çalışma raporunu aşağıda yayılnıyoruz:

T. Y.

1945

M İ M A R L A R B İ R L İ Ğ İ İ S T . - 4 6 Y I L L I K T O P L A N T I S I

13.1.1946 tarihinde İst. Ticaret ve Sanayi Odası salonla- rında toplanan T. Y. M. B. ist. Ş. yıllık kongresinde okunan

çalışma raporunu aşağıda yayılnıyoruz:

Sayın meslekdaşlarımız,

Bir yıl önce idaresini heyetimize tevdi ettiğiniz Birlik faaliyetlerini; meslekî menfaatlerimiz ve ihtiyaçlarımıza uy- gun bir şekilde başarmağa gayret ettik. Bugün bir yıllık ça- lışmamızı umumî heyete arzederken, im müddet zarfında üyelerden gördüğümüz alâka ve sempatiden dolayı teşek- kür ederiz.

Yönetim kurulumuz, meslek menfaatleri namına, yaptığı bütün teşebbüslerde, Ankara merkezi ve İstanıbulda yönetim kurulu dışındaki arkadaşlarla, lüzum gördüğü meselelerin hallinde görüşmek, istişare etmek, anlaşmak velhasıl bir fi- kir koordinasyonu yaratmak suretiyle çalışmıştır. Bu suret- le başarmağa uğraştığımız işlerde, daima en iyi sureti halle- re gittiğimize inanıyoruz. 1945 yılı çalışmalarımızı ikiye ayı- rabiliriz:

A — Şube işleri,

. B — Ankara merkezimizle müştereken çalıştığımız iş- ler. Şube çalışmalarını şu şekilde hülâsa edebiliriz:

Bir yıl içinde şubemiz büyük küçük bir çok işlerle uğ- raşmıştır. Yönetim Kurulu 36 normal, müteaddit hususî top- lantılar yapmıştır. Kuruldan biri askerlik görevine iştirak, diğeri şahsî fazla meşguliyetten dolayı iki çekilme olmuş, yerlerini Vasfi Egeli ve Halit Femir arkadaşlarımız oy sıra- sına göre doldurmuşlardır.

Geçen yıl 3 mart başarılı bir şekilde yapılmıştır. Bu toplantıyı ismet Barutçu, Şinasi Şaihingiray, Necmi Ateş, Faruk Çeçen arkadaşlardan seçtiğimiz bir komite başarmış- tır. Kendilerine teşekkür ederiz.

Yönetim Kurulu kütüphanemizin zenginleştirilmesi için arkadaşlara bir sirkülerle müracaat etmiş ve neticede 112 cilt kitap ve broşür temin edebilmiştir. Ancak bunların yal- nız 22 si mimarlık eseridir. Fakat kitap temini "çin tayin e- dilmiş bir müddet olamıyacağmdan bağış her zaman devam edecektir.

Malî Vaziyetimize gelince:

Bu yıl talısilât geçen yıldan yüzde elli daha fazla ol- muştur. Buna birliğe yeni üyelerin katılması ve yıllığın 24 liraya çıkarılması gibi sebepler âmil olduğu gibi, tahsilât iş- lerine yönetim kurulunun verdiği ehemmiyeti de saymak icap eder, şubemiz üyeleri bir yıl zarfında 33 kişi artmıştır.

Birliğin organı «Mimarlık» dergisinin yayınına yardım et- mek üzere geçen yıl toplantıda bir heyet seçilmişti. Bu he- yete kongre tarafından iki arkadaş daha katılmıştır. Bu ko- mitedeki arkadaşların (Mimarlık) dergisi yayını hakkındaki kanaatleri Ankaradaki arkadaşlarla bazı aykırılıklar göster- diğinden, komite faydalı olamamış, Arık araya mühim bir yardımda bulunamamıştır. Bu hususta daha fazla malûmatı komitede çalışan arkadaşlardan da alabileceğimizi umut ede- riz.

