BİR BAKAN, BİR ŞAİR, BİR SANATÇI...
( A z e r b a y c a n l I Ş a i r t l y a s T A P T I K )
" S e r h a t
d i r e k l e r i
n i c e
y ı l d ı r
bi z i
b i r b i r i m i z d e n
a y ı r s a
da
ü r e g i m i z i a y ı r m a k m ü m k ü n değil "
T ü r k e r E R O Ğ L U
A z e r b a y c a n 'ın G e d e b e y şe h r in d e d o ğ m u ş o la n Ş a ir îly a s T a p tık 5 5 y a ş ın d a , e v li v e ü ç ç o c u k b a b a s ı . A z e r b a y c a n P e d a g o j i E n s t i t ü s ü , F e l s e f e - P s i k o l o j i B ö lü m ü m e z u n u , i l k i n i 1 9 5 5 y ılın d a y a y ım la d ığ ı ş i i r k i t a p l a n n ı n s a y ıs ı 3 4 ... G e ç ti ğ im iz A ğ u s to s a y ın d a T ü r k iy e 'y e g e le n Ş a ir 'le 2 4 A ğ u s to s 19 8 9 t a r ih in d e ta n ış tık . K e n d i s iy le A z e r b a y c a n T ü r k H a lk E d e b iy a tı v e T ü rk H a lk M ü z iğ i k o n u la rın d a s o h b e t ettik .2 " M e n g ö z ü m ü d ü n y a y a a ç a n d a s a z la y la s ıy la b ö y ü d ü m . Â ş ık la r m e c lis in d e b u lu n d u m . M u g a m la n v e ş iirle ri ö ğ re n d im . S a z ç a lm a y ı ö ğ re n d im . A n c a k , h a lk a r a s ın d a â ş ık l ık e y le m ire m . K a le m ş a iriy e m . Ş i i r l e r i m i n m e v z u u ç o c u k l a r , m ö h e b b e t, t a b i a t , k a h r a m a n l ı k , g ö z e l l i k v e i n s a n l ı k t ı r . Ç o c u k ş i i r l e r i n i i l f o l k l o r u n d a n , h a l k o y u n l a r ı n d a n , y a n ıltm a ç a la r d a n y o la ç ık a r a k y a z d ım . O N L A R IN D ÎL lN lN İN K İŞ A F I IÇ Ü N A K IL C I,O Y N A K Ş İİR L E R Y A Z M A Y A G A Y R E T E T T İM , C A N A T T IM . Â şık E L E S K E R , B . V A IIA P Z A D E g ib i A z e r i ş a ir le rin y a n ıs ı ra ; Y U N U S E M R E , Â Ş IK V E Y S E L , K A R A - C A O Ğ L A N g ib i A n a d o lu T ü r k ş a ir le rin in ş iirle rin i e z b e rle d im .S o v y e tle r B i r l iğ in d e k i b ü tü n T ü r k m a h a lle r i n i d o la ş t ım . R a d y o y a , te l e v i z y o n a v e s a h n e le r e ç ıh ış e y le d im . 6 0 0 te n e ş i i r k ita b ı n ı o k u m u ş u m . U sta m O sm a n S A R IfiE L L l'd e n fe y z a ld ım ." d iy e re k k e n d in i a n la ta n ş a ir i d a h a s o n ra 18 E y lü l 19 8 9 ta rih in d e K ü ltü r B a k a n lığ ı H a lk K ü ltü r ü n ü A ra ştırm a D a ire s i T ü rk K ü ltü r V a r lığ ın ı A ra ş tırm a Ş u b e s i t a r a f ı n d a n o r g a n i z e e d ile n b i r k o n s e r d e d in le m e im k â n ı b u ld u k . Ş a ir, T ü r k iy e 'y e n a s ıl g e ld iğ in i v e T ü rk iy e h a k k m