Konya çevresi tarih araştırmaları 1 : Hititler'den Romalılar'a kadar İsauria Bölgesi

.

.

-: :s .. ü. Fen-Edebiyat fakillt.esı E~eblya~ D~rg,lsl 1994 - 1995, 9. - .10. Sayı

,·

·

KONYA

ÇEVREŞl,TARIH ARAŞT~RMALARl

·

-

·

·

1

:

.

.

HiTİTLER'DEN

_{. .}

RÖMALILAR'A KAOAR

_{. .}

İSAURIA BOLGESİ

_{. . .}

.

·, ~-·

A- ÇOGRAFi

KONUM:

~ ... ·

· .

Antİk

dönemde •isaurta

Bö

.

lgesi

":

·bugUnkü · Konya· vilayetinin. güneyinde ..

·yer alan _{. .}

Bozkır

,

.Hıaclim, Seydişehir

ve _.

J"aşkent llçelertnın

_{. ·.}

·

~pladiğı

·atan

ve

bu

. .

alanın çevrelediği

_. bölgeye denlimekteydi (Harita

·

_

1 )

.

:

Bu

bölg~nin: merkezi

ete

·

.

, . . . .

Bozkır'da bulunan lsaurla Nova (Zenglbc;ır. Kalesi) idi{ Resim 1 ).

. . . . ....

., SôzOn9 e~lglmlz bu

·

aıan

Toroslann. kuzeye bakan yarnac;Jannda yer al- · maktadır .. :Bölge coğrafi olarak Taşeli. Yaylası lçlhde yer ~hr.' Bölge bünye

ba-.

kJmİndan

yayla morfolojisini

yansıtır

.

YQksek ve

devamlı sıradağlai;

·

bunlar

ara-.

s~~d~

uzan.an

ge.nİş dalgalı

ve . ÇQk

yüksek yaylalar

;

.

derin

vadUe

'

İ'.

bölgenin

. . . . .

, · özelllğlni oluşturur(1). .. · ... ·

. . .

Bölgenin en önemli akarsuyu. Göl_<su nehridir.

·

Göksu

Nehrl'nden antik ya-: ·. ·· .. zarlarda ~ykadnos : olarak söz. edlllr(Zl. Mar~lllnus'a göre ·bu nehir Klllkla

ile

·.

Jsaurla

bölgeleri arasinda

sının oluştunııaktaydı(3).

·

Uzunluğu

. 250

.

·

km

;

den··

-·. fazla olup.10.000.kin ilk bir havzaya

sahiptir.

Hadim

Göksuyll've

Ermenek 'Gök~·

· s ~ olarak·ikl:

büyük

k~I~

sahİpttr(4).

·

·

·

·

·

·

·

Bölgenin

Iİdnd

önemli ~rsuyu

Çarşamba Çayı'dır

.

·

Antik dönemde

. ·

~dından

· pek söz ~dilmez. Hititler

dôneırılnde

ise

.

Hulaya

Nehri:

de~İİmekteydi.

·

Nehir Havzasına _- da

Hulaya

Nehri Ülkesi denlliyordu(S).

. . .

"' Selçuk Üniversitesi Fen -Edebiyat F~Oltesl Öğretim Üyesi.

1

Saraçoğlu

,

H., Akdenl~

Bölgcsı,ıı:Bas

.

,

'Ankara; 1989,

s.322

:

·

Yatçınlar, ı..

"Boz}(Jrda·.Fosllll Ka~bro . -

oi

~

· ~ovf.syen Tabakalar (Konya)"; Coğrarya Araştınnalan, 11: Ankara •. t990'. s. 120. .

.

2

Pauly; D.K., 'Kalykadnos',

RE

.

ııı: 1979, s.93; Strabon,

x

m

.

627; Plllnİus, N.h., V.93. . 3 Marcelllri_{. .} us, _.

A

XN. 8.1 ·

· 4

lwırak, R., Türkiye, i,ıı, Ankara, 1972, s.86. · · ·· ·.

s

~rstang, J ..

Ga

rs

tang

₁J .• '1hc H~laya RJver.Land· and Dadassas a cn.ıdal problem in Hlttlte Geography'.JNES. ııi. 1944, s.31 vdd.;

219

,· .. ·

Çarşamba Suyu kapalı bir havza oluşturur(Reslm 2) .. Akarsu adını

Boz-kır'dan

gelen kolundan

alır(6). Diğer

_kol

ise

1914

yılında

bir

Aİman şirk~tl

ta-rafmdan _.

yapıian

sulama kanallan

·

Beyşehir

Gölü'nden gelen koldur. Bu kollar.

. . . . •.,

Mavi.Boğaz'da.blrleşerek kuzey_deİ<J Çumra ovasına akarlar(7).:

. : . · Bölgeni~ ÜçOncü · önemli

havzası Suğla

-

.

Gölü çevresldl~. · Antl~ kay-.

· ~aklarda Ttogltfs ~larak ·bilinen ·suğla ·Gölü

·

t

36 000 km2 İlk· bir alanı kapJar.

Konya

-'

n

_

ı~ Yalıh~yük

ve

Seydişehir

.ilçeleri

.

şimrlari

.

arasında

yer·

almaktadır.

Bu

.

bölgede. prehistorik.

ve

ilk

·

~ğ döı1emlerine

alt ·<?n·e·mu-·· ·

yerleşmeler

_

bu~ ·

.

lunmaktadır(8).

lsaurta: Bölgesinin

Batı

··Anadoh.~ ·

ııe bağlantısını sağlam~ı

ba-·

kınımdan

önemli bir stratejik konuma sahiptir.

·

·

.

·

.

Göksu

nehri ve kollarının yeraldığı derin· vadiler, .Akdeniznn ılıman ik -limini Toroslann. lçlerlne

kada~

taşimaktadır.

·--

~~ ılıman

etki

iç

~nadolu'nun

Bu

.:.

cakkışla

ve· Hadim keslrnlne kadar

-

sokulmaktadır.

·

Taşeli yaylasınin

Ermenek . yör~lnde yer yer. sedir·

onnaril~rı

·

bı.Jlunu

_

r

.

Bunun

sının

kuzeyde _Hadi_m'in Geyn~-(B~y'rell) köyQnden

başlar(9)

:

Hadi~'irİ

Korualan çevr~slnde Köknar, .

. Bolat

Y~ylası civarında

ve T~kent çevresinde;çam .bulunur.

Bölge Pr~hlstorik dö!'lemdekl

Orta

Anadolu'da bulunan Hasan Dağı, Av-.