Yönetim Kurulu, İstanbul basınında memleket mimar- lığını tanıtacak bilgi ve yazıları yaymak işine tevessül etmiş

bu maksat için Yunus Erk ve Saoıim Oktay'ı görevlendir- mişti. Bu arkadaşlar bir yıl içinde yalnız bir defa (Yeni Sa- bah) gazetesinde bir mimarlık sahifesi yapmağa muvaffak oldular. Sonradan Bazı arkadaşlardan aldığımız haberlere göre bu sahife okuyucularda iyi tesir yapmıştır. Bu şekilde mimarlığı halka ve münevverlere tanıtacak yayınların fay- dalı olacağı kanaatindeyiz. Bu küçük deneme her hafta bir mimarlık sahifesi şeklinde çıkarsa meslek propagandası ba- kımından yararlıdır. ,

Arkadaşlar,

Şubemiz memleketimizde «mimarlık» ünvanlarının bir esasa bağlanması için teşebbüste bulunmuş, bu hususta An- kara merkezine müracaat etmiştir.

Biliyorsunuz ki, memleketimizde halen mimarlık tahsili veren öğretim müesseseleri üçe çıkmıştır. Mimara olan ih- tiyacımız yarm belki bu kurulların daha da artmasını icap ettirecektir. Esasen her memlekette mimar yetiştiren okullar adeden çok, ve öğretim sistemleri çeşitlidir. Mesele menşeleri her ne olursa olsun (Y. mektep, üniversite) mi- marların alacakları ünvanın bir esasa göre tayin edilmesi ve bunda ahenk teminidir.

Şubemizin bu husustaki noktayı nazarî ve tezi Ankaraya bildirilmiştir. Biz yeni bir şey, Akademi mezunlarına uyrı bir hak istemiyoruz. Biz meslek haklarımızın korunmasını sağlamak, ve bu hususta Avrupanın ve Amerikanın kabul ettiği «ünvaıı» usullerine uygun bir prensip kabulünü isti- yoruz.

Teknik Üniversiteden mezun olanlar Y. Mühendis -mi- mar ünvanını kullanıyorlar. Vakıa bu ünvan henüz kanunî bir şekilde tanınmıyorsa da bu arkadaşlar bu ünvanı benim- semişlerdir. Teknik okuldan bir yıldan bari çıkanlar da ne gariptir ki, kendilerine Mühendiş-mimar diyorlar!

Akademinin öğretim müfredat programları, teknik Üni- versiteden dun değil eşit, belki sanat yönünden üstündür.

Öğretim süresi ise yarım sömestr daha uzundur. Teknik okul mimarlık şubesi mezunlarına gelince, bu okulun Akademinin yüksek öğretim seviyesine erişebilmesi bahis" mevzuu bile değildir.

Vaziyet böyle iken, bu güne kadar ünvan işlerinde Millî Eğitim Bakanlığının, G.S. Akademisinin G.S. Umum Müdür- lüğünün sırf alâkasızlıkları yüzünden, diğer tahsil müesse- selerinden çıkanlar diledikleri şekilde munzam ünvan kul- lanabiliyorlar ve kendileri el'an ikaz edilmiyor..

Arkadaşlar...

Meslek haklarımızı korumak Birliğimize düşer. Bu hu- susta biz incelemeler yaptık. Üyelerimizden öğretimle uğra- şan profesör arkadaşlardan ünvan işlerinin halli hakkında ayrıca faydalandık ve fikir sorduk. Tezimizin esası şudur:

Yüksek mimarlık tahsili veren müessese her ne olursa ol-

sun (T. Üniversite veya Akademi) mezunlarına sadece «mi-

mar» denilmesi ve menşelerini anlatmak için de mimar ke-

limesinin sonuna (G.S.A.) veya (İ.T.Ü.) inisialleri konul-

malıdır. Bu usul Fransada, İsviçrede ve daha birçok mem-

leketlerde caridir. Ayni tahsil seviyesinde mimar yetiştiren

müesseselerin mezunlarına munzam ünvanlar vermek yalnız Cermen memleketleri veya Cermen kültürü hâkim olmuş yerlerden başka hiç bir yerde âdet değildir.

Bu itibarla, tezimizi müdafaa ettik ve merkeze yazdık.

