OKUL ÖNCESİ DÖNEM DİKKAT OYUNLARI

(1)

1

OKUL ÖNCESİ DÖNEM DİKKAT OYUNLARI

Editör: Mustafa İŞLEK

Komisyon Üyeleri:

Elif ÖZDEMİR Gurbet ÇAKIL Hatice İŞLEK Mehtap BİLGİÇ Mehtap DAŞDEMİR

Sevdanur ERDEM Yusuf TURHAN

Zeynep Hamide KAYA DEĞER

Gebze Rehberlik ve Araştırma Merkezi Yayın No: 2

(2)

2

Önsöz

Çocuklarımızın en büyük problemi ekran karşısında çok uzun zaman geçirmeleri ya da tablet, akıllı telefon, bilgisayarlarda video oyunları oynamalarıdır. Televizyon ya da bilgisayar karşısında pasif kalması, onların dikkat sorunları yaşamalarını tetiklemektedir. Bu bilimsel tespitin karşısında bizler çocuklar için eşsiz bir hazine olarak oyunlarımızı sunmak istiyoruz.

Arzumuz odur ki, çocuklarımız ekran karşısında pasif bir vaziyette durmasın, onun yerine arkadaşlarıyla, anne babasıyla ve kardeşleriyle etkileşim içerisinde olsun. Hem eğlensin, öğrensin, hem de dikkat düzeyinde artış olsun.

3-6 yaş çocuklarının dikkat düzeylerini araştıran psikologlar, çocuklardaki dikkat sorununun belirli oranda televizyon izlemelerine bağlı olduğunu tespit etmişlerdir. Bu evrede çocukların sağlıklı bir dikkat gelişimi için anne babaların yapacakları en faydalı katkı, evde televizyon izleme sürelerini en aza indirmek olacaktır. Özellikle herkesin evde bulunduğu akşam saatlerinde ve hafta sonu günlerinde televizyon karşısında vakit geçirmek yerine, tüm aile üyelerinin katılımıyla birlikte oyunlar oynamak, çocukların dikkat düzeylerini geliştirmek için çok kıymetli bir adım olacaktır.

Oyunları hazırlarken iki kategoride ele aldık:

• Bireysel oyunlar, anne baba ya da öğretmenle çocuğun bire bir karşılıklı etkileşimle oynayabileceği oyunlardır.

• Grup oyunları ise sınıfça ya da tüm aile üyelerinin katılımlarıyla çocuklarla paylaşıma dayalı oyunlardır. Grup oyunları, sınıfta öğretmenlerce uygulanabileceği gibi, evde anne babalar tarafından da uygulanabilir.

Bu oyunların oynanması, dikkati güçlendirmenin yanı sıra çocukların birçok gelişim alanına da katkı sağlayacaktır. Gelişimin okul öncesi evresinde çocuklarla oyun oynamak; iletişim becerilerinin gelişmesine, sosyal gelişimlerinin hızlanmasına, gelecekteki akademik başarılarının yüksek olmasına, özgüvenlerinin gelişmesine, kendini ifade edebilme becerilenin artmasına ve bilişsel açıdan problem çözme becerilerinin gelişmesine katkı sağlayacaktır.

Çocuğunuzla aranızda duvarlar oluşsun istemiyorsanız, bu oyunlara daha sık yer vermelisiniz.

Burada ele alınan oyunların tamamı, bir uzman grubu tarafından çocuklara uygulanmış, sınanmış ve dikkat üzerinde nasıl bir etki ettiği gözlemlenmiştir.

Çocuk için oyun hayattır, hayat da oyundur. Çocuk oyun oynadıkça gelişir, öğrenir, eğlenir, olgunlaşır.

Çocuklar oyun oynamalı ki, hayatının üç hamle sonrasını kestirebilsin. Oyunda üç ya da beş hamle sonrasını düşünebilecek bir stratejik derinlik kazanan çocuk, elbette hayatta çok daha özgüvenli olacak ve daha başarılı adımlar atacaktır.

Hayatta başarının yolu oyundan geçer.

Mustafa İŞLEK

(3)

3

Her öğretmenin öğrencisi, her ebeveynin de çocukları için mutlaka bir oyun çantası hazır bulundurmalarını tavsiye ederiz. Oyun çantasında bulunması gereken bu küçük malzemeler hem sizlerin, hem de çocukların zengin ve farklı bakış açılarıyla eğlenceli oyunlara dönüşecektir. Oyun çantanızda bulunması istediğimiz malzemeler şunlardır:

Top: Birçok oyunda kullanılabilecek bir araç olduğundan farklı boyutlarda, farklı renklerde çeşitli toplar olabilir. Plastik toplar, içi elyaf ya da pamuk dolu yumuşak toplar tercih edilebilir. Oyun esnasında çocuklara çarptığında canlarını acıtmayacak toplar daha doğru olacaktır.

Ahşap Küp Bloklar: Farklı ebatlarda ve farklı renklerde küpler oyun çantamızda mutlaka yer almalıdır. Blokların üzerine rakamlar yazılarak, oyunlara kimin başlayacağına karar vermek için kullanılabilir.

Tebeşir:Özellikle bahçede oynanan oyunlarda bazı alanları belirlemek içim tebeşirlere ihtiyaç duyulacaktır. Farklı renklerde tebeşirlerin oyun çantamızın içinde yer alması işimizi kolaylaştıracaktır.

Tahta bloklar: Tek başına tahta bloklarda oynayabileceği gibi bazı oyunlarda yardımcı materyal olarak da kullanılabilir.

Misketler:Geleneksel oyun araçlarımızdan misket, birçok oyunda yardımcı materyal olarak kullanılabileceği gibi, temel oyun aracı olarak da kullanılabilir. Canlı renklerdeki misketler çocukların ilgilerini daha fazla çekecektir. Misketlerin yetişkin gözetiminde kullanılması gerekir.

Ahşap çay kaşıkları: Kibritle oynanabilecek oyunları, risk içermediği için ahşap çay kaşıklarıyla oynamak mümkündür. Nim oyununu ahşap kaşıklarla da oynayabiliriz.

Kronometre: Zamanı hassasiyetle ölçen bir saat türü olan kronometre, normal saatlerden farklı olarak, hassasiyeti artıran mekanizmalara sahip olduğundan süre ölçmek gereken oyunlarda saat ya da cep telefonu yerine kronometre kullanılmalıdır. Cep telefonlarındaki kronometre uygulaması çocukların dikkatini dağıtacağından tercih edilmemelidir. Kronometreyi kullanmadan önce çocuklara ne amaçla kullanılacağı mutlaka açıklanmalıdır.

Düdük: Oyunu başlatmak, bitirmek ya da bir uyarıda bulunmak maksadıyla düdük kullanılabilir.

Farklı renklerde kartonlar:Birçok oyunda ihtiyaç hissedilebileceğinden oyun çantamızda bulunmasında fayda vardır.

Yumurta kutusu: Boş yumurta kutularının atmak yerine bazı oyunlar için materyal olarak kullanabilirsiniz.

Eva: Kırtasiyelerden temin edilebilecek renk renkeva süngerleri birçok konuda işimize yarayacaktır.

Ponpon: Farklı ebat ve renklerdeki ponponlar çocuklarla oynarken birçok konuda ihtiyaç hissedilebileceğinden çantamızda bulunmasında fayda vardır.

Renkli kartlar: Farklı renlerde dörder ya da beşer adet renkli kartlar bulundurmaya dikkat edelim.

Göz Bandı: Bazı oyunlarda oyuncuların gözlerini göz bandı ile kapatmak gerekebilir. Bu maksatla oyun çantamızın içinde bir göz bandı bulundurmaya gayret edelim.

(4)

4

İçindekiler

Not: Oyunlar alfabetik sırayla dizilmişlerdir.