. . . .

ladağ,

Çiftlik

ve Acıgöl .obsldyen yataktan ile Suberde, Erbaba, Çukurkent,

Çar-. . . .

kin, Karaln Beldibi.

ve

Mersin clvanndakl Yümüktepe

arasında geçiş

bölgesinde

' . . . ' . .

yer.

alm

_

aktadır.

Özellikle

ç;öksu

.

.vadisinin bu· dönem ticaretinde önemli bir rol

oynad:ığı anlaşılmaktadır(

1 O).

·

.

B ... TARİHİ

COGRAfY A:

1)

·

M.ö

.

IIL

ve

11..

.

Blnyıı'ıan:

Bölge

M.ö

.

111:

blnyılda

Luvl kökenli . bir halk"

tarafı~dan lşga

_

ı edilmiştir

(1°1).

LUyİter

M.ö. JII.

bln}'ıldan

Hellenlstlk döneme kadar bölgedeki

varhklannı

·

sO~dUrmUşlerdl.

.

Bölgede

~apılan

yüzey

araştır'nialannda·

La~da

.(Karaman),

. .

6 Sar_açoğtu, Age .. s.312 vd. '

: 7_. Yalc;mlar. 1., Age.: s. H 1.

. .

8 Saraçoğlu, H., Age •• s. 430; SaraçQğlu, H., Bitki ÔrtOsU,-Akarsular ve Göller, lstanbıil, 1962, s.312 vd.; Çetlk. ·

A.R., .iç Anadolufnun Vtje~yonu ve Ekolojisi. Konya, 1985, s.30. vd. . .

9 Bahar, H:, lsaurta Bölgesi Tarihi, Konya, 1991, s.3Q v~.(Basılmamiş Doktora Tezi).

10 Garstang, J. Prehlstôric Mersin, Oxl'ord. 1953, s.27 vd.; Mellaart.J .. 'ijıe Neollthlc of lhe Near

East,

Lon-doıU975. s.41 vd· .• 106 vdd.,Hrt.,11.; Blalor,P., ~ -~hlpeal Stone lndustry of Çatal Hüyük0

, AS., XII, 1962,s.109.

11 _ Mellaart. J., AS.: }:(.111. s.205._vd.

Artanada (DUlgerler), lsaura Nova (Zenglb~ l.(alesl) ve Olba

(İ.Jzuncaburç}

gibi . antik

yerleşmelerde

·

Luvice lslm_lerle

karşılaşılmıştır(

12).

Bu etnik

yapıdan

.

dolayı

. . . · Hititler bqlgeye-Luvlya ya da L~kka·

d

i

yorlardı.

·

Zamanla Luvi

tann~ı

Tarhunt;tan

dola~ bölgeye "Tarhuntassa·

denllmlştlr

.. · Hitit l~parato.ru

.

Muvattaliş'ln Kadeş

Savaşı

_-öncesinde

İ<.aşka

sal~inlannd~n

endişe·

d_uyarak·

başkentini Hattoşaş'dan

iartıuntaşşa'ya naklettiği. blllnme~tedir. Kadeş Savaşı sonrası Hitit başkenti bu_

· .. geçici m~rke~en Hattuşşaş'a geri götürülmüştür. Fakat Tarhun~. dini bir fa~

. allyet merkezi.olmaya devam etmlştir.-Bu kr~llığın başına-da oğlu Urhl Teşup

atanmıştır(13).

Bu olayl~nn_

devamı

ye

Tarhuntassa c;tenll~n bölgenin

sınırl~rı,

.

19~ yihnda Boğazköy'de· bulunan, -·Bronz _bir tabletde açıklığa_ kavuşmuştur {14). Bu tablette_n .elde edilen t>ilgiİere göre Muvattallş'ten sonra h~kqmdar olan 111. Hattuşlllş ile Urhl. T eşup · arasında anlaşmazlıklar çıkmış bunun üzerine µrhl

·

Teşup

görevden

alınmıştır.

·Bumm:·

üzerlne

_

yİne

:

Hitit

hanedanından

Ku-. nmta-

Tarhuntaşşa'ya kral olarak

atanmı_ştır

:

Tablet'_ln konusunun

ağırhğını

ili.

. . ' . . ' I ' . . .

Hattuşlllş'ln oğlU Hitit kralı

iV

.

Tuthalia ile Ta-huntaşşa·krai(K~runta arasındaki .

antlaşrna

·

oluşturmaktadır

.

Antlaşma yaldaşık

_

.ol~rak M._Ö.

:

1235

yıllanna

,alttlr ..

. . ,• .

Tarhuntassa'ya kral. olarak atanan Kurunta'mn Muvattallş'in oğlu: olması

Hat-. . .· .. . '

tuşaş'd~i

Hitit yönetimini tahta o_rtak

olabileceği

konusunda

·

kuşkulandırmrştır.

Bu nede~le

l?ir

antlaşma yapılar~k Ta-:huntaşşa'ya

özel ·haklar verllrn~~e birlikte :

Ha~şaş

yönetiminde. h~ . talep. etmemesi ifade·.

edl

.

lmiştlr;

-

·Ayrıca

Tar-. ·

hun:tassa'nın

:

stata

bakımından

·

Kargamiş krallığı

ne

.

aynı old~ğunu öğ-

·

renmekteyli..

B.roni· Tabletten çıkarılan sonuca göre, Ta-huntaşşa'nın sınırı . şu·

şe-. .

. klldedlr: Bölgenin -kuzey sınırı; Plsldya'nın Hattl'ye sınır olan bölgesinden

baş-layıp

,

doğuya doğru

yönelip

Kyblstra'ya(Ereğli)

kadar vanyordu.

Bü

~ınir

çizgisi .

Sultan

Dağlannd~n Karacadağ'a

kadar

uzanmaktadır

.. Aynca. bu

alçın

.

_iV.

Tut-. .

halla'nın yazı~larİ

olarak bilinen,-

llgın'ırt

kuzey_inde bulun~n

Yalburt

,

Ilgın

- Ka-· .

. dmh~ı sınırında yer alan Köylütoh,ı, Ereğli'nin kuzeybatısındaki Emirgazi _anıtları.

. . . . .

12 cate, Ten H., The Luwlan Populatlon. Groups of_Lyda and Clllcla Aspera, Dı.ırlng the Hellenlstlc Perlod,

l.e-. iden, 1965,,s.1888vdd. · ·

_ 13. Bltteı •. K .• Grundzüge de~ Vo~-und FrOhgeschlchte· Klelnaslens, Tüblngen, 1950, s.54 .• Mellaart."

