u
Ünlü bir Türk
Bir ib rik , bir n a rg ile .. Bir pirinç çerçevede m a h zu n b a k ışlı b ir sevgili.. H epsi e vin için deki O sm anlı h a v a sın ın bir p a rçası.. Piyer Loti b u n la rı soluyordu..
ona “Türk Arif Efendi” derlermiş.
Herkes onu Pierre Loti diye tanır. Ama asıl
ismi Julien Viaud. İstanbul’a olan aşkı ile
meşhurdur.. Türk dostudur.. Fransa daki evi de
Osmanlı havasını yansıtır.. Zaten evine
“Fransa’daki şark köşesi” diyorlar..
ü rk iye’yi, T ü rk in s a n ın ı, T ü rk yaşam tarzım en çok seven ve bu ___________________ sevgisini h er şe ye y a n s ıta n en iyi “Türk dostu kimdir?” desek... Belki bazılarımız biraz düşünecekler. Ama ba zılarımız da hem en “Pierre Loti” deyi verecek.
Aynı Pierre Loti 19’u n cu yüzyılda Fransızları “en çok gezdiren” yazar diye bilinir. Çünkü hayatı boyunca dünyayı karış karış gezen Pierre Loti, gördükle rini ve yaşadıklarını bir bir yazılarında yansıtm ış. O nun yazılarını okuyup da
Türkiye’yi, Mısır’ı, Çin’i, İzlanda’yı, Or ta d o ğ u ’yu g ö rm ü ş k a d a r o lm a m a k
m üm kün değil.
Fransızlar ona “Türk Arif Efendi”
|l
1
¡
'!
il
şeyler söylendi ve yazıldı. Ka- rizm atik biri olduğu için böyle olmalı. Ama Pierre Loti’yi Le
Figaro dergisinde anlatan Ro- ger Gain onun için “Yüksek to puklu ayakkabılar giyerdi, ce sur bir denizci ve askerdi, za man zam an bir padişah gibi olabilirdi, merakı ve yabancı olan her şeyi kabullenm ekte tam bir Fransızdı. Ve her şey den önce best-seller yazarıy dı” diyordu.
Pierre Loti’yi, bizler en çok
kitapları ve Türkiye’de geçirdi ği yıllarına ilişkin belgesel tü ründeki yazılardan tanırız.
Vatanı F ran sa’daki yaşantı sın ın da T ü rk iy e ’d e k in e çok benzediğini söylersek, her hal de şaşırm am ak gerekir. Evet, F r a n s a ’daki evi, d ü zen led iğ i alem ler, h ep T ü rk iy e ’yi an d ı rırdı.
R ochefor’daki evini ziyaret edenler, L o ti’nin evinde T ü rk kültürüne ait birçok şeyle kar şılaşıyor. Kilimler, sedirler, ba kırlar, nargileler, Osmanlı dö nem inden kalm a sanat eserle-Işte bu evde Pierre L oti,
A v u stu ry a İm p a ra to rlu - ğ u ’nun, M onaco ve P a r is’in
asillerini ağırlardı. Pierre Lo ti’nin Rochefort’daki evi krali y e t a ile le r in in m e n s u p la rı, prensler ve p ren sesler ya da kısacası “şanslılar” için bir b aşka alem di. B urada çok farklı bir dünya bulurlardı. L o ti’n in çok sevdiği b ir
şark dünyası.
Ü nlü yazarın birçok yeteneğinin yanısıra eğ lenmeyi de çok iyi bildi ği, evine gösterilen rağ betten açıkça görülebi liyor. Evin dekoru, do ğu müziği, havası, ye m ek leri ve sohbetleri h e r y erd e k o n u ş u lu r du. L o ti’n in ev in d ek i a le m le re k a tıla n la r m utlaka nargilenin ta dım da denerdi. Afyon içip dans ederlerdi.
İ ş te k ıs a c a s ı Eyüp s ırtla rın d a n H aliç’e b a k a n v e g ü n ü m ü z d e de binlerce, kişinin ziyaret e t tiği Pierre Loti'nin İstan
bul’daki evini görenler, eğer
ünlü yazarın Fransa’daki evini m erak etm işlerse, bu m erakla rını bir ölçüde giderm e fırsatı bulm uşlardır diyoruz.
L o t i ’n in R o c h e f o r t’d a k i evine göz atarken belki de bir çoğumuz “Loti Türk havasını
Fransa’daki evine taşım ış” di
ye içim izden geçirm eden ede meyiz.
Loti’nin büyük tezatlar ya
şadığı ise Sarah Bernhardt’ın şu sözlerinden de kolayca anla şılıyor: “Loti R ochefort’daki
evini çok severdi. Ama hare keti de çok severdi. Evinden a y r ılm a k ta n n e fr e t e d erd i ama hep ayrılırdı.”
M a u p a ssa n t’a göre
ise Loti “Biraz Bel-Ami,
biraz da Tseu Hi”.
derlerm iş. H erkes onu Pierre
Loti diye tanır. Ama asıl ismi Julien Viaud.
M eslekleri de isim leri k a dar fazla. Loti asker, denizci, yazar ve gezgindi. H epsini de çok büyük ustalıkla yaptı. Ama hepsinden iyi de kalem i idi.
Fransız Akademisi’nin gel
miş geçmiş en genç üyesi olan
Pierre Loti kendi zam anında “zamanından ileride biri” ola
rak da tanınırdı.
S ınır tan ım ay an b ir in san diye de b ilin e n Loti için çok
e şy a la rla sü.slü ve artık Fran sızla r bu sq lo n lard a m üze ziyaretçisi.. İşte Loti bu evd e Avusturya İm p arato rluğ u 'nun, M onaco ve Paris'in asillerin i a ğ ırla rd ı. Pierre Loti'nin
Rochefort'daki evi kraliyet a ile le rin in m e n su p ları, p rensler ve prensesler ya d a k ısa cası "şa n slıla r" için bir b a şk a a lem d i.
l l
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği Taha Toros Arşivi
