L
a.
S O N P O S T A
RUSYA İNTİBALARI
Maksim Corki, Stalin ve Orjenikitse Yoldaşlarla görüşürken
Maruf Edip Maksim Gorkiye Göre
Sovyet Edebiyatının Vaziyeti Nedir?
12 Mayıs
M aarif
Siyaseti
Rusyada okumak ve yazmak, daha doğrusu tek kelime ile Maarif meselesi en başta geliyor. Bugün butun Rusyada kadınlı, 'erkekli ve çocuklu 160 milyon
insan yaşamaktadır.
Eski Çarlık idaresi halkın okuma işine hiç ehemmiyet ver mezdi. Esasen o idarenin takip ettiği siyaset icabı olarak köylü nün cahil kalması tercih edilirdi.
Bugün bu vaziyet tamamen değişmiştir. Sovyet idarecileri bb’nassa okuma işini en başa geçirmişlerdir. Her sahada oldu ğu gibi bu sahada da muayyen bir plân dahilinde hareket eden Sovyet idaresi, birkaç sene içinde memlekette okuma öğren meyen tek bir fert kalmayacak
şekilde faaliyete girişmiştir. Bir taraftan kendisine verilen muay yen vazifelerde çalışan halk, di ğer taraftan tayin edilen saatler de mekteplere giderek ders görüyorlar.
Bu suretle önümüzdeki sene içinde 80 milyondan fazla halk mekteplere sevkedilecektir. Rus yada bugün her hareket bir va zife mukabili olduğu gibi okuma da bir vazife ve bir mecburiyet şekline sokulmuştur.
fmkâıı gösterildiği halde okuma öğrenmiyen halk vazifesini yap- mıyan bir fert gibi ceza görür.
Yukar:daki resimde gördü ğünüz gençler, iki iş fasılası esnasında risale ve gazete oku yorlar.
İstanbul ve Ankaranın iyi ta nıdığı Rus muharrir ve tayyare cisi Kolzof Yoldaş, Türk gazete ci ve muharrirlerini maruf edip
Maksim Gorkiye mülâki etmek maksadile Moskovada samimî bir toplantı tertip etmek lûtfunda bulunmuştu, Bu mülâkat, Mosko va Muharrirler Evinde vukubuldu. Toplantıda, Sovyet Rusyamn vü cutlarına kıymet verdiği birçok kalem sahipleri bulunduğu gibi bugünkü Sovyet temaşa âleminin kuvvetli birer sahne vâzu olan Meyerhold de mevcuttu.
Maksim Gorki, derhal etrafını alan ziyaretçilerinin merakla sor mak istedikleri bir takım suallere kendine has sükûnetli halile ya vaş, yavaş, bazen bir an durup dtişünerek.bazen kullandığı kelime nin manasını kuvvetlendirmek için bir türlü bırakmıya razı olmadığı sigara ağızlığının teyitkâr hare* ketile şiddet vererek Sovyet Rus- yanm bugünkü edebiyat vaziye tini anlattı, yarınki şeklin ne ola bileceğini de kısaca kaydetti.
Bu edebi hasbıhal, Ruşen Eşref Beyin bir suali ile başla mıştı, Maksim Gorki, Ruşen Be yin sorduğu sual ile şayanı
dikkat bir mevzua temas edildi ğini söyledi, Çarlık devri edebi yatının bir nevi asilzade edebi yatı olduğunu, mevzuların hemen, heme Moskova ve civarı, Lenin- grat ve civarı, Tuğla vesaire gibi sinelerinde geniş kibar yı ğınlarım toplıyan mmtakalar hayatına inhisar etmiş olduğunu, bu noktadan o zamanki edebiya tın bir nevi mahdut coğrafî ma hiyeti olduğunu kaydetti.
Maksim Gorkiye göre, Sovyet Rusyamn bugünkü edebiyat vaziyeti bir istihale vaziyetidir.
Her ihtilâl devrinde olduğu gibi mevzular héroïque ve brique dir. Realis olabilmek, hayatın tam bir ifadesi şeklinde tecelli ve tezahür edebilmek için lâzımgelen inkişaf
ve olgunluğa varması lâzımdır. Şimdilik bu merhaleye varmamış tır, fakat varacaktır.
Bugün, Rusyada 30 bin den fazla insan yazı yazıyor. Denilemez ki bu insanların hep si de ortaya iyi eserler atmak tadır. Fakat zaman, lâzım olan istifayı yapacak ve yep yeni bir edebî nesil meydana gelecektir. Maksim Gorkinin bugünkü muharrirlerde bil hassa bulduğu noksan, teknik zafı ve kısmen lisan bozukluğu dur. Fakat meydana çıkardıkları eserlerden bazıları samimî ol mak, içinde yaşanmış muhitin bi rer ifadesi bulunmak itibarile şa yanı hayret derecede güzeldirler. Maksim Gorki, bu noktai nazarını daha iyi izah etmek için iki misal zikretti. Bunlardan biri, Fransız muharriri Paul Ra- tie’nin bir eserine aitti. Bu mu harrir, kuvvetli bir istikbale namzetti. Fakat ömrü vefa et memişti. Eserini neşrettikten sonra ölmüştü.
Maksim Gorki, ikinci misal olarak genç bir Rus edibinin pek te akim almıyacağı kadar vüsatli bir mevzu etrafında kale me aldığı eseri gösterdi. Hâdise nin kahramanı, şu veya bu su retle, Şanghayda garip bir ma ceraya girişmiş bulunuyor, sonra Sovyet Rusyaya kadar sürükle niyordu. Mevzu, toplanamıyacak hissini veren bir dağınıklıkla ya yıldıkça yayılıyordu. Fakat mu harrir, büyük bir kudretle bu dağınık vaziyeti basit bir surette neticelendirmiye muvaffak ol muştu.
