TEMEL SANAT VE TASARIM EĞİTİMİ
Ünite 8
Tasarımda Boyutlar,
Virtüellik ve Algı
Yanılsaması
BOYUT, İKİ BOYUT, ÜÇ BOYUT VE
PERSPEKTİF
Perspektif
BOYUT, İKİ BOYUT, ÜÇ BOYUT VE PERSPEKTİF
Dünyayı üç boyutlu olarak algılarız. Bu üç boyuttan birincisi genişlik ikincisi yükseklik üçüncüsü ise derinliktir. Şekil 8.1’e baktığımızda sadece tek yönde yani tek boyutta ilerleyen bir çizgi görürüz. Bu çizgi tek boyutludur. Sol altta genişliği ve yüksekliği olan bir kare görmekteyiz. Bu karenin iki boyutu vardır. Ortada ise genişliği yüksekliği ve derinliği olan bir küp görmekteyiz. Bu küp üç
boyutludur. Küpün birinci boyutu genişliği, ikinci boyutu yüksekliği, üçüncü boyutu ise derinliğidir.
Dünyayı üç boyutlu olarak algılamamızı sağlayan gözlerimiz ve beynimizin çalışma şeklidir. Gözlerimiz arasında 5-6 cm kadar bir mesafe vardır ve bir objeye baktığımızda iki gözümüz de farklı açılardan iki görüntü kaydeder ve beynimize bu iki görüntüyü gönderir. Beynimiz bu iki görüntüyü doğru şekilde birleştirir ve 3 boyutlu bir görüntü oluşturur.
Kâğıt, iki boyutludur ve aslında kâğıt üzerine çizilen her şey iki boyutlu olarak çizilir. Fakat biz çizilmiş resimlere baktığımızda
bunları üç boyutlu olarak algılarız. Bu aslında optik bir yanılsamadır ve iki boyutlu düzlemde üç boyut etkisi alabilmek için beynimizi kandırma yöntemidir. Bunu yapabilmek için perspektif, ışık gölge gibi yöntemler kullanılmaktadır.
3
PERSPEKTİF
Perspektif, üç boyutlu dünyayı iki boyutlu düzlemde yansıtabilmek, üçüncü boyut algısını oluşturabilmek için kullanılan bir çizim tekniğidir. Gerçek dünyada nesneler bize yaklaştıkça daha büyük, bizden
uzaklaştıkça daha küçük görünürler. Yakınımızdaki
nesneleri daha net ve keskin görürken, uzaklaştıkça
netlik azalır ve keskinlik kaybolur. Renkler de aynı
şekilde yakınımızdayken canlı ve parlak görünürler,
uzaklaştıkça, araya havanın da girmesi nedeni ile
soluklaşır, grileşirler. Bu bilgiler resimsel perspektifin
temelini oluşturur.
PERSPEKTİF KAVRAMLARI
Hava Perspektifi: Parlaklık dereceleri, doku dereceleri, renk saturasyonu ve sıcak-soğuk renk manipülasyonu gibi tekniklerle yaratılan derinlik illüzyonuna atmosferik perspektif (hava perspektifi) denilmektedir (
Merkezi (Konik) perspektif: İnsan gözüne en yakın ve gerçekçi sonuçlar veren perspektif türü merkezî (konik) perspektiftir.
Bakış Noktası: Perspektif çizim yapabilmek için önce sabit bir noktada durmak gerekir. Durulan bu noktaya “bakış noktası” denir.
Ufuk Çizgisi: Bakış noktasında durup çizilecek cisme bakan kişinin gerçek bakış noktası (gözleri) hizasından geçtiği varsayılan yatay çizgiye ise “ufuk çizgisi” denir. Ufuk çizgisi, bakış yüksekliğini belirlemek için kullanılır. Ufuk çizgisi, gökyüzü ile yeryüzünün birleştiği noktadır. Ufuk çizgisinin altında kalan cisimlerin üstü, üstünde kalan cisimlerin ise altı görünür. Tam ufuk çizgisi üzerindeki cisimlerin altı da üstü de görünmez.
Görüş Hattı: Bakış noktasından ufuk çizgisine doğru baktığımız yöne “görüş hattı” denir.
