18 Nisan 2022
18.04.2022
Hisse Fiyatı (TL)
Piyasa Değeri (mn $)
Haftalık Aylık Yılbaşına Göre Yıllık
İşlem Hacmi (mn adet)
İşlem Hacmi (mn $)
P/E P/BV Halk Açıklık
Oranı Yabancı
Payı
BIST 100 2,510 2% 17% 35% 78% 36.8%
BIST Holding 2,163 1% 20% 36% 77%
BIST Sanayi 4,345 3% 13% 28% 66%
BIST Banka 2,168 4% 27% 36% 94%
Koç Holding 41.3 7,165 -3% 16% 49% 133% 18.1 48.0 6.9 1.6 26% 69.4%
Sabancı Holding 20.7 2,893 1% 27% 64% 164% 38.1 49.4 3.5 0.8 49% 55.3%
Enka İnşaat 15.6 5,962 -1% 6% 8% 101% 5.7 5.9 16.9 1.0 12% 51.3%
Şişecam 18.1 3,785 6% 32% 35% 151% 112.1 122.0 6.1 1.4 49% 28.0%
Doğan Holding 3.8 676 -4% 8% 37% 22% 178.5 43.5 3.5 0.8 35% 25.4%
Anadolu Grubu 41.1 684 4% 19% 4% 92% 1.9 4.9 7.7 1.1 34% 19.1%
Yapı Kredi 5.2 3,026 7% 37% 59% 148% 332.2 100.4 4.2 0.7 32% 26.7%
Garanti 14.4 4,141 4% 22% 28% 98% 241.3 211.0 4.6 0.8 48% 38.3%
Akbank 9.5 3,392 4% 33% 37% 98% 187.2 103.1 4.1 0.7 52% 51.0%
İş Bankası 11.0 3,391 3% 32% 59% 133% 58.6 38.3 3.7 0.6 31% 37.4%
Vakıfbank 4.3 2,110 5% 25% 18% 25% 112.0 29.7 7.4 0.6 9% 1.2%
Halkbank 5.9 2,001 6% 24% 31% 33% 77.2 27.3 19.4 0.7 11% 1.3%
Arçelik 64.7 2,987 2% 20% 39% 113% 4.1 16.7 14.3 2.3 25% 30.0%
Vestel BE 9.3 1,016 9% 26% 18% 55% 14.8 8.4 9.8 3.0 13% 6.1%
Vestel Elektronik 29.8 684 2% 18% 19% 16% 11.9 22.5 5.3 1.1 36% 4.9%
Arzum 17.5 38 6% 15% 14% n.a. 0.4 0.4 11.2 3.2 47% 1.3%
Ford Otosan 312.1 7,488 2% 10% 37% 79% 2.5 51.7 12.4 10.8 18% 59.8%
Tofaş 87.1 2,978 7% 20% 25% 207% 7.7 42.1 13.3 7.6 24% 42.9%
Doğuş Otomotiv 72.0 1,082 14% 37% 79% 198% 1.3 5.6 6.8 3.6 15% 24.3%
TürkTraktör 242.1 883 0% 14% 18% 23% 0.7 11.6 9.8 6.3 24% 33.0%
Tümosan 22.2 175 7% 34% 17% 3% 3.3 4.4 50.5 2.5 29% 1.5%
Otokar 447.8 735 -1% 6% 32% 35% 0.3 8.3 10.3 7.2 27% 14.6%
Aselsan 28.2 4,390 1% 21% 35% 87% 67.8 120.4 9.0 2.5 26% 35.1%
Tüpraş 251.5 4,306 2% 28% 63% 182% 5.4 85.4 19.0 3.6 49% 55.3%
Aygaz 33.5 688 1% 30% 52% 149% 1.7 3.5 15.0 3.7 24% 57.2%
Petkim 10.2 1,771 0% 18% 31% 61% 140.7 91.5 4.8 2.0 37% 16.2%
Tat Gıda 13.0 121 -1% 24% 12% 38% 1.8 1.5 7.9 2.0 41% 11.5%
Pınar Süt 25.0 77 7% 14% 43% 20% 0.6 0.9 9.6 0.6 38% 1.8%
M.Altınyunus 271.2 102 1% 14% -2% 41% 0.1 2.1 34.0 10.0 28% 1.6%
Değişim (TL) Aylık Ortalama
Geçtiğimiz hafta küresel hisse senedi piyasaları değer kaybetti.
BIST 100 endeksi haftanın ilk işlem gününü %0.6 değer kazanarak 2,510 puan seviyesinde kapatırken, bir önceki haftaya göre %2.5 değer kazandı.
Kaynak : TCMB, TÜİK, Hazine, BIST, Refinitiv
Finansal Piyasalar
Başlıca Finansal Göstergeler
Koç Topluluğu ve Emsal Şirketler Hisse Performansları
18.04.2022 Haftalık Aylık Yıllık
MSCI World 2,960 -1.7% -1.7% 0.2%
MSCI Emerging Markets 1,113 -1.3% -0.9% -17.5%
Türkiye 5Y CDS (bps) 583 -4 bps 8 bps 185 bps
$/TL 14.63 -0.6% -0.9% 81.5%
€/TL 15.79 -1.6% -3.3% 63.6%
€/$ 1.08 -1 bp -3 bp -12 bp
Döviz Sepeti/TL 15.21 -1.1% -2.2% 71.7%
Haftalık Repo 14.0% 0.0 pp 0.0 pp -5.0 pp
Gösterge Bono (20.09.2023) 22.1% -1.9 pp -3.0 pp 4.8 pp
Reel Faiz1 6.9% -- 188 bp -44 bp
BIST100 Endeksi (TL) 2,510 2.5% 17.1% 78.3%
(1) MB 24 ay sonrasının yıllık TÜFE beklentisi ile
Değişim
Borsa İstanbul’da yabancı payı %36.8 olurken, Koç Holding yabancı payı %69.4 seviyesinde gerçekleşti.
Haftalık en iyi performansı TL bazında %7 değer kazanan Yapı Kredi ve Tofaş hisseleri sergilerken; en düşük performans haftalık bazda
%3 değer kaybeden Koç Holding hissesinden geldi.
18 Nisan 2022
• ABD'de sanayi üretimi mart ayında %0.9 artarak tahminleri aştı. Sanayi üretimi böylece 3. ayda da arttı. Sanayi üretimi bu yılın ilk çeyreğinde %8.1'lik artış gösterdi. Toplam sanayi üretimi de bu dönemde %0.9 arttı. Kapasite kullanımı
%77.7'den %78.3'e çıktı. Şirket yatırımlarının desteğiyle siparişler güçlü seyretti. Ancak hammadde maliyetlerindeki artışın sektördeki toparlanmaya sekte vuracağı endişesi hakim. Rusya'nın Ukrayna'yı işgali ve Çin'in yeniden devreye aldığı karantina kısıtlamaları nedeniyle tedarik zinciri sıkıntılarının da devam edebileceğine dair endişeler var.
• ABD, İran'ın denizaşırı fonlarındaki 7 milyar doların serbest bırakılması için bir anlaşmaya varıldığı yönündeki iddiaları yalanladı. İran basınındaki haberde, söz konusu anlaşmanın İran'da tutuklu bulunan İranlı-Amerikalıların serbest bırakılmasını güvence altına alan bir müzakerenin parçası olduğu öne sürüldü. Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Ned Price, mahkumların serbest bırakılmasıyla ilgili görüşmelerin devam ettiğini, nükleer müzakerelerin de buna paralel yürütüldüğünü belirterek ABD'nin her iki görüşmeye "son derece acil bir şekilde" yaklaştığını kaydetti. Ancak Price, 2015'te yapılan Ortak Kapsamlı Eylem Planı (JCPOA) konusunda karşılıklı anlaşma sağlanıncaya kadar ABD'nin bütün yaptırımlarının yürürlükte kalacağını savundu. Price, "Bu aşamada, bu müzakerelerin hiçbiri başarıyla sonuçlanmadı."
ifadesini kullandı.
• ABD'de New York Fed imalat aktivitesi mart ayında sürpriz biçimde daralmasının ardından nisanda sert yükseliş kaydetti. ABD'de New York Fed Empire State imalat endeksi nisanda 24.6'ya yükseldi. Endeks mart ayında Rusya'nın Ukrayna işgalinin de etkisiyle eksi 11.8 değerini almıştı. Endeksin sıfırın üzerinde değer alması sektörde büyümeye işaret ediyor. Ödenen fiyat endeksi 12.6 puan artışla 86.4 ile verinin tutulmaya başladığı 2001'den beri en yüksek seviyeye ulaştı. Yeni siparişler endeksi 36.3 puan artışla 25.1 oldu. İmalatçıların gelecek 6 aya ilişkin iyimserliği ise 21 puan düşerek 15.2 ile pandemiden beri en düşük seviyeye geriledi.
• ABD'de ÜFE Mart'ta yıllık %11.2 ile verinin tutulmaya başladığı 2010'dan bu yana en büyük artışı kaydetti. ÜFE aylık bazda da %1.4 ile %1.1'lik beklentinin üzerinde arttı. Çekirdek ÜFE %9.2 arttı. Beklenti %8.4'tü. Çekirdek ÜFE'de aylık artış da %1 olarak %0.5 olan tahminleri aştı. Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin ilk ayında gıda ve hammadde fiyatlarında artışlar görüldü. Şubat ayının sonunda başlayan savaş, enerji fiyatlarında da sert yükselişlere neden oldu. ABD Merkez Bankası enflasyondaki yüksek seyir nedeniyle 2018’den bu yana ilk kez faiz artırmıştı. Ülkede tüketici fiyat endeksi de mart ayında
%8.5 ile Aralık 1981'den bu yana en yüksek seviyeye çıkmıştı.
• Avrupa Merkez Bankası (ECB) nisan ayı toplantısında faiz oranlarını beklendiği gibi değiştirmedi. AMB varlık alımını 3. çeyrekte sona erdirme planını doğruladı. Christine Lagarde, kararın ardından koronavirüse yakalandığı için çevrimiçi katıldığı basın toplantısında enflasyona ilişkin yukarı yönlü risklerin arttığını belirtti. ECB ana refinansman faizini %0, marjinal fonlama imkanını %0.25 ve mevduat faizini eksi %0.50’de tuttu. Banka varlık alımlarının gelecek aylarda biteceği taahhüdünü yineledi. Açıklamada "Veriler, varlık alımlarının 3. çeyrekte bitirilmesini destekliyor. Net varlık alımı bitişi sonrası faizler zamanla yükselecek" dendi. Faizlerin kademeli olarak yükseleceği belirtildi.
