Vet. Bil. Derg. (1994), 10, 1-2, 101-104
BÜYÜK RUMİNANTLARDA ÇEŞİTLİ
APSE OLGULARININ
BAKTERİYOLO
]İK
İNCELENMESİ
lsmail Alkan 1 Banur Boynukara 2 Hasan Solmaz 3 Nihat
Şındak
4Bacteriological evaluation of
various abcess
cases in Bovine
Summary: In this study, 21 animals, ten of which were with omphalitis, were examined.
Operation was done with Xylazin hydrochlorid (Rom-pun, BAYER) premedication together with /oc al Gitanesi hydrochlorur (Citanest ASTRA). Sarnp/es taken pre and post-operation under sterile condition, were examined in Departmani of Bacteriyology. The results of bac-teriological exemination showed that the isolated and identified bacteria were Str. pyogenes {28.5%), Staph. aureus {28.5%) and A. pyogenes {14.2%). The an-tibiogram test results indicated that chloramphenicol was effective on 33.3% of tested strains. Animal were treated in accordance with the antiblogram tests.
Key words : Bovine, abcess, bacteria
Özet: Bu çallşmamn materyalini 10 tanesi omphalitis'li 21 hayvan oluşturdu. Operasyonlar Xylazin hydrochlorid (Rompun, BAYER) premedikasyonu ile fokal Citanest hydrochlorur (Citanest ASTRA) eşliğinde gerçekleştirildi.
Operasyondan önce veya sonra s teri/ şartlarda alman numuneler, Bakteriyoloji Bilim Dalt laboratuvarmda in-celendi. Mikrobiyolojik muayene sonucunda Sti.pyogenes (% 28.5), Staph. aureus {% 28.5), A. pyogenes'in (% 14.2) en fazla izole ve idenlifiye edilen bakteriler olduğu be-lirlendi.
Yaptlan antibiyogram testi sonuçlanna göre klo-ramfenikol'un, test edilen suşlarm % 33.3'ne etkili olduğu belirlendi. Hayvanlar duyarlt antibiyotik/ere göre pos-toperalif sağaltlma almd1.
Anahtar kelimeler: Stğ1r, Abse, bakteriler
Giriş
Veteriner pratikte pıyoıen enfeksiyonlarla sık lıkla karşılaşılmakta ve bu enfeksiyonlara bağlı olarak hayvanlarda önemli sorunların ortaya çıktığı gözlenmektedir (1,2,4). Str. pyogenes, Stap~.
au-reus, Act. pyogenes gibi pyojenik mik-roorganizmaların lezyonları; yaralar, göbek
en-feksiyonlara ve lokalize apselerdir (2). Piyojen bakterilerin oluşturduğu enfeksiyonlarda fokal
suppurasyonlar tipiktir. Bakteriler herhangi bir fo-kustan lenf kanalına ve kan dolaşımına karışarak vücudun diğer kısımlarana yayılırlar. Trombozlu endoflebitis ve irinli trombomalasi sonucu venalar boyunca ilerleyerek önce sag kalbe oradan
{lk-ciğerlere ve kapiller damarlara ulaşıp metastazik apseler oluştururlar. Ayrıca sol kalp aracılığıyla da dalak, böbrek, karaciğer, beyin, kemikler ve lenf
yumrularana ulaşırlar (1,2,4). Anteplioğlu ve ark. • (1 ). yaptıkları bir araştırmada, apse olgularından
% 41 Streptococcus spp., % 30 Corynebacterium spp.,% 14 Staphylococcus spp.,% 12.5 miks
en-feksiyon ve % 2.5 Pasleurella multocida izole ve identifiye edildiğini bildirmektedirler.
Danalarda göbek enfeksiyonları genellikle
bi-reysel ve dağınık olup, bulunduğu çevre koşulları ile yakından ilgilidir. Bu enfeksiyonlara, hay-vancılığın yoğun olduğu bölgelerde daha sık _ rast-lanılmaktadır (4).
GejshalJser ve Grunder (5), 104 vakada yap-tıkları araştırmada, omphalitis phlegmonosa ve
omphalitis apostomosa'ya rastladıklarını, olguların çoğunda karaciğer apsesi, arthritis ve pneumoni
gözlediklerini, şirurjikal girişimin genellikle ba-şarısız olduğunu bildirmektedirler. Araştırıcılar, omphaloarteritis'i nadiren gözlediklerini
pan-vasculitis umblicalis'i ise tesbit etmediklerini
be-lirtmektedirler. Taguchi ve ark. (7), 50 umblical en-feksiyonlu buzağı üzerinde yj;lptıkları şirurjikal incelemede, extraumblical apse, kronik omphalitis
ve buna bağlı olarak umblical fıtık, intraumblical
olarak urachusa lokalize olan ve idrar kesesine
1- Yrd. Doç. Dr. Y.Y.Ü. Veteriner Fakültesi, Cerrahi Anabilim dalı, Van. 2- Doç. Dr. Y.Y.Ü. Veteriner Fakültesi. Mikrobiyoloji Anabilim dalı, Van. 3-Arş. Gör. Y.Y.O. Veteriner Fakültesi, Mikrobiyoloji Anabilim dalı, Van. 4-Arş. Gör. Y. Y.Ü. Veteriner Fakültesi, Cerrahi Anabilim dalı, Van.