Yapı kongresi hazırlık komisyonunda meselenin yapı kon-

gresinde görüşüleceğini haber verdiler. .,„

Bu işi yapı kongresine bırakmamalıyız. Bu iş Birlik ve Millî Eğitim Bakanlığı işidir. Yeni idare heyetinin bu mesele üzerinde hassasiyetle durmasını dileriz.

Arkadaşlar,

Müsabakalar faaliyetine geçerken, Şubemizin bunların açılmasında ve idaresinde fiilî bir rolü olmamıştır. Merke- zimiz 1945 de doğrudan doğruya üç müsabaka açmağa mu- vaffak olmuştur. Bu müsabakaları temin eden, merkezdeki istişare bürosudur. Bunların gerek teminini, gerekse sevk ve idaresini başarı ile yapan merkezimizi tebrik etmek yerinde olur. Yine Birliık merkezi 1945 de açılan bütün müsabaka- ların jürilerine iştirak etmiştir.

Birliğimiz müsabaka jürilerinde her zaman bütün üye- leri tatmin eden neticelere varamamıştır. Bu jürilere Şube- mizin de ayrıca âzâ göndermesi icap etmekte idi. Ancak jü- ri üyesi olabilecek bazı azanın ayni müsabakaya iştirak et- miş bulunması, jürilerin Ankarada toplanması yüzünden masrafların temin edilememesi, gibi zorluklar yönetim ku- rulumuzu bu hususta hareketsiz bırakmıştır.

Fakat son yapılan bir kaç müsabaka sonuçlarından bazı arkadaşların yeniden memnunluk göstermemeleri jüri rapor- larının zayıflığı hakkındaki iddialar üzerine, yönetim kurulu bütün müşküllere rağmen son defa açılmış olan Ankara fi- zik ve kimya fakültesi müsabakalarına Istanbuldan bir aza- nın gönderilmesine karar vermiş ve bunu Ankaraya bildir- miştir. Bu kararın tatbikini yeni idare heyeti yapacaktır.

Müsabakaların sonuçları Ankarada meslek disiplinini boza- cak bir mahiyet almıştır. Birlik üyelerimizden Selçuk Mi- lâr'ın bazı şahsî hareketleri Birlik talimatı icabı kendisine ihtar verilmesini mucip olmuştur.

Arkadaşlar, burada hepimiz meslek menfaatleri için çalışan fertleriz. Her şeyden önce meslek vekarını harice kar- şı korumak zorundayız. Türk mimarlığını memlekete yeni tanıtmaktayız. Şahsî ihtiraslar ve menfaatler mesleğimize zarar verecek birer tehlikedir. Bunun için meslek disipli- nine son derecede ihtiyacımız vardır. Şunu da şükranla söy- lemeliyiz ki Şubemiz üyeleri yönetim kurulumuzun bu hu- sustaki müşküllerini daima büyük bir anlayışla karşılamıştır.

Istanbulda birliğin her hangi bir disiplin kararı almasını mucip hiç bir hareket de olmamıştır.

Şubemizin bu yıl tahakkuk ettirmek için uğraştığı işler- den biri de bir fotoğraf sergisi hazırlamaktı. Bu serginin programı hazırlanmış fakat fotoğraf malzemesi bulunmaması bu işi bu güne kadar fiilî sahaya sokamamıştır. Son günlerde İstanbul Vilâyeti dağıtma komisyonu tarafından agrandisman kâğıtları ve diğer malzeme tahsis edilmiş olduğundan 1946 da bu serginin başarılacağına inanıyoruz.

