosum et Natrii Chloridi injectio” besin ve ” besin ve elektrolit yedeği olarak

elektrolit yedeği olarak

(10)

DEXTROSUM,

AVRUPA FARMAKOPESİNDE AVRUPA FARMAKOPESİNDE ; ;

►“Dextrosum Anhydricum ad usum “Dextrosum Anhydricum ad usum Parenterale”....

Parenterale”.... D (+) glukopiranoz, D (+) glukopiranoz,

beyaz, kokusuz, kristalize, tatlı ve suda beyaz, kokusuz, kristalize, tatlı ve suda

daha çok çözünür.

►“Dextrosum Monohydricum ad usum “Dextrosum Monohydricum ad usum Parenterale

Parenterale””

(11)

MEL (TK) BAL MEL (TK) BAL

► Apis melliferaApis mellifera (Apidae) adı verilen bal arısının (Apidae) adı verilen bal arısının çiçek nektarlarında topladığı usare içindeki çiçek nektarlarında topladığı usare içindeki

sakarozun arının midesinde inversiyona sakarozun arının midesinde inversiyona

uğraması ile meydana gelen üründür.

► Kovandan petek şeklinde ya da ısıtılarak ya da Kovandan petek şeklinde ya da ısıtılarak ya da sıkılıp veya santrifüjlenerek süzme bal elde edilir sıkılıp veya santrifüjlenerek süzme bal elde edilir

► Balda; gl.+fr.+ karbohidrat+UY+ pigment+ Balda; gl.+fr.+ karbohidrat+UY+ pigment+

polen polen

(12)

► Arının faydalandığı çiçeğe göre balın rengi Arının faydalandığı çiçeğe göre balın rengi açık sarıdan kırmızımsı sarıya kadar değişir.

açık sarıdan kırmızımsı sarıya kadar değişir.

► Taze iken şeffaf, zamanla opak hal alır.Taze iken şeffaf, zamanla opak hal alır.

► Ülkemizde çiçek, çam ve anzer balı vardır.Ülkemizde çiçek, çam ve anzer balı vardır.

► Besleyici ve enerji verici ve demulsandır. Besleyici ve enerji verici ve demulsandır.

► %62-83 invert şeker%62-83 invert şeker

► %1-10 sakaroz, dekstrin, protein, aa, %1-10 sakaroz, dekstrin, protein, aa,

organik asitler, asetil kolin, mineral tuzlar, organik asitler, asetil kolin, mineral tuzlar, antibakteriyal etkili bileşikler, antioksidan antibakteriyal etkili bileşikler, antioksidan

etkili bileşikler etkili bileşikler

(13)

► Bileşimi elde edildiği bölgeye göre değişir.Bileşimi elde edildiği bölgeye göre değişir.

► Halk tıbında çok eski dönemlerden beri Halk tıbında çok eski dönemlerden beri tedavi edicidir

tedavi edicidir

► 50-100 g müshil etkilidir50-100 g müshil etkilidir

► Midevi, kuvvet verici, besleyicidir.Midevi, kuvvet verici, besleyicidir.

► Mikrop üremesini engeller ve yara iyileştirirMikrop üremesini engeller ve yara iyileştirir

► Boraks+bal karışımı çocuklarda görülen aft Boraks+bal karışımı çocuklarda görülen aft ve ağız iltihaplarında kullanılmıştır.

ve ağız iltihaplarında kullanılmıştır.

► Bitkisel infüzyonların tadlandırılmasında Bitkisel infüzyonların tadlandırılmasında kullanılır.

kullanılır.

(14)

► Rize-İkizdere’de Anzer yaylasında anzer balı Rize-İkizdere’de Anzer yaylasında anzer balı elde edilir.

elde edilir.

► Bu balın özelliği ve kokusunun farklılığı bu Bu balın özelliği ve kokusunun farklılığı bu bölgede bol yetişen

bölgede bol yetişen Rhododendron Rhododendron caucasicum

caucasicum (Beyaz Komar) adı verilen (Beyaz Komar) adı verilen bitkiye bağlanmaktadır.

bitkiye bağlanmaktadır.

► Anzer balı yanık yaralarının tedavisinde Anzer balı yanık yaralarının tedavisinde

merhem halinde yaraya sürülerek kullanılır.