Oyun No Oyun Adı Yaş Kategorisi Sayfa No

1. Oyun Aç Kapıyı Bezirgân Başı 5 yaş ve üzeri 7

2. Oyun Alquerque Oyunu 6 yaş ve üzeri 8-9

3. Oyun Arkadaşım Ne Yapıyor? 5 yaş ve üzeri 10

4. Oyun Ateş Topu Oyunu 5 yaş ve üzeri 11

5. Oyun Ateşim Bom Oyunu 4 yaş ve üzeri 12

6. Oyun Avcı Oyunu 5 yaş ve üzeri 13

7. Oyun Balonu Düşüren Yanar 3 yaş ve üzeri 14

8. Oyun Ben Bunu Yapıyorum Oyunu 4 yaş ve üzeri 15

9. Oyun Ben Neyim Oyunu 4 yaş ve üzeri 16

10. Oyun Beni Bil Oyunu 4 yaş ve üzeri 17

11. Oyun Benzerini Bul Oyunu 4 yaş ve üzeri 18

12. Oyun Beştaş Oyunu 5 yaş ve üzeri 19

13. Oyun Biz Ekibiz Oyunu 6 yaş ve üzeri 20

14. Oyun Boncuk Dikme Oyunu 4 yaş ve üzeri 21

15. Oyun Bugün Neler Yaptın Oyunu 4 yaş ve üzeri 22

16. Oyun Bunu Söylüyorum Oyunu 5 yaş ve üzeri 23

17. Oyun Büyük Fener Oyunu 6 yaş ve üzeri 24

18. Oyun Çanı Çalma Aslanı Uyandırma Oyunu 5 yaş ve üzeri 25

19. Oyun Çeşitlerini Bul Oyunu 5 yaş ve üzeri 26

20. Oyun Çiz-Dene-Yap 4 yaş ve üzeri 27-28

21. Oyun Çizgi Oyunları (Seksek) 4 yaş ve üzeri 29-30

22. Oyun Dereden Geçme 3 yaş ve üzeri 31

23. Oyun Diğer Yarım 3 yaş ve üzeri 32

24. Oyun Dokunsal Oyunlar 5 yaş ve üzeri 33

25. Oyun Dönmeden Topu Atma Oyunu 5 yaş ve üzeri 34

26. Oyun Dört Nokta Kare Oyunu 6 yaş ve üzeri 35

27. Oyun Duyguları Bul Oyunu 4 yaş ve üzeri 36

28. Oyun Ebe Tura Bir İki Üç Oyunu 5 yaş ve üzeri 37

29. Oyun El Üstünde Kimin Eli Oyunu 5 yaş ve üzeri 38

30. Oyun Elimde Kalmasın Oyunu 4 yaş ve üzeri 39

31. Oyun Eski Minder Oyunu 4 yaş ve üzeri 40

32. Oyun Eşimi Bul Oyunu 3 yaş ve üzeri 41

33. Oyun Eşya Saklama Oyunu 4 yaş ve üzeri 42

34. Oyun Evet-Hayır Oyunu 4 yaş ve üzeri 43

35. Oyun Fark Bul Oyunu 4 yaş ve üzeri 44

36. Oyun Fark Bulmaca Oyunları 4 yaş ve üzeri 45

37. Oyun GaminiGamini Oyunu 5 yaş ve üzeri 46

38. Oyun Gözlük Çizmece 6 yaş ve üzeri 47

39. Oyun Hacı Yatmaz Oyunu 4 yaş ve üzeri 48

40. Oyun Hafıza Kartları 5 yaş ve üzeri 49-50

41. Oyun Halka Atma Oyunu 4 yaş ve üzeri 51

42. Oyun Hayvan Tutmaca Oyunu 4 yaş ve üzeri 52

43. Oyun Hımbıl Oyunu 4 yaş ve üzeri 53

44. Oyun Hikâye Anlattırma 5 yaş ve üzeri 54

45. Oyun Hikâye Tamamlama 5 yaş ve üzeri 55

46. Oyun Kabak Oyunu 5 yaş ve üzeri 56

47. Oyun Kahkaha Oyunları 5 yaş ve üzeri 57

(5)

5

49. Oyun Kapalı Kutu Labirent 5 yaş ve üzeri 60

50. Oyun Kaplan-Tavşan Oyunu 6 yaş ve üzeri 61

51. Oyun Kataton 4 yaş ve üzeri 62

52. Oyun Kelime Avı Oyunu 4 yaş ve üzeri 63

53. Oyun Kelime Merdiveni 4 yaş ve üzeri 64

54. Oyun Kol Kola Gir Kurtul Oyunu 5 yaş ve üzeri 65

55. Oyun Körebe Oyunu 5 yaş ve üzeri 66

56. Oyun Köşe Kapmaca 5 yaş ve üzeri 67

57. Oyun Kulaktan Kulağa Oyunu 5 yaş ve üzeri 68

58. Oyun Kurbağa ve Leylekler Oyunu 5 yaş ve üzeri 69

59. Oyun Kurdelacı Güzeli Oyunu 5 yaş ve üzeri 70

60. Oyun Kurt Baba Oyunu 5 yaş ve üzeri 71

61. Oyun Kurt Kardeş Oyunu 5 yaş ve üzeri 72

62. Oyun Kuyu Kazmaca Oyunu 6 yaş ve üzeri 73

63. Oyun Labirent Oyunları 5 yaş ve üzeri 74

64. Oyun Mancınık Oyunu 5 yaş ve üzeri 75

65. Oyun Mendil Kapmaca Oyunu 5 yaş ve üzeri 76

66. Oyun MUÇ-MUÇ 3 yaş ve üzeri 77

67. Oyun Ne Renk Oyunu 4 yaş ve üzeri 78

68. Oyun Ne Yok Oyunu 4 yaş ve üzeri 79

69. Oyun Nesi Var Oyunu 4 yaş ve üzeri 80

70. Oyun Neyim Vardı? Bul Oyunu 5 yaş ve üzeri 81

71. Oyun Oda Değişti mi? 4 yaş ve üzeri 82

72. Oyun Ormandayız Oyunu 4 yaş ve üzeri 83

73. Oyun Saklambaç Oyunu 4 yaş ve üzeri 84

74. Oyun Ses Bulmaca Oyunu 4 yaş ve üzeri 85

75. Oyun Sesi Bul 4 yaş ve üzeri 86

76. Oyun Sesimi Tahmin Et 4 yaş ve üzeri 87

77. Oyun Sıcak-Soğuk 4 yaş ve üzeri 88

78. Oyun Son Harften Kelime Bulma 6 yaş ve üzeri 89

79. Oyun Şekil Hatırlama 4 yaş ve üzeri 90

80. Oyun Şekil Sudoku 4 yaş ve üzeri 91

81. Oyun Renk Bulma Oyunu 4 yaş ve üzeri 92

82. Oyun Renk Renk Çoraplar 4 yaş ve üzeri 93

83. Oyun Renk Sayı Hafıza Oyunu 6 yaş ve üzeri 94

84. Oyun Renkli Sudoku 4 yaş ve üzeri 95-96

85. Oyun Resim-Şekil Çizme Oyunu 4 yaş ve üzeri 97

86. Oyun Tanı Bul Yerleştir 4 yaş ve üzeri 98

87. Oyun Taş Kağıt Makas Oyunu 5 yaş ve üzeri 99

88. Oyun Tavşan Kaç Oyunu 5 yaş ve üzeri 100

89. Oyun Uykucu Horoz Oyunu 3 yaş ve üzeri 101

90. Oyun Üç Nokta Üçgen Oyunu 6 yaş ve üzeri 102

91. Oyun Üçtaş Oyunu 6 yaş ve üzeri 103

92. Oyun Vız-Vız Oyunu 4 yaş ve üzeri 104

93. Oyun Yağ Satarım Bal Satarım Oyunu 5 yaş ve üzeri 104

94. Oyun Yanlışımı Bul Oyunu 3 yaş ve üzeri 106

95. Oyun Yaptığımı Yap Oyunu 4 yaş ve üzeri 107

96. Oyun Yerden Yüksek Oyunu 4 yaş ve üzeri 108

97. Oyun Yeryüzü-Gökyüzü Oyunu 6 yaş ve üzeri 109

98. Oyun Yılan Oyunu 6 yaş ve üzeri 110

99. Oyun Yüzük Saklama Oyunu 4 yaş ve üzeri 111

(6)

6

Takdim…

Dikkat, ilginin belli bir uyarana, konuya odaklanmasıdır. Dikkat eksikliği: İşleri bitirmeden bırakma ve görevleri erken terk etme şeklinde kendini gösterir. Dikkat eksikliği yaşayan bir bireyin;

bir işe başlama, işi geliştirme ve sonuçlandırma konusunda zorluklar yaşayacağı muhakkaktır. Bu ise bireyin okul, iş ve aile yaşantısını oldukça olumsuz etkilemektedir.