Maksim Gorki, bu sonuncu muharrirden çok şeyler bekledi ğini söylerken güldü ve şu söz leri ilâve e tti:
— “Ümit ederim ki bu zat, Fransız meslekdaş gibi bizi ümit içinde bırakarak dünyasını ter- ketmiye teşebbüs etmez. „
|SON P O S T A
Yevmi, Siyasî, Havadis ve H?lk gazetesi
|ffar û • İstanbul: Eski Zaptiye Çatalçeşıno sokağı 25 Telefon İstanbul - 20203 Posta kutusu: tstaııbul - 741 Telgraf: İstanbul SON POSTA
A B O N E Fİ A T İ T Ü R Kİ Y E E c n e b i 1400 Kr. 1 Sene 2700 Kr. 750 » 6 Ay 1400 » 400 » 3 » 800 » 150 » 1 » 300 » Gelen evrak geri verilmez. İlânlardan uıes’uliyet alınmaz cevap için mektuplara 6 kuruşluk
Pul ilâvesi lâzımdır.
Adres değiştirilmesi (20) kuruştur.
Maksim Gorki, ilk bakışta ihtiyar ve ikiye bükülmüş b i/ r insan hissini veriyor. Fakat yanına yaklaşıp konuştuğunuz zaman göründüğünden daha genç oldu ğunu, bilhassa açık mavi gözle rinde şayanı hayret bir hayat ışığının parıldadığını farkediyor- sunuz.
İhtimal ki onu böyle ikiye bü külmüş vaziyette durmıya alıştı ran şey, Çarlık devrindenberi atıldığı mücadelenin ağır yükü olmuştur. Filhakika Maksim Gor ki, ummi bir insan olduğu hal de hemcinslerine karşı duy duğu derin muhabbet ve alâkanın tahrikile kaleme sa rılıp Beynelmilel büyük bir şöh ret yapmıya muvaffak olduğu zamana kadar, hep etrafının çek tiği elem ve ıstırap ile, altında ezildiği dayanılmaz zulüm ve istip- dat yüküne karşı isyan etmek feryadını yükseltmekle meşgul olmuştur. Onun içindir ki Mak sim Gorki, bugün, Sovyet Rusya da toplanan milyonlarca işçinin derin minnetini taşır, ona her yerde hürmet edilir, Moskova- nın en iyi meskenlerinden biri Maksim Gorkiye verilmiştir. Ve bu yıpratıcı mücadelede bozulan sıhhati, Moskovanın haşin kışına tahammül edemediği için, her sene, bu şiddetli mevsimi Avru- pada ve Avrupanın en mutedil ınıntakalarında geçirir. Sovyet hükümeti, ona bu kolaylığı gös termeyi hususî bir vazife bil miştir.
Selim
Ragıp
*
Hamiş: Sovyet Rusyamn bugünkü rejimi ve bu rejimin vardığı, varmak istediği gaye ile bu hedefine irişmek için kullandığı vasıtalar etrafında Rusyadan beş mektup yazmış ve yollamıştım. Buraya geldikten sonra mektuplarımın henüz vâsıl olmadık- larinı gördüm. Gelir gelmez bunları neşredeceğim. O zaman, Son Posta
Sayfa 11
~r mm ı m - m— — — — T ı n m a m
Ziraat
Ve Kadın
Sovyet Rusyada ziraat işi de muayyen bir siyaset sahasıdır. Denilebilir ki ziraî faaliyet bugün Rusyada bütün mesainin bel ke miğini teşkil eder. Her sahada olduğu gibi ziraî faaliyet saha sında da kadının büyük bir rolü vardır. Kadın Rusyada erkekten tamamen farksızdır. Bir fabrikaya bir tarlaya, bir mesai bürosuna gidiniz, kadın ve erkeği yanyana görürsünüz.
Kadının rol almadığı hiçbir iş yoktur. Ziraat hayatında da kadın bütün geniş manasile ziraî faaliyete iştirak etmektedir. Esa sen Sovyet Rusyada ziraat, diğer iş şubeleri gibi müşterek faali yetle idare olunur. Çiftçi cemi yet için çalışıyor ve istihsal ettiği mahsulü mensup olduğu teşekküle devrediyor. Burada gördüğünüz resimdeki kadınlar müşterek bir çiftliğin kadın işçileridir. Bu ka dınlar iş ve istirahat sahası hari cinde ziraî malûmat ile bilgilerini yükseltmek vazifesile de mükellef tutuluyorlar. Burada da gördüğü nüz gibi kadınlar kendilerine ziraat usulleri hakkında verilen malûmatı dinleyip bilgilerini art- tırmıya çalışırlar.
karilerinin komünizm hakkında et raflı malûmat edineceklerine kaniim.
S. /? .
Şimali Kafkasta köylünün müşterek işletilmesine bırakılan bir çiftlikte, müşterek ve teknik ziraat hakkında izahat veriliyor. Mahsulün arttırılması için ne gibi çarelere baş vuru'acağı kararlaştırılıyor.
Bir Mayıs amele şenliklerinde, Sovyet siyasî zabıta vazifesini gören Gpu teşkilâtının Borazanları, geçit resmine iştirak eden kıt’alcrm yürüyüşünü haber veriyor v« bu yürüyüşü selâmlıyor.
Taha Toros Arşivi