d a k i d ü ş ü n c e le rin i a n la ttı. " K e n d im i B a k ü ş e h rin d e h is s e ttim . S o k a k la r, İ n s a n l a r ; v e l h a s ı l h e ş e y a y n ı , A y n ı h o ş b a h tl ık , a y n ı m ö h e b b e t. " d iy e n Ş a ir, K ü ltü r B a k a n ı S a y m N a m ık K e m a l Z E Y B E K 'le ta n ış m a s ın ı a n la ttı. " M e n im a n a d ilim d e ik i ş iir sö y e le y e ıı K ü ltü r B a k a n ı N a m ık K e m a l Z e y b e k 'in ü r e ğ in d e , B a k ü ü r e ğ in i h is s e ttim . O n a k a r ş ılık o la r a k m e n d e b ir ş iir y a z d ım , " d iy e re k , y a z d ığ ı ş iiri o k u d u : N a m ık K e m a l Z e y b e k 'le n e c e şirin g o n u ş d u h ik i ş iir s ö y le d i, d o ğ m a an a d ilim d e . B iz te z e g ö rü ş se k d e ü re g im iz ta n ış d ı, I-Iaçansa g ö rü şü p m ü ş D E D E G O R H U T e lin d e . B u ta n ış lıh , y a h ın lıh ü lv ilik t e n b a ş la n ır , D ü n y a m ız d a s e v g id ir s o lm a y a n b ir a rm a ğ a n B u sev g id e n a y d o ğ ır, u ld u z la r p a rla h y a n ır B u se v g id e n g ü ç a lır, d a m a rım d a a h an g an K im in in m e ş 'a l o lu r h a y a lım d a e m e li K im i b a h ir sa b a h a g ö z e le ri od b e b e k li in s a n l a r g ö rü re m m e n d ili ş e k e r k e lm e li S in e s i A lp a s la n lı, G o ç K ö ro ğ lu , B a b e k li... M in il k e n a r d ü ş se d e e y n i k ö k te n b o y a ta n D ille r d ille ri ta p ir, e lle r e lle ri ta p ir. B o y la n ıp b irb irin e g a rip u ld u z d a n a y d an Y o lla r y o lla ra ç ıh ır, e lle r e lle r i ta p ir. H a rd a d o ğ m a d ilim d e ü re h le r ta n ış ırs a O ra m e n e e z iz d ir, m e n e v e te n g ö rü n ü r. G e lb im in g ö ğ s e m a s ı e le b ö y ü k tü r b ö y ü k , B ir u c u n d a A k d e n iz a ğ ır a ğ ır ç a lh a n ır, B ir u c u n d a A lta y 'ım , b u lu tla r te n g ö rü n ü r. E lim d e d ir c ilo b u H ız ır Ily a s a tın ın B u a t o d la rd a n g e ç ir, n a lla n d a ş g o p a n r. G e z ire m b a şd a n b a şa m e n ü lv i b ir d ü n y a n ın M en i d ille r se s le y ir, a rz u la rım a p a r ır S e la m ım ı a ld ıh ç a b ö y ü k T u ra n e lle ri, G ö z le r im le ö p ü re m ta rih im i, ille r i,
M ily o n m ilyon insandır m enim d o ğ m a m , e z iz im D ilim i a n la y a n ı s ö z le rim le ö p ü re m ,
M e n u lu to rp a ğ ım ı g ö z le rim le ö p ü re m S e y irc ile rin ç o ş k u lu a lk ış v e te z a h ü r a tın d a n s o n ra ş a ir ş ö y le d e v a m e tti:
" A z e r b a y c a n T ü r k h a l k ı , A n a d o lu T ü r k