Yapılan çalışmalarda; dikkat eksikliği ve dikkat dağınıklığı yaşayan bireylere uygulanan tedavinin yanı sıra; dikkati arttırmaya yardımcı egzersizler ve oyunlarla da destek olunabileceği gözlemlenmiştir.

Elinizdeki çalışma Gebze Rehberlik ve Araştırma Merkezi tarafından Okul Öncesi Öğrencilerimizin Dikkatlerini geliştirmelerine yardımcı olma kaygısıyla hazırlanmıştır. Yaklaşık bir yıllık bir komisyon çalışmasının neticesi olan bu kitabın her harfinde emeği geçen Rehberlik ve Araştırma Merkezimiz Uzmanları başta olmak üzere tüm komisyon ekibine teşekkür ederim.

MUSTAFA İŞLEK

Gebze Rehberlik ve Araştırma Merkezi Md.

(7)

7

AÇ KAPIYI BEZİRGÂN BAŞI OYUNU

Kişi Sayısı: Oyun için ideal sayı 18-20 kişidir. Tüm sınıfın katılımıyla da oynanabilir.

Amaç: Geleneksel oyunlar içerisinde yer alan bir grup oyunu olan “aç kapıyı bezirgân başı”

oyunu çocukların ruhsal, bedensel, sosyal ve psikolojik gelişimlerinde etkilidir. Bunun yanında özellikle şarkılı bir oyun olması nedeniyle de dil gelişimini olumlu etkilemektedir.

Duyduklarına çabuk ve hızlı tepki vermesi gerektiğinden işitsel dikkatin gelişmesine, diğer kişilerin beden dillerine göre karşılık vermesi gerektiği için de görsel dikkatin gelişmesine katkısı vardır.

Materyal: Halat ve tebeşir

Uygulama: Çocuklarla bahçeye çıkılır ve el ele tutuşularak geniş bir daire olunur. “Aç Kapıyı Bezirgân Başı” oyununun oynanacağı ve bu oyunla neyin amaçlanacağı çocuklara söylenir.

Çocuklar arasından bezirgân olması için sayışarak iki kişi seçilir. Seçilen çocuklara birbirlerinin karşısına geçmeleri ve el ele tutuştuktan sonra ellerini yukarı kaldırmaları söylenir. Daha sonra diğer çocuklara duyurmadan birine “sıcak”, diğerine “soğuk” ismi verilir. İsim verirken başka zıt kavramlar da tercih edilebilir. Örneğin; siyah-beyaz vs. Diğer çocuklar tren oluşturacak şekilde art arda ve sırayla el ele tutuşan arkadaşlarının ellerinin altından geçerler. Bu esnada da “Aç Kapıyı Bezirgân Başı” Şarkısını söylerler:

“Aç kapıyı bezirgânbaşı, bezirgânbaşı.

Kapı hakkı ne verirsin, ne verirsin.

Arkamdaki yadigar olsun, yadigar olsun…

Bir sıçan, iki sıçan, üçüncüsünde kapan.”

Şarkının “üçüncüsünde kapan” bölümünde yakalanan çocuğa kısık bir sesle “sıcak mı, soğuk mu?” diye sorulur. Hangisini tercih ederse seçtiği ismi taşıyan çocuğun arkasına geçmesi söylenir. Bunu yaparken gruptaki diğer çocukların duymadığından emin olmak gerekir, aksi halde oyunun bir anlamı kalmaz. Gruptaki herkes yakalandıktan ve seçimini yaptıktan sonra tebeşirle ortaya bir çizgi çizilir. İki grubun halatı tutarak karşılıklı çekişeceği ve çizgiyi ilk geçen grubun oyunu kaybedeceği anlatılır. Sonrasında yapılanlar özetlenerek etkinlik sonlandırılır.

Kaynak: Geleneksel 125 Oyun. (2010) Işık Okulları Kitapları. İstanbul

1. Oyun

Yaş: 5 yaş ve üzeri

(8)

8

ALQUERQUE OYUNU

Kişi Sayısı: 2 kişiyle oynanır.

Amaç: Strateji ve dikkat gelişimine katkısı olan bu oyunda amaç, kişinin kendi hamle zenginliğini arttırarak problem çözme becerisinin ve istemli dikkatinin gelişmesini sağlamaktır. Kuralları oldukça basit olan bu oyunda oyuncunun kendi taşlarını, rakibinin taşlarının üzerinden geçirerek en fazla sayıda taşı yok ederek oyunu kazanması beklenmektedir. Rekabete dayalı strateji oyunu olan Alquerque’daoyuncunun sadece kendi hamlelerine dikkat etmesi yeterli değildir, aynı zamanda rakibinin de stratejisini çözmesi gerekir.

Materyal: 12 Siyah, 12 beyaz renkte küçük taş ve 30x30 cm karton

Uygulama: Oyun yandaki şekilde görüldüğü gibi taşların dizilmesiyle başlar. Oyuncular birer renk belirler ve sırası gelen oyuncu kendi piyonlarından birisi ile hamle yapar. Bu hamle iki şekilde olur. Birincisi; oyuncu, piyonlarından birini çizgi üzerinden boş olan komşu bir noktaya ilerler. İkincisi ise; oyuncu eğer rakip bir piyonun üzerinden atlanabilecek bir pozisyon varsa, bu hamleyi zorunlu olarak yapar ve üzerinden atladığı piyonu oyun dışına çıkartır. Bu hamle eğer birden fazla piyon yemek suretiyle yapılabiliyorsa zorunlu olarak hamle en sonuna kadar devam ettirilir. Geriye doğru hamle yapılamaz. Sadece rakibinizin taşını yerken geriye doğru hamle yapılabilir. Bunun dışında tüm hamleler ileriye ve yana doğru olmalıdır. Tahta üzerinde piyonu kalmayan oyuncu oyunu kaybetmiş olur.

Kaynak: Birlikte Oynayalım. Dünyanın Dört Bir Yanından 100 Oyun. (2010) Tübitak Popüler Bilim Kitapları. Ankara

Oyuncu Görüşleri

Ecrin T.(6 Yaş):Bu oyun güzel ama arkadaşımın beni yenmesi güzel değil… Onun dışında çok eğlendim. Arkadaşımın taşlarını takip ederek ona göre taşlarımı oynamaya dikkat ettim.

Ecem Y. (6 Yaş):Çok güzel bir oyun. Arkadaşımın taşlarını yemeye çalıştım, kazandım.

2. Oyun

(9)

9

Alquerque oyunu oynanırken

(10)

10

ARKADAŞIM NE YAPIYOR?

OYUNU

Kişi Sayısı: 4 ve daha fazla kişiyle oynanır.

Amaç: Görsel ve işitsel dikkatin gelişmesinin amaçlandığı bu oyunda, tıpkı sessiz sinema oyununda olduğu gibi çocukların ifade etme becerilerini söz kullanmadan sadece beden dillerini kullanarak canlandırmaları ve sözsüz bir şekilde anlatılan davranışları doğru tahmin edebilmeleri amaçlanmaktadır.

Materyal: Yok

Uygulama: Çocuklara “arkadaşım ne yapıyor?” oyunu oynanacağı söylenerek oyunun kuralları açıklanır. Çocukların daire içinde bağdaş kurarak oturmaları istenir. Sessiz sinemaya benzeyen bu oyunda çocukların anlatımlarını beden dillerini kullanarak güçlendirmeleri ve sözsüz bir şekilde anlatılan eylemi bulabilmeleri amaçlanmaktadır. Önce çocuklardan birisi anlatıcı olarak seçilir ve ayağa kalkar. Diğerleri otururlar ve yapılan taklidin ne olduğunu tahmin ederler. Karışıklığa mahal vermemek için her bir çocuk sırayla cevap verir. Bilen ayağa kalkar ve yeni anlatıcı olur. Ardından sıra ile her çocuk yeni bir davranışı yaparak gruba sorar.

Ötekilerde yapılan taklidin ne olduğunu bulmaya çalışır. Bilen kişi alkışlanır ve bilen kişi anlatmak için ortaya çıkar. Oyun böylece devam eder.