Arkadaşlar,

1945 yılının meslekî en mühim olayı «Yapı Kongresin dir. Bu feongre fikri birlik organı (Mimarlık) tarafından Mi- marlık kongresi olarak atılmış ve bir müddet sonra Bayın- dırlık Bakanlığı tarafından teşebbüse geçilmiştir. Bayındırlık Bakanlığı yapı kongresini geçen yü yapılan Nafıa Müdürleri Su işleri U. Müdürlüğü elemanları toplantısı gibi yalnız memur mimar ve inşaat mühendisi arkadaşlarla başarmak is- tiyordu. Birliğimiz zamanında bu teşebbüsten haberdar olmuş

ve Bayındırlık Bakanlığına müracaat ederek Birliğimizin bu kongre ile alâkalandırılmasını istemiştir. Bakanlık bunun üzerine Y. Mimarlar Birliği ile Y. Mühendisler Birliğinden birer delegeyi hazırlık komisyonuna almıştır. İsminden de anlaşılacağı üzere bu kongre flYapı) mevzuunu bütün şü- mulü ile içine alan geniş bir şûra olarak hazırlanıyor. Kon- gre hazırlık komisyonu 3 gurup halinde 21 koldan ibarettir.

Bu kollarda Birliğimizden 32 mimar vazife almıştır.

Bayındırlık Bakanlığı kongreyi kendi teşebbüsü olarak kabul etmekte, ne Y. Mühendisler Birliğini, ne de Y. Mimar- lar Birliğini resmen davet etmemiş bulunmaktadır. Bu tarzı hareket şubemizde akisler yaptı. Yapı kongresinin kollarında meslekî sahada çalışabilecek birçok arkadaşlar unutulduğu halde, bazan tek bir arkadaşa müteaddit kollarda görev ve- rilmiştir. Hazırlık komisyonunda vakıa bir mümessilimiz var- dır. Fakat bu arkadaşımızın gayretlerine rağmen şubemizin çalışma kollarına teklif ettiği 10 mimara bu güne kadar ça- lışmalara iştirak hususunda davetname gönderilmemiştir. Ba- yındırlık Bakanlığı Birliklerle teşriki mesaiyi kabul etmediği için çalışmaları geç kalan kongreyi önümüzdeki mayısa te- hir etmiştir.

Kongreden Beklediklerimizi veya Kongreden Türk mi- marlığı için isteyeceklerimizi hazırlayıp istiyebiliriz. Hâlen komisyonlarda çalışan mimar arkadaşlarımız bizim mümes- sillerimiz sayılırlar.

Yapı kongresinde mimarlık meseleleri hakkında T. Y.

Mimarlar Birliğinin bir görüşü ve tezi olmalıdır. Bu tez hepimizin isteklerinden, düşüncelerinden ve fikirlerinden do- ğacaktır. Mutlaka kollarda görev almağa ihtiyaç yoktur. Her arkadaşın fikrini söyliyebilmesi için Kongredeki çalışmalar- dan haberdar olması gereklidir. Bunu sağlamak için de, Şu- bemizde bir yapı kongresi dosyası teşkil ettik. Dosyada kon- gre kollarının bu güne kadar yaptıkları mesaiyi topladık.

Dosyayı her arkadaşımız inceliyebilir ve aydınlanmak iste- diği konu hakkında bilgi edinebilir. Esas olan bu işle ilgi- lenmektir. Yapı Kongresinde Birlik görüşünü izah etmek ve memleket mimarlık davasında emri vaküerle karşılaş- mamak lâzımdır. Bu itibarla bir yapı kengresi komisyonu teş- kilini Ankara kongresinden temenni ederiz. Yukarıdaki iza- hatımıza rağmen Türk yapı kongresinin istihdaf ettiği gaye- den ümitliyiz.

Şuıbemiz bir yıl içinde daha birçok küçük mahiyette iş- lerle uğraşmıştır. Burada tafsiline lüzum görmediğimiz işler sırasiyle, mimarların sınıf vergilerinin tayini, muamele ver- gisinde yapılacak tadilâtta, yapı ustası yetişimine engel olan zorlukların kaldırılması, Akademi talebesi arasında teşvik müsabakası, diğer müsabaka tevzii işleri gibi, küçük mese- leler de vardır.

Şubemiz arkadaşların çok istedikleri bir toplantı mahal- li içinde çalışmıştır. Hepimiz buluşarak meslek dertlerini gör rüşecek bir (lokal) istiyorduk. Bunun tamamen hususî bir lokal olmasını temine malî kudretimiz yetmiyordu. Bir müd- det içhı mesleğimizle mütenasip bir yer olmak üzere To- katlıyan'dan faydalandık. Bir iki ay salı akşamları burada toplandıksa da, sonradan alâkasızlık yüzünden toplantıları devam ettiremedik.