J

.!

JSOme

Ref

-.: ıectıoris on The Hlstory and Geography ~f Westem Anatolla in the late fourtee~th Centurles B.C.T, Anadolu

Ar4*tırmalan, X. 1 ~ . s.ı 14 - 2-30.; Ruth, H., The "Archaelogy and Hlstory of Westem Anatolla Ourlng The . ·

sec:onct

MJİ!enlum B.~ .. Pensyl~anla, 1-974,

s.2.25.; Otten

,H., Dle_Bronzetafel _ı.n 19~ in Boğazköy, 1989,

s.5

14 Ottcn H., lDle Bronı.etaf"ell, IX. Kazı.So~uc;lan Toplantısı, 1, Ankara, 1987, s.271-298.; Neve P., Boğazköy

-. Hattuşaş Kazılan t986t, ve. _Kazı _Sonuçlan Toplantısı. ı:· (\nkara,·1987. ·s. 253 ~d.;Otten. H .. Dle.Bronz~Wel,

aus_ Boğazköy eln Staatvertrong luthallJa ıv; Wlesbaden, 1988,: Otten, H., IBron.ıetafelf, 1989, s:·ı-35.

:. ·.

' . . .

lle sı~ırlanC;iınlablllr .. Doğu.dakl sınır ~reğll'den başlayarak, ~tıkla Kapıl.arını

ge-çerek

Akdenlz

'

e

ut~maktac;tır

.

B~tıdaki sinın

antik dönemdeki Kestr~s olarak bi-'.

·

iınen Aksu

_{. .}

-

,n:n~ğı

.

ve

Eğ~ldir

Gölü \

hattı

·

~luştu~aktadır.

. .

.. . . . . .

.. .

Broiıztabl

.

et

l'de~

Ta-huntaşşa ve

·

komşu ülkeler

:

hak.kında

.

bilgiler

bu

-

·

İurimaktadir.

Jarhun~'ya

sı

_

n~r

~lan Olk~lerln

başırıda

·

İ-ı~laya

Nehri.

üİk~l

d

·

e

.

ye_r

.

almaktadır

.

.

Bu dönemdeki;

Hı:ıfaya

:

Nehri

.

.

ülkesi· Antik. dönemci~~ . j~~ria. . bölgesl~ln kuzey

sın

.

ırları

içinde bulunan

Çarşamba Çayı

ve çevresidir-. Ön<;:~llkle

.

·

eroiıze

Tabl~tte ·verilen. Hul~a Nehrr Ülkesinin

sınırlarıriı

·

.

belİ~l~ye~

·

şehirler

-~e. :

dagla_r

şunla~dır:

· ·

Hulaia. Üİkeslnİıi Pltassa

·

sınınnd~kl kon-,şu

·

_

şehlrle

_

r

ve

g~·çtlğl belgeler.:

·

.Nahhanta, (StBoT

Bh

t.

22,.27),

·

.

Walwara,

(StBoT.Bh

.

1

53),

Kik>

iV 1 O

Vs

:

29; KUB

XXI

6a.

Rs.

?

.

8'.;KBo N

Vs. I .

. ~.. . .

29.

J;

Mellart

Walwara'ı Göksu'nuil yukarı havzasında göstermiştir( 15).

. . . .· . ·. Hasuw1tm~. (BT .ı 53), . · .. :

· .

.

Tarapa

:

·

(StBoT

Bh

l

~4.

79),

.

Sarhanti

(StB~T

~h

·

.

1

·

.

54k

.

.

Tuplsa

(StBoT

Bn

1 54),

.

.. Paralassa

(StB

.

oT Bh 1

·

54), ·

· Uppassana

.

(StBoT Btl"146,47,

'

76)

;

. f .

Zarnlla(-a)-·~(-)..(StBoTBh

1 19

,

.'

20}:

KBoVs.16.

:KB

·

o

·

ıv 10Vs.

17

·

;

.

.

1-İulala

(lfkesinrn. Pi~'ya

yakın

bir

şehridir(

16) ... ..

..

Hattassa (StBoT IJh 1

.

27, 28)

Hulala nehri ülkesine alt y~rleşmeler ve geçen belgeler: ..

15 Mellaart, J .• AnAr .• x. ~;230, Lev .• 1°; TAVO B ili 6 ( TObl~ger Atlas des Vorderen Or!ent). 199i l)ar1tas.ında Suğla CıölO güneyine yeıteşttiilmlştlr. ,; E. Forrer bunlardan biraz daha kuzeye.ye~ştlımlşUr. Bu k~nuda Bkz. Forschungeo "ı. Ber1ın ; 1926,:s.29 vd.; ·c.arstang;JNES ııt. 1944, s.31 vdd.: Garstang,

J. •

o

..

lL Gu~y. The · Cıcography Qf the Hlttlte Emplre. London, 1959,ş.67: 7L Aync.a 111. Hatt\.lŞIIIŞ ile Tarh~ntaş.şa v~al

kral-.. İığının yaptığı başka bir antfaşm_~da (CTH 82) Hulaya nehri· Olkesl ve komşulan hakkında· bilgilere· yer ve- ·

· rtlmlştlr.

Bu

bllgllerden TarhiJntaşşa lçJİldekl. alt bölgeleri öğrenmekteyl:ı. Walwara bu.bölgelerden blı1 plup,. · 111_. .Ha~lllş_{. .} 'e alfolan_. .KUB XXI 6, _·. 6a: XXXI, 19: Kbö; iV, .lor da _.

·

da

sö:iO edİlmekt_edlr.

.. 16 .G,ırstaı;ıg,

J

., -

Glimey, O:, Geography.,s. -66,70./'nschler·.J. -del Mont~; f.,

RGTC

VI; :S:

0 495

222

• • • : ~ • • 1 . • .. ~ ·.

Zarata (StBoT Bh 1 · _. 32); KBo _.

iV

1 O

Vs.

·21. Hulaia ülkesinin Usa _{. .} sınırında

. ,bir şehlrdlr(17).·

. .

Santlmma (StBoT Bh 1 37): KBo·IV 10 Vs .. 24.; K.Bo.lV Vs. 23(-18).

Alana (StB.oT Bh 1 39 - 40); · KBo. iV 1 O Vs. 24;

is

:

:

.Hulala ülkesi ile Hattı

arasında Arlanta Dağı'ndadır. ~ugühkil· Ereğli'dekl Alan olduğu_ tahmiı:ı · edi,I-mektedlr( 19).

Nlnanta (BT 144),

-Nata (StBoT Bh 1 55) . .