Derleyen: Sevdanur ERDEM

Arkadaşım ne yapıyor oyunu öğrencilere açıklanırken

3. Oyun

(11)

11

ATEŞ TOPU OYUNU

Amaç: Nesne ya da olaya karşı dikkatini vererek, işitsel odaklanmışdikkatingelişmesi amaçlanmaktadır. Ayrıca oyun esnasında top kontrolü gerektiren hareketleri yaparakelindeki cismi yanındaki arkadaşına verebilmesi de beklenmektedir.

Materyal: Top ve göz bandı.

Uygulama: Çocuklara ateş topu oyunu oynanacağı söylenerek oyunun kuralları açıklanır.

Çocukların daire içinde bağdaş kurarak oturmaları istenir. İçlerinden birinin arkası dönük oturacağı ya da gözlerini kapatacağı söylenir. Elimizde bulunan topu göstererek, “bu topu kullanarak sizlerin çok eğleneceğiniz bir oyunu hep birlikte oynayacağız” denir. Bunun için gönüllü olan birisi olup olmadığı sorulur.

Gönüllü bir kişi seçildikten sonra “ateş topu” olarak adlandırılan top çocuklara verilir ve her çocuğun yanındaki kişiye sırasıyla topu geçirmesi istenir. Arkası dönük oturan ya da gözleri bağlı olan çocuk bir süre sonra “ateş” diye bağırır. Bu sırada top kimin elinde ise o kişi oyundan çıkar. Oyundan çıkan çocuk bu defa arkası dönük oturur ya da gözleri bağlanır. Bir süre bekledikten sonra o da “ateş” diye bağırır. Son kişi kalana kadar devam edilir. Sonra tüm oyuncular oyuna dahil edilerek tekrar oynanır. Bu şekilde oyuna istenildiği kadar devam edilir. Sonrasında yapılanlar özetlenerek etkinlik sonlandırılır.

Kaynak:http://www.acevokuloncesi.org/

4. Oyun

(12)

12

ATEŞİM BOM OYUNU

Kişi sayısı: 10 ve daha fazla kişiyle oynanır.

Amaç: Bu oyunda çocukların çabuk karar verme ve çeviklik yeteneği, görsel ve işitsel dikkatlerinin gelişmesi amaçlanmaktadır.

Materyal: Yok

Uygulama: Çocuklara “ateşim bom” oyunu oynanacağı söylenerek oyunun kuralları açıklanır.

Çocukların ayakta durarak çember olmaları istenir. İçlerinden birisi“ebe” seçilir. Oyuncular ebenin etrafında koşuşturmaya başlarlar ve ebeye dokunup kaçmaya çalışırlar. Ebe yakalayacağı sırada,ebelenmemek için ''Ateşim Bom'' der ve kımıldamadan bekler. Ebenin yanında kımıldarsa ebe yakalar. Bu sırada diğer oyuncular ebenin etrafında koşuşurlar ve kıpırdamadan duran arkadaşlarına dokunmaya çalışırlar. Dokundukları an artık hareket edebilirler. Ebe diğer bir oyuncuyu ebelemeye çalışır. Oyuncu “ateşim bom” demeden ebelenirse ya da kıpırdamaması gerektiği halde kıpırdarsa, ebe değişir ve oyun bu şekilde devam eder.

5. Oyun

(13)

13

AVCI OYUNU

Kişi Sayısı: 4 ve daha fazla kişiyle oynanır. Tüm sınıfın katılımıyla da oynanabilir.

Amaç: İşitsel dikkatin gelişmesi amaçlanan bu oyunda verilen komuta bağlı olarak hızlı şekilde komuta uygun davranışı göstermek esastır.

Materyal: Yok

Uygulama: Çocuklara avcı oyunu oynanacağı söylenerek oyunun kuralları açıklanır.

Çocukların ayakta durarak çember olmaları istenir. Bir ebe seçilir. Seçilen ebe avcı olur. Ebe

“benimle avlanmaya kim gelmek ister?” der kendi dışında dört gönüllü avcı daha seçer. Ebe önde, seçtiği diğer dört avcı ardında bir süre avcı yürüyüşü yaparlar. Bu yürüyüş esnasında beklenmedik bir anda ebe aniden arkasına döner ve 4 avcıya doğru “BUMMM” diye bağırır.

Ayaktaki çocuklar oyuna başlarken ilk oturdukları yerlerine oturmaya çalışırlar. İlk oturan avcı oyunu kazanır ve yeni ebe olur.

Dikkat Edilecek Hususlar: Oyuna başlarken her bir oyuncunun yerini işaretlemek önemelidir.

Böylece oyun esnasında hiçbir oyuncu başka bir arkadaşının yerine gitmemiş olur. Eğer oyuncu sayısı fazlaysa ilk yerine geçen avcı olurken, son yerine geçen de elenip oyun dışına alınabilir. Fakat oyuncu sayısı az ise eleme yapmamak daha sağlıklı olur.

Kaynak: Çorum’da Oynanan Çocuk Oyunlar. Çorum Belediyesi Kültür Yayınları. 2013. Çorum

6. Oyun

(14)

14

BALONU DÜŞÜREN YANAR OYUNU

Kişi Sayısı: İki ya da daha fazla kişi ile oynanabilir.

Amaç: Bedensel koordinasyonu arttırma, beden algısını geliştirme, ince motor gelişimi arttırma, organize olma becerisini geliştirme, dikkati ve belleği güçlendirme, bedensel gelişimi destekleme, takip etme ve zamanında tepki verme becerilerini destekleme amacıyla oynanan bu oyunda çocuklar hareket halinde olduklarından oldukça eğlenmektedirler.

Materyal: Balon.

Uygulama: Lider tüm oyuncuları etrafına toplar ve “Balonu düşüren yanar” oyunun amacını ve kurallarını anlatır. Ardından oyuncalar bir çember oluşturarak her birinin diğeriyle göz teması kurabileceği bir şekilde ayakta dururlar. Oyuncular önceden şişirilmiş bir balon alır ve birbirlerine atarlar. Balonun düşürülmeden birbirine atılması beklenir. Hangi oyuncu balona beklenen sürede vuramaz ve yere düşürürse oyun dışı kalır. Son oyuncu kalana kadar oyuna bu şekilde devam edilir.

Dikkat Edilecek Hususlar: Bu oyun, diğerine atıldığında zarar vermeyecek plastik ya da içi pamuk/elyaf dolu top ya başka malzemelerle de oynanabilir. Amaç çocuğun belli bir süre bir etkinliğe odaklanması, etkinliği izlemesi ve uygun zamanda kendinden beklenen tepkisel davranışı göstermesidir. Yapacağı bazı gecikmeleri dikkate almamak gerekir. Gelişimi izlemek için oyun sürecini ve çocuğun performansını bir kâğıda not edebilirsiniz.

Kaynakça:Tuzcuoğlu, N., Tuzcuoğlu, S. (2004). Dikkat Geliştiren Oyunlar: “Çocuğumun Dikkatini Nasıl Geliştirebilirim?”. İstanbul: Morpa Kültür Yayınları.

7. Oyun

(15)

15

BEN BUNU YAPIYORUM OYUNU

Amaç: Dikkati ve belleği güçlendirme, kısa süreli belliği geliştirme, bedensel koordinasyonu arttırma, beden algısını geliştirme, bedensel gelişimi destekleme, ince motor koordinasyonu arttırma ve organize olma becerilerini geliştirmek amaçlanmaktadır.

Materyal: Yok.

Uygulama: Lider oyuncuları tercihe bağlı olarak ayakta ya da oturarak çember oluşturacak şekilde etrafında toplar. Ardından oyunun amacını ve kurallarını açıklar. İlk olarak oyunu başlatan oyuncu bir hareket yapar. Bu hareket parmak şıklatma, başını kaşıma, zıplama, yere çömelme gibi hareketler olabilir. Diğer oyuncu, kendinden önce yapılan hareketi yapar ve kendi hareketini ekler. Sıradaki oyuncu kendinden önceki 2 hareketi yapar ve kendi hareketini ekler. Oyun dönüşümlü olarak böylece devam eder. Yanlış yapan oyuncu oyundan çıkarılır. En son kalan kişi oyunu kazanır.