• Almanya'nın öncü ekonomik düşünce kuruluşları ülkenin Rusya'dan doğalgaz ithalatını tamamen kesmesinin 'sert resesyona' neden olabileceği uyarısı yaptı. Aralarında İfo ve DIW Berlin'in de bulunduğu 5 Alman ekonomik düşünce kuruluşu 2022 yılı için büyüme tahminlerini %4.8'den %2.7'ye düşürdü. 2023 tahmini %3.1 oldu. Enflasyonun 2022'de ortalama %6.1 ile 40 yılın en yüksek seviyesinde olacağı tahminine yer verildi. Kuruluşlar ortak olarak yayınladıkları raporda "Rusya'dan ham madde konusunda bağımsız hale gelme kararı askeri ve siyasi durum düzelse dahi devam edebilir. Bu da enerji arzı ve enerjiye bağımlı sektörlerin düzenlemelere karşı ayarlamalar yapmasını gerektirecek"
ifadesine yer verildi. Rusya'dan enerji arzının aniden kesildiği bir senaryoda kurumların beklentisi bu sene büyümenin
%1.9'a gerileyeceği, 2023'te de %2.2 daralma olacağı yönünde.
• Dünyanın en büyük ikinci ekonomisi olan Çin'de, sokağa çıkma kısıtlamaları ve fabrikaların kapatmasına rağmen GSYH 2022 yılının ilk çeyreğinde tahminlerin üzerinde büyüme gösterdi. Çin Ulusal İstatistik Ofisi'nden yapılan açıklamaya göre, ilk çeyrekte GSYH geçen yılın aynı dönemine göre %4.8 arttı. Piyasalarda beklenti artışın %4.6 olacağı yönündeydi.
Çin'in bu yıl %5.5 büyüme hedefi bulunuyor. Ancak birçok ekonomist Çin hükümetinin bu hedefe ulaşabileceğine şüpheyle bakıyor. Ukrayna ile Rusya arasındaki savaş, enflasyon ve tedarik sıkıntıları, küresel ekonominin görünümünü karartıyor. Analistler, "Bu noktada büyüme hedefi imkansız" yönünde görüş belirtiyorlar. Ülkede ilk çeyrekteki büyümenin çoğu ocak ve şubat ayına sıkıştırıldı. Mart ayında, COVID-19 nedeniyle başlayan karantinalar, Shenzhen, Şanghay ve Kuzeydoğu Sanayi Bölgesi de dahil olmak üzere büyük sanayi merkezlerine yayıldı. Bu karantinaların çoğu devam ediyor ve bu da ikinci çeyrekle ilgili soru işaretlerini gündeme getiriyor. Ülkede ilk çeyrekte büyüme bir önceki döneme göre ise
%1.3 artış gösterdi.
• Çin Dışişleri Bakanı Vang Yi, ABD'nin Hint-Pasifik stratejisini eleştirerek bölgede zor kazanılmış barış ve kalkınmayı riske attığını kaydetti. Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamaya göre, Bakan Vang Yi, Vietnamlı mevkidaşı Bui Thanh Son ile telefonda görüştü. Vang, görüşmede, Asya ülkelerine barış ve istikrarın ne kadar değerli olduğunu ve blok cepheleşmelerinin sonsuz risk barındırdığını hatırlattığını vurguladı. ABD'nin Hint-Pasifik stratejisini ileri sürerek bölgede gerilim, karşıtlık ve cepheleşme yaratmaya çalıştığını savunan Vang, "Bu tür adımlar, bölgede zor kazanılmış barış ve kalkınmanın yanı sıra ASEAN merkezli bölgesel iş birliği mimarisine de ciddi zarar verecektir. Soğuk savaş zihniyetinin yeniden dirilmesine ve çevremizde Ukrayna gibi trajedilerin ortaya çıkmasına izin vermemeliyiz" değerlendirmesinde bulundu.
• Çinli yetkililer, ekonomiyi canlandırma çabaları kapsamında ticari bankalardan mevduat faizlerini düşürmelerini istedi.
Konuya yakın kaynaklara göre, bankaların gösterge mevduat faiz oranı üzerine ekledikleri primi tüm vadelerde 10 baz puan düşürmesi teklif edildi. Söz konusu teklifin zorunlu olmadığı ancak talebi uygulayan bankaların Çin Merkez Bankası'nın çeyreklik makroihtiyati değerlendirmesinde puanlarını destekleyeceği belirtildi. Çin'de büyük bankalar vadeli mevduatlar için gösterge mevduat oranlarının 50 baz puan üzerinde prim uygularken küçük ölçekli bankalar 75 baz puan ilave ediyor. Öte yandan, piyasadaki indirim beklentilerine rağmen Çin Merkez Bankası 1 yıllık kredi referans faiz oranını
%2.85 seviyesinde sabit tuttu.
Dünyada Öne Çıkan Gelişmeler
ABD'de sanayi üretimi mart ayında %0.9 artarak tahminleri aştı.
ABD, İran'ın denizaşırı fonlarındaki 7 milyar doların serbest bırakılması için bir anlaşmaya varıldığı yönündeki iddiaları yalanladı.
ABD'de New York Fed imalat aktivitesi mart ayında sürpriz biçimde daralmasının ardından nisanda sert yükseliş kaydetti.
ABD'de ÜFE Mart'ta yıllık %11.2 ile verinin tutulmaya başladığı 2010'dan bu yana en büyük artışı kaydetti.
Avrupa Merkez Bankası (ECB) nisan ayı toplantısında faiz oranlarını beklendiği gibi değiştirmedi.
Almanya'nın öncü ekonomik düşünce kuruluşları ülkenin Rusya'dan doğalgaz ithalatını tamamen kesmesinin 'sert resesyona' neden olabileceği uyarısı yaptı.
Dünyanın en büyük ikinci ekonomisi olan Çin'de, sokağa çıkma kısıtlamaları ve fabrikaların kapatmasına rağmen GSYH 2022 yılının ilk çeyreğinde tahminlerin üzerinde büyüme gösterdi.
Çin Dışişleri Bakanı Vang Yi, ABD'nin Hint-Pasifik stratejisini eleştirerek bölgede zor kazanılmış barış ve kalkınmayı riske attığını kaydetti.
Çinli yetkililer, ekonomiyi canlandırma çabaları kapsamında ticari bankalardan mevduat faizlerini düşürmelerini istedi.
18 Nisan 2022
• Dünya Bankası Başkanı David Malpass, Ukrayna için 1.5 milyar dolarlık yeni destek paketi hazırladıklarını bildirdi.
Malpass, IMF-Dünya Bankası Bahar Toplantıları öncesi Polonya'daki Varşova Ekonomi Okulu'nda "Büyüme, Güvenlik ve İstikrarla İlgili Zorlukların Ele Alınması" başlıklı konuşma yaptı. Dünya Bankası'nın Ukrayna'da kritik hizmetlerin sağlanmasına yardımcı olduğunu belirten Malpass, Banka'nın temel hükümet hizmetlerinin devamlılığını desteklemek için Ukrayna için yaklaşık 1.5 milyar dolarlık bir paket hazırlığında olduğunu kaydetti. Malpass, "Dünya Bankası 1944'te Avrupa'nın İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra yeniden inşasına yardımcı olmak için kuruldu. O zaman yaptığımız gibi zamanı geldiğinde yeniden yapılanma için Ukrayna'ya yardım etmeye hazır olacağız." dedi. Gıda ve enerji fiyatlarındaki artış dahil Ukrayna'daki savaşın küresel etkilerini analiz ettiklerine işaret eden Malpass, gelişmekte olan ülkeler için destek sağlayacak bir "kriz yanıtı" hazırladıklarını aktardı. Dünya Bankası martta Ukrayna için toplamda 923 milyon dolarlık finansman desteğini onaylamıştı.
• Kremlin Sözcüsü Peskov gazetecilere yaptığı açıklamada, Putin'in enerji ihraç ürünlerinde ruble ile ödemeye geçilmesini istediğini fakat konunun detayları ya da tarihine dair konuşmak için erken olduğunu kaydetti. Peskov, “Putin, yerel para biriminin kullanımının genişletilmesi için sistemli ve adım adım işleyecek bir yaklaşım ortaya koydu”
ifadesini kullandı. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin Salı günü yaptığı açıklamada Rusya’nın doğalgaz ihracatında ruble ile ödeme yapılması talebinin yanında diğer ihracat kalemlerinde de milli paranın rolünün artmasının gerektiğini belirtmişti.
• Rusya Güvenlik Konseyi Başkan Yardımcısı Dmitry Medvedev, İsveç ve Finlandiya'nın NATO'ya üye olmaları durumunda ülkesinin bu tehditlere karşı önlem alması gerekeceğini ve artık Baltık'ın nükleer olmayan statüsünden bahsedilemeyeceğini belirtti. Rusya Güvenlik Konseyi Başkan Yardımcısı Dmitry Medvedev Telegram’da yaptığı bir paylaşımda İsveç ve Finlandiya’nın NATO’ya girmesi durumunda Baltık bölgesine nükleer silahlar, hava savunma sistemleri, savaş gemileri ve asker yollayabileceklerini açıkladı.
• Moody's, Rusya'nın son dönemde dost olmayan ülkelere ödemeleri ruble ile yapma kararına atıf yaparak bu eylemin tahvil ihraç anlaşmasının ihlali olduğunu ve tanınan süre sonunda düzeltilmediği takdirde ülkenin temerrüde düştüğünün varsayılacağını kaydetti. Kredi derecelendirme kuruluşu Moody’s, Rusya’nın son ödemelerini dolar yerine ruble ile yapmasının 30 günlük sürede ödememesi halinde ülkenin temerrüde düştüğünün varsayılacağını belirtti. Moody’s Rusya’nın 4 Nisan’da yükümlülüğü bulunan iki ödemesini yerel para birimiyle yaptığını ve bu durumun yapılan anlaşmaların ihlali anlamına geldiği konusunda uyarıda bulundu ancak bu konudaki açıklamalarının bir kredi derecelendirme değişikliği anlamına gelmediğinin altını çizdi. Kuruluştan yapılan açıklamada 2022 ve 2042’de vadesi dolacak olan iki tahvil ihracının sözleşme şartları 30 günlük sürenin sonu olan 4 Mayıs’ta yerine getirilmediği takdirde Rusya’nın “Moody’s tanımlamasına göre temerrüde düşmüş” olarak değerlendirileceğini kaydetti.