H·uıata -· Hattı sınırındaki şehirler:

Hattf'ye

aft

_Sallia(BT. 1 49),; KBo ı\ı Vs. 29 ; KBo 1, 5 IV 45, 48.; KUB XXV~ 43 Vs. 25 =· 50 Vs. 17. Po~tı yakınında <>lduğu ~hmin edilmiş ve Ta.kır

·

Dağ'ın güneyindeki Saray mevkllne yerleştlrllmlştlr(20),

Usalaz(StBoT Bh 1 SO);KBo iV 10 Vs. 32. Hulala ile Walma arasında bi~

şehirdir.

Garstang

-Gumey'

e göre

Roma

döneminde

adından Isaura

Nova ol~-. rak söz

edilen~

gUnOmOzdekl adı ile Zengi~ar Kalesldlr(21) ...

Hassuwanta{StBoT Bh. 1 50, 66) , Mıta (StBoT Bh 1 51) , · Palmata.(BT

1

51 ), H~hasa (BT 1 51), . Sura (BT 1 51 ),

.

~fmmuwanta

(BT

ı

51.},

Hulala'nın denize yakın şehirleri:

. Mata (StBoT Bh 1 57) ;

Denize

yakın

bir bölgede yer

almaktadır:

KBo iV 10 Vs. 30; Forrer'e göre günümüzdeki Divle'dir(22) .

. 17 ,forrer, _. E., foı'schunge~. s. 2.7;'Gaıstang,J. -Gümey,O., Age, s.9

. . . . .

· 18 forrer, E., Age, s.23: Gaıs~g -Gumey, Age, s. 67,70. · ·

. . .

19.:rıschl_er ,J .• det -Monte, f., Age, s. 5: forrer. E:. Age. s.21 vd.:Garstang. J., JN~ .. s.31.;-Garstang-G~rney. · Geograp~y., s.67,70; Luvl_ce ala• k~kOnden gelmektedlr.-Bkz., Laroche. E.! Dlctton~rle de la Langue Lowlte,

Parts, 1959, s.24.

20 Forrer, E· .• Age., Ü9'da Takır Dağ'dakl Saray oldu~. buna karşılık Garstang - Gumey'de· Pozantı'da olduğu lleıi sür01mektedlr. Bkz., Geography., s.60. ·

21 · ç,aıstang, J. JNES., s.32: forrer,. E .. Age., s.29'da burasının Zebll olduğunu belirtmiştir. 22 Forrer, E.:Age., s;29.

Sanhata (StBoT Bh 1 57),; Denize yakın bir yerdedir.: KBo iV 1.0.Vs. ·30; KUB 21 6 a ~.

7 1;

Forrer günümOzdekl

Koraş olduğun

·

u

iddia et~ekt~dlr{23).

Surlmma (StBoTBh 1 ?7),

.

... . .

Saranduwa (StBoT Bh 1 57, 60):KBO iV 10 Vs. 30; Hulaia Ol.kesinde Wal

-wara'nın komşu şehridir ve Bron·z tabıette. (StBoT Bh 1 · 57) denize ·yakın bir

. .

şehir olduğu belirtilmektedir. istapanna (BT 1 58);

·saııusa (StBoT Bh 1 5~),KUB xxı 6a

Rs.

7 6. Tata (StBoT Bh 1 58),

. . .

Dassa (

1 59);

Parha (StBoT Bh 1

6'ı)

Klasik

çağda

Perge olarak bilinen Parha için

bu-. .

radakl metinde

_-

şöyle denilmektedir: Hatti kralı bir sefer sonucu Parha'yı alırsa

~ . . . . . .

Hulala ülkesine ait olacak; ·

Huwahhuwatwa(StBoT Bh ı 65),

All~prata(St8oT Bh

t

65); KBo iV 1 O Vs. 32; Tarsus'u~ kuzeyindeki

İl­

lubru'dur(24).

Kaparuwa (BT _{. .}

_.

165), Has.suwanta (BT

150;

66), Wallppa (StBoTBh l 66), Wala (BT 166).

Pltassa ülkesine alt şehlrl~r ve· geçen belgeler:

. .

Sanantarwas (StBoT Bh 1 19, 21);.KBo iV

,o

Vs. 17.; Hulaia ile Pltassa

arasında sınır şehridir.

· Arimatta {StBoT Bh ·

1

24, 26); 2BoTU. 17 B 14 ; KBo iV 1 O Vs. 19; Gars-tang Karacadağ'a yerleştlrmektedlr(25).

.

.

23 Forrer günümüzdeki Koraş yerleşmesini~ burası olduğunu önennlştlr. Bkz. Forschungen, s.29.

. . . '

24 forrer,

°E

;

,

Age., s.29

v

d

.

_

Garstang ._ Gumey , Cıeography., s. 70.

25 Garstang, ı

.

.

JNES., s:30; Forrer. ise Kayseri Deven yakınına yerlcştlnnlştlr. Agc., s.27; Hulaya ülkesl lçındc geçmesi bakımından Garstangrın tahmini daha lsbetll olmalıdır.

224

Ussa Ülkesi ve Geç~n belge.ler:(BT 1 34); KBo lV'Vs_. 21. 22; KBo X'S, IV

32; KBo XIX 95 Vs. 4,S·; KBo IV 13,

1

48; 2BoT U 12 Al 27, 111 20, 146 6.;

KUS 40 l lk. ·Rd. 4: KUB VI 45 il

38

;

KUB· XXVI

8

iV 41 .;forrer'e.göre

~iğde'nin

kuz.eyin~e· Hasa· K~y •. Garstang'a göre

Obruk·

yakınındaki

Pyrgos, yln~ Garstang

- Gumey'e göre Aksaray

ve

Bozdağ arasındadir(26} .

. Harazzuwa(BT _{. .}

İ

_. 33~ ,34);-KBo

iV

10

Vs. 22

. . ~ .

StBGT Bh 1 68 - 82 ; satırlar arasında Hatti. ülkesine ait olmakta. 'birlikte

Tarhuntaşşa ülkesine verilen şehirler belirtilmektedir. Bu şehirler·şunlardır:

. .

Anta, Lahuwlassi, Wastlssa, Huddusa, Handawa, Daganza, Simmuw~. Sahlta

. . Kam~ama hal~(BT

1

71 ); KUB

xxvı

62 141', 45'

;

KUB.V 1

ır

67

,

'

KBo

111

4 59; KUB V 1

il

56; 'KUB XIX 13+ 14 1 61

; KUB XVII 21 ·11 22; KBo XVI -27 1

t

O,

11; KBo XVI

97

Vs~· 28; KBo' XVI 97 Vs. S; KUB XIV t 5

.

