T.C.
-inljİYlü BaJ^NLIĞI
Gelirler Genel Müdürlüğü. Şube :II S 7 * * *h n m Bayı:23378- ! £ € / ¿ 7 ? - ? . Danıştay Başkanlığına Dava eden; re , Sayılı yazı K:n • ziye Hisar:İstanbul— Anadolu
soicağı No.
17
"işarı Ortay tep a
Dava edilen; Maliye Bakanlığı
Tebliğin özeti; 4936 sayılı Üniversiteler Kanununun 32 nci maddesi uyarınca almakta olduğu üniversite tazminatınm,maaşile birleştirilerek toplamı üzeninden müterakki vergiye tabi tutulma ması ve 1890 sayılı iktisadı buiır iri. vergisinden istisna edilmesi talebile açılan idari davaya ait birinci savunmadır.
Olaylar; 11.vt.0 1, 4936 Sayılı kanunun 32 nci maddesinde üniversite doçent e profesörlerine klinik,iubratuvar, seminer ve Şantiye Çalışmalara la karşılık üniversite tazminatı adı ile her
•*y ayrı bir p. ra verilir,diye yazılı ve özerk üniversite 1947 yılı bütçesinde »ıiaaşla üniversite tazminatı ödenekleri bir birinden ay rı gösterilmiş olmasına göre, adı geçen tazminatın; maaş bordrola rından ayrı Dir bordro ile tahakkuk: ettirilmesi ve maaşla birleş tirilerek müterakki verdiye tabi tutulmaması ve 1890 sayılı kanu nun 2 inci maddesinin (il) fıkrasınaAgöre de buhran vergisinden istisna edilmesi talebiie işbu i d e n davayı açmıştır.
Daracı tarafında a bu mevzuda Bakanlığımıza verilmiş bir dilekçe olmadığı gibi Bakanlığımızca bu konuda alınmış ve kendisi ne tebliğ dilmiş bir k e n r da mevcut değildir.
S avunma 1:- rım ıs v e _ huk uk ' s_e begile r * A- İlk itirazler;
Hadisede dava meyzuu bulunmadığı.
Davacı hakkında man.ilince uygulanmakta ol n işlem’aleyhine Bakanlığımıza her lıangi. oir müracaatt~ bulunulmamış ve bu xku s us
tu Bakanlığınızca her na.ı0i bir karar da alınmamış ve dav.-cı, 1 dava mevzuu olabilecek niç bir tebliğ de yapılmamış olduğundan,ba.ş a bir hddise dolayısile Danıştay'larınca ittihaz buyrulan 22/12/1.947 gün ve 47-1346/47-2740 s ayılı kararda da içtihat edildiği üzene, işbu dav anın ortada dava konusu olmaması ve husumet noktasırd n reddi gerekmektedir.
a I
B- Esas ^akkıncla 3qyunmalarımız;
ve hukukı _se bepler:
Dava dilekçesinde belirtilen ihtilaf sebepleri:
1- Üniversiteler Kanununun 32 nci maduesinde; Ord.Pro fesör,profesör ve doçentlere üniversitedeki bazı munzam mesaile rine karşılık lıer ay ayrı bir pare, verileceğinin kayıtlı olması,
2- 1947 yılı üniversite katma bütçe sinde»maaşla tazminat tertiplerinin ayrı gösterilmesi?