Dikkat Edilecek Hususlar: Oyunu yöneten liderin bu etkinliği çok uzun sürdürmemeye dikkat etmesi gerekir. Çünkü hareketlerin sayısı arttıkça hatırlamak zorlaşacaktır. Başlangıç aşamasında oyunu beş ya da altı hareketle sınırlı tutmak daha doğru olacaktır.Daha sonra peyderpey hareket sayısı arttırılabilir.

8. Oyun

(16)

16

BEN NEYİM OYUNU

Amaç: Dikkati ve belleği güçlendirme, görsel dikkat gelişimini destekleme ve odaklanmış dikkati geliştirme amaçlanmaktadır.

Materyal: Farklı tiplerdeki çeşitli oyuncaklar.

Uygulama: Çocuklara “ben neyim?” adlı oyunun oynanacağı söylenerek oyunun kuralları ifade edilir. Çocukların ayakta durarak masa etrafında çember olmaları istenir. Sınıfta oynanıyorsa öğretmenin, evde oynanıyorsa anne ya da babanın farklı tiplerdeki oyuncakları çocuğun görebileceği şekilde masa üzerine yan yana sıralaması ile oyun başlar. Sonra gönüllü bir oyuncu, masa üstündeki oyuncaklardan birisini sormak üzere seçer. Çocuk bunu kendi içinden yapar.

Oyuncakların fiziksel özelliklerini genelden özele doğru ifade eder. “Ben yuvarlağım, içimde yeşil renk var, ses çıkartırım, masanın köselerinden birindeyim” ya da “masanın ortasındayım” ve bunun gibi açıklamalarda bulunur. Çocuklardan tahminde bulunmaları istenir, ayrıca çocuklar ilave sorular da sorabilirler. Çocuklar hangi oyuncak olduğunu sırasıyla tahmin eder ve bulmaya çalışırlar. Daha sonra bulan çocuk soru sormaya geçer ve diğerleri cevap verir. Oyun böylece davam eder.

Dikkat Edilecek Hususlar: Çocuklara sorulacak oyuncaklar basitten karmaşığa doğru olacak şekilde sormak gerekir. Önce daha kolay bulunabilecek oyuncaklar seçilmeli, çocuk bildikçe daha ayrıntılı oyuncaklara geçilmelidir.

9. Oyun

(17)

17

BENİ BİL OYUNU

Amaç: Dokunsal dikkatin gelişimi, yürütücü işlevleri destekleme, odaklanmış dikkat ilekısa süreli belleği güçlendirme ve görsel dikkati destekleme amaçlanmaktadır.

Materyal: Farklı tiplerdeki çeşitli eşyalar ve göz bandı.

Uygulama: Çocuklara “beni bil?” adlı oyunun oynanacağı söylenerek oyunun kuralları ifade edilir. Çocukların oturarak daire şeklinde olmaları istenir. Sınıfta oynanıyorsa öğretmen, evde oynanıyorsa anne ya da baba önceden hazırladığı poşetin içine çocukların günlük hayatında gördüğü ve kullandığı eşyalar çocuklar görmeden o poşetin içerisine konulur. Daha sonra çocuğun gözleri kapattırılır ve poşetteki eşyaları tek tek elleyip dokunarak tanımaları istenir.

Bilenler alkışlanır ve tebrik edilir. Bilemeyenler elenir, kalan çocuklarla oyun devam eder.

Dikkat Edilecek Hususlar: Eşya çeşitliliğini fazla tutmakta fayda vardır. Önce daha kolay bulunabilecek malzemeler, örneğin kalem, silgi, defter ve benzeri malzemeler sorulabilir.

İlerleyen aşamada daha nadir bulunabilen malzemeler ya da eşyalar seçilmelidir.

10. Oyun

(18)

18

BENZERİNİ BUL OYUNU

Amaç: Görsel dikkati ve kısa süreli belleği destekleme, çevrenin farkına varma becerisini ve motivasyonu arttırma amaçlanmaktadır.

Materyal: Renkli kartlar, daire, üçgen, kare, dikdörtgen gibi şekiller.

Uygulama: Oyunculardan biri eline renkli kartlardan birini alır ve diğer oyunculara sorar. Bu odada, bu kartla aynı renkte olan ne var? Oyuncular sırayla kartla aynı renkte olan nesneleri söylemeye başlarlar. Kendisine sıra geldiğinde, kartla aynı renkte bir nesne adı söyleyemeyen oyuncuya bir boncuk verilir. Kart renginde bir nesne kalmadığı zaman, oyun bir başka renkte olan kart ile devam eder. Elindeki boncuk sayısı 4 e ulaşan oyuncu oyun dışı kalır. Oyunun devamında şekillerden biri gösterilir (kare, üçgen, daire) “Burada bu şekillere benzeyen neler var?” diye sorulur. Bilemeyen oyuncuya verilen boncuklar belirlenen sayıya ulaştığında, oyuncu oyun dışı kalır.

Dikkat Edilecek hususlar: Zamanla oyun oynadığınız odadaki malzemeler nesnelere ekleme yapabilirsiniz. Hatta oyun başlamadan, fark ettirmeden başka nesneler ilave edebilirsiniz.

Eklediğiniz malzemeleri odanın farklı yerlerine serpiştirin. Çocuklar önceden mekânda bulunan nesnelere aşina olabilirler. Malzemelerin aynı yerde ve topluca durmalarını engelleyin.

11. Oyun

(19)

19

BEŞTAŞ OYUNU

Kişi Sayısı:2 ve daha fazla sayıda kişiyle oynanabilir.

Amaç: Beştaş, çocuğun vücut koordinasyonunun ve istemli dikkatinin gelişmesine katkı sağlar. Bu oyun, çocukların nesne, araç-gereç kullanımını, ince motor, kaba motor ve el-göz koordinasyonunu geliştirmede yararlıdır. Geometrik algılama, açı belirleme, hız, mesafe hesaplama, odaklanma ve konsantrasyon ile ilgilidir.

Materyal: 5 adet yuvarlak taş

Uygulama: Eskiden oynanan geleneksel bir çocuk oyunu olan beştaş, ismini beş adet taşla oynanmasından almıştır. İki veya daha fazla kişi ile oynanır. Beştaş yere atılır, rakip yerdeki taşların pozisyonuna göre bir taş gösterir ve oynayan o taşı alarak havaya atar, taş havadayken yerden bir taş alır. Havadaki taş avucun içine düşünce elde iki taş olması gerekir.

Havadaki taşı tutamama veya yerden taşı alamama bir de elinizin öbür taşlara değmesi ile yanılır ve oyun sırası karşı tarafa geçer. Oyun bir taş alma ile başlar, birleri geçince yerden iki taşı birden alma ile devem eder. Üçüncü kısma geçince üçtaş birden alınır ve geriye kalan tek taş da yalnız alınır. Dörtlerde; dört taş bir hamlede havadaki taş yere düşmeden, yerden toplanması gerekir. Yanma durumlarda herkes kaçıncı kademedeyse oradan devam eder.

Beşlerde; Başparmak ve işaret parmağı açılarak, yere konur. Sol el sabit şekilde öylece tutulur ve sağ elle sabit tutulan elin arkasından, parmakların önüne doğru beş taş atılır ve yine rakip bir taşı gösterir. O taş ebe taşıdır gösterilen taş oynarsa yanılır. Oynayan kişi o taşın haricinde yerden bir taş alarak, havaya atar ve parmakların arasından taşları birbirine değdirmeden içeriye sürükler. Elinin arkasına doğru taşlar tek tek parmakların arasından geçirilmelidir. En son rakibinizin gösterdiği taş geçirilir. Bu taşların hepsi birden tekrar havaya atılan taşın eşliğinde avucun içine alınır.

Dikkat Edilecek Hususlar: Beştaş oyununda birler, ikiler, üçler, dörtler ve beş her zaman tek taş havadayken oyun oynanır ve havadaki taşı yere düşürmeden hareketi yapmak gerekir.

Bunun için dikkatli, çabuk ve becerikli olunması gerekir. Burada amaç; taşları parmaklarınızın içinden içeriye doğru geçirirken, taşları birbirinden uzağa düşürmemektir. Çünkü hepsini birden yerden toplamak zor olacaktır. Beşleri de geçince beş taşı havaya atarak elimizin üzerinde durdurmaya çalışırız. Burada amaç çok taşı durdurmaktır. Elinizin üzerindeki taşlar o şekilde havaya atılarak avuç içinde yakalanır.