(15)

► Türkiye balları antibakteriyal olarak incelenmiş olup Türkiye balları antibakteriyal olarak incelenmiş olup petek balları sızma ballardan; Türk sızma balları da petek balları sızma ballardan; Türk sızma balları da

Alman sızma ballarından daha üstün olduğu tesbit Alman sızma ballarından daha üstün olduğu tesbit

edilmiştir.

► Bal içerdiği oz ve vitaminler nedeniyle besleyici Bal içerdiği oz ve vitaminler nedeniyle besleyici lavman olarak, özellikle çocuklarda laksatiftir.

lavman olarak, özellikle çocuklarda laksatiftir.

► Bal redüktör olması nedeniyle ferro tuzlarından Bal redüktör olması nedeniyle ferro tuzlarından preparat hazırlanır.

preparat hazırlanır.

► Kalp hastalığı ve soğuk algınlığında daKalp hastalığı ve soğuk algınlığında da kullanılırkullanılır..

(16)

►40 K bal+ 60 K suda eritilir + HCl ilave 40 K bal+ 60 K suda eritilir + HCl ilave edilip su ile yıkanır. Sonra 3 K beyaz

edilip su ile yıkanır. Sonra 3 K beyaz kille karıştırılır. Su banyosunda ısıtılıp kille karıştırılır. Su banyosunda ısıtılıp

sıcakken süzülür ve su banyosunda sıcakken süzülür ve su banyosunda

buharlaştırılarak yoğunluğu 1.34 olan buharlaştırılarak yoğunluğu 1.34 olan MEL DEPURATUM (TK) TEMİZLENMİŞ MEL DEPURATUM (TK) TEMİZLENMİŞ

BALBAL elde edilir elde edilir

(17)

► ZEHİRLİ BAL, DELİ BALZEHİRLİ BAL, DELİ BAL

► Doğu Karadeniz’de e.e.Doğu Karadeniz’de e.e.

► M.Ö.400 yıllarında Yunan ordusu, 1461 M.Ö.400 yıllarında Yunan ordusu, 1461 yılında da Trabzon’u alan Fatih Sultan yılında da Trabzon’u alan Fatih Sultan

Mehmet’in askerleri bu baldan zehirlenmiştir.

► Bu baldan yiyenlerde bulantı, ishal, Bu baldan yiyenlerde bulantı, ishal, iştahsızlık, halsizlik...

iştahsızlık, halsizlik...

► 50-100 g gibi az miktarlarda yenildiğinde 50-100 g gibi az miktarlarda yenildiğinde zehirlenme belirtileri kısa sürede ortadan zehirlenme belirtileri kısa sürede ortadan kalkar. Çok yiyenlerde ölümle sonuçlanan kalkar. Çok yiyenlerde ölümle sonuçlanan

zehirlenmeler görülebilir.

(18)

► Balın gösterdiği toksik etki Balın gösterdiği toksik etki ANDROMEDOTOKSİN

ANDROMEDOTOKSİN’den dolayıdır.’den dolayıdır.

► Bu bileşik de Ericaceae familyasındaki bazı Bu bileşik de Ericaceae familyasındaki bazı bitkilerde vardır.

bitkilerde vardır.

► Rhododendron Rhododendron (orman gülü)(orman gülü) türlerinde var: türlerinde var:

► R. ponticumR. ponticum (Komar) (kırmızı çiçekli) (Komar) (kırmızı çiçekli)

► R. luteumR. luteum (zifin, sarı ağu) (sarı) (zifin, sarı ağu) (sarı)

► R. caucasicumR. caucasicum (beyaz)_(beyaz)

(19)

► Ayrıca Ayrıca AndromedoAndromedo ve ve KalmiaKalmia türleri türleri

► Yine Yine Aesculus hippocastanumAesculus hippocastanum ve ve Sambucus Sambucus nigra

nigra bitkilerinden de toksik etkilerin oluştuğu bitkilerinden de toksik etkilerin oluştuğu sanılmaktadır.

sanılmaktadır.

► Özellikle taze bal zehirler, eski ya da Özellikle taze bal zehirler, eski ya da kaynatılmış olanı zehirlemez.

kaynatılmış olanı zehirlemez.

► Deli bal Deli bal RhododendronRhododendron polenlerinin polenlerinin

mikroskobik olarak araştırılması ile kolayca mikroskobik olarak araştırılması ile kolayca

teşhis edilebilir.

► AndromedotoksinAndromedotoksin biyolojik olarak da teşhis biyolojik olarak da teşhis edilebilir.

edilebilir.