3- 5017 sayılı kanunun 1 nci ve 3 ncü maddelerinde yargıç ödeneklerinin her ray başında ve aylıklarla birlikte ödenmesi»la zım geldiği tasrih olunduğu halde,üniversite tazminatının da bu şekilde ödeneceği lakkında 493G sayılı kanunda bir açıklama bulun
madığı# ^
4- Mümasil bir idari muamelenin iptaline mütedair Danış- tayl_rı dördüncü dairesince müttehaz 5/17/947 gün ve 47-1570 ve 47-1571 s iyili kararlarla bahse konu tazminatın müterakki vergi ye tabi tutulmama sının sağlandığı ve bu hususta Bak.anlığımızca yapılan tashihi karar talebinin D-niş taylarınca reddolunduğu,
5- 1890 sayılı kanunun 2 nci maddesinin "H" fıkrasında# kanun ve nizamlara göre verilen tazminatların buhran vergisinden muaf oldukları açıklandığın, göre; üniversite tazminatının bu fıkra gereğince buhran vergisinden muaf olması gerektiği; esasen Danıştuyları Dördüncü Dairesince müttehaz 30/3/948 gün ve 47- •J5Ö9/48--940 Sayılı k n a r l u bu hususun teyit edildiği,
hususlarından ibarettir.
A- 4936 sayılı Üniversiteler kanununun 3^ nci maddesi hükmünce Ord.Profesör,profesor ve doçentlere verilmekte olan üniversite tazminatının mahiyetiyle muafiyet ve vergi nisbeti uygulamaları bakımından vergilendirilme şekilleri hakkında Sayıştay genel kurulunca y pılun incelemeler neticesinde istihkakların unvanla rına ve bütçedeki ödenek terkiplerinin tebeddülüne bakılmadan aslı görevin eklentisi mahiyetinde bulunan ve tazminat alınmasını gerektiren ek göreve ait İst ilik..kın dahi esas profesörlük veya doçentlik istihkaklarının mütemmim bir cüz'ü olması itibarile muafiyet hükümleri gi »i müterakki nisbet tatbikatında her iki cihet ¿en a l m a n istihkak L r ı u mcernuunun nazarı itibare alınarak buna göre vergi hesap ve tevlii edilmesi 4/li/946 gun ve 1737 s yılı ' ,.rarla hükme bağlanmış ve bu k. r a n n ihtiva ettiği kanu ni esaslar ve gerekçeler Bakanlığımızca da uygun görülmüştür.
Filhakika; Kazanç ve İktisadı buhran Vergileri kanunla rın! , vergi nisbeti müterakkiyet esasına göre tayin edilmiş ve Kazanç Vergisi Kanununun £5 nci maddesinde hizmet erbabı vergile
rinde matrah bir aylık istihkak olarak kabul ve aynı kanunun 38 nci maddesinde muhtelif tediyelerde vergi nisbetinin her tediye miktarı ayyı ayrı nazarı dikkate alınmak suretile tayin edilmiş ve İktisadı Buhran Vergisi Kanununun 4 üncü maddesinde de bir . tahakkuk bordrosu ile yapılan tediyelerde yergi nisbeti itilikak
lar muhtelif ıınvmi rla olsa da tediye yekunu üzerinden hesap olunur), denilmiş ve aynı madde c.b (mıa^ tahsisat ücret ve yevmi yelerin vergisi tediye tarzına bakılmaksızın aylı’, o k r k o a
ekseriya tazminat ve temettü gibi istihkakların vergisi de k ■
- 3 ~
tediyeleri zamanında ..yrıca yekunl rı üzerinden tahakkuk ettiri lir). diye açıklanmıştır.
KuZanç Verdisi Çahunundu( muhtelif tediyeler) tabirinin kullanılması ve iktisadı Buhran vergisi kanununda ( bir bordro ile yapılan tediyelerin) esas tutulması tediyenin unvanın;, bâkıl- mıyacağının açık bir delilidir.
