Ölümünün 9 uncu yıldönümünde Sait Faik Abasıyanık

¡ B l l l i t i l l ! I ll ll ll ll tf ll ll ll ll ll BI II II ! 1 * 1 1 l lll lll l I i l t i l M i l l ! « Ill llf II II II II ll lfl l( lll ltl llt lll Il ltl lll ll ll ll lf lJ ll tf li mi ll lt l ll ll I( ll ll il ll ll ll ft ll ll ll tl t lf ll *l là tl ll ll ll ll *l ll fl ll l< l ll f* «l lt ll lt lt ff tl II «l ll ll ll l ll l! l! ll ll l u n u

CUMHURİYET

11 Mayıs 1963

fm m

Ölümünün 9 uncu yıldönümüne!?

SAİT FAİK AB

A SI Y ANIK

ta ik en k en d is in e b i r zah ire m a ­ ğazası açmış. A n c ak S a it F a ik keyfi istediği s a a tt e işe geldiği, a k lı n a estiği z a m a n d ü k k â n ın ı k a p a t ı p s a v u ş t u ğ u için b i r t ü r l ü p a r a k a z a n a m a m ı ş . S o n u n d a için de b u l u n a n m a l l a r ı kısa z a m a n ­ da z a r a r ın a s a t a r a k boş m a ğ a ­ zanın a n a h t a r l a r ı n ı b a b a s ın a tes lim etm iş. Y irm i yılı aşa n sa­ n a t h a y a t ı n d a e s e r l e r in i n te li h a k k ı o l a r a k eli ne p e k az p a r a geçtiği İçin, b a b a s ın ı n b ır a k tığ ı e m l â k in g eli ri ile y a şa m ış. Sık şık âşık o lu p dü z en li b i r h a y a t ü z erin e h ü l y a l a r k u r m a s ı n a rag m en b ir t ü r l ü e v le n e m e m i ş . B ü ­ t ü n ö m r ü n ü , b a za n Ş işli’de B u l ­ g a r Ç a r ş ıs ın d a k i a p a r t m a n ı n d a , çoğu z am an B u r g a z ’d ak i k ö ş k le ­ rin d e çok sevdiği a n n es i ile ge­ çirm iş. 11 M ayıs 1954 Sa lı gün ü, y ı ll a r d a n b e r i d e v am eden siroz d a n k u r t u l a m ı y a r a k v e f a t e t­ miş.

îşte, S a it F a ik b u d erece h a ­ re k e t li , b u d erece de ğiş ik bir h a y a t ı n insanı. BEŞ BİRAYA BİR KİT AP S a it F a i k ’in en y a k ın d o s tla ­ rın d a n , k i ta p s e v e r l e r i n p e k y a ­ k ın d a n tan ıd ığ ı e d it o r H a lim Gü zelson, on u n için « t a tm in o l a m a ­ mış b i r s a n atç ı idi» diyo r. 1953 yı ■ında - bazı k i m s e l e r a r a s ı n d a k ıs k a n çlık u y a n d ı r a n - A m e r ik a

d ak i M a rk T w a in D e rn eğ in e

f a h ri ü y e seçilm iş o lm a s ın a rağ m en «Biz b i r şey değiliz. İşi­ mizi do ğ ru d ü r ü s t y a p a m ı y o ­ ru z » diye y a k ın ı r m ış . Gü zelso n, S a it F a ik h a k k ın d a , o n u n kişi­

liğini p e k iyi iza h e den şu h â ­ t ı r a l a r ı n ı n a k le d i y o r :

«— 1944 y ı lı n d a y a y ın la d ığ ı Medar-ı M aişe t M o to ru a d lı ro­ m a n ı b u g ü n e k a d a r k im s en in a n la y a m a d ığ ı b i r se b e p te n top­ latılm ış tı. O na B e y o ğ lu n d a rast lay ın ca, p iy a s a d a b u l u n m a y a n bu k i ta b ı n d a n b i r tan e is tedim . « Beş b ira ı s m a r l a r s a n h em en

v e r i r i m » dedi. F a k a t, eli nde

ç a n ta y a b e n z e r b irş e y y o k tu . Ki l a p l a r ı n e r e y e sak lad ığ ın ı m e ­ r a k e d iy o r d u m . B ir li k t e O rm a n B ir a h a n e s in e gittik . Beş b ira içip p a ras ın ı b a n a ö d e tt i k te n s o n ra b a r m e n i n k u l a ğ ı n a eğilip b i r ş e y l e f fısıld adı. B u n u n üz e­ rin e b a r m e n , t ez g âh ın a ltın d a n