1

12;2Q. KUB XIV

t

5

112,

ıo;

KUB V 1162; KUB

xıv

151 18; KUBXXXVJII 2

'n

22 (27).

. . Walfstassa (BT .1 72), . . im.uta

(StBoi Bh

1

72)

,

· Wattanna (BT 1 80), · Malhuwaliiata_{. .} ·{BT l

7'

3), ·, Kasuri~a {BT · ı 73), Sawlla_ {BT

1

73). Parilassa (BT I 74) , Annaulilla (BT

1 74),

Putianta (BT ,l:74); KUB Xl...2 Vs. 38; HT 50 119 (28)

.

Gu~assa (BT

-

1 75),

.

. Arana (BT I 75), · . .

.

Arunna

halkı

·

{~t

l 75), (Aruna) K.Bo.l 5 iV 43,

45

(29)

26 Thchler ,J.' -del Monte, F~. Age .• s.464: Forrer.E .• Age.,s.23: Garstang, l.,.JN.ES., s.30:

Ga

ıs

tang,

)i_-

Gumey, ·

O., Gcography., s.74.

27 Tlschler ,J. -del Mon

t

e

,

F., Age., s. !67vd. ·

..

28 · Tischler

,J

.

-

del Monte, F., Age., s.32 t .

. ·.

29 nschl,er ,). -del Monte, F., Age .. s.4 t.

Uppassana {BT 1 46, 47, 76)

. .

Tarhuntaşşa (ilkesine ·sonradan verilen şehirler şunlardır~

. .M:ttarwanta

(B!

I 77),

Parassa {StBoT Bh 1

77h

KUB IX 27

+

1. 2 (30) Dagannunta (StBoT

Bh

1 78),

Munarita (BT 1 78),

: Aiara (StBoT Bh 1 79), Tarapa (BT

1

54, 79), Wattassa (StBoT Bh 1 80),

Talwisuwanta· (StBoT Bh 1 80); KUB XIX 55

Rs.

6' (31) Hulaia iıkes!ndekl Dağlar:

. .

. liawas ·. (StBoT Bh 1 19) (Pltassa sınınnda}; KBo iV Vs. 16; Forrer

Ala-dağlan olduijunu iddia etn;ıiştir. Garstang ise Haklt Dağ'ını önermektedİr{32) ·

Hatti sınırında Arlanta Dağı(StBoT Bh 1 41); KBo iV 1 O, Vs. 24, 25;

Ereğ-. . . .

li'nln Kuzey-Batısındaki Karacadağ olduğu ka~ul edilmektedir(33).

Sarlaiİni Dağı (BT 1 48). Belgede burada bir havuzun. ölduğu

be-lirtilmektedir .

. {KUB XXI 6 a).' d~ ise Walwara ve komşulan şu şekildedir:

. MESURU · · ·

.

A.y.?

4'."· KUR.·KUR · , ·. Lu- uq-qa - ma[

5-.KUR URU. Wa-

al-

ma KUR ·URU_.wa·-at -

t[a-6-

KUR URU Na - hl -

ta KUR URU Sal - lu

-

- sa KUR [ UR~ •

••

·

·

·

uau

·

·

·

·

. ·

URU ·

7-KUR

Sa -

·

an -

ha -

ta

KUR . Su-

rl

1

-im - ma

· URU ·

uau

·

·

·

·

·

8 - KUR Wa -

al -

wa - ra KUR Ha.- wa -11-11 a (34)

~O llschler ,J."-del Monte,. f., Age., s. 302.

_31 llschler ,J.; del

Monte, F.,

Age., s. 39i. .

32 Tuchler

,

J

,

-

del Monte, f., Age.₁ s. 105; forrer, E., Age., s. 25 vd.; Garstang, J .. JNES., s.29. ·

33 Garstang, J, -Gumey, O .. Geography., s.70 ~d.

34 Qtten, H., Dle Sronzetaful, 1988, s.38.

Burada söza·edlleJ) Wa - al - ma {Valm.a) bugün Eğridir Gölü civarına,

Na

-

of -

ta 'n.ın yeri· klasik, ·dönemdeki Nagldos'a ( Bozyazı- Mersin) yer~

leştirilmektedlr(35). Ha ~ wa -

il -

[a (Havallya) ise,. Çarşamba Suyu'nun do~

ğusuna yerleştlri_lmlştir(36).

· . Günümüzde bölgenin· önemll bir merkezi olan Konya Bronz Tablet, 111

48'de lkuwanÜa. olarak ·geçmektedir. lkuwanla ve

komşusu

·

oı~n bazı

ülkeler

Tarhun.tassa krallığına bağlı olduğı,.ı gibi,. bu bölgede önemli. tannların olması

nedeniyle· vergiden (Sahhan· ve Luzıi)_ muaf olmuşlardı(37).: Diğer bir önemli

merkez olan Karaman Bronz Tablet_. 'te yer almamakla birlikte Hitit belgelerinde

. . . . ' .

Landa· olarak geçrnektedlr(38). Antik Çağ'da İsaurla Bölgesi ile Lykaonia

Böl-gesi arasında yer alan Lystra Hltl(belgelertnde Luşna olarak geçmektedir.

Gü-nümüzde burasının Hatunsaray. olduğu kabul edllmektedir(39). Tarhuntassa'run

. . . ' .

doğu sınınnda bulunan .Er~ğll Hupisna (= Kybistra} ve KJlikla ~eçitlerlnde ye_r

alan Pozantı ise Patuwanta (= Podandos) olarak geçmektedlr(40).

· . · . lsauria bölgesi ve yakın çevresindeki bir ç.ok Hitit anıtı bölgenin· Hititler

dönemi ·öneminin _ayrı. bir _göstergesidir: Bölgenin batısında Y.er ~lan Beyşehir

yakınlarındaki F~ıllar ve Eftat~n· Pınar(41), Ilgın çevresınd~ki YaJburt

ve

Köy

-lütolu, Ereğli çevresinde· tvrlz ve Emlrgaz.1, Karaman 'ın batısınd·a yer alan

Ka-radağ

ve

Kızıldag'dakl anıtlar(42),

Silifke·

yakınındaki

.

Keben

~ıtı(43)

:· Bu

anıt­

lardan başka bölgenin

il.

bini · hakkında fikir verecek bazı ·buluiitlil.ar · da ekte·

edilmiştir. İsauria'nın merkezi . Zenglbar kalesinin yaklaşık 45

km.