Vet. Bil. Derg. (1994), 10, 1-2, 101-/04 .
yayılan lazyonlar gördüklerini, omphalophlebitis'lerin karaciğer absesine yol açtığını, omphalophlebitis'li
14 buzağının 5 tanesinde tam iyileşme,
di-ğerlerinde ise postoperalif kamplikasyon
gö-rülmeksizin iyileşme olduğunu bildirmektedirler.
Bu çalışma ile, buzağılarda omphlitis'lere. düve ve sığırlarda çeşitli apselere neden olan
mik-roorganizmaların belirlenip, antibiyotiklere
du-yarlılıklarına göre postoperalif uygulamalarla sa-ğaltımı amaçlanmıştır.
Materyal ve Metot
Bu çalışmanın materyalini; 1993 yılı Mayıs
Aralık ayları arasında Yüzüncü Yıl Üniversitesi Veteriner Fakültesi Cerrahi Kliniği'ne getirilen
om-falitisli 10 buzağı, çeşitli bölgelere lokalize olmuş
apse. olgusu bulunan 2 düve ve 9 sığır olmak üzere
toplam 21 hayvan oluşturdu.
Soğuk apseli hayvanlar ile omfalitisli buzağılar
Xylasin hydrochlorid (Rompun, BAYER) pre
-medikasyonu+lokal anesiezik Cilanesi hydroch-lorur (Citanest ASTRA)'Ie operasyona alındı. Hay
-vanlarda operasyon bölgesi serum fizyolojik ile
yıkandı. Deri altı bağdokular katgüt'le. deri iplikle
dikildi. Sıcak apseli
B
vakaya en yumuşak böl· geden punksiyon yapılıp irine yol verildi. Bölgenin irrigasyonunda steril su ve hafif iyotlu su kul-lanıldı.Operasyondan önce veya sonra steril şartlarda alınan ve Yüzüncü Yıl Üniversitesi Veteriner
Fa-kültesi Bakteriyoloji Bilim Dalı laboratuvarına
ge-tirilen numunelerden % 5 koyun kanlı Colombia
Agar (Oxoid), Mac Conkey Agar (Difco); Brain Heart lnfusion Broth (Oxoid), Tripticasa Soy Broth (Difco) sıvı ve katı besi yerlerine ekimler yapılarak
aerob ve .anaerob koşullarda, 3JOC'de 24·72 saat .inkübe edildiler. Üreyen mikroorganizma ko· lanilerinden Gram, Giemsa ve Loffler'in metilen
mavisi boyama teknikleri ile preparatlar hazırlanıp mikroskopik muayeneleri yapıldıktan sonra klasik
metoolara (6} göre idenlifiye edildiler. Izole ve
idenlifiye edilen bakterilerin antibiyotikfare
du-102
yarlılıkları Bauer ve ark. (3)'na göre Mueller Hinton Agar (Oxoid)'da Ampicillin, Cephalosporin,
Chlo-ramphenicol, Enrofloxacin, Tetracycline ve Tri-methoprime + Sulphamethoxazole diskleri kul-lanılarak yapıldı.
Bulgular
Omphalitis tanısı konulan 1 O buzağıya uy-gulanan şirurjikal girişim sonucunda bunların
5'inde extraumblical omphalitis, 3'ünde omp-halophlebitis, 1'inde omphaloartheritis, 1 tanesinde
de omphalophlebitis + omphaloarteritis belirlendi.
Klinik ve bakteriyolajik olarak aktinomikoz tanısı
konulan bir inekte, özellikle her iki regio man· dibularis ve regio maxillaris'te başlangıçta sert kı· vamlı, yumru tarzında derinin de yangılandığı, ancak, bu kemiklerle bağlantısı olmayan kitleler saptandı ve bu kitleler medikal sağaltım ile bir ay
içerisinde iyileşti.
Çene altında mevcut olan soğuk apse ka·
rakterindeki iki kitle herhangi bir kamplikasyon
gözlenmeksizin uzaklaştırıldı. Sıcak apseler ku·
ra lı na uygun olarak sağaltıldı (1 ).
