Abdülmecid Efendi'den Zonaro'ya

7

7

“- £ .

8*0

Osmenlı Sarayının son ressamı

FAUSTO Z Olí ARO

TAHA TOROS

Sultan Abdulhamit II tarafından Saray R e m s a m l ı ğ m a alınan ZONARO, ömrünün

lO yılını(I89I-I9II)Istanbulda geçirdi. fflS&ûtScf. Eserlerinde tasvir gerçekçili­

ği ağır basan ZONARO îstanbulun tarihî semtlerini,camilerini »çeşmelerini,ha­

hamlarını , toplum yaşamındaki olaylarını »düğünlerini »bayramlarını »dervişleri­

ni , seyyar satıcılarını, a r z u h a l c i l e r i m , tulumbacılarını »kayıkçılarını»değişik

tiplerini tuallere aktarmaktaki ustalığıyla tanınır.

ZONARO»oryantalist bir hava içerisinde»Boğaziçi*nin görkemli görünümlerini, doyum olmayan güzelliklerini,sihirli fırçasiyle,pırıl pırıl renklerle,tablo­ larında yaşattı.Doğu ve doğa ressamlığının ne olduğunu b a t ı ’nın san*at dünya­ sına ve müzelerine yansıttı. Türk resim ekolünün temeline sağlam harç koymuş olanların arasında yeraldı.

Yağlıboya,suluboya,karakalem ve pastel çalışmalarındaki yeteneğiyle ün ya­ pan ZONARO,aynı zamanda,ışıklı bir portreciydi.Tarihî olayları,kahramanlık sahnelerini tuallere aktarmaktaki hünerini,saraylarımızın d ı v a r l a n n ı süsle­

yen tablolarında görmek mümkündür.Konuları Padişah tarafından verilen (Türkle-

rin İstanbula girişi),(Fatih’in Haliç*e indirilen donanmayı seyredişi),(Pire- veze Zaferi?,(Osmanlı-Yunan H a r b i ) ,(Ertuğrul Gemisi*nin Japonyaya gidişi)adlı tarihî tabloları,insanları büyüler niteliktedir.

FAUSTO ZONARO,18 Eylül 1854 yılında£Pad o v a )eyaletinin(Masi)kasabasında ¿a doğdu.ilk,orta öğreniminde, (Verona)daki Güzelsanatlar Yüksek okulunda,daima sınıfının birincisi oldu.Roma Güzelsanatlar Fakültesini bitirince,1883 yılın­ da ilk eserlerini sergiledi.1885 yılındaki sergisinin gördüğü rağbet üzerine, 1888 yılında,dünyanın sanat merkezi olan,Paristeki sergisiyle,şöhret merdive­

ninin ilk basamağına adımını attı. . . . / U V * vifi£' ( jij) ((J» fa O '>•

Italyan saraylarını süsleyen eserleri dolayısıyla,kıraİ tarafından Şöval­ yelik nişanıyle onurlandırıldı.

Ama ZONARO*yu,dünya oryantalistleri arasında,zirveye çıkaran olay İstanbul- da başladı.Çocukluğunda İstanbula dair okuduğu kitapların miknatısına takılan ressam,1891 yılı başlarında istanbula geldi.Dünya cenneti olarak nitelediği b u şehire yerleşti.Boğaziçi başta olmak üzere îstanbulu,her yönüyle,her olayı ile ışıklı detaylarına kadar,tuallere aktardı.SARAY RESSAMI olmasını,Osmanlı donanmasından Ertuğrul Gemisi’nin Japonya seyahatine çıkarken,uğurlama töre­ nini,büyük bir ustalıkla tuale aktarması sağladı.Yıldız Sarayı’na sunulan b u

tabloyu Padişah çok beğendi.Kendisini saray ressamlığına atadı.Ev ve atölye olarakj f r & m (.Akaretlerde yokuşun başladığı sağdaki,köşebaşındaki büyük bina) Sarayın emrindeki, Akaretlerden 50 No.lu,3 katlı evi tahsis etti.