h a lk ım ç o h se v ir. S iz in b ü tü n s a n a tç ıla r ın ız o ra d a ta n ın ır . A z e r b a y a c a n f o lk l o r u ile A n a d o lu fo lk lo ru b i r b i r i n e ç o h y a h ı n . Ç ü n k ü b u n l a r T Ü R K M tL L T ÎN ÎN F O L K L O R U D U R . B İZ Î M Ü R E H L E R lM : S I N I R S E R H E T L E R lN t B O Z IR D A Ğ ID IR V E G Ö R Ü Ş Ü R . Y A N I B l Z Ü R E H L E R l M l Z L E G Ö R Ü Ş Ü R Ü K . H E Ç B İ R Ş E Y B l Z Î M Ü R E H L E R lM ÎZ D E K l D U Y G U Y A M A N I O L A M A Z . S E R H A T D İR E K L E R İ N E C E Y I L L A R D I R B l Z l B İ R B İR İM İZ D E N A Y R IS A D A Ü R E G İM lZ l A Y R I- M A H M Ü M K Ü N D E Ğ İL ." d iy e n Ü yas T A P T IK , d a ğ ş iir in d e n b a h s e d e re k ; " D a ğ ş iiri b iz d e v a ta n ş iirid ir . D a ğ ı a ta , an a b ilir iz . B u d a ğ v a ta n d ır. B u d a ğ b u g ü n k ü A z e rb a y c a n h a lk ın ın ü re g in d e to rp a h o la n m ö h e b b e ttir. B u g ü n A Z E R B A Y C A N 'D A N E Ş lT T lĞ lN lZ , O S E S L E R bu d a ğ ş iir in d e n g e lir . A Z E R B A Y C A N T Ü R K Ü N Ü N B A Y R A H G A L D IR M A S I, M A Y D A N L A R A Ç IH M A S I h e p s i o d a ğ d a n b a ş la r , o d a ğ ın m ö h e b b e tid ir. D A Ğ T O R P A H D IR ... T O R P A Ğ I Y A D 'A V E R M E K O L M A Z ; G O R U M A H L A Z I M D I R , S E V M E K L A Z I M D I R ." d e d ik te n s o n ra k e n d i y a z d ı ğ ı b i r d a ğ ş iirin i o k u d u . S e y ir c ile r p ü r d ik k a t Ş a iri d in le d ile r. O n u n la c o ş tu la r , O n u n l a A n a d o lu ’d a n A z e r b a y c a n 'a s e y a h a t e t t i l e r . B u g ü z e l h a v a y ı te n ffü s e ttiğ im iz o g e c e d e n b i r k a ç g ü n s o n ra , k e n d im iz i a y n ı g ü z e l lik te , a y n ı m â n â d a B ÎR B A Ş A G E C E D E B U L D U K . A Z E R B A Y C A N L I sa n a tç ı Z e y n e p H A N L A R O V A 'y ı A n k a ra 'd a s e y re tm e k d in le m e k n â s ib o ld u . D a h a ö n c e d e n , ses k a s e t l e r i n d e n t a n ı d ı ğ ı m ı z s a n a t ç ı , s a h n e y e ç ık tığ ın d a s e y ir c i le r e " M E N lM Ö Z M lL L E T lM , G A R D A Ş L A R IM , A N A L A R IM , B A C IL A R IM " d iy e h ita p e ttik te n s o n ra " K A N IM IZ B l R , C A N I M I Z B ÎR " d iy e tü r k ü l e r s ö y le d i. B ö y le c e , Ş a ir IL Y A S T A P T IK 'ın b i r g e n e tik k a y m a n ın , b i r s o s y a l s a p m a n ın ü rü n ü " N e v i ş a h s ın a m ü n h a s ı r " b i r i o l m a d ığ ım , h e r A z e r b a y c a n T ü r k ü n ü n a y m h is le ri, a y n ı şu u ru ta ş ıd ığ ın ı a n la m ış o ld u k .