(20)

► ARI SÜTÜ ( La Gelée Royale)ARI SÜTÜ ( La Gelée Royale)

► İşçi arıda beynin iki yan tarafındaki İşçi arıda beynin iki yan tarafındaki bezlerden salgılanan bir sıvıdır.

bezlerden salgılanan bir sıvıdır.

► İşçi arılar aktif hayatlarının 6. gününden İşçi arılar aktif hayatlarının 6. gününden

itibaren arı sütü salgılar ve salgılama 10-12.

güne kadar devam eder.

► Arı sütü beyarı gözlerinde toplanır.Arı sütü beyarı gözlerinde toplanır.

► Arı sütü mikroorg.lar için iyi bir kültür ortamı Arı sütü mikroorg.lar için iyi bir kültür ortamı olduğundan kullanılan malzemeler steril

olduğundan kullanılan malzemeler steril olmalıdır.

olmalıdır.

► Bir beyarı hücresi 100-250 mg arı sütü içerir.Bir beyarı hücresi 100-250 mg arı sütü içerir.

(21)

► ARI SÜTÜ ( La Gelée Royale)ARI SÜTÜ ( La Gelée Royale)

► Bir kovan da yılda 170-200 g arı sütü verir.Bir kovan da yılda 170-200 g arı sütü verir.

► Koyu süt kıvamında, asit reaksiyonda, özel Koyu süt kıvamında, asit reaksiyonda, özel kokulu, havada kolayca esmerleşip katılaşır.

kokulu, havada kolayca esmerleşip katılaşır.

► Bileşiminde; %12 ozlar, protein, lipid, Bileşiminde; %12 ozlar, protein, lipid,

mineraller (Ca,S,P,Mg,Zn,Cu,F), vitaminler mineraller (Ca,S,P,Mg,Zn,Cu,F), vitaminler

(bilhassa B kompleksi) (bilhassa B kompleksi)

(22)

► ARI SÜTÜ ( La Gelée Royale) KULLANILIŞIARI SÜTÜ ( La Gelée Royale) KULLANILIŞI

► ANABOLİZAN VE LİPOTROPİKANABOLİZAN VE LİPOTROPİK

► %1 BALLA KARIŞTIRILIP GENÇLEŞTİRİCİ, %1 BALLA KARIŞTIRILIP GENÇLEŞTİRİCİ, BÜYÜMEYİ HIZLANDIRICI

BÜYÜMEYİ HIZLANDIRICI

► HARİCEN POMAD VE KREM HALİNDE HARİCEN POMAD VE KREM HALİNDE GÜZELLİK MÜSTAHZARLARINDA

GÜZELLİK MÜSTAHZARLARINDA

► LİYOFİLİZE HALDE ENJ. PREP. VARLİYOFİLİZE HALDE ENJ. PREP. VAR

(23)

MMEEYYVVEELELERR

► Rosaceae meyveleri malik, sitrik, tartarik, Rosaceae meyveleri malik, sitrik, tartarik, asitler dışında glusitlerden dolayı besin

asitler dışında glusitlerden dolayı besin değeri vardır.

değeri vardır.

► Elma pektininden dolayı çocuk ishallerindeElma pektininden dolayı çocuk ishallerinde

► Erikler laksatiftirErikler laksatiftir

► Kayısı provitamin a bakımından zenginKayısı provitamin a bakımından zengin

► Kiraz, çilek, ahududu, dut gibi antosiyanince Kiraz, çilek, ahududu, dut gibi antosiyanince zengin meyveler P vitamini aktivitesi ve C

zengin meyveler P vitamini aktivitesi ve C vit. aktivitesi gösterir.

vit. aktivitesi gösterir.

(24)

PULPA TAMARINDORUM (TK) PULPA TAMARINDORUM (TK)

DEMİRHİNDİ PULPASI DEMİRHİNDİ PULPASI

► Tamarindus indicaTamarindus indica L. (Leguminosae) L. (Leguminosae) meyvesinin etli kısmıdır.

meyvesinin etli kısmıdır.

► Pulpa siyahımsı esmer , yumuşak, Pulpa siyahımsı esmer , yumuşak, yapışkandır

yapışkandır

► Ekşi ve özel kokuluEkşi ve özel kokulu

► Bileşiminde; Bileşiminde;

► %10-20 serbest organik asitler (tartarik, %10-20 serbest organik asitler (tartarik, sitrik, malik asit)

sitrik, malik asit)

► %30-40 invert şeker%30-40 invert şeker

► Pektin Pektin

(25)

► KULLANILIŞIKULLANILIŞI

► Çocuklarda laksatiftir, tahriş etmezÇocuklarda laksatiftir, tahriş etmez

► Diğer müshillerle birlikte kullanılabilir.Diğer müshillerle birlikte kullanılabilir.