• Avrupa Seyahat Komisyonu (ETC) tarafından yayınlanan en son ankete göre, Avrupalı en çok İspanya'yı tercih ederken, Türkiye 8. sırada yer alıyor. Destinasyon tercihinde Yunanistan bir sıra yükselirken Türkiye ilk 10 arasında sekizinci sırada yer aldı. %56 oranında bir başka Avrupa ülkesine seyahat etmeyi planlayan Avrupalı, tatilde en çok nereye gitmek istediğini sıraladı. Avrupa Seyahat Komisyonu (ETC) tarafından yayınlanan en son ankete göre, destinasyon tercihinde;
Yunanistan bir sıra yükseldi ve Avrupalılar tarafından seyahat için en çok tercih edilen 10 ülke arasında dördüncü sırada yer aldı. Yurt İçi ve Avrupa İçi Seyahat İçin Duyarlılığı İzleme 11. Dalga raporuna göre, dört Avrupalıdan üçü önümüzdeki altı ay içinde seyahat etmeyi planlıyor: %22’si güneş ve plaj tatili, %15’i şehir tatili ve %15’i hayal ediyor. ETC’ye göre İspanya, Nisan ve Eylül ayları arasında yurtdışına seyahat eden Avrupalıların birinci tercihi olurken, onu İtalya, Fransa, Yunanistan ve Portekiz takip etti. İtalya, İspanya, Polonya, Birleşik Krallık ve Almanya’daki potansiyel gezginlerin
%80’inden fazlasının seyahate çıkma konusunda en güçlü iyimserliği sergileyen kişiler olduğu ortaya çıkıyor. En çok tercih edilecek ülkeler içinde İspanya %4 artışla ilk sırada yer alırken, İtalya %3 artışla ikinci sırada yer aldı. Yunanistan'ı tercih edeceğini söyleyenler de %3'lük artış gösterdi.
• Dünyanın en büyük varlık yöneticisi BlackRock Fed'in faiz patikası konusunda piyasalardan ayrışıyor. BlackRock stratejistleri, piyasaların Fed'den gelecek sene faizleri %3 civarına yükselteceği beklentisine katılmıyor. Stratejistler, faizlerin %2'ye kadar yükselebileceğini ancak daha yüksek seviyeleri beklemediklerini bildirdi. BlackRock Yatırım Enstitüsü, enflasyon ve istihdam arasındaki tarihi ilişkiye dayanarak, Fed'in enflasyonla mücadele için agresif faiz artış politikası izlemesinin işsizliği %10 civarına yükselteceğini belirtti. Bunun Fed'in istediği bir senaryo olmadığını belirten BlackRock Yatırım Enstitüsü Başkan Yardımcısı Alex Brazier "Şu anda enflasyon talepten ziyade arz sıkıntılarıyla yükseliyor.
Fed sonunda enflasyonla yaşamayı tercih edecektir." değerlendirmesini yaptı. Stratejistler fiyat artışlarının zirve yapıp ardından kademeli olacak yavaşlayacağını belirterek nötr faizin %2-2.5 civarında oluşacağını söyledi. En son açıklanan verilere göre ABD'de enflasyon martta %8.5 ile 1981'den beri en sert yükselişi kaydetti. Kurum stratejistleri, enflasyonun
%3 civarında dengelenmesini bekliyor. Bu seviye, Fed'in hedefinin üzerinde. Brazier "Enflasyonla mücadeleyi seçmek resesyon riskini gündeme getirir. Enflasyonla yaşamak ise enflasyonun daha da kalıcı hale gelmesi anlamına gelir.
Piyasalar şu anda Fed'in enflasyonla mücadele edeceği beklentisini fiyatlıyor" şeklinde konuştu.
• Enflasyonun 20 yılın zirvesine çıktığı Arjantin'de merkez bankası politika faizini 2.5 puan artışla, %47 seviyesine çıkardı.
Arjantin merkez bankası böylece yılın 4. faiz artışı kararına imza attı. Mart ayında aylık enflasyon %6.7 ile 2002'den bu yana en hızlı yükselişi kaydetmişti. Arjantin'de hükümetin, IMF ile vardığı 44.5 milyar dolarlık borç ödeme anlaşması, mart ortasında Kongre'de onaylanarak yasalaşmıştı.
• Kanada Merkez Bankası 30 yılın zirvesinde seyreden enflasyonla mücadele kapsamında politika faizini 50 baz puan artırarak %1 seviyesine yükseltti. Bu, 20 yıldan uzun sürenin en büyük faiz artışı olarak kayda geçti. Banka devlet tahvili alımlarına da 25 Nisan itibarıyla son vereceğini duyurdu. Banka son olarak 2000 yılında 50 baz puanlık faiz artışı yapmıştı.
Banka yetkilileri Ukrayna'da devam eden savaş nedeniyle fiyat baskılarının hedefin üzerinde seyretmesi durumunda önümüzdeki aylarda daha fazla faiz artışının gerekebileceğini belirtti. Ülkede enflasyon şubat ayında %5.7 ile 30 yılın zirvesine çıkmıştı. Banka 3 yıl sonra ilk kez geçen ay faiz artışına gitmişti.
Dünyada Öne Çıkan Gelişmeler
Dünya Bankası Başkanı David Malpass, Ukrayna için 1.5 milyar dolarlık yeni destek paketi hazırladıklarını bildirdi.
Kremlin Sözcüsü Peskov, Putin'in enerji ihraç ürünlerinde ruble ile ödemeye geçilmesini istediğini fakat detaylara dair konuşmak için erken olduğunu kaydetti.
Rusya Güvenlik Konseyi Başkan Yardımcısı Medvedev, İsveç ve Finlandiya'nın NATO'ya üye olmaları durumunda ülkesinin bu tehditlere karşı önlem alması gerekeceğini ve artık Baltık'ın nükleer olmayan statüsünden bahsedilemeyeceğini belirtti.
Moody's, Rusya'nın dost olmayan ülkelere ödemeleri ruble ile yapma kararına atıf yaparak, bunun tahvil ihraç anlaşmasının ihlali olduğunu ve tanınan süre sonunda
düzeltilmezse ülkenin temerrüde düştüğünün varsayılacağını kaydetti.
Avrupa Seyahat Komisyonu (ETC) tarafından yayınlanan en son ankete göre, Avrupalı en çok İspanya'yı tercih ederken, Türkiye 8. sırada yer alıyor.
Dünyanın en büyük varlık yöneticisi BlackRock Fed'in faiz patikası konusunda piyasalardan ayrışıyor.
Enflasyonun 20 yılın zirvesine çıktığı Arjantin'de merkez bankası politika faizini 2.5 puan artışla, %47 seviyesine çıkardı.
Kanada Merkez Bankası 30 yılın zirvesinde seyreden enflasyonla mücadele kapsamında politika faizini 50 baz puan artırarak %1 seviyesine yükseltti.
18 Nisan 2022
• Fransa'da seçimin ikinci turuna dokuz gün kalmışken gündemin ana maddelerinden biri İtalyan-Fransız otomotiv üreticisi Stellantis'in CEO'su Carlos Tavares'in 2021 için aldığı ödeme paketi oldu. Söz konusu paket her iki aday tarafından ağır eleştirilere uğradı. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve aşırı sağcı rakibi Marine Le Pen Fransız- İtalyan otomotiv üreticisi Steallantis CEO’su Carlos Tavares’in ödeme paketini “şok edici” olarak nitelerken, yöneticinin aldığı yüksek miktarlara karşılık gelen paketi Fransa’nın gündemine taşıdı. Avrupa Birliği’nin ikinci büyük ekonomisini önümüzdeki beş yıl için kimin yöneteceğinin belirleneceği seçimlere dokuz gün kala anketler Macron’un ufak bir farkla Le Pen’in önünde olduğunu gösterirken, seçimin iki tarafa da gitme şansı olduğu belirtiliyor. Stellantis CEO’su Carlos Tavares’in 2021 için aldığı ücret, 19 milyon euroluk ödemenin yanında 32 milyon euro değerinde hisse ve 25 milyon euro değerinde uzun vadeli ödemeden oluşuyor. Bir radyo istasyonuna yaptığı açıklamada ödemeyle ilgili, “Burada astronomik rakamlardan bahsediyoruz. Buna bir üst sınır koymalıyız, bu da ancak Avrupa genelinde harekete geçersek işe yarayabilir.” diyen Macron, “İnsanlar satın alma güçlükleri çekerken, hayatlarında zorluklar ve endişeler yaşarken böyle miktarları kabul edemezler.” değerlendirmesinde bulunarak “toplumun patlama yaşayabileceği” uyarısında bulundu.
BFM televizyon kanalına benzer açıklamalarda bulunan Le Pen de, “Bu tabii ki şok edici. Bu kadar büyük bir miktarı alan CEO’nun şirketi zor bir konuma düşüren biri olması ise daha şok edici.” ifadelerini kullanırken bu tip ödül ödemelerini engellemenin bir yolunun çalışanlara hisse vermek olabileceği önerisinde bulundu. Şirket ise konuya ilişkin yaptığı açıklamada politikacıların pozisyonlarıyla ilgili yorum yapmayacaklarını, fakat şirketin Tavares’in liderliğinde iflasın eşiğinden sektörde lider bir pozisyona geldiğini kaydetti. Firma çalışanlarına da hisse sahiplerine ödediği kadar (1.9 milyar euro) ödediğini ve Tavares’in ücretinin %90 oranda şirketin performansına bağlı olarak değişebileceğini ve rakip firmalar olan GM ve Ford’dan daha düşük olduğunu savundu. Şirket hissedarları Çarşamba günü bir danışma toplantısı yapmış ve
%52’lik kısım ödeme paketi aleyhinde oy kullanmıştı.
• Dünyada elektrikli araçların pazar payı 10 yılda 41 kat artarak %8.3'e ulaştı. İklim değişikliğiyle mücadele hedefleri kapsamında ülkeler fosil yakıt tüketimlerini azaltmak için düşük karbon teknolojilere dönüşümü hızlandırıyor. Elektrikli araçlar, ulaşım sektöründen kaynaklanan emisyonların düşürülmesi konusunda kritik önem taşırken, otomobil markalarının bu alandaki yatırımları ve marka modelleri hızla artıyor. Elektrikli araç pazarındaki dönüşüm satışlara da aynı hızda yansıyor. Geçen yıl küresel araç pazarındaki net büyümenin tamamı elektrikli araçlardan sağlandı. EV volumes.com verilerine göre, küresel elektrikli araç satışları 2021'de bir önceki yıla göre %108 artışla 6.75 milyona ulaşarak tüm zamanların en yüksek seviyesini gördü. Elektrikli araç satışları 2020'de salgına rağmen 3.24 milyon adet olmuştu. Elektrikli araçların pazar payı 2012'de %0.2 seviyesinde bulunurken, geçen yılki rekor satışla %8.3'e ulaştı. Böylece, elektrikli araçlar pazar payını 10 yılda 41 kat artırdı. Geçen yıl ayrıca elektrikli araçlarda son 10 yılın en büyük yıllık büyümesi görüldü. Çin, 2021'deki 3.4 milyonla geçen yıl en fazla elektrikli araç satışının kayda geçtiği ülke oldu. Çin'deki satışlar bir önceki yıla göre %155, bir başka deyişle 2.06 milyon adet artış gösterdi. Avrupa'da ise 2.3 milyon adet elektrikli araç satılırken, bu rakam 2020'ye göre %66 büyüdü. ABD, 735 bin elektrikli araç satışıyla üçüncü sırada yer alırken, Güney Kore'de 114 bin 500 adet elektrikli araç satıldı. İsrail, Avustralya, Hindistan ve Japonya'daki elektrikli araç satışları ise 10 bin adetin üzerinde gerçekleşti.