Sait Faik, her zamanki hareketli konuşması içinde

b i r k i ta p ç ık a rıp k e n d is in e u z a t tı. S a it F a i k ’in i m z a l a y a r a k b a ­ n a v e rd iğ i b u k i ta b ı n i lk sa y fa ­ sında, k e n d i el yazısı ile şöyle b i r ith a f b u l u n m a k t a d ı r : « Beş b i r a y a b i r Medar-ı M aişe t Mo­ toru...» BEND E SA AT SO RU LA CA K TİP V A R MI? T a n ı n m ış ş a ir Ö z d em ir A s af da ş u h â tı r a s ı n ı n a k l e t t i : «— S a it F a ik B e y o ğ lu n d a ge­ z in m eyi s ev erd i. B elk i s ev m ez­ di am a, öğ ley e d o ğ r u o n u sin e­ m a k a p ıl a r ı n ı n ö n ü n d e y a r ı d a l­ gın d o la ş ır k e n g ö r m e k h e r za­ m a n için m ü m k ü n d ü . Cebin de bo ş b i r , k ü ç ü k d e fte r, k a f a s ın d a iş l e n m e k te olan, y a da işlen m iş b i r k onu, a r a n a n b i r tem a , afiş­ lere, re s im le re , i n s a n la r a b a k ı ­ nır, b i r film , s e y r e d ile c e k b ir düş, g eçiril ecek b i r z a m a n a r a ­ nırdı. O nu b ö y le z a m a n l a r ın d a çok g ö rm ü ş, b i r k a ç k e r e de b i r ma- h a ll e b ic id e , ya da T o k a t l ıy a n d a o n u n l a o t u r m u ş t u m . G e r e k böy le b i r g ü n d e o n u n l a k a r ş ı la ş m ı ş tim . S ev in çli ve g u r u r l u b i r hid d e t için d e y d i, k ü f ü r e d iy o r d u : « H e r i f » d iy o r d u , « b u l a b u l a k o s k o c a B e y o ğ lu c a d d e s in d e b e ­ ni b u l d u ! » M e r a k e tt i m , « ne oldu? » d iy e s o r d u m . O la y şu im iş : S a i t F a i k y u k a r d a a n l a t ­ tığ ım şek ild e, b i r kö şe d e d u r ­ m u ş , ç ev r e s in e b a k ı n ı r k e n , b i r i ­ n i n de ona b a k ın ı p d u r d u ğ u n u f a r k e t m i ş . K ısa b i r d u r a k l a m a ­ d a n s o n r a a d a m i l e r l e y i p S a it F a i k ’e « B e y e f e n d i s a a t kaç? » d iy e s o r m u ş m eğ e r. « S ö y le Al- l a h a ş k ı n a » dedi, « b e n d e s a a t so r u l a c a k b i r tip v a r öıı? » . Ben ona t a k ı l m a k t a n h o ş la n ır dım, o da b e n im k e n d is in e tak ıl m a m d a n h o ş la n ır d ı. «Saitçiğinı» d ediğ im i h a t ı r l ı y o r u m , « Bö yle s i n e m a k a p ı l a r ı n d a a v a r e â v â ­ re d olaş ıp d u r u r s a n ta b iî s o r a r ­ la r . B u r a s ı m e ş h u r B e y o ğ lu cad desi.. E s a s e n sen de b ö y le ol­ m a s ın ı is te m e z misin?.. » S a i t F a i k öl el i tattı 9 yıl ol­

du. K ı s ı r e d e b i y a t d ü n y a m ız ı, ç'oğu ikinc i, ü ç ü n c ü b a s k ı la r ı ya p ilm iş 15 k i t a p l a s ü s le y e n b u g e rçe k s a n a t a d a m ım ız ın 47 y ı l ­ lık h a y a t ı 11 M ayıs 1954 t a r i ­ h in d e sona e rm işti. D e rg i ve g a z e te l e r d e d ağ ın ık o l a r a k k a l a n l a r ı n d ış ın d a yüz sek sen sekiz h ik ây e si, ik i r o m a ­ nı, az sa y ıd a şiiri ve on üç r ö ­ p o r t a j ı k i ta p h a li n d e y a y ı n l a n ­ m ış b u l u n a n b u d e ğ e r li s a n a t ­ çının çok r e n k li b i r kişi li ğe sa­ hip ol ması , o n u n y a y g ın ş ö h r e ­ tin i b i r k a t d a h a a r t t ı r m ı ş t ı r .