► 20-60 g müshil etkilidir.20-60 g müshil etkilidir.

► Demirhindi MacunuDemirhindi Macunu

► Papatya tozu...3 gPapatya tozu...3 g

► Sinameki meyve tozu....30 gSinameki meyve tozu....30 g

► Demirhindi ...50 gDemirhindi ...50 g

► Şeker şurubu y.m.Şeker şurubu y.m.

(26)

► TK’de “Pulpa Tamarindorum crudaTK’de “Pulpa Tamarindorum cruda” ve ” ve

“Pulpa Tamarindurum depurata“Pulpa Tamarindurum depurata” kayıtlıdır.” kayıtlıdır.

► “Pulpa Tamarindurum depurata“Pulpa Tamarindurum depurata” ham ” ham demirhindi pulpasının sıcak suyla

demirhindi pulpasının sıcak suyla

yumuşatılması ve eleklerden geçirilip sert yumuşatılması ve eleklerden geçirilip sert

parçalar ve çekirdeklerden ayrıldıktan sonra parçalar ve çekirdeklerden ayrıldıktan sonra

yoğunlaştırılması ile elde edilir.

► Yoğunlaştırılmış bu sulu kısma 1/5 oranında Yoğunlaştırılmış bu sulu kısma 1/5 oranında toz şeker katılır.

toz şeker katılır.

(27)

SUCCUS CERASİ SUCCUS CERASİ

► Prunus cerasusPrunus cerasus (Rosaceae) (Vişne) taze (Rosaceae) (Vişne) taze

meyvelerinin sıkılmasıyla elde edilen usaredir.

► Drupa tipindeki olgun meyveler toplanır,sap ve Drupa tipindeki olgun meyveler toplanır,sap ve çekirdekleri çıkarılır +ezilir +%0.1 benzoik asit çekirdekleri çıkarılır +ezilir +%0.1 benzoik asit

(pektini enzimatik olarak parçalanır, şurup (pektini enzimatik olarak parçalanır, şurup

hazırlarken berrak olur) karıştırılır hazırlarken berrak olur) karıştırılır

bekletilir...süzülür...hacminin yarısı kadar bekletilir...süzülür...hacminin yarısı kadar

etanolle karıştırılır 30’ içinde bir bulunma meydana etanolle karıştırılır 30’ içinde bir bulunma meydana

gelmiyorsa bekletme yeterlidir. Sonra karışım gelmiyorsa bekletme yeterlidir. Sonra karışım

süzülür.

► %1’den az malik asit içermemelidir.%1’den az malik asit içermemelidir.

► Aromatik şurup yapımında kullanılır.Aromatik şurup yapımında kullanılır.

(28)

SUCCUS RUBI IDAEI SUCCUS RUBI IDAEI

►Rubus idaeusRubus idaeus (ahududu) ya da (ahududu) ya da Rubus Rubus strigosus

strigosus meyvelerinin sıkılmasıyla e.e. meyvelerinin sıkılmasıyla e.e.

►%1.5’tan az sitrik asit içermemelidir.%1.5’tan az sitrik asit içermemelidir.

►Malikasit, levuloz, sakaroz, pektin taşırMalikasit, levuloz, sakaroz, pektin taşır

►Aromatik şurupların hazırlanmasında Aromatik şurupların hazırlanmasında kullanılır.

kullanılır.

(29)

SACCHARUM USTUM SACCHARUM USTUM

(KARAMEL) (KARAMEL)

►Glukozun ısıtılınca tadının acılaşıp Glukozun ısıtılınca tadının acılaşıp koyu esmer renge dönüşmesi ve koyu esmer renge dönüşmesi ve

homojen bir kitle almasıdır.

►Kendine özgü yanık şeker kokusu ve Kendine özgü yanık şeker kokusu ve hoşa giden acı bir tadı var.

hoşa giden acı bir tadı var.

►%0.1 sulu çöz. Sarı-turuncu renktedir.%0.1 sulu çöz. Sarı-turuncu renktedir.

