TAKVİMDEN,
İP IYA PP AK
Halk Romanları ve
Halk Romancılığı
Yazan: ULUN A Y
H
alk rom anları dediğim iz za m an bundan m aksudum uz yağışlı b ir poyrazla düşen b ıld ır cın curnatası gibi B abıâlinin d ü k kân ve cam ekânlarm ı dolduran yük te hafif form ada hafif, m ev zuda h afif üslûpta hafif risaleler değildir. H alk rom anı, okuyanda m erak uyandıracak ve onu oku- , mağa doyuracak b ir eser olmalı. ■Buna mi,sal olarak A hm et Mit- hatı ve “H ay ret”, “H aşan Mel- lah,„ “H üseyin F ellah ”, “L ü ’lü’ asfar” gibi eserleri gösterebiliriz. B unlar b ir kere okunm ağa başlan dı m ı? Elden güç bırakılırdı. Mev zu, konuşur gibi olan ifade tarzı ve tarih î m alûm at okuyanı b ü y ü lemiş gibi sarardı, içinde yaşayan tipler öyle alâka uyan dırırdı ki, o- kuyanlar bV-ir, m eselâ “civelek” lâkaplı b ir ' yeniçeri gencinin ö- lüsüne ağlam ayan kalm azdı. Böy le. rom anlarda ta rih î v ak’alarm doğru olm asına da d ik k at ed ilir di. Z aten A hm et M ith at gibi bir adam eserini hatalı b ir tem el ü- zerine k u ra r mı?.
N eden şimdi böyle rom anlar ve böyle rom ancılar yok? Dün bana b ir risalecik getirdiler. Sö züm ona b u b ir h a lk rom anı ola cak. B ir iki form a beş on sahi- fe, renkli resim li b ir kapak.. Mev zu ne k a d a r cılız, çelimsiz ve sı,s- ka. Müellif, belli ki b u n u b ir sa lata parasına yazmış. V ak’alar yanlış, şahısların k a ra k terleri nok san...
H alk rom anı diye o rtay a a tı lan eserlerin çoğu böyledir. K ita bı basan, daim a kâğıdın kıym eti ni basm a m asraf m ıh fazlalığını düşünüyor “am an hacmi, kıtası ufak olsun! Ucuz basayım, ucuz satayım ve k â r edeyim!” diyor. Basma ucuz, satm a ucuz olursa yazma d a ucuz olacak. Netice o- larak tarihe dayanan rom an diye ortaya tarih çi “N aim â” nın y u t kunup y utkunu p d a .söyliyemedi- ği vaka’nın k arikatürlenm iş şeklp çıkıyor; B ereket ki ciddî sahada idealist bazı eserlerle b u yokluğu telâfi ediyoruz.
V aktile garbin Eugène Lue, Dumas, M ontepin gibi halk ro m ancılarının adı geçtiği zaman e- debî m uhitlerde herkes dudağını b ü k er binlerce kişiyi tesiri altın da tu ta n rom anları eserden say m azlardı. Fak at soruyoruz: K en dini h a ttâ b ü tü n m evcudiyeti ile tdebiyata verenler acaba bu eser leri okum am ış 1ar m ıdır? Ben kendi payım a çoğunu okudum ; o- kum asam h alktan olmazdım. Böy le olunca rağbetlisi daim a m evcut olan b ir m ala ihtim am etem k, o- n u m üşteriye beğendirm ek lâzım dır.
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği Taha Toros Arşivi