• Pandemi ve ardından Ukrayna savaşıyla hızla artan ve Türkiye’nin dünya beşincisi olduğu enflasyon, gelişmiş ekonomilerdeki negatif faizli tahvil stokunu Aralık 2021’den Nisan 2022’ye, sadece 4 ayda 11 trilyon dolar eriterek 8 yılın en düşük düzeyine indirdi. Merkez bankalarının enflasyonla mücadele etmek amacıyla varlık alımlarını sonlandırmaya başlaması ve faizleri yükseltmesi tahvilde satış dalgası getirerek, birçok büyük ekonomide tahvil getirilerini yıllardır görülmemiş düzeylere yükseltti. Bunun sonucunda da sabit getirili varlıkları izleyen Bloomberg küresel toplam tahvil endeksine göre negatif faizli borç toplamı Aralık 2021 ortasındaki 14 trilyon dolar düzeyinden keskin bir düşüşle 2.7 trilyon dolara geriledi. Yatırımcıların borçlanması için merkez bankalarının üzerine para verdiği ‘bedava’ niteliğindeki borç enflasyonla mücadele nedeniyle sadece 4 ay gibi kısa bir sürede 11 trilyon dolar erimiş oldu. Negatif faizli tahvil stoku bu düşüşle 2014’ten bu yana en düşük düzeye geriledi.
• Çin limanlarında yaşanan gecikmeler nedeniyle gemiler zamandan tasarruf etmek için Asya'nın en büyük yakıt ikmal merkezi Singapur'u pas geçiyor. Maritime Liman Otoritesi, geçen ay toplam 3 bin 20 geminin yakıt ikmalinin yapıldığını, bu sayının geçen yıla kıyasla 441 azaldığını bildirdi. Bu durum gemi yakıtı satışlarının mart ayında 3.77 milyon tonla 2016'dan bu yana mevsimsel olarak en düşük seviyeye inmesine neden oldu. Şanghay'da 2020’den bu yana en yüksek vaka artışları nedeniyle devreye alınan kısıtlamalar, dünyanın en büyük konteyner limanında kördüğüme sebep oldu.
Yaşanan bu gecikmeler, küresel arz zincirinde daha fazla kötüleşmeye neden oluyor. Trader'lar yüzlerce yük gemisinin ham madde teslimatı için Doğu Çin'de beklediğini ve Singapur yerine yakıt ikmalini Guangzhou veya Zhoushan şehirlerinden yaptığını belirtiyor. Uluslararası Deniz Ticaret Odası Başkanı Esben Poulssen "muazzam fiyat farkı olmadıkça bu koşullar altında gemilerin yakıt ikmalini Singapur yerine Çin'den yapması daha mantıklı. Çin'in bu alanda Singapur'la rekabet etmek istediği de bir sır değil." değerlendirmesini yaptı.
• Rusya Merkez Bankası Başkanı Elvira Nabiullina sermaye kontrollerinin kademeli olarak yumuşatılacağını belirtti.
Nabiullina döviz rezervlerinin çeşitlendirilmesinin ekonominin yaptırımlara karşı dirençli kalmasında etkili olduğunu söyledi. Rusya Merkez Bankası Başkanı Elvira Nabiullina Rus parlamentosunun alt kanadı Duma’da yaptığı konuşmada, 2021'de para politikasındaki sıkılaşma ve döviz rezervlerinin çeşitlendirilmesinin ekonominin yaptırımlara dirençli kalmasında etkili olduğunu belirtti. Sermaye kontrollerinin kademeli olarak yumuşatılacağını kaydeden Nabiullina
"İhracatçıların döviz satışı zorunluluğunu gevşetebiliriz." dedi. Rusya Merkez Bankası Başkanı Nabiullina Moskova'ya yönelik uluslararası yaptırımlar nedeniyle ekonomide yılın 2. ve 3. çeyreklerinin yapısal dönüşüm dönemi olacağını söyledi. Nabiullina enflasyonu hedefe hızla düşürmeye çalışmayacaklarını belirtti. Rusya Merkez Bankası ülkenin Ukrayna'yı işgalinin ardından şubat ayının sonunda politika faizini %9.5'ten %20'ye çıkarmış, 8 Nisan'da da faizi 300 baz puan indirimle %17'ye çekmişti.
Dünyada Öne Çıkan Gelişmeler
Fransa'da seçimin ikinci turuna dokuz gün kalmışken gündemin ana maddelerinden biri İtalyan- Fransız otomotiv üreticisi Stellantis'in CEO'su Carlos Tavares'in 2021 için aldığı ödeme paketi oldu.
Dünyada elektrikli araçların pazar payı 10 yılda 41 kat artarak
%8.3'e ulaştı.
Pandemi ve ardından Ukrayna savaşıyla hızla artan ve Türkiye’nin dünya 5.si olduğu enflasyon, gelişmiş
ekonomilerdeki negatif faizli tahvil stokunu Aralık 2021’den Nisan 2022’ye, sadece 4 ayda 11 trilyon dolar eriterek 8 yılın en düşük düzeyine indirdi.
Çin limanlarında yaşanan gecikmeler nedeniyle gemiler zamandan tasarruf etmek için Asya'nın en büyük yakıt ikmal merkezi Singapur'u pas geçiyor.
Rusya Merkez Bankası Başkanı Elvira Nabiullina sermaye kontrollerinin kademeli olarak yumuşatılacağını belirtti.
18 Nisan 2022
• Mısır fiyatları, Ukrayna-Rusya savaşı nedeniyle tedarik tarafında ciddi sıkıntıların yaşanacağı endişeleriyle yükselişini sürdürerek 10 yılın en yüksek seviyesine çıktı. Rusya’nın Ukrayna işgali Ukrayna’daki hasadın limanlardan çıkışına engel olurken küresel tahıl ticaretinde karmaşaya ve bahar ekimlerinin görünümünün bozulmasına da sebep oldu. Bu durum ithalatçıların bahar ekimi yapılan ABD dışındaki arza olan bağlılığını artırdı. An itibarıyla ABD hasadının %2’si ekili halde bulunuyor. Mısırda temmuz vadelileri Chicago Borsasında %0.8 artışla 7.90 dolara yükselirken bu rakam en fazla işlem gören kontratlar için 2012’den bu yana en yüksek seviye olarak kaydedildi. Fiyatlar üst üste dördüncü kez yükselişle kapanırken bu Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinden bu yana yaşanan en uzun yükseliş serisi oldu. Yatırımcıların Ukrayna’daki gelişmeleri dikkate alması sonrası buğday da %2.2 değer kazanarak 11.28 dolara yükseldi. Ukraynalı yetkililerin açıklamalarına göre haftalarca süren savaş sonunda Maripol’daki savunma birlikleri Rus güçleri tarafından çembere alınmış durumda. Rusya ve Ukrayna birlikte dünyadaki buğdayın dörtte birini, mısırın ise beşte birini tedarik ediyordu.
Hindistan ise savaş nedeniyle doğan tedarik açığını değerlendirerek buğday ihracatını artırıyor. Büyük oranda Karadeniz buğdayına bağımlı olan Mısır da Hindistan’dan yapılacak buğday ithalatına onay verdi. Hindistan Ticaret Bakanlığı’ndan yapılan açıklamaya göre Güney Asya ülkesi Mısır’a üç milyon ton buğday ihraç etmeyi planlıyor.
• Artan enerji fiyatları nedeniyle geçtiğimiz sonbaharda ekonomisi zarar gören Çin, aynı sorunu yaşamamak için iç piyasaya yönelerek tedarik güvenliğini sağlamayı hedefliyor. Ülkede mart ayında doğalgaz ve kömür üretimi rekor seviyelere yükseldi. Çin, Ukrayna savaşı nedeniyle uluslararası piyasalardaki fiyatların hızla yükselmesi nedeniyle tedarik güvenliğini sağlayabilmek adına yerel üreticilere yönelirken mart ayında kömür ve doğalgaz üretimini rekor seviyelere yükseltti. İstatistik Ofisi’nin açıkladığı verilere göre mart ayında kömür üretimi %15 artarak 396 milyon tona yükselirken doğalgaz üretimi de %6.3 artarak 19.7 milyar metreküp seviyesine ulaştı. Petrol üretimi ise artan vakalar sonrası zayıflayan talep nedeniyle rafineri aktivitesi azalmasına rağmen %3.9 artarak 17.71 milyon tona yükselirken bu rakam 2015 aralık ayından bu yana en yüksek seviye oldu. Virüs kısıtlamaları nedeniyle çelik üretimi azalırken alüminyum üretimi artış gösterdi. Ülke yönetimi sonbaharda yaşanan enerji açığının ekonomiye verdiği zarar sonrası kömür üretimini artırmak için elinden geleni yapıyor. Bununla birlikte üst düzey bir yetkili madencilerden daha fazla çıktı elde etme çabasının limitlerine ulaşmış olabileceğini söyleyerek sağlanan fazladan tedarikin önemli endüstriyel bölgelerde elektrik kesintilerine dönüşü engelleyemeyebileceği konusunda uyarıda bulundu. Pekin üretim kapasitesine 300 milyon ton ekleyerek ithalatı kesmek istiyor gibi görünse de bu artış için bir takvim belirlenmiş değil. Her halükârda 2025 hedeflerine iklim hedeflerine ulaşmak için tüketimi düşürmesi gereken ülkenin bu konuda ciddi sorunlar yaşayacağı düşünülüyor.
Verilere göre tekrar yayılan COVID-19 vakaları ve kapanmaların ekonomiye etkisinin tamamen yansımadığı ilk çeyrekte Çin ekonomik büyümesinin hızlandığı görüldü.