··doğusunda

35 O~n. H .• Cıös .• yer.. .

36 TA'İ/0 ili 8 6 ; Aynca Bkz.. StB~T Bh 1 53; KUB

XXVI

43 Vs. 45 ve KUB XXI 6a Vs. 7 3',. Rs: 7 8' de de ·geç;·

mcktedir.; l]schler.

J.

, -

del Monte, F .. Age., s.105.; forrer.-E .• Karaman'ın gUneylndc Toroslarda ol~uğunu önemılştlr. Forchungen; s. 78.; Garstang;.JNES. s.14 vd ..

37 · Otteiı, H.,pıe · Bronı.etaf'el, 1988, s.22, StBol: Bh ı ili 48:Bu ülkeler ve tarinlar şunlardırı D

u

pltiassassı. Parsa

.şehri tannsı, lnult.l şehr1 D lsrAR'ı bunlar Taıhunt~ Kralll;ğına aittir.; Comelius, lkuwanlla'ıiın Konya

ol-duğunu bellrtmektedli'; Oı1cntalla,XXVII •. 1958, s.388.; XXXII, 1963,

s.

244.

lkuw:ınııa 2Bo1U 23A 111. 28.;

llschler -del Monte, Ag~ .• s .. 137.

38 F~rrer,E .• Age., s.41 'de Landa'mn·· antik_ dönemdeki Laranda .. _Karaman olduğunu belirtmiştir. Land_a'nm geç

-tiği ~clgelcr için Bkz. llschlcr, J •• -del Monte.F .. Age. , s.~2.

. . .

. 39 Forrer, E., Age., s.42; Garstang.

J

.

,

JNES.,

s.

~8.; Garstang, ) .. -Gumey,'O., Geography .. s.64.; Comellus, F .•

Geogr~phlc d.es J:ie~htterrelchcst. Oı1cnta!la; xxvıı. s.333. llschler, J.~ det Monte, F., Age ... s.252.

. .

40 Goctze, A.,Klzıuwatna and the problem of-Hittlte Çıeography, New Haven, 1940, s.53.; llschler,

J.

-

del·

Monte, F .. Age., s. 31 L .

41. Mcllaart,J .•

Toe

Late Bronz.e İ\ge Monurtıentes of Eflatun Pınar and Fasıllar'near Beyşehir'.~ .. XII. s.1 t t-·. ı t 7 .; t,Jauman,R.,'Elnlgc Beobochtungen in EHatun Pınar', Mansel'c Armağan,!, Ankara, 1974, s.467-474.

. .. . . .

42 Garstang, J.,The Land ofthe Hlttltes_. London· 1910, s.40-55 ..

bulunan Sanoğlan (Belören) HöyUğü'nde il. bin yıl keramiğl (Çlzln11,2,3)

blJ-. . . .,,., . .

lunmuştur{44) f\ynca, Anamur ile 'Aydıncık arasında bulunan Gözce·Köyünde~ ..

bir

havuz

temizlemesinde fi.

blnyıldan

·

antJk

çağa

kadar

tal'lhlenebil~cek ldoller

b~l~nmuştur(45).

J:Mellaart

·

Sugla Gölü çevreslnd~

yaptiğı

.:ylli:ey

araş­

tim:ıalannd~

·

BOyUktepe; Ortakaravlran

Höyüğü

il,

·

Evreği Höyµğü

ve. Karahlsar .

Höyüklerinde M.Ö.

Iİ.bln yıla aİt buluiıtula; elde

·

etmiştir(46).

Ayn~ ~~keolojlk

. . . . . . .

bu(guıardan

klasik v.e

heııenistık

dönemde

yerleşme olduğu a

.

nı~,ı~n

.

13ozkı

.

r

ue

· Hadim

sınırları arasında

yer 'alan Hol1:,1slar

(lğdeören)

·.

kaya

kabartmaları

(Resim:

3,4)· Geç H.ftlt ·etkJlerlnl yansıtmaktadır: Ancak bu Hitit .etkJlerinln yanınd~ F~g ..

etkJlerlpln

varlığı

da dikkati. çekmektedir(47)~· , .

Hitit devle~ Ege Göçleri· sonucu yıkilınca,. Anadolu'da karanlık bir . dönem

başlamıştır

.

Bu zor dönemde;

Mısırlılar Memeptah'ın saitanatı sırasınçla;

Anact

.

oıuinun

Ura

limanına

fenl_ke ge~lleriyle zahire

yardımında bulunduktannı

Kamak

m~bedl

duvanria

yazrnışlardır(48).

Ura, Hitit devleti ·Ve

İ<izzuvatna

·Si- ·

~ınnda

bir yerde yer almaktaydi.·uragünümüze kadar

çeşltltJ,lllm

adamlan

ta

-rafından

Akdeniz

kiyısı

.

ndakl limanların bazıla~iıa

lokallze eçlllmeye

çalışılmıştır

· ·

.{49): Bu. bilim adam.lanndan

Ramsay'a

göte, Uzuncaburç'un 3

km.

uzağında

. günümüzde Ura

ol~rak

bilininen kl~lk .. döne.mdekl

Olba'nın bulun~uğu

·yer- .

dedir. Çomellus

tarafından

ise,

Slllfke;nln. yak. 19 mil

.

batısındaki Ayaş limanıria

. (klasik dönemdekr .Elal,l~}

yerleştlril~ektedlr~

Albright

'ın

·ura'y; Silifke

ya-. . . .

kınlanna

·

önermesi,' A .. Lemalre ve H. · Lc;,zachmeur .

tarafından

da 'kabul

edil-44 Frcnch, D., 'The Slt~ of Dal~ndos', Eplgraphlca Anatojica; Bonn.1984, s.9 ..

·.45 ~har, H.; Age .• s.73:Lev;,.xxxv.

46 ·Meıı~.

J

.,

l Sec:.ond Mlllenelum Pottery from the Konya PlaJn and Neig~urhoodf, Belleten, XXJl,87, 1958,

·s.311 vd. ·

. . . .