12. Oyun

(20)

20

BİZ EKİBİZ OYUNU

Kişi Sayısı: 6 ve daha fazla sayıda kişiyle oynanabilir.

Amaç: Herhangi bir oyuna başlamak için, ilk başlayacak ebeyi seçmek maksadıyla oynanır. Bu oyunla çocukların hem kendi davranışlarına, hem de ekipteki diğer arkadaşlarına dikkat etmeleri ile dikkat düzeylerinin artması amaçlanmaktadır. Ayrıca organize olma becerisini destekleyerek dikkati arttırmak hedeflenmiştir.

Materyal: Yok.

Uygulama: Çocuklara “Biz Ekibiz” adlı oyunun oynanacağı söylenerek oyun hakkında kısaca bilgi verilir. Çocukların ayakta durarak daire şeklinde olmaları istenir. Lider “Oyuna ilk kimle başlayacağımızı belirlemek için sizlerle çok eğleneceğiniz ‘Biz Ekibiz’ adlı bir oyun oynayacağız” der. Tüm öğrenciler ayakta el ele tutuşarak çember oluştururlar. Ardından tüm öğrenciler sağ ayaklarını çemberin merkezinde bir araya getirirler. Tüm öğrenciler hep birlikte “bir-iki-üç-biz-e-ki-biz-bir-iki-üç” diye bağırırlar. “Üç” der demez öğrenciler bir tercihte bulunmak durumunda kalırlar. Ya sağ ayaklarını çemberin merkezinde tutarlar, ya da sağ ayaklarını sol ayaklarının yanına çekerler. Sonra grup donar ve sayım yapılır. Hangi grupta daha fazla öğrenci varsa onlar elenir, az sayıda olanlar bir tur daha oynarlar. Eğer eşitlik olursa tüm öğrencilerle bir kez daha oynanır. Kalan öğrenciler “bir-iki-üç-biz-e-ki-biz-bir-iki- üç” diyerek oyuna devam ederler. Son kalan oyunu kazanır ve başlanacak oyuna onunla başlanır.

Oyunu oynayan öğrencilerin oyun bittikten sonraki görüşleri Hamza Y. (6 Yaş):İyi bir oyun, ekip olmak hoşuma gitti.

İrem Ü. (6 Yaş):Çok güzeldi, en sevdiğim oyundu. En çok bacak yapmayı (herkesin bacaklarını ortada toplamasını) sevdim.

13. Oyun

(21)

21

BONCUK DİKME OYUNU

Kişi sayısı: Bireysel

Amaç: Dikkati toplayabilme, dikkatini sürdürebilme becerisini kazandırma ve ince kas becerilerinin desteklenmesi amaçlanmaktadır.

Materyal: Yarıçapı 10 cm olan daire şeklinde kesilmiş halı kaydırmaz, büyük delikli boncuk, yün ip

Uygulama: Yün ipi halı kaydırmazın bir deliğine bağlıyoruz. Bir boncuk geçirerek çocuğa model oluyoruz. Boncuk geçirilmiş ip halı kaydırmazın başka bir deliğinden geçiriliyor ve farklı bir boncuk takılıyor. Boncuk takıldıktan sonra halı kaydırmaz deliğinden geçiriliyor. Ardından boncuk takılıyor. On beş boncuk geçirilene kadar işlem tekrarlanıyor.

Dikkat Edilecek Hususlar: Lider tüm öğrencilerle yakından ilgilenerek yapılan işlemi göstermeli, yavaş yapan öğrencileri sabırla beklemeli ve desteklemelidir.

Derleyen: Zeynep Hamide KAYA DEĞER

14. Oyun

(22)

22

BUGÜN NELER YAPTIN OYUNU

Amaç: Dikkati ve belleği güçlendirme ile aile içi iletişimi arttırma amaçlanmaktadır.

Materyal: Kutu, boncuk, peçete, plastik bardak, tombala numaraları, kartlar vb...

Uygulama: Oyunculara “bugün neler yaptın?” adlı oyunun oynanacağı söylenerek oyunun kuralları ifade edilir. Oyuncuların oturarak daire şeklinde olmaları istenir. Ardından oyunculara belli sayıda malzeme dağıtılır. Oyuncular daire şeklinde oturdukları için ortaya kutu konur. Her oyuncu o gün yaptığı işlerden birini söyler ve kutuya bir malzeme koyar.

Oyuncuların amacı, yaptıkları işleri çeşitlendirerek, ellerindeki malzemeleri diğerlerinden önce bitirmektir. Ancak malzeme sayısı fazla olduğundan, oyuncuların daha fazla hatırlamaları için kendilerini zorlamaları gerekecektir. Oyun dönüşümlü olarak, oyuncuların elindeki malzeme bitene dek devam edecektir. Daha önce söylenilen bir işin tekrar edilmemesi gerekir. Eğer daha önce söylediği bir işi tekrar ederse kutudan iki taşı da kendi taşlarına eklemek durumunda kalacaktır. Bundan dolayı hem oyuncu kendi söylediklerine dikkat etmeli, hem de diğer oyuncuların tekrar edip etmediklerine dikkat etmelidir. Yapılan işe zamanla ayrıntılar eklenebilir. Örneğin;

• TV seyrettim/çizgifilm/Taşdevri

• Yemek yedim/akşam yemeği/ıspanak

• Okula gittim/servisle gittim/kırmızı servisle vb..

Dikkat Edilecek Hususlar: Başlangıçta beş adet malzeme yeterlidir. Ancak oyuncular 5 adet malzemeyle zorlanmıyorsa, 5 adet daha dağıtın ve zamanla sayıyı arttırın. Hatırlama becerilerinin daha fazla olması nedeniyle yetişkinlerin malzeme sayısı daha fazla olmalıdır. Bu oyunun başka bir özelliği, aile bireylerinin birbirlerinden haberdar ve günlük yaşamları hakkında bilgi sahibi olmalarını da sağlar, aile içi iletişimi güçlendirir.

Kaynakça: Tuzcuoğlu, N., Tuzcuoğlu, S. (2004). Dikkat Geliştiren Oyunlar: “Çocuğumun Dikkatini Nasıl Geliştirebilirim?”. İstanbul: Morpa Kültür Yayınları.

15. Oyun

(23)

23

BUNU SÖYLÜYORUM OYUNU

Oyuncu Sayısı: En az iki oyuncu ile oynanabilir.

Amaç: Kısa süreli işitsel belleği güçlendirme ve dikkati sürdürme becerisini geliştirme amaçlanmaktadır. Odaklanmış dikkati arttıran bu oyunda öğrencilerin motivasyonlarını arttırmak da hedeflenmektedir.

Materyal: Yok

Uygulama: Oyuncular yere ya da bir masa çevresine daire şeklinde otururlar. Lider oyunun kurallarını ve amacını açıklar ve ardından ilk oyuncunun bir kelime söylemesini ister. İkinci oyuncu, birinci oyuncunun söylediği kelimeyi söyler ve ardından ona kendi sözcüğünü ekler.

Üçüncü oyuncu önce ilk kelimeyi, ardından ikinci kelimeyi söyler. Sonra kendi kelimesini ekler. Akabinde diğer kişiler benzer şekilde devam ederler. Oyun dönüşümlü olarak devam eder.

Dikkat Edilecek Hususlar: Sözcük sayısını fazla uzatmamaya, kelime artışlarını aşama aşama yapmaya ve öğrencilerin başarı duygusu yaşamalarını dikkat edilmesi gerekmektedir.

Oyunu Oynayan Öğrencilerin Oyuna İlişkin Görüşleri

Hamza Y. (6 Yaş):İyi bir oyun. Renkli olmasını sevdim. Her arkadaşım bir renk söyledi.

Renkleri tek tek saymak hoşuma gitti.

16. Oyun

(24)

24

BÜYÜK FENER OYUNU

Oyuncu Sayısı:6 ve daha fazla sayıda kişiyle oynanabilir.

Amaç: Hızlı düşünerek hızlı hareket etme amacıyla söz ve davranış arasındaki zıtlığa dikkat etmeyi gerektiren büyük fener oyunu, çocukların hem kendi davranışlarına, hem de diğer arkadaşlarına dikkat etmeleri, onları daha yakından tanımaları ve dikkat düzeylerinin artması amaçlanmaktadır.