• ABD'li banka Goldman Sachs, önümüzdeki iki yıl içinde ABD'de resesyon ihtimalinin %35 olduğunu belirtti. Bankanın analizine göre Fed'in önünde yumuşak bir iniş için zorlu bir yol var. Fed tarafından şahin mesajlar gelmeye devam ederken, ABD ekonomisine ilişkin resesyon beklentileri de artıyor. Goldman Sachs, önümüzdeki iki yıl içinde ABD'de resesyon ihtimalinin %35 olduğunu belirtti. Bankanın değerlendirmesine göre Fed'in bir resesyona neden olmadan enflasyonu soğutması için önünde zorlu bir yol bulunuyor. Bankanın Başekonomisti Jan Hatzius Fed'in karşılaşacağı temel zorluğun iş imkanları ve çalışanlar arasındaki boşluğu kapamanın yanı sıra, işsizliğe neden olmadan ücret artışlarını finansal koşulları sıkılaştırarak %2'lik enflasyon hedefi ile aynı patikada tutmak olduğunu söyledi. Hatzius'a göre tüm bunlar dolayısıyla yumuşak bir iniş için Fed'in önünde zorlu bir yol var. Bloomberg anketine katılan ekonomistlerin beklentisi resesyon ihtimalinin %27.5 olduğunu gösteriyor. Ekonomistler yılın son çeyreğinde ülkede %5.7'lik bir enflasyon olacağını öngörüyor.
Dünyada Öne Çıkan Gelişmeler
Mısır fiyatları, Ukrayna-Rusya savaşı nedeniyle tedarik tarafında ciddi sıkıntıların yaşanacağı endişeleriyle yükselişini sürdürerek 10 yılın en yüksek seviyesine çıktı.
Artan enerji fiyatları nedeniyle geçtiğimiz sonbaharda ekonomisi zarar gören Çin, aynı sorunu yaşamamak için iç piyasaya yönelerek tedarik güvenliğini sağlamayı hedefliyor.
ABD'li banka Goldman Sachs, önümüzdeki iki yıl içinde ABD'de resesyon ihtimalinin %35 olduğunu belirtti.
18 Nisan 2022
•TCMB politika faizini beklentilere paralel şekilde %14 seviyesinde bıraktı. Merkez Bankası ayrıca makroihtiyati politika setinin güçlendirilmesine karar verildiğini belirtti. Karar metninde para politikasına ilişkin gözden geçirme sürecinin devam ettiği belirtildi. Metinde makroihtiyati politika çerçevesinin de güçlendirileceği ifade edildi. Merkez Bankası önceki karar metninde böyle bir mesaj kullanmamıştı. Merkez Bankası yüksek seyreden cari işlemler açığı ile ilgili ifadelerinde de değişikliğe gitti. Bir önceki karar metninde cari denge üzerinde enerji kaynaklı risklerin devam ettiği ifade edilirken, bu metinde söz konusu risklerin yakından takip edildiği vurgulandı. Metinde enflasyona ilişkin geçici etki vurgusu korundu.
Metinde konuyla ilgili olarak, "Enflasyonda yakın dönemde gözlenen yükselişte; jeopolitik gelişmelerin yol açtığı enerji maliyeti artışları, ekonomik temellerden uzak fiyatlama oluşumlarının geçici etkileri, küresel enerji, gıda ve tarımsal emtia fiyatlarındaki artışların oluşturduğu güçlü negatif arz şokları etkili olmaya devam etmiştir. Kurul, sürdürülebilir fiyat istikrarı ve finansal istikrarın tesisi için atılan ve kararlılıkla sürdürülmekte olan adımlar ile birlikte, küresel barış ortamının yeniden tesis edilmesi ve enflasyonda baz etkilerinin de ortadan kalkmasıyla dezenflasyonist sürecin başlayacağını öngörmektedir." ifadeleri kullanıldı.
•Şubat ayında cari transferle fazla yazan merkezi yönetim bütçesi mart ayında açık verdi. Merkezi yönetim bütçe dengesi mart ayında 68.97 milyar TL, faiz dışı dengesi 42.03 milyar TL açık verdi. Mart ayında merkezi yönetim bütçe giderleri 224.9 milyar TL, bütçe gelirleri 156 milyar TL oldu. Faiz harcamaları 26 milyar 938 milyon TL, faiz hariç harcamalar ise 198 milyar 1 milyon TL oldu. 2022 yılı ocak-mart döneminde ise merkezi yönetim bütçe giderleri 571.7 milyar TL, bütçe gelirleri 602.5 milyar TL ve bütçe fazlası 30.8 milyar TL olarak gerçekleşti. Ayrıca, faiz dışı bütçe giderleri 486.9 milyar TL ve faiz dışı fazla ise 115.6 milyar TL oldu.
•Sanayi üretimi şubat ayında yıllık %13.3 artış kaydetti. Ocak ayında sanayiye yönelik doğalgaz ve elektrik kesintileri dolayısıyla sanayi üretiminde aylık %2.4'lük daralma yaşanmıştı. Ocak ayında yıllık artış ise %7.6'da kalmıştı. Sanayinin alt sektörleri şubat ayında madencilik ve taşocakçılığı sektörü endeksi bir önceki yılın aynı ayına göre %6.1, imalat sanayi sektörü endeksi %14.4 ve elektrik, gaz, buhar ve iklimlendirme üretimi ve dağıtımı sektörü endeksi %4.9 arttı. Bir önceki aya göre ise madencilik ve taşocakçılığı sektörü endeksi %3 azalırken, imalat sanayi sektörü endeksi %5.1 ve elektrik, gaz, buhar ve iklimlendirme üretimi ve dağıtımı sektörü endeksi %0.1 arttı.
•Sabit fiyatlarla perakende satış hacmi bir önceki yılın aynı ayına göre %6.2, aylık bazda da %0.5 arttı. Buna göre sabit fiyatlarla perakende satış hacmi bir önceki yılın aynı ayına göre %6.2 arttı. Aynı ayda gıda dışı satışlar %12.6 artarken, gıda, içecek ve tütün satışları %0.6, otomotiv yakıtı satışları %0.7 azaldı.
•Cari fiyatlarla perakende ciro bir önceki yılın aynı ayına göre %82.2 arttı. Aynı ayda gıda, içecek ve tütün satışları %61.1, gıda dışı satışlar %83, otomotiv yakıtı satışları %125.1 arttı. Cari fiyatlarla perakende ciro bir önceki aya göre %7.5 arttı.
Aynı ayda gıda, içecek ve tütün satışları %5.3, gıda dışı satışlar %6.9, otomotiv yakıtı satışları %12.6 arttı.
•İhracat birim değer endeksinin ithalat birim değer endeksine bölünmesiyle hesaplanan ve 2021 yılı şubat ayında 95.1 olarak elde edilmiş olan dış ticaret haddi, 18.8 puan azalarak, 2022 yılı şubat ayında 76.3 oldu. Böylelikle dış ticaret haddi ocak ayında gördüğü tarihi düşük seviye olan 72.8'den yukarı çıktı. Dış ticaret haddinin 100'ün üzerinde bulunması;
dış ticarete konu malların baz yılına göre pahalıya satılıp, ucuza satın alındığı için ihraç eden ülke lehine bir duruma işaret ederken, tersi durum ülke aleyhinde bir tabloya işaret ediyor. İhracat birim değer endeksi şubat ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %9.5 arttı. Endeks bir önceki yılın aynı ayına göre, gıda, içecek ve tütünde %1.1, ham maddelerde (yakıt hariç) %16.7, yakıtlarda %54.2 ve imalat sanayinde (gıda, içecek, tütün hariç) %8.7 arttı. İhracat miktar endeksi ise şubat ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %14.5 arttı. Endeks bir önceki yılın aynı ayına göre, gıda, içecek ve tütünde %24.2, ham maddelerde (yakıt hariç) %14.5 ve imalat sanayinde (gıda, içecek, tütün hariç) %15.2 artarken, yakıtlarda %7.5 azaldı.
İthalat birim değer endeksi şubat ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %36.5 arttı. Endeks bir önceki yılın aynı ayına göre, gıda, içecek ve tütünde %16.6, ham maddelerde (yakıt hariç) %23.8, yakıtlarda %177.4 ve imalat sanayinde (gıda, içecek, tütün hariç) %13.7 arttı. İthalat miktar endeksi ise şubat ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %5.9 arttı. Endeks bir önceki yılın aynı ayına göre, gıda, içecek ve tütünde %1.6, ham maddelerde (yakıt hariç) %8.7, yakıtlarda %1.6 ve imalat sanayinde (gıda, içecek, tütün hariç) %12.0 arttı.
•Özel sektörün yurt dışından sağladığı toplam kredi borcu, şubat sonu itibarıyla 2021 yıl sonuna göre 1.3 milyar dolar azalarak 167.7 milyar dolara indi. Merkez Bankası’nın açıkladığı verilere göre, söz konusu dönemde uzun vadeli kredi borcu 1.4 milyar dolar azalışla 160.1 milyar dolar, ticari hariç kısa vadeli kredi borcu 129 milyon dolar artışla 7.6 milyar dolar düzeyinde gerçekleşti. 1 yıl içinde gerçekleştirilecek anapara geri ödemeleri toplam 43.2 milyar dolar oldu
•TCMB verilerine göre kısa vadeli dış borç stoku, şubat sonunda, 2021 yıl sonuna göre %8.5 oranında artışla 130.5 milyar dolar oldu. Bu dönemde, bankalar kaynaklı kısa vadeli dış borç stoku %6.2 oranında artarak 54.7 milyar dolar olurken, diğer sektörlerin kısa vadeli dış borç stoku %7.6 oranında artarak 46.0 milyar dolar düzeyinde gerçekleşti. Bankaların yurt dışından kullandıkları kısa vadeli krediler, 2021 yıl sonuna göre %1.6 oranında artarak 11.4 milyar dolar olurken banka hariç yurt dışı yerleşiklerin döviz tevdiat hesabı önemli bir değişiklik göstermeyerek 15.3 milyar dolar, yurt dışı yerleşik bankaların mevduatı da %3.2 oranında artışla 16.1 milyar dolar oldu. Ayrıca, yurt dışı yerleşiklerin TL cinsinden mevduatları geçen yıl sonuna göre %26.6 artışla 12 milyar dolara ulaştı. Diğer sektörler altında yer alan ithalat borçları, 2021 yıl sonuna göre %8.5 oranında artarak 40.6 milyar dolar oldu. Borçlu bazında değerlendirildiğinde tamamı kamu bankalarından oluşan kamu sektörünün kısa vadeli borcu 2021 yıl sonuna göre %4.9 oranında artarak 23.4 milyar dolar, özel sektörün kısa vadeli dış borcu %7.4 oranında artarak 77.3 milyar dolar oldu.
Türkiye’de Öne Çıkan Gelişmeler
İhracat birim değer endeksinin ithalat birim değer endeksine bölünmesiyle hesaplanan ve 2021 yılı şubat ayında 95.1 olarak elde edilmiş olan dış ticaret haddi, 18.8 puan azalarak, 2022 yılı şubat ayında 76.3 oldu.
