T T
-* > 0
dar, tadilâta uğrayarak, gelmiştir. Bu değişiklik, diğer sur kapılarının hiçbirinde görmediğimiz şekilde sı vanmış olması, şehre bakan cephe sindeki kemerin içine Geç OsmanlI devrine ait çiçek motiflerinin işlen miş olması ve buna ait izlerin za manımıza kadar gelmiş olması ile kendini gösterir. Işık durumu ve ye ri itibariyle fotoğrafının alınması ise imkânsızdır. P. VVİttek, Eyub-ı Ensa- ri'nin, 668 de Arapların İstanbul'u kuşatmaları sırasında, şehit düştü ğü yer olarak belirttiği bu kapının bir kulesi üzerinde bulunan kitabe nin 9. y.y.'a ait olduğu görülür. Demek ki bu kapının önündeki di ğer sur hattı şehit düşme tarihin den hayli sonraya rastlar. Bu da hi potezin yanlışlığını kendiliğinden ortaya çıkarır.
Kapının lentosu tahtadandır. Dış yüzünün sağ tarafında Toklu Dede' nin türbesi vardır. Buraya halk di leklerinin gerçekleşmesi için bugün de gelip adak adayıp, mum yak maktadır. Türbenin çevresi Osmanlı İmparatorluğu devrinden kalma bir mezarlıktır.
Bazı mimari parçaları da etrafa atıl mış şekilde görmekteyiz.
KÜÇÜK BLAKERNA KAPISI :
813 yılında Ermeni Leon, Heraklios
EĞRİ KAPI
BU KAPININ DÜZ BİR HAT ÜZERİNDE OLMA
MASINDAN DOLAYI KENDİSİNE BU AD VERİLMİŞ.
Üstte, küçük Blâkerna kapısı ve arka plânda kuleler. Yukarda, Blâkerna kapısının sağ tarafındaki Tokludede Türbesi ve Osmanlı mezarlığı... II. Theodosios surlarının en son ka
pısıdır. Bu kapının düz bir hat üze rinde olmamasından dolayı kendisi ne bu ad verilmiştir.
3izans devrindeki adı «Porta Kali- garia» idi. Bu ismi de yakınında bulunan bir askeri ayakkabı (kali- ga) imalâthanesinden almıştır. Evli ya Çelebi de Fetihten sonra Anado lu'dan İstanbul'a nakil olunan Eğri dirlilerin bu semte yerleştiklerini yazar. Eğri kelimesinin menşeini Eğ ridirlilere bağlar. Doğruluğu hakkın da birşey söylenemez.
Kapının hemen yanındaki kulesi se kizgendir. İçinde beş niş vardır. Gü ney kulesi ise kapıdan, Asimetrik özelliği verecek kadar uzaktadır. Bu
kule de sekizgen ve içi beş nişli-
d i r .
Kapının şehre bakan tarafı restore edilmiş. Araziye bakan tarafı ise bir kemer vasıtası ile küçültülmüş, taş ve tuğla örmesi lento ilâvesiy le düz bir hale getirilmiştir.
Kuzey ve güney kulesinin içi çöp lük halinde. Her ikisinin de kubbe leri çökmüş vaziyettedir.
GYROLİMNE KAPISI :
Manuel Komnenos Duvarı üzerinde bulunan bu kapı adını Haliç'in baş langıcındaki «Gümüş Göl»den al mıştır. Bu kapı Blakerna sarayı hiz metinde idi.
İki, köşeli, kule arasında soldakine daha yakın durumda, bugün hâlâ
mevcut olan bir kapıdır.
Kemeri iki sıra tuğladan yapılmıştır. Ortasına yakın yerden bir granit sü tunla kesilmiş ve sütun burada len to olarak kullanılmıştır. Bunun üst tarafı üç sıra tuğla bir sıra taşla 1 m. kadar doldurulmuş, bu nokta da devrinin lentosu olan iki tane, tahta hatıl görülür. Tahta lentonun üzerinde bir sıra taş, iki sıra tuğla dizisi yukarıya kadar devam etmek tedir.
Granit lentonun altındaki açıklık geç devirde doldurularak kapı örülmüş tür.
Kemerin üst tarafında üç büst bu lunmaktaydı. ikisi, başları kırık o- larak, halen durmakta, üçüncüsü ise buradan tamamen kopmuş. Sadece yeri belli. Kapının örülmüş kısmı na bir gecekondu yapılmış, diğer tarafı ise çöp yığınları ile kapatıl mıştır.
BLAKERNA KAPISI
Heraklios suru üzerinde iki kule a- rasındaki bu kapı zamanımıza ka
duvarının önüne, Bulgarların hücu munu karşılamak için, ikinci bir du var daha yaptırdı. Bunun üzerine de Blakerna kapısının tam karşısına ge- 'en yere «Küçük Blakerna Kapısını» açtırdı.
Halen mevcut olan bu kapı çifte ke merlidir. Lentosu blok mermerden dir. Üstünde tek sıra tuğladan bir kemer daha mevcuttur. Lentonun al tından zemine kadar kapı örülmüş tür. örgü malzemesi arasında bü yük blok taşlar ve üzerinde haç mo tifi bulunan mermer bir blok da gö rülür.
Kapının büyük bir kısmı bugün top rak altındadır. Yapılacak kazı neti cesinde etraflı bilgi edinmek müm kün olur sanırım.
Çevresinin bostan olarak kullanıl masından dolayı ekili ve ağaçlık a- razide kapıya kafi derecede yakla şıp sıhhatli fotoğraf alabilmek im kânsız gibidir.
33
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği Taha Toros Arşivi