Operasyondan önce veya sonra asaplik şart·
larda 10'u omfalitis. 11'i apse olgusu olmak üzere toplam 21 vakadan alınan ve Bakteriyoloji Bilim Dalı laboratuvarına getirilen numunelere ait mik· robiyolojik muayene sonuçları Tablo · 1, an· tibiyogram test sonuçları Tablo -2'de gösterildi.
Postoperalif olarak, antibiyogram test so·
nuçlarına göre sağaltıma alınan hayvanların 1 bu·
zağı hariç tümünde iyileşme görüldü. Bu olguda ise. tavsiye edilen antibiyotiğin postoperalif süreçte
kullanılmadığı anlaşıldı.
Tartışma ve Sonuç
Klinik muayenede, çene alirnda soğuk apse,
regio maxiliaris ve regio mandibularis'te yumru tarzında yaygın apse odakları bulunan !sviçre
es-meri bir inekle sağaltım i~i aşamalı olarak ger·
çekleştirildi. Birinci aşamada çene altında 2 taraflı
Vet. Bil. Derg. (1994), 10, 1-2, 101-104
Tablo -1 Mikrobiyolojik muayene sonuçları
Hayvan no 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 Hay:vanın cinsi Boğa Melez inek Holstein inek Buzağı Holstein buzağı Düve Buzağı Melez buzağı Melez buzağı !sviçre esrneri inek Buzağı !sviçre esrneri inek Buzağı !sviçre esrneri ine k Buzağı Melez inek Düve !sviçre esrneri ine k Melez inek Buzağı Buzağı Hayvanın yafı 13 aylık 3yaşlı 2.5 yaşlı 2 aylık 40 günlük 1 yaşlı 3.5 aylık 1 aylık 2.5 aylık 5 yaşlı 5 aylık 4 yaşlı 2.5 aylık 7 yaşlı 8 aylık 4 yaşlı 1 yaşlı 6yaşlı 4 yaşlı 1 hafta 15 gün. Klinik t~hls Sıcak apse Soğuk apse Sıcak apse Extraurnblical ornphalitis • Ornphalophlebitis Sıcak apse Ornphaloarteritis Ornphalophlebitis Ex1raurnblical Sıcak apse ornphalitis Ornphalophlebitis Actinornycose Extraurn.blical ornphalitis Soğuk apse Extraurnblical ornphalitis Sıcak apse Sıcak apse Sıcak apse Sıcak apse Ornphalophlebitis Ornphaloarteritis Extraurnblical ornphalitis Materyal iri n iri n iri n iri n iri n iri n iri n iri n iri n iri n iri n iri n iri n iri n iri n iri n iri n iri n iri n iri n iri n
Izole ve identiflye edilen mikroorganizma Staph. aureus Act. pyogenes Act. pyogenes P. aeruginosa Staph. aureus Str. pyogenes E. coli Str. pyogenes Str. pyogenes Str. pyogenes Str. pyogenes Atınornyces bovis Staph. aureus Proteus•spp. Str. pyogenes+ Enterobacter spp. Str. pyogenes Staph. aureus Act. pyogenes E. coli E. rhisopathiae+ Klebsiella spp. Staph. aureus
Tablo • 2 Izole ve Idenlifiye edilen mikroorganizmaların birinci derecede duyarlı olduğu antibiyotikler
Mikroorganizma n Ampicilin Sefalosporin Trimetropime Enrofloxacin Chloramphenlcol Tetracycline
Str.pyogenes 6 Staph.aureus 6 Act.pyogenes 3 E.coli 2 P.aeruginosa Proteus spp. Actinomyces R bovis E.rhusiopathiae • 1
n : Incelenen örnek sayısı
R: Dirençli Sulphamethaxasole 1 R R R 3 2 2
-R 1 2 R103
Vet. Bil. Derg. (1994), 10, 1-2. 101-104 ·
Ikinci aşamada bir hatta arayla 50 ml. i.v. yolla uy-gulanan iyotlu karışım ile (15 ml. Nal+15 ml Kl+Iml ıode pure +450 ml eau distile) her iki yüz böl-gesindeki bu odakların zamanla küçüldüğü ve bir ay içerisinde tamamen iyileştiği gözlendi. Bu sonuç, aktinomikoz vakalarında iyot tedavisinin olumlu sonuçlar verdiğini (1) tekrar ortaya koy-muştur.
Holstein ırkı omfalitisli bir buzağıda
ope-rasyondan bir ay sonra ameliyat bölgesinde ye-niden bir irin odağı gözlendi. Yapıl~ın kontrolde, bu olguya postoperalif olarak önerilen antibiyotiğin uygulanmadığı ve yapılan ikinci operasyonla
en-feksiyon kaynağının 4 no lu dikiş ipliği olduğu
be-lirlendi. Bu durum, vücudun diğer bölgeleri kadar,
göbek bölgesinde kullanılacak dikişlerde sterilite önemlidir (4), görüşünlı doğruladı. lntraumblikal
omfalitis'lerde bölgenin·mattress dikişiyle dikilmesi olumlu sonuçlar vermektedir (4). Operasyonlarda bu dikiş yöntemi kullanıldı ve herhangi bir risk gözlenmedi.