B- 4933 Sayılı kanunun 32 nci maddesinde ( bu kanun hükümlerine göre üniversitelerde veya üniversitelere bağlı öğretim kurumla— r m d a eğlemli olarak öğretim görevinde bulunan ve 30 ncu maddeye göre r^srai veyr özel bir işi bulunmayan doçent»profesör, ve
ordi-prof eserlere lylıkl&riyl'3 , rektörlük»dekanlık»enstitü mü dürlüğü labratuvsr şefliği gibi üniversite içinde alınan ücretli yjnetim hizmetlerine ait ek görev tazminatlarından ve devrim tari hi aersi veya konferans ücretlerinden başka üniversitede! i klinik l.ibratuvar seminer atölye ve Şantiye gibi çalışmalarına karşılık üniversite tazminatı adiyle' ner ay aşağıdaki miktarlar üzerinden ayrı bir para verilir). " ayrı oiı y verilir" şeklindeki kay dından bu istihkakın ayrı £ir tahal-. ui bordrosu ile tediye oluna cağı hükmünü çıkarmağa imkan yoktur. Bu hüküm m alız a istihkaklar arasında ek görev tazminatı ve üniversite tazminatı namı ile iki tazminat ve muhtelif nam ve mahiyette diğer ücret ve istihkaklar mevcut bulunması itibarile,bütün bu istihkakların mevcudiyetine ve tediyesi mecburiyetine rağmen "üniverşite tazminatı" namile ayrı bir tazminat parasının dahi ödenmesi lazımgeleceğini sarahatle anlatmağa matuf bir hükümdür. Ifcide ettiği m^na ve şumül itibari de de 5017 sayılı kanunun 3 üncü n ddesindeki "öaeneklerin her §y başında ve aylıklarla birlikte ödenmesi" hususundaki hükmün malı bakımından başka türlü bir ifadesine tekabül gden ve aynı esasları ihtiva eyleyen bir hüküm ol r k anlaşılması lazımdır.
Nitekim gerek yargıç ve temsil ödenekleri ve gerekse ünivsr site tazminatı hakkında cereyan eden tatbikatımızda 4a hiç bir
fark ve netice itibariyle,4936 sayılı kanunla 2395,1890 sayılı ka nunların ^hükümleri uyarınca,her ay maaşla birlikte ve aynı bordro ya ithali suretiyle peşin olarak tediyesi lazım gelen üniversite tazminatlarına sırf müterakki nisbet esasından vareste ^utulması bakımından müstakil bir istihkak mahiyeti izafesine irjkan gör^le- mediğinden halen tatbik edilen muamele şeklinde hukuki ve malı esaslar, aykırı bir cihet bulunmamakta bilakis aynı mahiyetteki tediyeler için c.ynı şekilde muamele tatbi! i suretile bir müsavat ve ahenk temin edilmiş bulunmaktua ı r .
o1- n.nî*ara Üniversitesi üyelerinden bazıları tarafından benzeri hadiseler dolayısile Bakanlığımız aleyhine açılan davalar sonunda daVacil.tr lehine kadir verilmeni üz°tine,bu kararlar aleyhine Ba- nıştayları nesdinde (k rar t;a silin J ’ talebinde bulunulmuştu.
Bu kerre»tebliğ olun mı kar rlarla rı? ruz talebimizde Danıştaylarınca reddedilmiştir.
Ancak} mezkur k.rarlar, hadisesine ve taraflarına münhasır olduğund-m davacı için, emsal teş! il etmemektedir.
Nitekim; bu husus Sayıştay Başkanlığından son defa alınan 4/3/1948 gün ve 276?b9/456 sayılı y_zıda (... bahsi geçen kararla- . rın şahsa ait ve hadiseye maksur oulunm.sı hasebile mevridine
4
-hasrı 1 ızımgeleeeği cihetle bunun üniversitenin diğer öğretim üye lerine tekmili suretile uygulanması mümkün görülemediği gibi bu kararlarda ileri sürülen sebep ve düşüncelerin profesörlere veril mekte olan üniversite t ızmiriatının ne surette vergilendirileceği hakkında genel kurulca mukaddem tarihlerde ittihaz olunan kırarla rın tadilini müstelzim mahiyette görülmemiş olduğu) beyan edilmek suretile teyit ve kabul edilmiştir.