Arkâdaşlar,

Muhtelif kaynaklardan Birliğimizin öğrendiğine göre ma-

alesef yabancı bir mimar İstanbul Belediye Sarayı ile 500

üncü yılda yapılması düşünülen Fatih anıdı gibi bir kaç mü-

him mimarlık işini sipariş suretiyle almak için istanbul Be-

lediyesine baş vurmuştur. Bazı şayialara göre bu yabancı mi-

marj bir iki Türk mesiekdaş desteklemektedir. Arkadaşlar, Birliğimiz bu işe büyük bir ilgi göstererek VaJisre BŞ«KŞe Reisi ile temasa geçti, bu hassasiyet lüzumlu ve yerinde idi.'

Yönetim kurulumuz, Birlik idarecisi olmak itibariyle başka türlü hareket edemezdi.

Türk mimarları arasında ;sinıf, zümre veya imtiyaz ta- nımıyoruz. Meslekte bütün üyelerimize eşit hak, eşit imkân- \ îar temin edilmesini istiyoruz. Mimarlık işlerinde bunun tok yolu da müsabakalardır. Belediye Sarayı, Fatih Anıtı gibi Türk tarihine, istanbul tarihice mal olacak millî eserleri yabancı bir mimarın yapmasına millî hislerimiz ve sanat gay- retimiz müsaade edemez. Bu mesele ile merkezimiz de ya- kından ilgilenmiş, Başbakanlık, Iç işleri, Millî Eğitim Ba- kanlıklarına baş vurmuş ve tiu mühim işlerin müsabakaya konulmasını istemiştir. Biz de Dr. Lûtfi Kırdar'la bu hususta^

temastayız. Şurasmı memnunlukla söyliye'biliriz ki, Vali mü- racaatimizi büyük bir anlayışla kabul etmiş bulunmaktadır.

Bu husustaki temaslar devam etmektedir.

Arkadaşlar,

Merkezimizle beraber olan çalışmalarımıza gelinpe; ö- lüm vukuunda mimarlar arasında yardımlaşma teşkilâtını yeniden canlandırmak istedik. Bu işin bir nizamnamesi '/er- di. Evvelce, yardımlaşma işine üyelerimiz ilgi göstermemiş- lerdir. Geçen yıl bu teşkilâtı harekete geçirmek istediğimiz zaman merkez yönetim kurulunun bir teklifi ile karşılaştık.

Bu teklif mimarların kaza ve ölüme karşı gurup halinde si- gorta edilmeleridir. Merkez yönetim kurulu müteaddit sigor- ta şirketleriyle yaptığı temaslardan sonra müteaddit teklifler almıştır.

Merkezimiz bu neticeyi tatminkâr bulmadığı için ince- lemelerine devam edecek ve teklifi umumî heyete suna-

''*

çaktır. Her medenî memlekette msslek ve grüp sigortası bulunmaktadır. Bu teşebbüsün muvaffak olmasını dileriz.

Müsabakalara iştirak eden projelerin İstanbıtida teşhü edilmesi için bütün üyelerin gösterdiği alâka üzerine he- men her müsabaka projelerinin teşhirini istedik. i Şimdiye kadar yalnız istanbul Radyo evi projesinden başka hiç bir müsabaka Istanbulda teşhir edilemedi. Bunların bize gönde- rilmesini merkezimiz temin edememiştir. Bu projelerin nak- li için masrafların şubemizden yapılabileceğini de bildirmiş bulunuyoruz. Bu suretle müsabaka projelerinin İstanbul gi- bi meslek ve sanat topluluğu olan büyük bir şehirde teşhi- rini temin etmekle bir sanat hareketi yapmak, mimarların bu projeleri yakından görmelerini, dolayısiyle jüri karar-

larının muvaffakiyet dereceleri hakkında fikir edinmelerini ş^lamâk gâyisiiiS gütmekte idik.