►Eczacılıkta bazı preparatlara renk Eczacılıkta bazı preparatlara renk vermede kullanılır.

vermede kullanılır.

(30)

GLUKOZUN REDÜKSİYON ÜRÜNLERİ GLUKOZUN REDÜKSİYON ÜRÜNLERİ

►1) MEGLUMİN, N-METİL GLUKAMİN1) MEGLUMİN, N-METİL GLUKAMİN

►Glukoz + NHGlukoz + NH₂₂CHCH₃₃...(Ni ...(Ni

katalizörlerle) 1. konumdaki aldehit katalizörlerle) 1. konumdaki aldehit

grubu önce primer alkole döner, sonra grubu önce primer alkole döner, sonra

buradaki –OH grubu metilamin ile yer buradaki –OH grubu metilamin ile yer

değiştirir ve MEGLUMIN e.e.

►Yüzey gerilimini azalttığı için ecz. Yüzey gerilimini azalttığı için ecz.

tekniğinde kullanılır.

(31)

GLUKOZUN REDÜKSİYON GLUKOZUN REDÜKSİYON

ÜRÜNLERİ ÜRÜNLERİ

► 2) D-SORBİTOL2) D-SORBİTOL

► Bir hekzitol olup Bir hekzitol olup Sorbus aucupariaSorbus aucuparia (Rosaceae) (Rosaceae) (Üvez) meyvesinden e.e.

(Üvez) meyvesinden e.e.

► Yaygın kullanıldığı için doğal kaynaktan eldesi Yaygın kullanıldığı için doğal kaynaktan eldesi yeterli değildir.

yeterli değildir.

► D-Gl/ D-Fr...katalitik red. ile e.e.D-Gl/ D-Fr...katalitik red. ile e.e.

► Diabetikler için tat vericidir.Diabetikler için tat vericidir.

► %70 çöz. Laksatif%70 çöz. Laksatif

► Tween (ecz.tekniğinde kull.) hazırlamada kull.Tween (ecz.tekniğinde kull.) hazırlamada kull.

► %50 çöz. I.V. Olarak osmotik diüretiktir.%50 çöz. I.V. Olarak osmotik diüretiktir.

(32)

GLUKOZUN REDÜKSİYON ÜRÜNLERİ GLUKOZUN REDÜKSİYON ÜRÜNLERİ

► Glokomda kull.Glokomda kull.

► Mannitolle kombine olarak urolojide Mannitolle kombine olarak urolojide antiseptik sıvı olarak kull.

antiseptik sıvı olarak kull.

► Prostat ve mesane tümörü ameliyatlarında Prostat ve mesane tümörü ameliyatlarında mesane yıkamda kull.

mesane yıkamda kull.

► İzosorbitol Dinitratİzosorbitol Dinitrat

► İzosorbitolün HNOİzosorbitolün HNO₃₃ ile yaptığı türevdir. ile yaptığı türevdir.

► Dil altından etkili olup nitrogliserine benzer Dil altından etkili olup nitrogliserine benzer etkiler gösterir.

etkiler gösterir.

► Anjino pektoris ve koroner damar Anjino pektoris ve koroner damar genişleticidir.

genişleticidir.

(33)

MEGLUMİN,D-SORBİTOL, MEGLUMİN,D-SORBİTOL,

İzosorbitol Dinitrat İzosorbitol Dinitrat

CH₂NHCH₃ OH

HO

OH OH CH₂OH

CH₂OH OH HO

OH OH CH₂OH

O O

NO₂O

ONO₂

(34)

GLUKOZUN OKSİDASYON ÜRÜNLERİ GLUKOZUN OKSİDASYON ÜRÜNLERİ

►1) GLUKONİK ASİT1) GLUKONİK ASİT

►Glukoz ... Acetobacter xylinum Glukoz ... Acetobacter xylinum (Bacterium xylinum)

(Bacterium xylinum) ya da Aspergillus ya da Aspergillus niger

niger aracılığı ile gerçekleşen biyolojik aracılığı ile gerçekleşen biyolojik oksidasyon sonucunda D-glukonik asit oksidasyon sonucunda D-glukonik asit m.g.m.g.

►Sakaroz, melas veya nişasta Sakaroz, melas veya nişasta

kullanılarak ta biyolojik oksidasyon kullanılarak ta biyolojik oksidasyon

olur.