Diğer taraf tan,bu konuda bir Milletvekili t a r j ı n d ^ n veri len önerge dolayısiyle,olay Büyük Millet Meclisinin yorumuna ^rz- edilmiş bulunu.!:tadır,
D- Üniversite tazminatının 1390 sayılı Kaıunun 2 nci mad'desi gere ğince buhran vergisinden de mu of olup olmıyacağma gelince;
1- Malumları olduğu üzere 493u sayılı kanunun 32 nci m i d e siyle, üniversitenin Ord.Profesör,profesör ve doçentlerine her «y maaşlarile »ek görev devrim tarihi ders ve konferans ücretlerinden maada ödenmesi kabul edilen " üniversite tazminatı " bu zatın üni versite bünyesindeki klinik seminer... ç lışmaları gibi kendileri t-rafından ifrsı mecburi bazı hizmetlerine tekabül eylemektedir.. Kısaca bahse mevzu tazminat hizmet mukabili yapılan bir tediyedir.
1890' sayılı k ,nunun g nci maddesinin ¡1 fıkrasında zikrolu- nan " kanun ve nizamlar« göre... verilen ’•tazminat ise; hizmet kar şılığı olmıyarak»hizmet erjnbın« ödenen tazminat mahiyetindedir. Gerçekten bu hüküm kanyıı lüı, İhasın...,Büyük Millet Meclisinde
Bütçe
Encümeni tarafından ilave edilmiş ve sebej>ide encümen mazbatasındaşu -surette izah olunmuştur bundan başka vergiye tabi olan tazmi natların hizmet mukabilinde verilecek tazminatlar olduğu 1 inci maddede (İktisadı Buhran Yergisi Kanununun birinci maddesi) tasrih edilmişse de her*hangi bir anlayış ihtilafını bertaraf etmek
üzere
vergiye tabi tutulmıyuc&k tazminatlarıjj tasrih edilerek müstesna lar meyanında gösterilmesi faydalı Jelukki edilmiş ve bunları ifa de etmek üzere,maddeye bir fıkra ilave edilmiştir.)2- Muaflık bük anilerinin mevridine ve kanun v a z ı ı p m maksa dını m-ksur olması Zc-.ruri bulunmasına mebni; tediyenin mahiye t ile hiç ilgilenmeden kullanılan .dia mukayyet kalınarak ve madde hük münün mücerret itlakına istinat olun rak maksat hilafına muaflıkla rın genişletilmesi yeni mu ıflık ihdasını int.ç edeceğinden kanunsuz ve mesnetsizdir.
Tazminat; mahrum v ılınan bir hak ve menfaatin vey.-. maruz kalınan bir z ..rar,ziyanın telafi ve tehvini maksadile yapılan bir ' tediyeyi ifade etmesine ve bu kabil bir tediyenin icrası tazmini icap ettiren bir sebebin vücudunu Zaruri tutmakta bulunmasın« meb ni bdZi kadrolar ve unvanlar dolayısile veya munzam bir mesainin karşılığını teşkil etmek üzere makam tazminatı vesaire gibi namlar altında muayyen fasılalarla veya mukannen olarak verilen paraların n§ suretle isimlendirilmiş olursa olsun tazminat olarak «d ve te lakkilerine imkan yoktur.
Binaenaleyh; vnzi kanunun m-.ksadı karşıcında davacıya hiz- mat muk .bili ol .r k oaenael-1 e bulun« n Univr rsite t usmin^tının»1890 sayılı kanunun k nci maddesinin 1ıî;s od--.ki ırkanun ve nizamla ra. göre verilen tazminatı- r M ş; ulüne .i.tnalen vergi muaflığından faydalandınİrasına imkân yoktur.
*» • m t
l o e ; Ortíi¿^ b iı mevsim olmaması noktasından sak ıt ve esasında— <L> k ,n,unı dayun^ ktun mahrum buTua..» dc*.yanın r e d d i t e ,y a r g ıla m a g l d 6 r i n i n-Qfcvrc.rvfc. -■vüklfedJl v e r i l m e
st t tlep ve rica olunur-»
illiye B a k ^
İstanbul Şehir Üniversitesi Kütüphanesi Taha Toros Arşivi