Cari fiyatlarla perakende ciro bir önceki yılın aynı ayına göre
%82.2 arttı.
TCMB politika faizini
beklentilere paralel şekilde %14 seviyesinde bıraktı.
Özel sektörün yurt dışından sağladığı toplam kredi borcu, şubat sonunda 2021 yıl sonuna göre 1.3 milyar dolar azalarak 167.7 milyar dolara indi.
Sabit fiyatlarla perakende satış hacmi bir önceki yılın aynı ayına göre %6.2, aylık bazda da %0.5 arttı.
TCMB verilerine göre kısa vadeli dış borç stoku, şubat sonunda, 2021 yıl sonuna göre %8.5 oranında artışla 130.5 milyar dolar oldu.
Şubat ayında cari transferle fazla yazan merkezi yönetim bütçesi mart ayında açık verdi.
Sanayi üretimi şubat ayında yıllık
%13.3 artış kaydetti.
18 Nisan 2022
•Türkiye genelinde konut satışları mart ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %20,6 artarak 134 bin 170 oldu. Konut satışlarında İstanbul %17.9 ile en yüksek paya sahip oldu. Satış sayılarına göre İstanbul'u %9.4 pay ile Ankara ve %6 pay ile İzmir izledi. Konut satışları ocak-mart döneminde bir önceki yılın aynı dönemine göre %21.7 artışla 320 bin 63 olarak gerçekleşti. Türkiye genelinde ilk el konut satış sayısı, mart ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %14.9 artarak 38 bin 337 oldu. Toplam konut satışları içinde ilk el konut satışının payı %28.6 oldu. İlk el konut satışları ocak-mart döneminde ise bir önceki yılın aynı dönemine göre %17.5 artışla 94 bin 437 olarak gerçekleşti. Türkiye genelinde ipotekli konut satışları mart ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %38.8 artış gösterdi. Toplam konut satışları içinde ipotekli satışların payı %22.6 olarak gerçekleşti. Ocak-mart döneminde gerçekleşen ipotekli konut satışları ise bir önceki yılın aynı dönemine göre
%44.7 artışla 68 bin 342 oldu. Yabancılara yapılan konut satışları mart ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %31 artarak 5 bin 567 oldu. Mart ayında toplam konut satışları içinde yabancılara yapılan konut satışının payı %4.1 oldu. Yabancılara yapılan konut satışlarında ilk sırayı 2 bin 245 konut satışı ile İstanbul aldı. İstanbul'u sırasıyla bin 434 konut satışı ile Antalya, 347 konut satışı ile Ankara izledi.
•TCMB, "Görünmeyen İşlemler Genelgesi"ni güncelledi. Mal ihracatından sağlanan gelirin Merkez Bankası'na satılması zorunlu oranının %25'ten %40'a çıkarılmasının ardından, TCMB ihracat gelirleriyle ilgili yeni bir karar aldığını duyurdu.
Buna göre, turizm başta olmak üzere hizmet ihracatından sağlanan gelirin bankalara döviz olarak satılması durumunda dövizin %40’ı Merkez Bankası’na gidecek. Merkez Bankası’na satış işlemi ihracat bedellerinde olduğu gibi TCMB kuru üzerinden gerçekleşecek ve satılan döviz tutarının karşılığı banka tarafından döviz satıcısına TL olarak ödenecek. TCMB, yayımladığı ihracat genelgesi kapsamında ihracat bedellerinin yurda getirilmesine ilişkin usul ve esaslarına ilişkin ayrıntıları düzenlemişti.
•TCMB TL zorunlu karşılıklara ödediği faizi sıfıra indirdi, dövizden dönüşen TL için ilave faiz ödemeyi sonlandırdı, komisyonları düzenledi. Merkez Bankası (TCMB) TL cinsi zorunlu karşılıklara uyguladığı faiz oranını sıfıra çekerken, gerçek kişilerde dövizden dönüşüme uyguladığı ilave faiz ödemesini de sonlandırdı. TCMB dövizden TL'ye dönüşüm sağlayamayanlar için döviz hesaplarına %1.5 olarak daha önce uygulayacağını açıkladığı komisyon sisteminde değişikliğe de gitti. Banka Cuma günü bankalara gönderdiği yazı ile gerçekleştirdiği değişikliklerin 15 Nisan tarihinden itibaren geçerli olacağını belirtti. Değişiklik öncesi zorunlu karşılıklara TL payını artırıcı yönde %8.5 ile %14 arasında farklılaşan faiz oranları uygulanıyordu. TCMB gönderdiği yazıda, "Türk lirası cinsinden tesis edilen zorunlu karşılıklara uygulanacak faiz/nema oranı sıfır olarak belirlenmiş ve yurt içi yerleşik gerçek kişilere ait hesapların dönüşümüne bağlı olarak Türk lirası zorunlu karşılıklar ve faiz/nema ödenmesi uygulamasına son verilmiştir." dedi.
•Cumhurbaşkanı Erdoğan, Esnaf ve Sanatkarlar ile İftar Programı'nda yaptığı açıklamada, "Turizm sektöründe döviz kazandırıcı hizmet veren firmalara %9'a kadar inen faiz oranlarıyla uzun vadeli Türk lirası finansmanı sağlıyoruz.
İhracata dönük yatırımlara ilave yıllık %9'a varan faizle, TL cinsinden uzun vadeli finansman imkanı getiriyoruz." dedi.
Erdoğan, şunları kaydetti: "İhracata dönük yatırımlara yerli makine kullanımı, kısmi yurt dışı finansmanı ve bölgesel teşviklere ilave olarak yıllık %9'a varan faiz oranıyla Türk lirası cinsinden uzun vadeli finansman imkanı getiriyoruz.
Benzer bir uygulamayı turizm sektöründe de hayata geçirerek, döviz kazandırıcı hizmet veren firmalara %9'a kadar inen faiz oranlarıyla uzun vadeli Türk lirası finansmanı sağlıyoruz. Proje finansmanı prensipleriyle harcama mukabili ve belge karşılığı kullandırılacak bu krediler için 100 milyar lirası ihracat, 50 milyar lirası turizm için olmak üzere toplamda 150 milyar liralık bir kaynak ayırdık. KOBİ'ler için 250 milyon lira, KOBİ dışı firmalar için 1.5 milyar lira limiti olan %9'a varan yıllık faiz oranı ve 2 yılı ödemesiz 3 ila 10 yıl arası vade ile kullandırılacak bu kredi paketinin sektörlerimize hayırlı olmasını diliyorum. "
•İstihdam desteği verilecek işbaşı eğitim programları kapsamında, işverenlerin en az 5 sigortalı çalışana sahip olması, programa katılanların en az %70'ini 60 günden az olmamak üzere program süresinin en az 3 katı kadar süreyle istihdam etme taahhüdünde bulunması gerekecek. Cumhurbaşkanı Erdoğan, Kabine Toplantısı'nın ardından yaptığı açıklamada, işbaşı eğitim programı kapsamında mevcut çalışanlarının üzerine ilave istihdam taahhüt eden firmaların işe alacakları her işçinin 3 veya 6 ay boyunca tüm ücretleriyle sosyal destek primlerini Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının karşılayacağını, böylece bu kapsamda işe giren her bireye 1 veya 2 yıllık istihdam garantisi oluşturulacağını duyurdu.
•TSKB, EBRD ve donörlerinden Türkiye genelinde yeşil ekonomiyi destekleyen teknoloji ve hizmetlere finansman sağlanması amacıyla 53.5 milyon euro tutarında kredi sözleşmesi imzaladı (GEFF-Green Economy Financing Facility).
TSKB tarafından yapılan açıklamada, bankanın EBRD ve donörleri olan Clean Technology Fund (CTF), EBRD Shareholder Special Fund (SSF), the Turkey-EBRD Cooperation Fund'tan Türkiye genelinde yeşil ekonomiyi destekleyen teknoloji ve hizmetlere finansman sağlanması amacıyla 53.5 milyon euro tutarında "GEFF-Green Economy Financing Facility" kredi sözleşmesini imzaladığı bildirildi.
•Hazine ve Maliye Bakanı Nureddin Nebati Samsun İş Dünyası ile Buluşma Programında yaptığı konuşmada döviz kurlarının kontrol altında olduğunu söyledi. Nebati yeni açıklanan kredi paketinin kalkınma yatırım bankası ve kamu bankaları aracılığıyla verileceğini belirtti. Döviz kurlarının kontrol altında olduğunu söyleyen Bakan Nebati "Kur stabil hale geldi, kontrolümüz altında. Sorun ne? Enflasyon. 2018'den beri döviz kurunun oynak olması enflasyonun artmasına sebep oldu. Enflasyonun da üstesinden geleceğiz." dedi. Borsa İstanbul'un her gün rekor kırdığını kaydeden Nebati, "Borsada da işler iyi. Öncü göstergeler büyümenin aynı performansla devam ettiğini gösteriyor. İşsizliği de inşallah tek haneye getirmiş olacağız." ifadesini kullandı. Bu yıl turist sayısındaki artışın ve turizm gelirlerinin artarak devam edeceğini belirten Bakan
"Rusya'dan turizmle ilgili sıkıntı var ama alternatif pazarlara yöneldik. İnşallah oradaki noksanlığı giderecek turizm gelirini bekliyoruz." şeklinde konuştu.
Türkiye’de Öne Çıkan Gelişmeler
İstihdam desteği verilecek işbaşı eğitim programları kapsamında, işverenlerin en az 5 sigortalı çalışana sahip olması, programa katılanların en az %70'ini 60 günden az olmamak üzere program süresinin en az 3 katı kadar süreyle istihdam etme taahhüdünde bulunması gerekecek.
Cumhurbaşkanı, Esnaf ve Sanatkarlar İftar Programı'ndaki açıklamasında, "Turizm sektöründe döviz kazandırıcı hizmet veren firmalara %9'a kadar inen faiz oranlarıyla uzun vadeli TL finansmanı sağlıyoruz.
İhracata dönük yatırımlara ilave yıllık %9'a varan faizle, TL cinsinden uzun vadeli finansman imkanı getiriyoruz." dedi.
Türkiye genelinde konut satışları mart ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %20,6 artarak 134 bin 170 oldu.
TSKB, EBRD ve donörlerinden Türkiye genelinde yeşil ekonomiyi destekleyen teknoloji ve hizmetlere finansman sağlanması amacıyla 53.5 milyon euro tutarında kredi sözleşmesi imzaladı.
TCMB, "Görünmeyen İşlemler Genelgesi"ni güncelledi.
Hazine ve Maliye Bakanı Nureddin Nebati Samsun İş Dünyası ile Buluşma
Programında yaptığı konuşmada döviz kurlarının kontrol altında olduğunu söyledi.