Materyal: Yok

Uygulama: Japon geleneksel çocuk oyunlarından biri olan Büyük Fener oyununun en temel özelliği şaşırtmacalı olmasıdır. Oyuncular çember oluşturacak şekilde ayakta dururlar ya da yere otururlar. Oyun, bir oyuncunun ellerini birbirine yaklaştırarak "Büyük Fener" demesiyle başlar. Yanındaki oyuncu ellerini açarak "Küçük Fener" der ve oyun bu şekilde söz ve davranış zıtlığı ile devam eder. Hızlı oynandığında daha da eğlenceli hale gelen bu oyunda yanlış yaparak sırayı bozan oyundan çıkar. Kalan oyuncular tek kişi kalana kadar hızlı bir şekilde ellerini açarak ve kapatarak oyuna devam ederler. Tek kalan oyunu kazanır.

Dikkat Edilecek Hususlar: Uzun süre bekleyen, çok düşünen, yanlış el hareketini yapan ya da yanlış ifadede bulunan oyuncular elenir. Elenen oyuncuların sıkılmamaları için lider oyuna devam eden diğer oyunculara destek vermeleri sağlanabilir.

17. Oyun

(25)

25

ÇANI ÇALMA ASLANI UYANDIRMA OYUNU

Amaç: Görsel ve işitsel algıyı destekleyen bu oyunda beden algısı da gelişecektir.

Materyal: Yuva sayısı kadar çan, tebeşir ve düdük

Uygulama: Bu oyunda çocuklar yuva denen iki ya da daha fazla gruba ayrılır. Gruplar belli bir mesafede karşılıklı olarak otururlar. Aslan rolündeki bir çocuk da orta yerde uyumaktadır.

Her bir grubun bir çanı olur.

Oyunu yöneten ebenin düdük sesiyle oyun başlar. Her bir grup üyesi elinde çan olmak suretiyle aslanın yanından geçip, ona dokunarak ve hiç can sesi çıkarmamaya gayret göstererek ayakucuyla yürür. Çocukların aslanı uyandırmamak için çok yavaş şekilde hareket etmesi gerekmektedir. Böylece ayakuçlarına basarak yürüyüp aslana hafifçe dokunarak yuva değiştirirler. Bu esnada çan sesini duyarak uyanan aslanın kaptığı çocuklar oyundan çıkmış olur. Ebe belli bir süre sonunda aslanı değiştirir. En çok çocuk yakalayan aslan, ormanın en büyük aslanı olur.

Dikkat Edilecek Hususlar: Elindeki çan ile yuva değiştiren oyuncuların çanın ses çıkarmasını engellemek için gayret göstermeleri gerekir. Aslan çan sesini duymadan uyanıp, oyuncuları yakalayamaz. Lider, oyunun daha eğlenceli olması için aslan olan oyuncuyu sık sık değiştirebilir. Böylece, uzunca bir süre tek bir oyuncunun aslan olmasının da önüne geçmiş olur.

18. Oyun

(26)

26

ÇEŞİTLERİNİ BUL OYUNU

Amaç: Dikkati ve belleği güçlendirme ve yürütücü işlevleri destekleme amaçlanmaktadır.

Materyal: 5 x 5 cm boyutlarında önceden hazırlanmış kırmızı renkli kartlar.

Uygulama: Oyunu başlatan kişi bir nesne adı söyler. Diğer oyuncular söylenen nesnenin çeşitlerini söyler. Belirlenen nesnenin çeşitleri bitince başka bir nesne ile devam edilir. Daha önceden söylenen çeşit söylenmemelidir ve uzun düşünülmemelidir. Aynı çeşidi söyleyen ya da uzun düşünen oyuncuya kırmızı kart verilebilir. Örneğin; seçilen nesne kalem ise, diğer oyuncuların; dolma kalem, tükenmez kalem, kurşun kalem, fosforlu kalem gibi kalem çeşitlerini söylemesi beklenir. Seçilen nesnenin şekli, yapılış malzemesi, kullanım yerine göre benzer oyunlar türetilebilir.

Dikkat Edilecek Hususlar: Oyunu başlatan kişinin oyun boyunca sabırlı ve hoşgörülü olması gerekmektir. Karton yerine kâğıt da kullanılabilir. Kırmızı çok dikkat çeken bir renk olduğu için tercih edilebilir ama başka renkler de kullanılabilir.

19. Oyun

(27)

27

ÇİZ-DENE YAP

Kişi sayısı: Bireysel

Amaç: Görsel algı ve dikkatin gelişmesi, kısa süreli belleği geliştirme, ince motor becerileri destekleme ve organize olma/plan yapma becerilerini desteklemek amaçlanmaktadır.

Materyal: Abeslang çubukları ya da kürdan, keçeli kalem ve oyun hamurları.

Uygulama:“Çiz Dene Yap” etkinliği için çocukla bire bir çalışmak daha sağlıklı olsa da, eldeki malzeme adedince bir grup öğrenciyle de bir arada çalışılabilir. Çalışmaya başlamadan önce çocukları cesaretlendirmek ve oyuna motive etmek oldukça önemlidir.

İlk olarak aşağıdaki şekiller basitten karmaşığa doğru çocuklara dağıtılır ve aynı şekli önce parmağıyla üzerinden giderek çizmesi istenir. Ardından yanındaki noktaların üzerine bakarak çizmesi söylenir. Sonra yandaki boş çizgi içine bakarak çizmesi söylenir. Son olarak büyük kâğıdı ve abeslang çubuklarını önüne alarak aynı şekli çubuklarla oluşturması söylenir.

Bitirdiğinde sıra ikinci şekle gelmiş olur. Aynı işlem, aynı sırayla diğer şekiller için de uygulanır. İstenirse çocuklara büyük kâğıt yerine oyun hamuru vererek küçük yuvarlaklar oluşturulması istenir ve kağıt üzerindeki nokta kadar daire yapılır. Sonra abeslang çubukları ya da kürdan kullanılarak oyun oynanır.

Dikkat Edilecek Hususlar: Şekilleri basitten karmaşığa doğru sunmak gerekir.

Derleyen: Mehtap DAŞDEMİR

20. Oyun

(28)

28

(29)

29

ÇİZGİ OYUNLARI -SEKSEK-

Kişi Sayısı: Bireysel olarak da uygulanabilecek bu oyun, sınıfça da oynanabilir.

Amaç: Çocuğun istemli dikkatinin gelişmesi amaçlanmaktadır. Ayrıca çocuğun bedenini kontrol edebilmesini, bedenini istediği gibi kullanabilmeyi öğrenmesini ve kaba motor gelişimini sağlar. Çocukta sakarlık varsa, sakarlıktan kurtulmasın yardımcı olur.

Materyal: 1 adet tebeşir ve bir adet yassı taş

Uygulama: Seksek oyunu sokak oyunlarından biridir. Seksek oynamaya karar verildiğinde renkli bir taşla ya da tebeşirle yere birbirini izleyen kareler çizilerek 1-2-3-4-5 gibi sırama yapılır. Seksek tek kişi olarak oynanabileceği gibi birden fazla oyuncu ile de oynanabilir.

Birden fazla kişi ile oynandığında çok daha zevkli olmaktadır. Seksek oynarken yere çizilen karelerin içine atıp oyuna başlamak için bir taşa ihtiyaç vardır. Bu taş yassı olmadır. Yassı taş 1 den başlayarak numaraların içine atılır. Karenin içine taş atılır. Oyuncu tek ayağı ile ara çizgilere basmadan taşı sürükler oyunun kuralı taşın ve seken ayağın çizgilere basılmadan ilerletilmesi ve ilerlenmesidir. Taş sekmeden çıkar ya da çizgiye gelirse oyunda yanılır ve sıra diğer oyuncuya geçer.

Seksek Oyunu Kuralları:

Oyuncular ara çizgiye basmamalıdır.

Taş çizgiye gelmemelidir.

Sekme sırasında taş sürüklenmelidir.

Oyunun ikinci turunda yani dönüşte taş alınmalıdır.

Seksek taş ayakla sekerek oynanmalıdır.

Seksek oynarken ayak değiştirme yapılamaz.

Oyun sırasında taş farklı bir yana sektirilmemelidir.