Sıcak apse olgularında, irin odağına yol ve-rilmesinin yanısıra antibiyogram test sonuçlarına göre antibiyotik kullanımı sağaltımın l;>aşarısı açı sından son derece önemlidir (1 ). Bu çalışmada,
apse odağının kuralına uygun olarak (1} te-mizlenmesinden sonra, antibiyogram test
so-nuçlarına göre anfıbiyotik kullanılması sağaltımda
olumlu sonuçlar verdi.
Anteplioğlu ve ark. (1 ), apse olgularından % 41 Streptococcus spp., % 30 Corynebacterium spp., % 14 Staphylococcus spp., % 12.5 miks en-feksiyon ve % 2.5 Pas1eurella multocida izole ve
'identifiye edildiğini bildirmektedirler. Bu çalışmada, omfalitis ve apse olgusu bulunan 21 vakanın; %
28.5'inden Str. pyogenes, % 28.5'inden Staph. aureus ve % 14.2'sinden A. pyogenes en fazla
izole ve idenlifiye edilen mikroorganizmalar oldu. Geishauser ve Grunder '(5), omphalitis
phleg-rnonosa ve omphalitis epostomosa'lı olguların ab-dominal ekstensiyonlu enfeksiyonlardan daha az komplikasyon olu~turabileceğini belirtmektedirler.
Ayrıca, genç buzağılarda omphalphlebitis'in
omp-haloarteritis'e göre daha sıklıkla gözlendiği
araş-104
tırıcılar tarafından vurgulanmaktadır. Bu
ça-lışmada, 3 buzağıda omphalophlebitis, birinde
omphaloarteritis, 1'inde de hem omphalophlebitis hemde omphaloarteritis belirlenmesi bu araş
tırıcıların bulgularını doğrulamaktadır.
Taguchi ve ark. {7), yaptıkları bir araştırmada,
omphalophlebitis'lerin karaciğer apselerine yol açabileceğini ve şirurjikal girişimin başarılı
ol-duğunu savunmaktadırlar. lsviçre esrneri melezi bir
buzağıda belirlenen omphalophlebitis olgusunda venanın karaciğere oldukça yakın bir bölgede yangılı olduğunun tesbit edilmesi ve şirurjikal
gi-rışımın zamanında gerçekleştirilmemesi
ka-raciğerin etkilenebileceği sonucunu ortaya çı
karmaktadır.
Sonuç olarak, sığırlarda apse ve buzağılarda omfalitislere en fazla sebep olan bakterilerin Streptococcus, Staphylococcus ve Actinomyces türleri olduğu, antibiyogram test sonuçlarına göre uygun antibakteriyel ajan seçildikten sonra te-daviye başlanmasının sağaltımda başarıyı önemli ölçüde arttıracağı bir kez daha teyid edilmiştir.
Kaynaklar
ı-Anteplioğlu, H., Samsar, E .. Akın, F. (1984): Veteriner Genel Şirurji, A.O. Veteriner Fakültesi Yayınlan, Yayın no: 396, A.Ü. Basımevi, Ankara
2-Arda, M., Minbay, A., Leloğlu, N., Aydın, N., Akay, A. (1992)
Mikrobiyoloji (EpidemiyoloJı, Bakteriyel ve Mikotik lnfeksiyonlar),
Atatürk Üniversitesi Basımevi, Yayın no: 1, Erzurum.
3-Bauer, A.W., Kirby, W.M., Sherris, L.C. and Turk, M. (1966)
Antibiotics suscebtibility testing by a s}andardized single disk
method, Am. J. Clic. Pathol .. 45, 493-496.
4-Candaş, A. (1978) Danalann göbek enfeksiyonları ve operatil sağaltımları, Vet. Hek. Oerg. Ci lt 48, sayı 3-4, 25-30.
5-Geishauser, T., Grunder, H.D. (1992) Umblical infections in
calves-Review of 104 cases. Tierarztliche Umschau, 47,5
304-320.
6-Noel, R.K. and John, G.M. (1984) Bergey's Manuel of Syste·
matic Bacte,riology, Vol. 1-11, William and Wilkins Comp., USA.
7-Taguchi, K., lshida, 0., Suzuki, T .. Kitajima, T., Takada, H ..
Takahashi, 1., Matsuo, N., Kudo, K., lwato, K., Sononaka, A. and
Anri, A., (1990) Sıvgical management of umblical infection in
calves, J. Japan Vet. Med. Ass .. 43, 11. 793-797.