(35)

GLUKONİK ASİT GLUKONİK ASİT

COOH H

HO

OH OH CH₂OH

OH H H

H

(36)

► 2) Calcii Gluconas (TF) Kalsiyum Glukonat2) Calcii Gluconas (TF) Kalsiyum Glukonat

► Aspergillus nigerAspergillus niger veya Brveya Br₂₂ ajanı kullanılarak ajanı kullanılarak D-Gl. CaCO

D-Gl. CaCO₃₃ ile oksitlenir ile oksitlenir

► Kokusuz, tatdsız, suda az çözünür, beyaz Kokusuz, tatdsız, suda az çözünür, beyaz kristal

kristal

► Kalsiyum eksikliğinden ileri gelen tetanide Kalsiyum eksikliğinden ileri gelen tetanide oral, IM veya IV verilir.

oral, IM veya IV verilir.

► Ca tedavisinde glukolaktobiyonat adlı Ca tedavisinde glukolaktobiyonat adlı tuzdan da yararlanılır.

tuzdan da yararlanılır.

(37)

Kalsiyum Glukonat ve Kalsiyum Glukonat ve

Ca Glukolaktobiyonat Ca Glukolaktobiyonat

OOC H

HO

OH OH CH₂OH

OH H H

H COO

H HO

OH OH CH₂OH

OH H H

H

Ca OOC

OH CH₃ COO

H HO

OH OH CH₂OH

OH H H

H

Ca

(38)

► 3) Ferrosi Gluconas (TF) Ferro Glukonat3) Ferrosi Gluconas (TF) Ferro Glukonat

► a)a) Ca-glukonatın sulu çöz.+FeSOCa-glukonatın sulu çöz.+FeSO₄₄....CaSO....CaSO₄₄ çöker...süzülür...yoğ...kristalize çöker...süzülür...yoğ...kristalize

ferroglukonat elde edilir.

► b) Na-glukonat+ FeCOb) Na-glukonat+ FeCO₃₃ e.e. e.e.

► c) Glukonikasit + redüklenmiş Fe e.e.c) Glukonikasit + redüklenmiş Fe e.e.

► Bu yöntemlerle sarı-yeşil ya da sarı- gri Bu yöntemlerle sarı-yeşil ya da sarı- gri renkte yanmış şeker kokusunda e.e.

renkte yanmış şeker kokusunda e.e.

(39)

►4) Potasyum Glukonat4) Potasyum Glukonat

►Glukonik Glukonik

asit+KOH...nötralleşerek e.e.

►K eksikliğinde kull.K eksikliğinde kull.

►Digitalis ya da tiazid Digitalis ya da tiazid

zehirlenmelerinden ileri gelen K zehirlenmelerinden ileri gelen K

eksikliğinde kull.

(40)

Ferro Glukonat Ferro Glukonat

OOC

OH OH

OH OH CH₂OH

H H

H H Fe

H H

H OH

CH₂OH OH OH HO

H

COO

(41)

GLUKOZUN FERMENTASYON GLUKOZUN FERMENTASYON

ÜRÜNLERİ ÜRÜNLERİ

►Fermentasyon Latince fervere Fermentasyon Latince fervere

(kaynamak) sözcüğünden türemiştir.

►Ferm.da mikroorg.lar rol oynarFerm.da mikroorg.lar rol oynar

►Ferm. Tekniğindeki gelişmeler Ferm. Tekniğindeki gelişmeler

sonucunda alkol ve solvanlar, organik sonucunda alkol ve solvanlar, organik

asitler, aminoasitler, vitaminler, asitler, aminoasitler, vitaminler,

steroidler elde edilmiştir.

(42)

ETANOL ETANOL

► İlk kez 12. yy’da uygulanan yöntemle elde İlk kez 12. yy’da uygulanan yöntemle elde edilen ürüne “Aqua vital” (Hayat suyu) adı edilen ürüne “Aqua vital” (Hayat suyu) adı

verilmiş olup kuvvet vericidir.

► Heksozlar COHeksozlar CO2₂ kaybederek ....2C kaybederek ....2C2₂HH5₅OH e.e. OH e.e.

Bu da alkol ferm. diye bilinir.

► Eldesi:Eldesi:

► 1)Üzüm suyu (Saccharomyces ellipsoideus) 1)Üzüm suyu (Saccharomyces ellipsoideus) ile ... EtOH e.e.

ile ... EtOH e.e.