Dikkat Edilecek Hususlar: Kalabalık gruplarla oyun oynarken, çocukların bekleme esnasında sıkılmalarını engellemek maksadıyla, aynı anda birden fazla oyun alanı oluşturulup eşzamanlı oyunlar oynatılabilir.

21. Oyun

(30)

30

7 8

6 4 5

3

1

2

(31)

31

DEREDEN GEÇME OYUNU

Amaç: Değişen dikkati güçlendirme, kaba motor koordinasyonu güçlendirerek dikkati geliştirmek amaçlanmaktadır. Ayrıca bedensel koordinasyonu arttırma, beden algısını geliştirme ve organize olma becerisini de desteklemektedir.

Materyal: Tebeşir ve taş

Uygulama: Lider öğrencileri toplar ve “dereden geçme” oyunun kurallarını ve amaçlarını açıklar. Çocuklarla birlikte yere tebeşirle bir dere çizilir. Derenin ortasına birer adım mesafeyle, üzerine sıçramak için taşlar çizilir. Bir de tebeşirle bir asma köprü çizilir. Sonra tüm öğrenciler tek sıra dizilirler. Lider şöyle der: “Yerde bir derenin olduğunu farz edelim. Bu derenin üzerinden taştan taşa atlayarak, ayaklarımızı dereye düşürmeden ve ıslatmadan derenin karşısına geçmemiz gerekir. Karşıya geçtikten sonra, eski yerimize asma köprüden geçerek gitmemiz gerekiyor. Yere çizilen ve köprü olarak düşünülen bir çizginin üzerinden kollarımızı yandan yukarıya kaldırıp denge sağlayarak düşmeden, yürüyerek karşı sahile geçmemiz gerekir” der. Her bir oyuncu bireysel olarak dikkatle verilen yönergeye göre karşıya geçmeye çalışır. Taşın üzerine sıçrayamayan, ayağı kayıp suya düşen ya da köprüden geçerken dengesini yitiren elenir. Son kalan oyuncu oyunu kazanır.

Dikkat Edilecek Hususlar: Liderin zorlanan çocuğa yardım etmesi, tekrar yapmasını sağlaması ve çocuğun başarı duygusunu yaşamasını sağlamasına dikkat edilmelidir.

Oyunu Oynayan Öğrencilerin Oyuna İlişkin Görüşleri

Belinay Y. (4 Yaş):Çok güzel… Gerçekten çok güzel. Çok dikkatli oldum, hep taşlara bastım.

Ahmet E. (5 Yaş): Taşların üzerinden geçmeyi çok sevdim.

Hatice Z. (5 Yaş): Suya düşmemeye dikkat ettim. Köprüden geçmek çok güzeldi.

22. Oyun

Başlangıç Noktası

Geri Dönüş Noktası Bitiş Noktası

(32)

32

DİĞER YARIM

Kişi Sayısı: Bireysel

Amaç: Çocuğun görsel bütünleştirme becerisini geliştirerek görsel algının desteklenmesi hedeflenmiştir. Yarısı verilen resimden hareketle bütüne ulaşmak amaçlanmaktadır. Bu şekilde çocuğun görsel istemli dikkati gelişecektir.

Materyal: Resimler

Uygulama: Anne ya da baba tüm materyalleri yere dizer ve çocuğu karşına alarak oyunun kurallarını ve amaçlarını anlatır. İlk başta resim bütün olarak gösterilir. Birkaç farklı resim gösterildikten sonra, resimler karıştırılır. Daha sonra resmin iki yarım parçasını bularak, bütün oluşturması istenir. Oyun çocuk tarafından iyice anlaşıldıktan sonra, bütün resimler karıştırılarak tüm resimlerin eşleştirilmesi istenir. Oyun bittikten sonra çocuğa iltifat edilir.

Sonra tüm resimler tekrar karıştırılarak oyun tekrar oynanır.

Dikkat Edilecek Hususlar: İlk başta tüm resimler karışık olarak çocuğun önüne konmamalıdır.

İleriki aşamalarda oyuna başlarken zaman tutarak daha hızlı bir şekilde eşleştirmeler istenebilir.

Öneriler: Eğer çocuklar resimlerden sıkılıyorlarsa, dergilerden, gazetelerden bulunan resimler ya da boyama kitaplarından istifade edilerek yeni materyaller oluşturulabilir.

23. Oyun

(33)

33

DOKUNSAL OYUNLAR

Kişi Sayısı: Evde aile bireyleriyle birlikte ya da birbirini tanıyan küçük gruplarla oynanabilir.

Amaç: Dikkat gelişimi maksadıyla yürütücü işlevleri aktif kullanarak çocuğun algıladıklarını hatırlaması, hafızayı ve dikkat becerisini güçlendirmesi hedeflenmiştir.

Materyal: Okul malzemeleri, kıyafet, meyve, sebze gibi her türlü nesne olabilir. Gözleri bağlamak için göz bandı.

Uygulama: Oyunculara dokunmayla ilgili bir oyunun oynanacağı söylenerek oyunun kuralları ifade edilir. Oyuncuların daire şeklinde oturmaları istenir. Ardından gönüllü olan bir çocuğun gözleri göz bandı ile göremeyeceği şekilde bağlanır. Gözleri açık oyunculardan birisi hiç ses çıkartmadan seçtiği herhangi bir nesneyi gözleri bağlı olan oyuncuya teslim ederek, verdiği nesnenin ne olduğunu tahmin etmesini ister. Gözleri kapalı bir şekilde, eli ile dokunarak nesneyi tanımaya çalışır. Bunlar, kıyafet, meyve, sebze gibi her türlü nesne olabilir. Eğer doğru tahmin ederse, oyunun ikinci aşamasında nesneyi veren kişinin yüzüne dokunarak onun kim olduğunu bilmeye çalışır. Bunu da bilirse, gözleri bağlanacak yeni kişi soruyu soran olur. Eğer bilemezse, başka bir oyuncu, başka bir nesne sorarak oyuna devam edilir.

Dikkat Edilecek Hususlar: Oyunu daha eğlenceli hale getirmek için eşyaları çeşitlendirmekte fayda vardır. Önce daha kolay bulunabilecek eşyalar, örneğin okul malzemeleri sorulabilir.

Eğer oyun sırasında çocuk zorlanırsa ipucu verilmeli ve çocuğun başarı duygusu ve motivasyonu arttırmak amaç olmalıdır.

Derleyen:Damlanur EKİZ

24. Oyun

(34)

34

DÖNMEDEN TOPU ATMA OYUNU

Kişi Sayısı: En az on kişiyle oynanır.

Amaç: İki grubun rekabet etmesine dayalı, ekip ruhu ve bizlik duygusu kazandıran bir oyun olan bu çalışmada amaçlardan birisi de dikkat ve konsantrasyonu geliştirmektir. Bedensel gelişime de katkısı olan bu oyunun öğrencilerin hız ve çabukluklarına da katkısı olacaktır.

Materyal: En az iki adet aynı ebat ve ağırlıkta yumuşak top ve tebeşir.

Uygulama: Lider tüm oyuncuları toplayarak “Dönmeden topu atma oyunu” oynayacaklarını söyleyerek oyunun amacını ve kurallarını açıklar. Lider sayışarak ve güç dengelerine dikkat ederek eşit sayıda iki grup oluşturur. İki grubu da tek sıra olarak arka arkaya dizer. Tebeşirle bir başlangıç çizgisi çizer. Her iki gruba da birer top verir. Oyunculardan beklenen, olabildiğince seri şekilde hareket ederek, beş metre mesafede bulunan ikinci çizgiye kadar topla koşmak ve çizgiyi geçer geçmez topu dönmeden hemen bir sonraki sırada bekleyen arkadaşına atmaktır. Arkadaşı çizgide bekleyerek topu alıp, aynı şekilde ikinci çizgiye kadar koşmalı ve topu bir sonraki sırada bekleyen arkadaşına atmalıdır. Bu şekilde ilk bitiren grup oyunu kazanacaktır.

Dikkat Edilecek Hususlar: Grupların güç dengesine dikkat edilmelidir. Hızlı koşan ve çabuk hareket edenlerin her iki gruba da eşit dağıtılması gerekir. Kişi sayısı fazla olduğu zaman onar kişilik üç ya da dört grupla aynı anda çalışılabilir.

Derleyen: Mustafa İŞLEK