Y a k ı n d a n t a n ı y a n l a r « k e lim e ııin t a m a n la m ı ile a r t i s t t i » di­ y o r l a r o n u n için... D a h a k a p ı ­ d a n içe ri g i r e r k e n « r ü z g â r ı » in sa n ın y ü z ü n e v u r u r m u ş . Çok k u v v e t l i b i r ki şi li ği v a r m ış . K en dini h e r y e r d e ve d e r h a l k a b u l e tt i r ir m i ş . Z ekâsı, h a z ı r c e v a p lı ­ ğı ve n ü k t e d a n l ığ ı ile h e r k e s ü- z er in d e t e s ir b ı r a k ı r , h â k im i y e t k u r a r m ı ş . H ır ç ın b i r mizacı o l­ m a s ın a r a ğ m e n k im s e k endis in e

Babası ona b ir zahire mağazası açmıştı,

fakat m alları zararına satarak boş dükkâ­

nın anahtarım babasına teslim etti. Kısır

edebiyat dünyamızı çoğu üçüncü baskısı

yapılan 15 kitapla süslemesine rağmen

eserlerinden de pek az para kazaııabilmişti

Röportaj: Mücahit

BEŞER

kırılam.azmış. Z ek i v e y a şirin ol m a y a n i n s a n l a r a k a r ş ı t a h a m ­ m ü ls ü zm ü ş .

TAM B lR BOHEM HAYATİ

1907 y ı lın d a A d a p a z a r m d a dün y a y a gelm iş. Ç o c u k lu ğ u b u şe­ h i r d e geçmiş. O r t a ö ğ r e n im için İ s t a n b u l» gelm iş. İ s t a n b u l Lise­ sinde o n u n c u sınıf öğrencisi i k e n A r a p ç a hocası S a l ih B e y ’in m in ­ d e r in e iğ ne k o y a n l a r a r a s ı n d a b u l u n d u ğ u n d a n B u r s a Lises ine s ü r g ü n edilm iş. Bu lis eyi bitıri-

şıni kendis i « h e y a m o l a ile » di­

ye a n la t ıy o r . B ir sü r e E d e b i y a t F a k ü l t e s i n e d e v a m e tt i k te n so n­ r a 1931 y ı lı n d a e k o n o m i tahsil

yakın arkadaşı ressam A ra d 'ın fırçası ile Said Faik

e tm e k m a k s a d ı ile İ s v i ç r e ’ye git miş, f a k a t e k o n o m i b i lim in i ve y a şa d ığ ı ç e v r e y i sıkıcı b u l d u ğ u n d a n F r a n s a ’ya geçmiş. B u r a d a g ö n lü n ce üç yıl y a ş a d ı k t a n son­ r a b a b as ı t a r a f ı n d a n geri çağı­ rılm ış. İk in ci A v r u p a y o l c u l u ­ ğ u n u 1938 de y a p m ış . P a s a p o r ­ t u n a « M esl eksi z » diye b i r k a ­ y ı t d ü ş ü l m e s i S a i t F a i k 'in h a ­ ya tı b o y u n c a en si n irle n d iğ i o- l a y l a r d a n b iri olmuş. Üçüncü d efa 1951 y ılı n d a , ö l ü m ü n d e n üç yıl önce k a r a c iğ e r in i te d a v i e t ­ t i r m e k ve gezip f e r a h l a m a k için y e n id e n P a r i s ’e gitm iş, fakât. 5 g ü n s o n ra s ı k ı la r a k u ç a k l a İs­ t a n b u l ’a dö n m ü ş. B ir sü r e E rm e ni Y e tim O k u l u n d a T ü r k ç e ciğ- r_e_tmenl_iği yaçrpı_ş_._Babası h a y a t

Said'in 47 y ıll ık 'öm rü n ü n büyük bir kısmını geçirdiği Burgazdaki köşkü

■■mı ... ■■■■•■ ı ı ı ı ı m ıııtıİ l l i m i l ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı t « » ■ ■ ■ ■ ■ » ■ ■ ı Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği Taha Toros Arşivi