47 ·Bahar, H.,. Age., · Lcv., XX.Vll- XVIII; Burada Oç ayri kısımd• kaya kabartması vaıdır. Kabartmalann en do

-ğusunda olan kınlmıştır. Bir niş İçinde yer alan bu resimde.ellerinde mı~tak ve orak olmalıdır; Kabartmanın ön

kısrhi~da~ platfQnnda :Sunu yapmak ıçın bit çukur yer aldığından bir tann tasv1ı1 otmatıdır(Res .•

i4>.

e'µ ka-bamn'anm hemen batısında bir savaş sahnesi yer' almak~dır. EİI mızraklı olan askerin baş hizasında sağlı sollu iki tarafinda grekc;e:kltabe yer·almaktadır(Rcs.,22j. Bu savaş sahnesinin batı gertsinde bir kabartma d ~ yer·

almaktadır(Res., 23), Bu kabartmada sol elinde bir mıuak . ve sağ elinde o~ak.tutan bir kişi yer almaktadır. Bu re.sim ile Hitit ve Çeç Hitit llgOrlerİ arasında yakın blr benzerlik vardır. Kıy~l~a için Bkz .•.. Blttel, K., Ole Het-· hlter, Milnchen; 1976:Akurgal, · E .• Spaettİehltıclie' Blldkunst. Ankara, 1949, Tablo.11,XIX,XXV.; Elinde. orak ·

tutan asker kabartmalan lsauıfa bölgesİnln yaygıri .ö.i.ellfklerlndendlr. Konya Ark~loJI mOzesl~de bulunan ve .

· lsauıfadan get1rllmlş asker t<.ibartmaıan üzerinde duran Bitte!· blı tOr reslmleıdekl Frlg etklleıfne de işaret et -. mektcdlr. Bu konuda Bkı. Blttel,K .• Aus lsauıien, Anadolu Araştı~alan.X. lstanbul, 1986·,s.471-479.Tab., ı

-~ , · . .

48

Mellaart,

J.,

Beycesultan and Hlttttes, Mansele Armağan, ı, s.514. ·

49 Beal, R. H., The Locatlon ofOlldan Ura, AS., XVII, 1992,s.65-73.; Stilweel, M.T., Olba in c.Rough Ollda,

Mic-. hlgan. ı 968. s.

i

53 vd .• 178.. ·

228

. \ .

. ·ml~tlr. Be~l

bu

görüşlere·ek ,olarak,

L

Zoroğlu'nun, yapmış oldı.iğu J{ele.nderis .

.

(Aydıncık)

.

kazdarında~S

.

O)

.

ura

ya

ait'

b~lguİarın çı~ğİ~ı

ümit . ederek, .·

bu-.rasmın Ura olabileceğini _.. ·.ıma etmiştir. _. ~Ura M.Ö; _.

l.

.

blnyı(belgelerirıde _. de _. yer al-_{,. .} .

maktadır.

~u belgel~r Hi~t Devletinin

yıkıhş

dönemi ve Anadolu'nun· Yeni-' BabÜ

·

dönemlncİekl işgali ıİe

'

ngıİtdlr.

Bölgeni~ M.ö.'

1.

binyll'

tarihini ~le

alırk~~ sırası

... .

geldlğlr:ıde

bu b~lgelere temas

·

edeceğiz.

·2)

M.Ö.

L Bin Yıl: ... ·

· Ege

Göçlerinden

y<1klaşık

400 yıl

sonra:

Anadollı'da

Frlgler

bir

devlet

~ur~

.

·

'm~şlartjı

.

;

Bu. döne~de

Önasy~'mn

'

~n güçlü

imparatorluğu hallrİe

.

gel~n

A~ur-.

lular güri~y Anadol~'d~ld Geç Hitit

şehir de~l~tlerıni

yutarak Orta. Anadol~'ya: ...

kadar uzanan seferler yapmaktaydılar.

. . . Asur

yazılı

belgelerinde 'Artadolu'~uri .. yerel

kraİlıkJan

·

ve

zama~ ~an ' . . . '

. . . ·. . 1 ·. • .· . • . . • ...

·

Fr1gler

.

ile

mücadeleleri

yer' almıştır.

Bu

tnUcadelelerde antik' dönemd~

isaurla

.

• • • • ' • • , 1 •• • , ; • ._.

olarak

·blllneı:ı,· · konu.inui .oıatı· böİge

Asurlular

·ve .Frlgl~r

.

·

a~asinda ·

sınır· ko-·

numundadı~:

Asurlular Que olarak

adla~dırdıkJan

.

Kİllki

.

a bölge~Iİıi

·

M.Ö:9

·

. . . . ' . . ' . . . . . .

y.yılda tamamen işgal etmlşlerdl(S 1 ).·

Asur belgelerinde KillkJa

·

1ç1n

Que

denllİrken batlsınçi~

bulunan . bölgeye· .

. Hllakku. denllmekteydl(52}:

Çoğu

bilim

adamına

göre;

Hll~ku

D~ğlı

:

k

J<.illlda'ya

· ·

y~ı:l~tlrilmlştlr. Bu

.

göıiişe katılanlardan

birisi de Afif Erien

olmuşt~r(S3f:

N~-. · ter ise .Hllakku bölgesini

bu

·

gÖrilşte~

biraz.daha

farklı

olarak kabul'

etmiştir.

O~a . . '

göre

tfHakku

Dağlık Kllikla'nın

ku~yincte yer alan. hirJ;

b~ğı,

.

B~lgar

bağları

v~ · ·

• • • ' • • • : • J • • • ~ •

.

Guklık Dağlan arasına yerleştirllmelidir(S4). Forrer ı~

.

.

bu iki gç,rüşün de dışn:ıda

·

K,ayserl

cıv~nna

bölgeyi

yerleştfrmtştlr(SS).

·

Ten.

Cate buradan bir~ güneyb~t~y~

· ·yönele,rek, bölgeyi

Klllkİa

~çltleririfn ·

bulunduğu

Orta'

Anado

.

ı~

ye

c;ı;

·

kur~va

·

·.

arasındaki

kisma

koymaktadır(S6).

·

L

.

Zor~ğ!u

Keleoderls'te

y~pmış

.

oiduğu

ka-.

. . .· .

..

, . . · . . . . '

zıla.rda kentin tarihinin· M;O'. 8. yQzyıla kadar ·g.lttlğini ortaya çıkarmıştır.

L.

Zo-. ' ; .

...

. .. ,'. . . . . . . . . : · ..

. 50 Zoıoğlu, L., ~clend~rls. 1, Ankara,

1994

.

51 Lµckenblll,

D

.

D

..

Aıld.ent

R.cc.ords

of Assyrla and Babylonla, l,(J\RAB),.Chl~go. 1926,

s

:

sn.

582.

vd.; . Zor-roğlu,.t., Ollda Trachela·ın the lron Age: The Khllakku problemt, Ahatollan lron Ages,111, Ankara. 1994, s,301.

vd~ .• Şallar, H., Age,. s. 20 vd. · · · · · · ·

. . .