TCMB TL zorunlu karşılıklara ödediği faizi sıfıra indirdi, dövizden dönüşen TL için ilave faiz ödemeyi sonlandırdı, komisyonları düzenledi.
18 Nisan 2022
•Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mustafa Varank, yapay zekâda Türkiye olarak baş aktörlerden biri haline gelmek için büyük bir gayretle çalıştıklarını belirterek "Bu noktada Ulusal Yapay Zekâ Stratejisi bizim pusulamız konumunda. Yapay Zekâ Enstitüsü de bu alanda ektiğimiz tohumlardan sadece biri. Enstitümüzde özel sektör ve kamu bir araya gelerek çalışmalar gerçekleştirecek." dedi. Bilişim Vadisi'nde düzenlenen Hepsiburada Yapay Zekâ ve Coğrafi İşaretli Ürünler İş Birliği Töreni'nde konuşan Varank, bugün iki önemli iş birliği için bir araya geldiklerini söyledi. Varank, bunlardan birinin Hepsiburada-TÜBİTAK iş birliği olduğunu aktararak bu sayede sürekli büyüyen e-ticaret sektörünün yaşadığı sorunlara yapay zekâ yoluyla çözümler geliştireceklerini dile getirdi. Yapay zekânın, bugünün teknoloji dünyasının olmazsa olmazı olduğuna işaret eden Varank, yapay zekânın her sektörü bambaşka bir boyuta taşıma kapasitesine sahip olduğunu anlattı.
Varank, bugün otomobillerin, insanların içerisinde vakit geçirebileceği yaşam alanlarına dönüştüğünü, bunun yolunun da otonom sürüşlerden, yapay zekâdan geçtiğini belirterek şöyle devam etti: "Oyun sektörüne baktığımızda artık ne gerçek ne sanal adeta ayırt etmekte zorlanıyoruz. Alışveriş yapmak, sanal deneme kabini uygulamalarıyla adeta bir eğlenceye dönüştü. Sağlıktan tarıma, otomotivden savunmaya, eğitimden güvenliğe her alandaki işleyiş adeta dünyada yeni baştan yazılıyor. Yapay zekâda Türkiye olarak başat aktörlerden biri haline gelmek için büyük bir gayretle çalışıyoruz. Bu noktada Ulusal Yapay Zekâ Stratejisi bizim pusulamız konumunda. Yapay Zekâ Enstitüsü de bu alanda ektiğimiz tohumlardan sadece biri. Enstitümüzde özel sektör ve kamu bir araya gelerek çalışmalar gerçekleştirecek. Burada geliştirilen temel teknolojiler, algoritmalar kısa sürede tüm sektörlerin kullanımına açılacak. İşte Yapay Zekâ Enstitüsü bünyesinde kurulan E-Ticaret Yetkinlik Merkezi de e-ticarette yapay zeka çözümlerine öncülük edecek. Hepsiburada-TÜBİTAK iş birliğinde kişiselleştirme, daha etkili satış, akıllı arama, sanal asistan gibi yapay zekâ uygulamaları bir adım öteye taşınacak. Taraflar bilgi, deneyim, altyapı ve uzmanlıklarını karşılıklı olarak paylaşıma açacaklar. Nihayetinde bu iş birliğiyle hem kurumlarımız hem elektronik ticaret sektörü hem de diğer sektörler Türkiye ile beraber kazanacak."
•BOTAŞ'ın 10 aylık bütçe yükü 126 milyar TL'yi aştı. Merkezi yönetim bütçe verileri mart ayında 69 milyar liralık açık verildiğini gösterdi. Bütçe açığında BOTAŞ'a aktarılan kaynakların önemli etkisi oldu. Enerji fiyatlarındaki artışla birlikte merkezi yönetim bütçesinde BOTAŞ kaynaklı açık giderek artıyor. Mart ayında BOTAŞ’a 1.7 milyar TL cari transfer yapılırken, 37.8 milyar TL borç verildi. Bu dönemde bütçe giderinin %18’i BOTAŞ’a harcandı. Böylelikle BOTAŞ’a bütçeden son 10 ayda ayrılan tutar 126.7 milyar TL oldu.
•BOTAŞ verilerine göre son bir yılda doğalgaz tarifesi santrallerde %638, sanayide %549, konutta %93 arttı. TL’deki değer kaybı ve doğalgazın fiyatının uluslararası piyasalardaki yükselişi zamların temel sebebi oldu. Konut tarifesine yapılan zammın sınırlı kalması, kurumun sermaye ihtiyacını artırdı. BOTAŞ’ın açıklamasına göre son zamlardan sonra konutlara verilen doğalgaza %70 oranında sübvansiyon uygulanıyor.
•Uluslararası Enerji Ajansı (UEA) İcra Direktörü Fatih Birol TÜSİAD etkinliğindeki konuşmasında, Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin enerji piyasasına etkilerini değerlendirdi. Birol şu an yaşanan enerji krizinin 1970'lerden çok daha farklı ve ağır olduğunu, 24 Şubat'ın küresel enerji krizinin başlangıç tarihi olabileceğini belirtti. 24 Şubat 2022'nin birinci küresel enerji krizinin başlangıç tarihi olabileceğini belirten Birol, şu an yaşanan krizin 1970'lerde yaşanandan daha farklı olduğunu söyledi. Birol "Çünkü sadece petrol piyasası değil, doğalgaz, kömür, hatta uranyum piyasaları bu savaştan ciddi olarak etkilenecek. Jeopolitik boyutları da 1970'lerden çok daha büyük." diye konuştu.
•Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mustafa Varank, "KOBİ Enerji Verimliliği Destek Programı ile işletmelerin yetkilendirilmiş kişilere yaptıracakları enerji etüdü maliyetlerini biz KOSGEB olarak karşılayacağız." dedi. Destekten, enerji verimliliği sağlamak isteyen yaklaşık 100 bin işletme yararlanabilecek. Verimsiz elektrik motorlarını değiştirecek işletmelere 100 bin, verimlilik artırıcı giderler içinse 400 bin liraya kadar destek sağlanacak.
•TÜRKONFED ve TÜSİAD işletmelerin dijitalleşmesi için iş birliğine gitti. "DDM Destekli SD2 Çağrı Paketi" projesi kapsamında yayınlanan anketi dolduran ve kriterleri karşılayan ilk 10 şirket, TÜSİAD SD2 Dijital Platformu’nun 2022 yılı temmuz-aralık ayları arasında açacağı çağrı dönemine katılmaya hak kazanacak. TÜRKONFED’in yürütücülüğündeki Dijital Dönüşüm Merkezi (DDM) ile TÜSİAD Sanayide Dijital Dönüşüm (SD2) Dijital Platformu, iş süreçlerini dijitalleştirmek isteyen farklı sektörlerden şirketlere yol haritalarını oluşturmalarında destek olmak üzere bir araya geldi. Türk Sanayicileri ve İş İnsanları Derneği'nin (TÜSİAD) ve Türk Girişim ve İş Dünyası Konfederasyonu'ndan (TÜRKONFED) yapılan açıklamaya göre, proje ile iş süreçlerini dijital dönüşüm ekseninde güçlendirmek isteyen işletmelerin bu alanda nasıl ilerleyebilecekleri konusunda desteklenmesi amaçlanıyor.
•Ipsos tarafından yapılan araştırmaya katılanlardan her 10 kişiden altısı gelirlerinin düştüğünü söylerken, 10 kişiden dokuzu KDV indirimlerinin marketlerdeki yüksek fiyatlara yeterli bir çözüm olmadığını belirtti. Salgın artık bir sorun olarak görülmezken halkın %91'i en büyük sorunun ekonomi olduğu görüşünde. Ipsos tarafından yapılan Antikriz Raporu'nun 102. dönem verilerine göre, katılımcılar hayat pahalılığından ve gelirlerinin düştüğünden yakındı. Rapora göre, mart sonunda bazı temel tüketim ürünlerinde yapılan KDV indiriminin markette fiyatlara yansımadığı görüşü hakim.
Her 10 kişiden 9’u da yapılan KDV indirimlerinin marketteki yüksek fiyatlara yeterli bir çözüm olmadığı görüşünde.
Temizlik ürünleri, şampuan, tuvalet kağıdı bebek bezi ve hijyenik ped gibi bazı ürünlerdeki KDV oranının %18’den %8’e indirilmesinin marketteki fiyatlara yansımadığını düşünenlerin oranı %81. Bu indirimin fiyatlara yansıdığını düşünenlerin oranı ise sadece %8. Gerek gıda ürünlerine gerekse de diğer ürünlere yapılan KDV indirimin temel tüketim ürünlerindeki yüksek fiyatlar için yeterli bir çözüm olmadığını düşünenlerin de oranı çok yüksek. Bireylerin %58’i son 12 ay içinde hane gelirlerinin azaldığını söylüyor. Hane gelirinin arttığını söyleyenler toplumun sadece %10. Salgın ve ekonomik problemler toplumun ruh halini de etkiliyor. Özellikle ekonomik problemlerin artması ile bireyler daha yorgun ve bıkkın hissediyor.
Yorgunluk hissi ilk defa %60 seviyesinde. Toplumun %91’i ekonominin Türkiye’nin en önemli sorunu olduğu görüşünde.
Salgının etkisinin azalması ile birlikte salgın artık önemli bir problem olarak görülmüyor.
•Marshall Fonu’nun (GMF - The German Marshall Fund of the United States) Avrupa ve Küresel Konular Programı kapsamında gerçekleştirdiği “Avrupa Birliği Algıları” araştırmasının sonuçları, Türkiye’nin AB’ye tam üyeliğine desteğin arttığını gösteriyor. 27 ilde Türkiye’nin 18 yaş üstü nüfusunu temsil eden 2,180 kişiyle, 2022 Mart ayında yüz yüze görüşmelerle gerçekleştirilen araştırma, Türkiye’nin AB’ye üyeliğine yönelik desteğin genel olarak güçlü olduğunu, 18-24 yaş arası gençlerde ise %75 gibi yüksek bir orana çıktığını ortaya koyuyor.
Türkiye’de Öne Çıkan Gelişmeler
Uluslararası Enerji Ajansı (UEA) İcra Direktörü Fatih Birol TÜSİAD etkinliğindeki konuşmasında, Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin enerji piyasasına etkilerini değerlendirdi.
BOTAŞ verilerine göre son bir yılda doğalgaz tarifesi santrallerde %638, sanayide
%549, konutta %93 arttı.
Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mustafa Varank, yapay zekâda Türkiye olarak baş aktörlerden biri haline gelmek için büyük bir gayretle çalıştıklarını belirterek
"Bu noktada Ulusal Yapay Zekâ Stratejisi bizim pusulamız konumunda. Yapay Zekâ Enstitüsü de bu alanda ektiğimiz tohumlardan sadece biri.