Ayrıca geçen yıl iki arkadaşımız tarafından «Erzurum Anıtları rölövelerb C. H. P. adına yapılmıştı. Bu eski eser- lere ait rölöveler Ankara ve Erzurumda sergi halinde de teşhir edildi. Şubemizin ve merkezin teşebbüsü ile bunlar yakında İstanbul Halkevinde teşhir edilecektir.

Birlik tüzüğü bugünkü ihtiyaçlarımızı karşılamamakta- dır. Geçen yıl tüzüğün bazı terimlerinin Türkçeleştirilmesi yapıldığı sırada, merkeze, bazı maddelerin kifayetsiz'ıiğinı de işaret etmiştik. Sizlere de Birlik tüzüğü hakkında düşün- celerinizi sormuştuk. Arkadaşların bu hususta bir düşüncele- ri varsa bugün bunun umumî kongreye teklifi lâzımdır.

Arkadaşlar, Yapı kongresi çalışma programında mimar- lık ücretleri de vardır. Koldaki arkadaşlarımız tarifeyi es- kisinden daha mütekâmil bir hale getirmişlerdir.

Bazı maddeleri tekâmül ettirilmiş olan tarifeyi yeni vekli ile tasvibinize sunmaktayız. Bunun kabulü takdirinde 1948 yılında kullanılması kabil olacaktır.

Şubemiz bu tarifeyi kabul ederek umumî kongreye arzına i nkân verirse yapı kongresinde mimarlık ücretleri tarifesi Birliğimizin görüsmelerne uygun olarak kabul edilmiş olur.

Mesleğimiz ve memleketimiz için beklediğimiz ferahlık ve artım devrine kadar mimarlık ücretlerinin kanunî bir ba- reme ulaştırılmasını meslek disiplini bakımından elzem ad- dediyoruz.

Ankara merkezimiz Ankarada bir Mimarlar Birliği bi- nası temini için teşebbüse geçmiştir. Bugün yeni bir bina

yapmak imkânları yoktur. Bu sebeple merkez, diğer bazı meslek kurullariyle anlaşmaktadır.

Bu iş henüz proje halinde olup fiilî bir sahaya girme- miştir.

istanbul şubesi de, Millî Eğitim Bakanlığına müracaat ederek şehrin iş merkezlerine yakın bir bina istiyecektir.

Tarihi kıymeti haiz bir binanın bize tahsis edileceğini kuv- vetle .umut ediyoruz.

Velhasıl, kurulumuz Birlik menfaatleri üzerine daima hassasiyetle durarak çalışmıştır. Sizlere bir yıl içinde daha çok başarılmış iş getirmek arzusu ile çalışmış olduğumuzu huzurunuzda bir kere daha belirtirken yönetim kurulumu- zun tebriyesinin yüksek heyetinizden dileriz.

Başkan Zeki Sayâr

Kâtip Vasfi Egeli

H a b e r l e r

K R E D İ F O N S İ Y E B A N K A S I Kurulmasına karar verilen Kredifonsiye banka- sına ait tasarısı Meclise verilmiştir.

Bankaya inşaat işlerinde çalışmakta olan bü- yük küçük bütün müesseselere iştirak hakkı veril- miş ve bankanın sermayesi 100 milyon lira olarak tesbit edilmiştir. Bu sermayenin 55 milyon lirası devlet, geri kalan 45 milyon lirası da bankalar, si- gortalar şirketler ve diğer küçük müesseseler tara-

fından ödenecektir.

Ayrıca bankaya sermayesinin beş misli yani 500 milyon liraya kadar tahvil çıkarmak hakkı verilmiş- tir. Banka belediyeler hududu içerisindeki bina ve arsa sahiplerine ipotek karşılığı ikraz yapacak ve kredi de açabilecektir. Kredifonsiye bankasının fa- aliyet müddeti 99 yıldır.

Kabul edilen esaslara göre Emlâk ve Eytam

bankasının bütün muameleleri, bütün hak ve vecibe-

leriyle birlikte 3 marttan itibaren Kredifonsiye ban-

kasına intikal edecektir.