iş te , T ü rk iy e C u m h u riy e ti ta r ih in d e ilk d e fa A z e rb a y c a n ş ü irin d e n v e ş iirin d e n h a b e r d a r o la c a k k a d a r m i l l î k ü ltü r k o n u la rın a v a k ıf B lR B A K A N ; iş te m illt in in , m ily e tin in ş u u ru n d a o la n A z e r b a y c an lI B lR Ş A lR ; v e iş te -T ü r k k e lim e s in i a ğ z ın a a l m a k t a n h i c a p d u y a n s a n a t ç ı l a r ı n c i r i t a t t ı ğ ı T ü r k iy e 'd e - s c y ir c il e r e " Ö Z M İL L E T İ M ” d iy e c e k şu u ra sa h ip o la n A z e rb a y c a n lI B lR S A N A T Ç I... Y o r u m u s i z k ı y m e t l i o k u y c u l a r ı m a b ıra k ıy o r u m ... 1 K ü l t ü r B a k a n lığ ı U a lk K ü l t ü r ü n ü A r a ş t ı r ı n a D a ir e s i F o lk l o r D e r l e m e S t ü d y o s u n d a A r a ş t ı r m a c ı E m i n e K I R C I v e S a v a ş E K İ C İ İle b e r a b e r ç a l ı ş ı l m ı ş t ı r . (I IA K A D A r ş i v Y e r N o : B 8 9.1 4 2-1 4 6) " K ö r ö ğ l u ' n u n Ö z b e k V a r y a n t l a r ı " (B a ş ta ra fı s .9 'd a ) B u k o l İre m B a ğ ı'n a k ü s ü p g id e n Y u n u s P e ri v e M is- g a l P e r i n i n K ıra t'ı d a g ö tü r m e le r i ü z e r in e g e liş e n o la y la r la ilg ili d ir . G û ro ğ lu 'n u n e ş k iy a lık e tm e s i, bu v a ry a n tla rd a e p e y c e z a y ı f t ı r . B i l a k i s Ö z b e k v a r y a n t l a r ı n d a G û ro ğ lu id e a liz e e d ilm iş b i r k o n u ta n , d u y g u lu ve g ü z e l s e s li b i r â ş ık , y iğ it v e g ü ç lü b ir k a h ra m a n o l a ra k d ik k a ti ç ek e r.
A y n c a B a t ı a n la tm a l a r ın d a K ö r o ğ lu h e m e n h e m e n b ü tü n k o lla r d a f a a l o la r a k o la y la r a iş tir a k e d e r, h a lb u k i Ö z b e k V a ry a n tla rın d a , A v a z 'ın m a c e r a la rı z a m a n z a m a n f a n ta s t ik v e r o m a n tik d u y g u la rla z e n g i n le ş tirile r e k y e n i k o lla r o lu ş tu ru lm u ş tu r. Ö z b e k V a ry a n tla rın d a , b a tı a n la tım la r ı ile o r ta k o la n te m e l u n s u r la r K ıra t v e Ç a m b il (Ç a m lıb c l) u n s u r u d u r. G ü ro ğ lu 'n a y a p ıla c a k en b ü y ü k k ö tü lü k , o n u K ır a t's ız b ıra k m a k tır . B u y ü z d e n G û ro ğ lu 'n u n h a n s e ç ild iğ i g ü n K ır a t'ı ç a l ın ın c a , o n u a ra m a y a ç ık ış ı. S im B a ğ ın a g iriş i y a n i B a lo G ıırd a n (B a lo D e v le M ü c a d e le s i) K o lu ile M ıs g a l P e ri ile A v a z K o lu , ta m a m e n K ıra tın ç a lın m a s ı ü z e r in e te ş e k k ü l e d e n iki k o ld u r. G e re k K ö ro ğ lu , g e re k s e G û ro ğ lu k o lla rın d a so n k o l (K ö ro ğ lu 'n ın s ır o lu ş u ) s ıra s ın d a , h e r şe y k a y b o lm u ş , d e lile r d a ğ ılm ış , K ö ro ğ lu " G û r o ğ lu " ih tiy a rla m ış , arlık ö lü m ü b e k le r o lm u ş tu r. O z a m a n G û ro ğ lu ,
G ıro tım m e n in g m u ra d ım H am d a v la tım h am z u ry a tım ln ıb -u s g a n o n a y u rd u m Ç a m b il-b ilim v ilo y e tim S e n d e a rın a n ım k o lm a d ı. S e n in a n n a m n g k o lm a s ın .
d iy e h e m ö v g ü , h em v e d a h e m d e a rtık iş in s o n u n a g e ld iğ in i b ile n b ir p s ik o lo ji ile k e n d is i n d e n s o n ra Ç a m l ı b e l 'i n ö z l e m i n i n k a l m a m a s ı n ı d i l e r .