Enstitümüzde özel sektör ve kamu bir araya gelerek çalışmalar gerçekleştirecek."
dedi.
Ipsos tarafından yapılan araştırmaya katılanlardan her 10 kişiden altısı gelirlerinin düştüğünü söylerken, 10 kişiden dokuzu KDV indirimlerinin marketlerdeki yüksek fiyatlara yeterli bir çözüm olmadığını belirtti.
BOTAŞ'ın 10 aylık bütçe yükü 126 milyar TL'yi aştı.
Marshall Fonu’nun
gerçekleştirdiği “Avrupa Birliği Algıları” araştırmasının sonuçları, Türkiye’nin AB’ye tam üyeliğine desteğin arttığını gösteriyor.
Bakan Varank, "KOBİ Enerji Verimliliği Destek Programı ile işletmelerin yaptıracakları enerji etüdü maliyetlerini biz KOSGEB olarak karşılayacağız." dedi.
TÜRKONFED ve TÜSİAD işletmelerin dijitalleşmesi için iş birliğine gitti.
18 Nisan 2022
•Finans sektöründe kurumlar vergisini %20'den %25'e çıkaran torba yasa Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
Yürürlük maddesi dahil 40 maddeden oluşan yasaya göre, bankalar, faktoring ve finansal kiralama şirketleri, elektronik ödeme ve para kuruluşları, yetkili Döviz müesseseleri, varlık yönetim şirketleri, sermaye piyasası kurumları ile sigorta ve reasürans şirketleri ile emeklilik şirketlerinde kurumlar vergisi %20'den %25'e çıkarıldı. Bu kuruluşlar için kurumlar vergisi artışı 2022 için de geçerli olacak. Yasayla, finans şirketleri hakkında, basın yoluyla şirket itibarını kırabilecek, şöhretine ya da servetine zarar verebilecek bir hususa kasten sebep olan ya da bu yolla asılsız haber yapana 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası ve bin günden 2 bin güne kadar adli para cezası verilmesi öngörülüyor. Bu durum özel veya kamusal zarar doğurursa verilecek cezada 1/6 oranında artırım yapılacak. Yasa kapsamında, vergi kaçakçılığı suçlarına yönelik olarak
"etkin pişmanlık" benzeri bir düzenleme getirilmesi amaçlanıyor. Kaçakçılık suçları da zincirleme suç kapsamına alınarak, cezai yaptırımı artırılacak.
•İş Bankası, Genel Energy'deki nihai payının %19.06'ya ulaştığını açıkladı. İş Bankası hisseleri Londra Borsası'nda işlem gören Genel Energy Plc sermayesindeki %12.28 oranındaki payın, alacaklarına mahsuben toplam 66.98 milyon sterlin bedel üzerinden bankaya devrinin gerçekleştirildiğini duyurdu.
•Rusya, Türkiye’den bazı tarım ürünlerinin ithalatına yönelik kısıtlamaları kaldırdı. Rusya, Türkiye’den biber, nar, üzüm, portakal ve greyfurt ithalatına yönelik kısıtlamaları kaldırdı. Rusya İnsan Sağlığı ve Tüketici Haklarını Koruma Servisinden (Rospotrebnadzor) yapılan yazılı açıklamada, yapılan değerlendirmeler sonucunda Türkiye’den çeşitli tarım ürünlerinin ithalatındaki kısıtlamaların kaldırıldığı bildirildi. Açıklamada, Türkiye’den biber, nar, üzüm, portakal ve greyfurt ithalatına yönelik kısıtlamaların kaldırıldığı belirtildi.
•Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Türkiye’de elektrikli araçların şarj altyapısını oluşturmak için girişimcilerin hızlı şarj istasyonu yatırımı yapmasını sağlamak üzere "Elektrikli Araçlar İçin Hızlı Şarj İstasyonları Hibe Programı"nı başlattı.
Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mustafa Varank, başvuruya açılan programı, sosyal medya hesabından, "Elektrikli araçlar için gerekli altyapıyı ülkemize kazandırmakta kararlıyız. Türkiye’nin 1560 farklı noktasına yüksek hızlı şarj istasyonları kurulması için 300 milyon lira bütçeli hibe programını bugün başvuruya açtık. Yatırımcılarımıza hayırlı olsun." paylaşımıyla duyurdu. Bakanlıktan yapılan açıklamaya göre, Türkiye’de elektrikli araçlarda hedeflenen hızlı yaygınlaşmanın sağlanabilmesi için hızlı şarj altyapısının tüm bölgelerde asgari düzeye ulaşması büyük önem taşıyor. Gelecek yıllarda elektrikli araç stokunun büyümesine paralel olarak şarj istasyonlarının sayısında da hızlı bir artış olması gerekiyor. Bu kapsamda Bakanlık, hızlı şarj istasyonu yatırımını teşvik etmek amacıyla "Elektrikli Araçlar İçin Hızlı Şarj İstasyonları Hibe Programı"nı başlattı. Destek programı ile hızlı şarj istasyonu kurulumuna hibe verilecek. Toplam bütçesi 300 milyon lira olan hibe desteği ile 81 ilde 1560 noktada hızlı şarj istasyonu kurulumu sağlanacak. Yatırımcılar, programdan istasyon başına 250 bin liraya kadar destek alabilecek. Yerli malı ünitelere ilave %20 destek verilecek. Programa yatırımcılar 15 Haziran'a kadar "sarjdestek.sanayi.gov.tr" internet adresinden başvuru yapabilecek.
•Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, 70 milyonu mobil olmak üzere toplam geniş bant internet abone sayısının 88.2 milyona yükseldiğini bildirdi. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’ndan haberleşme sektörüyle ilgili yapılan açıklamada, internet altyapı yatırımlarının devam ettiği belirtildi. Açıklamada, fiber altyapının geniş bant internet ve mobil teknolojilerin gelişiminde önem arz ettiğine dikkat çekilerek, fiber altyapının 2021'de %11 civarında artarak 471 bin kilometreye ulaştığı vurgulandı.
Fiber internet abone sayısının da yaklaşık %21 artışla 4.8 milyonu geçtiği aktarılan açıklamada, "Geniş bant internet abone sayısı artarken aynı zamanda abonelerin kullanımlarında da büyük ölçüde artış görüldü. 2021'de sabit geniş bant abonelerinin ortalama aylık veri kullanımı %27.5 artarak 204.4 GByte çıktı." ifadeleri kullanıldı. Geniş bant internet abone sayısının, 70 milyonu mobil olmak üzere toplam 88.2 milyona yükseldiğine işaret edilen açıklamada, gelişen teknolojiyle internet altyapısının da önem kazandığı vurgulandı. Yatırımların telefon trafiğine de yansıdığı belirtilen açıklamada, şunlar kaydedildi: "2021'de toplam telefon trafiği bir önceki yıla göre %5 artarak 318 milyar dakikaya ulaştı. Bu trafiğin yaklaşık
%98'i mobil şebekelerden yapıldı. Sabit şebekelerde başlatılan trafik ise 5.2 milyar dakika oldu."
•Hazine ve Maliye Bakanlığı, fahiş fiyat ve stokçulukla mücadele etmek amacıyla saha çalışmalarına hız verdi. Hazine ve Maliye Bakanlığı, fahiş fiyat ve stokçulukla mücadele etmek, KDV indirimlerinin etiketlere yansıyıp yansımadığını kontrol etmek ve kayıt dışı ekonomiyle etkin mücadele amacıyla saha çalışmalarına hız verdi. Bu kapsamda piyasadaki fiyatları mercek altına alan Bakanlık, birçok sektöre ilişkin yaptığı detaylı risk analizleri çerçevesinde ülke geneline yönelik denetim planları hazırladı. Denetim planları doğrultusunda faaliyet alanları ile ciro büyüklükleri dikkate alınarak Bakanlık risk analiz sistemleri sonuçlarına göre belirlenen gıda, otomotiv, yağ, gübre, şeker, inşaat malzemeleri, alkollü içecek, tütün ürünleri, sıvı yakıt, demir-çelik, tahıl, kahve ve canlı kümes hayvanları toptan ticareti gibi 30’a yakın sektörde faaliyet gösteren mükelleflerin ilgili adreslerinde saha denetimi çalışması icra edildi. Hazine ve Maliye Bakanı Dr. Nureddin Nebati’nin talimatı ile temel ihtiyaç ürünlerinde KDV oran indirimleri başta olmak üzere vatandaşların alım güçlerini artırmak adına alınan kararların etkinliğini azaltacak yönde uygulamalar yapan firmalar tespit edilerek, vergi kayıp kaçağının önüne geçmek amacıyla denetimler artırıldı. Gıda sektörüne yönelik denetimlerde, tedarik zincirleri dikkate alınarak ürünlerde üretim yerinden nihai tüketicilere ulaşma aşamasına kadar arz–talep dengesiyle uyuşmayacak şekilde spekülatif fiyat artışının olup olmadığı hususuna özellikle bakıldı. Denetimlerde fiili stok sayımları yapılarak işletmelerdeki ana girdiler sonucunda ne kadar ürün üretildiği kontrol edildi. Bu kapsamda ekonomik faaliyetlerin yoğun olduğu yerlerde sevk irsaliyesiz mal sevkiyatlarının yapıldığı tespit edilen işletmelere gerekli cezalar kesildi. Yine işyerlerindeki sigortasız ve kayıt dışı çalışanlara ilişkin gerekli tespitler yapılarak cezai işlemler uygulandı. Bakan Nebati'nin Şubat ayında oluşturulacağını duyurduğu Enflasyonla Mücadele Timi fahiş fiyat artışlarına karşı denetimlerini sürdürüyor. Fahiş fiyat artışlarına karşı mücadele ve denetimler ilerleyen günlerde de devam edecek.
Türkiye’de Öne Çıkan Gelişmeler
Hazine ve Maliye Bakanlığı, fahiş fiyat ve stokçulukla mücadele etmek amacıyla saha çalışmalarına hız verdi.
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, 70 milyonu mobil olmak üzere toplam geniş bant internet abone sayısının 88.2 milyona yükseldiğini bildirdi.
Finans sektöründe kurumlar vergisini %20'den %25'e çıkaran torba yasa Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
İş Bankası, Genel Energy'deki nihai payının %19.06'ya ulaştığını açıkladı.
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Türkiye’de elektrikli araçların şarj altyapısını oluşturmak için girişimcilerin hızlı şarj istasyonu yatırımı yapmasını sağlamak üzere "Elektrikli Araçlar İçin Hızlı Şarj İstasyonları Hibe
Programı"nı başlattı.
Rusya, Türkiye’den bazı tarım ürünlerinin ithalatına yönelik kısıtlamaları kaldırdı.