► 2) SAKKARİFİKASYON yoluyla ;2) SAKKARİFİKASYON yoluyla ;

(43)

ETANOL ETANOL

► Nişasta su ile sıcakta pelteleşir, sonra sey. Nişasta su ile sıcakta pelteleşir, sonra sey.

HCl ile ya da amilaz ya da diastaz ile hidroliz HCl ile ya da amilaz ya da diastaz ile hidroliz

edilerek holozit parçalanır.

► Ara ürün olarak amilodekstrin, eritrodekstrin Ara ürün olarak amilodekstrin, eritrodekstrin ve akrodekstrin oluşur.

ve akrodekstrin oluşur.

► Sakkarifikasyon işleminden sonra ortama Sakkarifikasyon işleminden sonra ortama bira mayası katılarak maltaz fermenti

bira mayası katılarak maltaz fermenti

Maltoz’u ...GLUKOZ’a çevirir. Glukoz Maltoz’u ...GLUKOZ’a çevirir. Glukoz

da alkol ferm. İle ETANOL’ e dönüşür.

► 3) Melastan hareketle e.e.3) Melastan hareketle e.e.

(44)

ETANOL ETANOL

► 4) Bitkilerin odun kısmındaki ksiloz 4) Bitkilerin odun kısmındaki ksiloz Torula Torula utilis

utilis mantarı ile fermente olarak e.e. mantarı ile fermente olarak e.e.

► 5) 5) Cladonia rangiferinaCladonia rangiferina likeninden e.e. likeninden e.e.

► 6) Alglerden e.e.6) Alglerden e.e.

► 7) Kağıt end.de yan ürün olan sodyum sülfit 7) Kağıt end.de yan ürün olan sodyum sülfit sıvısındaki % 2-4 fermente olabilen glukoz sıvısındaki % 2-4 fermente olabilen glukoz

bulunur ki bundan da e.e.

(45)

ETANOL ETANOL

► Alkol ferm. sırasında EtOH yanında gliserol, amil Alkol ferm. sırasında EtOH yanında gliserol, amil alkol, asetik asit, süksinikasit va az miktarda da alkol, asetik asit, süksinikasit va az miktarda da

aldehitler yan ürün olarak oluşur.

► Fermentasyon koşulları değiştirilirse bunlardan Fermentasyon koşulları değiştirilirse bunlardan biri ana ürün olabilir. Ortam alkali yapılır + sülfit biri ana ürün olabilir. Ortam alkali yapılır + sülfit

iyonları katılırsa ...GLİSEROL m.g.

► Bazen de kendiliğinden EtOH yerine Mycoderma Bazen de kendiliğinden EtOH yerine Mycoderma aceti mikroorg. etkisiyle asetikasit ve ara ürün aceti mikroorg. etkisiyle asetikasit ve ara ürün

olarak da aset aldehit m.g.

(46)

ETANOL ETANOL

►Saf EtOH Eldesi:Saf EtOH Eldesi:

►Uygun şartlarda ferm. sonucu elde Uygun şartlarda ferm. sonucu elde edilen sıvı...%15 EtOH içerir edilen sıvı...%15 EtOH içerir

►Ortamdaki yan ürünler fraksiyonlu Ortamdaki yan ürünler fraksiyonlu dist. İle temizlenir.

dist. İle temizlenir.

►İlk geçen...aldehit+etilasetatİlk geçen...aldehit+etilasetat

►Orta ürün...ETANOL (%96)Orta ürün...ETANOL (%96)

►Kalan artık ...Amil alkol Kalan artık ...Amil alkol

(47)

ETANOL ETANOL

► TF’de 3 Etanol kayıtlıdır:TF’de 3 Etanol kayıtlıdır:

►ETANOLUM...%95-96 h/h (%92.5-ETANOLUM...%95-96 h/h (%92.5- 95.0 a/a)

95.0 a/a)

►ETHANOLUM ABSOLUTUM... %99 h/hETHANOLUM ABSOLUTUM... %99 h/h

►ETHANOLUM DILUTUM.. %69.1-71.0 h/hETHANOLUM DILUTUM.. %69.1-71.0 h/h

(48)

ETANOL ETANOL

► KULLANILIŞIKULLANILIŞI

► Hem eczacılık hem de endüstride kullanılırHem eczacılık hem de endüstride kullanılır

► SSS genel depresyon meydana getirirSSS genel depresyon meydana getirir

► Ameliyat öncesi ve sonrasında anestezi Ameliyat öncesi ve sonrasında anestezi amacıyla IV verilir.

amacıyla IV verilir.