ZONARO*nun m o d e m atölyesi,genellikle»resim dersi alan yabancılarla do­ lardı.Resmin her türünde ders verirdi.Kendisi çok yetenekli bir hocaydı.Nite­ kim,bu hocalığı esnasında,(Yıldız Sarayı) ile yakınlığı o l a n ,2 Türk Paşasının küçük yaştaki kızlarında sezinlediği kabiliyeti su yüzüne çıkarttı.Sonraki yıllarda,ilk kadın ressamlarımız olarak tanınacak iki sanatkârın yetişmele-*

rinde etken oldu. < _{r£ r /.}

_»

_{V y}

\

V

Zonaro,Istanbulda,kişisel sergiler açan ilk yabancı ressamdır.Tesbitleri­ mize göre,ilkini 1898 yılında,Akaret’lerdeki $0 No.lu binada açtı.Sergisini ziyaret eden ünlüler arasında-kendisi de resim yapan-Şair Tevfik Fikret vardı

Sırasıyla 1901,1905,1908 yıllarındaki sergilerinin sonuncusu I9II yılına rastlar.

Ülkemizi Ziyaret eden devlet başkanlarının, saraylarımızda hayranlıkla m m tablolarını seyrettikleri bilinmektedir.Bu takdirlerden onurlanan Padi- ah,Z0NAR0*ya (Paşa)lık rütbesi vermek istedi.Uzayan formalitesinin sonuçla- .acağı sırada,Türkiye ile îtalyanlar arasında savaş çıktı.îtalyanlar,haksız >larak,Öni bir şekilde-o yıllarda bir OsmanlI ülkesi olan-Tarablusgarbi(Şim- iiki adı LÎBYA7işgal ettiler.îstanbulda îtalyanlar aleyhine millî heyecan

re tezahürat başladı.Türk hizmetinde çalışan bütün İtalyanların sınırdışı

edilmeleri kararlaştırıldı.ZONARO»yı bu karar dışında bırakmak mümkün olmadı. Kendisine 5 günlük mühlet verildi.Akaretlerdeki,bir müzeyi andıran evde bulu­ nan 300 tablosu yok bahasına satıldı.ZONARO,sihirli rengini tuallerine aktar­ dığı marmaradan ayrılırken gözyaşlarını tutamadı.

İstanbuldan ayrılan ZONARO,bu şehrin bir köşesini andırır düşüncesiyle San Remo'ya yerleşti.1929 »ılında,ölümüne kadar orada yaptığı tablolarda,hep Istanbuldan kalan anılarla,tuallere Boğaziçi'ni işledi.

Tesbitlerimize g ö r e ,Zonaronun eserleri,buğüne kadar 60 dan fazla yerde

sergilendi.Bugün Flöransada oturan

84

li tblolar bulunmaktadır.

ZONARO,Avrupada,hakkında en çok yayın yapılan bir ressamdır.İleride,

gele­

cek kuşakların yapacakları araştırmalara yardımcı olabileceği düşüncesiyle,bu yayınlardan görüp inceleyebildiklerimin listesini,aşağıda sunuyorum t

Figaro Illuströe-Paris(Nuova Turchia) Bérsfadet 1908

L'Art et les Artiste

(A.

1908

L’Art Oîfea»â*h Orient Paris 1908

La Illustration Artistica(Barcelone)1895 Rylul-1899 Kasim-1901 Ağustos-1903 Nisan-1906 Temmuz-1914 Şubat

Illusterierte Zeitung,Berlino 1885,1892,1898 Illusterierte Zeitung-Leipzig 1904,1914

BenezitCSanat Larusu)

L'Art 0ttman(Les Peintre de Turquie)S.28-38 Encicloppedia Italiana

Pariste yayinianan Illustration»un 1907 Şubat(Zonaro için Özel sayısı) (Padişah»in ressamı)M.L.Danieli-Camazzi '

(Servet-1 Pünun)mecmuaları-Mayıs 1898,No.375 -1900,NO.510 ve No.$12 Malumat I/lecmuası

Resimli Muhit Mecmuası, 1908-1909 Resimli Kitap Mecmuası,1909 No.5

Şair Mehmet Emin ( Yurdakul )un( Türkçe Şiirler b i t a b ı n d a k i tüm resimler

Hayat Mecmuası »I959/28-I967/I-I967/2I-I967/35

Taha Toros(Zonaro*nun son şMn&sti )Hayat Mecmuası: 24.8.1967-M>. 7 9

Paolo Stefani-Siuseppe*Marini(x irenze)

I9f

7

Luigi

Taha Toros(Fausto Zonaro)Türkiyemiz dergisi:1981-No.33 Taha Toros(Yakın Tarihimiz)S.296-304

Taha Toros(Saraylarımızın Son Ressamı)Antika Dergisi(Türkçe-îngilizce) Ağustos I985-No.5

Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği Taha Toros Arşivi