Kaçış Noktası:. Kuşbakışı bakıldığında raylar birbirine paralel görünür.
Fakat rayların ortasında durup rayların gidiş yönüne doğru baktığımızda rayların daralarak ileride bir noktada birleştiğini görürüz. Bu birleşme noktası tam olarak ufuk çizgisi üzerinde olur ve bu noktaya “kaçış noktası” adı verilir.
Merkezî perspektifte tek, çift ve üç kaçış noktalı olmak üzere 3 farklı çizim tekniği mevcuttur.
5
TEK KAÇIŞ NOKTALI PERSPEKTİF
Tek kaçış noktalı perspektif çiziminde kaçış noktamız,
görüş hattımızın ufuk çizgisi ile birleştiği noktadır. Çizilecek
cisimlerin ufuk çizgisine paralel giden tüm çizgileri yatay
olarak çizilir. Ufuk çizgisine 90 derecelik açı ile dik düşen
çizgiler de dikey olarak çizilir. Bunun dışında kalan tüm
çizgiler, ufuk çizgisi üzerindeki kaçış noktasına doğru çizilir.
ÇİFT KAÇIŞ NOKTALI PERSPEKTİF
Çift kaçış noktalı perspektif çiziminde iki adet kaçış noktası bulunur. Çizilecek cisimlerin ufuk çizgisine 90 derecelik açı ile dik düşen çizgileri dikey olarak çizilir. Bunun dışında kalan tüm çizgiler, ufuk çizgisi üzerindeki kaçış noktalarına doğru çizilir.
Kaçış noktaları belirlenirken, gerçeğe en yakın doğal çizimi elde etmek için bakış noktamızdan 90° açı oluşturacak
şekilde iki çizgi çizdiğimizi hayal edip, o çizgilerin ufuk çizgisi ile buluştuğu noktalara kaçış noktalarımızı
yerleştirebiliriz. Kaçış noktalarını 90 derecelik açıyı
koruduğumuz sürece, ufuk çizgisi üzerinde istediğimiz yere yerleştirebiliriz.
7
ÜÇ KAÇIŞ NOKTALI PERSPEKTİF
ßok katl¼ y› ksek bir binaya baŤ¼m¼z¼ kald¼r¼p bakt¼ł¼m¼zda, binan¼n g◊ky› z› ne doł ru darald¼ł¼n¼g◊r› r› z. Ayn¼zamanda sola ve sał a doł ru daralarak giden «izgilerinin olduł unu da fark ederiz.
G◊z hizam¼z binan¼n en alt kat¼na denk geleceł i i«in ufuk «izgimiz de bu y› kseklikte olacakt¼r. ½lk iki ka«¼Ť noktam¼z iki ka«¼Ť noktal¼ perspektif «iziminde olduł u gibi 90 derecelik a«¼y¼koruyarak ufuk
«izgisi › zerinde sał a ve sola yerleŤtirilmelidir. Binan¼n yukar¼doł ru darald¼ł¼n¼ve y› kseklił ini hissettirebilmek i«in, iki ka«¼Ť noktal¼ perspektif «iziminde yukar¼dan aŤał ¼ya doł ru dik olarak «izdił imiz
«izgileri bu defa › «› nc› bir ka«¼Ť noktas¼na doł ru g◊t› rmemiz gerekir.
Eł er cisme alttan bak¼yorsak ve cisim ufuk «izgimizin › zerindeyse,
› «› nc› ka«¼Ť noktam¼z da ufuk «izgimizin › zerinde olur. Bu tarz
«izimlere solucan g◊z› g◊r› n› m› denilmektedir. Eł er cisme yukar¼dan bak¼yorsak ve cisim ufuk «izgimizin alt¼ndaysa › «› nc›
ka«¼Ť noktam¼z da ufuk «izgimizin alt¼nda olur bu tarz «izimlere de kuŤ g◊z› g◊r› n› m› denir. ∂ rnek «izimler durumu daha rahat
anlaman¼za yard¼mc¼ olacakt¼r.
TEŞEKKÜRLER
ERCAN KURU
[email protected] www.ercankuru.com.tr
0.531.612 0579
İnstagram @gorselcreative
7/2/20XX 9