► %70 çözeltisi haricen antiseptiktir.%70 çözeltisi haricen antiseptiktir.

► % 50 çözeltisi astrenjan ve nem çekici% 50 çözeltisi astrenjan ve nem çekici

► %25 çözeltisi antipiretik %25 çözeltisi antipiretik

► Vazodilatatördür.Vazodilatatördür.

► Sedatif ve uyku vericidir. Sedatif ve uyku vericidir.

(49)

ETANOL ETANOL

►Eczacılık sanayinde tentür, alkola, Eczacılık sanayinde tentür, alkola,

alkalotör ve alkollü ekstre hazırlamada alkalotör ve alkollü ekstre hazırlamada

kullanılır.

►CHClCHCl₃₃ ve CHI ve CHI₃₃ eldesinde eldesinde

►ParfümerideParfümeride

►Yan ürün eldesinde (amil alkol gibi)Yan ürün eldesinde (amil alkol gibi)

(50)

VINUM (TK) ŞARAP VINUM (TK) ŞARAP

►Glukoz içeren bitki usarelerine çeşitli Glukoz içeren bitki usarelerine çeşitli Saccharomyces

Saccharomyces türleri ile türleri ile

fermentasyon uygulanarak elde edilir.

►Normal Şarap %12 EtOHNormal Şarap %12 EtOH

►Kuvvetli Şarap % 20 EtOHKuvvetli Şarap % 20 EtOH

(51)

►TK’de kayıtlı 5 tip şarap vardır:TK’de kayıtlı 5 tip şarap vardır:

►Vinum album (Beyaz Şarap)Vinum album (Beyaz Şarap)

►Vinum forte austerum (Kuvvetli Şarap)Vinum forte austerum (Kuvvetli Şarap)

►Vinum forte dulce (Tatlı Kuvvetli Vinum forte dulce (Tatlı Kuvvetli Şarap)

Şarap)

►Vinum rubrum (Kırmızı Şarap)Vinum rubrum (Kırmızı Şarap)

►Vinum spumans (Köpüren Şarap)Vinum spumans (Köpüren Şarap)

(52)

►KULLANILIŞIKULLANILIŞI

►Tonik ilaçların bileşimine girerTonik ilaçların bileşimine girer

►Farmasötik preparatlarda çözücüdürFarmasötik preparatlarda çözücüdür

►Şarap eldesinde yan ürün olan şarap Şarap eldesinde yan ürün olan şarap taşı da eczacılık ve gıda sanyinde

taşı da eczacılık ve gıda sanyinde kullanılır.

kullanılır.

(53)

Potasyum Bitartarat (Şarap Taşı) Potasyum Bitartarat (Şarap Taşı)

►Şarap eldesi sırasında dinlendirme Şarap eldesi sırasında dinlendirme küvetlerinin çeperinde toplanan yan küvetlerinin çeperinde toplanan yan

üründür.

►%80-85 Potasyum bitartarat’dır%80-85 Potasyum bitartarat’dır

►Temizlenmiş hali şekercilikte ve Temizlenmiş hali şekercilikte ve tartarik asit eldesinde kull.

tartarik asit eldesinde kull.

(54)

Potasyum Bitartarat (Şarap Taşı) Potasyum Bitartarat (Şarap Taşı)

►Temizlemesi:Temizlemesi:

►Şarap taşı alkali ortamda suda eritilir. Şarap taşı alkali ortamda suda eritilir.

Süzülüp rengi giderilir. Asitlendirilince Süzülüp rengi giderilir. Asitlendirilince

►K-Bitartarat çöker.K-Bitartarat çöker.

►Eczacılıta müshilEczacılıta müshil

►Gıda sanayinde kabartma tozu (baking Gıda sanayinde kabartma tozu (baking powder) yapımında kullanılır.

powder) yapımında kullanılır.

(55)

ACIDUM TARTARICUM (TF) ACIDUM TARTARICUM (TF)

TARTARİK ASİT TARTARİK ASİT

►Şarap taşının temizlenmesi ya da Şarap taşının temizlenmesi ya da fermentasyonu ile elde edilir.

fermentasyonu ile elde edilir.

►NaHCONaHCO₃₃ ve sitrik asitle beraber ve sitrik asitle beraber

efervsan granül ve toz hazırlamada efervsan granül ve toz hazırlamada

kullanılır.

COOH CHOH CHOH COOH