' . ..

52 Albrigh~. W.F., Clllda and Babylonla under lhe Chalda.en Klngs. 8.ASOR. 120 .. 1950, ;s.22

53

~ıun,

A.:. KJllklen, .1.elpzl~. 1940, .$.'58.. . . . . : . . . . . .

54 Naster: P.L., LfAsle Ml~eure et l'~yri~ ~wı.vııı. Blbllottiequ~ du Museon,Loı,ıve.ln, 1938, s.22. 55. Forrer, E.., Dle Prou~lntellung d~ Assyrl~~n Reldle,

!-eİpzlg,

1921,s.76. . .

56 . H~wlnk Ten cate, H.J., The Luwlan Pcıplilatlol) Groups of Lyda and. Clllda ı\spera di.ırlng. The Hellenlstlc

·

re

roğlu Dağlık Kİİlkia'nın

.J-:fllakku

ollablleceği

tezine

katılmamaktadir.

Ona göre

. Yeni

Babll

belgelerinde. geçen P!rundu öncel~ri ~e· bölgeye verilen bir isim ol~

. ·malıdır(57); .

. Bölg~ye

yapılan

Asur ·sefe.rlerine göz atarak bölgenin konumunu .

an-. .

lamaya çalışalım: Çukurova bölg~i ile ilk irtibata geçen :Asur hUkUmdarı ili. Sal-. . nianassar'dir(M.Ö .. 858-824). 111. Salmanassar

hükü~darhğının İlk yıllarından

.iti-·

baren batıya yönelik seferlere.başlamıştır. M.Ö. 858 yıhn~a Amanosl~n:.aşarak

Anadolu'ya girişinin anısına burada bir ~fer kitabesi· diktlmılştlr. Bundan

son-raki .d<:>nemde Asur'un Hllakkü güçleri ile

doğr~daı:t temasları

d~

başlar.

O'nun M.Ö. 839

yıhnda

QueYe

yaptığı

bir sefer so.nucu Que tamamen· Asur'uti eline

geçmiştir.

IH.Salmanassar bunu pelgeleme~· için Que'nln

'

başlangıcı

ve sonuria

. '

birer zafer ki.tab~sl diktirerek Asur. haklmly~tlnl ilan etmlştlr{58}. ·su mü- '.

· cadeleden sonra Asur'un Tabal fede.rasyonundan 20 krala

karşı savaş yaptığİ~·,.

Muti . Daği ve Tun·nı .. dağı maden yataklanm ele· geçirdiğini öğreniY;oruz. Bu .

at~da Hupisna _.

{Ereğli)

·

kralına

bir sefer yaparak ülkesine geri

dönroüştµr.

834/

. .

.

. . . . • . .

833

yıllarında

_

Que'ye

.

yeniden bir sefer y~par: Bu

·

sere~

.

.

sonuc~

·

.

'!fmura

;

:

ra

-nakun, Tarzu (Tarşus) ve Pakhrf·(Karatepe). ele geçirllmlştlr(S9).

m

.

.

ligl~~piles.er, döneminde bölge tamamen ele geçirilerek Asur'un bir.

eyaleti ha!lne getlrlUt ·.(M.Ö. 739) ve Orta Anadolu'da bulunan Tabal,

Tuvaiıuvc;l

(Tyana), _Atuna ve Huplsna vergiye

bağianır(60}:

Hilakku

·

hakkında

bilgi

ve-rilmez. Biz bu

krallıkların

'.

Ereğll'ye

kadar

uzandığını

blÜyoruz~:

EreğİI

çevresine

·

g~çiş

KJllkla

Geçltlerinderi

olacaktır.

Hllakku b~ bölgede

ol~ydı,

Asurlular

bu

... ' ' ' ' . '

,

.

' ' . '

b9lgeyl ele geçirince Hilakku'dan söz ed_ilmeliydl. Oyleyse. Hilakku daha batıda

olrhaliydı~

,forrer'e gqre Hllakku

bölgesi

v .

.

Salman~r

zam~nında

ele

geçirilmiştir.

. . . .

·

Naster

·ıse bölgenin

iL

·sargon zamanında ele geçirilişini: kabul. et~ekt~dlr. il.

S~gon zamanı Hllakku batıdakl komşusu Frlgler {Muşkll~r) ·ne müttefiktir. (Frig)

Muşki kralı

(Midas) Mita Asur'~ aJt olan Que'nln

batı sınİrlannı

·ışgal

eder.

il.

Sar-gon'i.ın

Fr1glerderi geri

aldığı şehirler lçJİıde

·. Harura'da

buh,.ınmaktadır.

Har-rua'nın

b~günkü Silifke

·olduğu düşünülürse

,

fı:iglerln

Göksu Nehrinin

~ğzına

kadar,. belki de .daha doğusuna kadar bölgeyi işgal ettikleri anlaşılmalç.tadır.

57 Zoroğlu,L.,KeleQderts.,s.9,15. ·

58 Hawklns, J.D .. !The Neo -Hlttttes states in Syrla and Anatolla, CAH.111/11,cambrldge. 1982, s.390.

59 Yener, A.K., Niğde Ulukışla Bolkardağ Kurşun - Gümüş Yat~klan İle llgl!I Çalışmalar, Arkeometrl Ünitesi

Bi-limsel Toplantı Blldlrtlcri, iV.Ankara, ·1984, s.103- 108. . . .

'

.

.

. '

60 Hawklns,J.D .• Age., s.394~

Yine Asur belgelerinde il. Sargon Hilakk.u- ülkesini alarak içine su_rlar ·

yap-. tm;lığından ve bölgeyi i~kan ettirdiğinden sö~tmektedir. il.· Sargon Que

va-llslnİ

Frtgle~e

karşı

.·

uç

kez seferi~

görevlendirmişti

·.

Bu seferlertn denize

yakın

sarp

kayalıklarin bulunduğu

bir.. araziden

yapıldığ~nı

ve bu ar~nin

bazı

du-.

·rumiarda arabalar

ıçın

müsait,

bazı

durumlarda da

_

m':'~ıt oım~dığ~nı

~e yaya

.

olarak geçileblldlğlnl öğ_renmekteylz. Aynca .bölgede bulunan lkl müstahkem ·

şetllr

.

de ele ~-~çirll~·~ek tahrip

edlhniştlr.

·

su

seferler sonucu Frigler vergi v~r-·

mek zorunda kalmıştır( 61 ) .

Bu bllgllerde·n

ahlaşılacağı

üzere, Hll~kku bölgesi Frlgler _ile Asurlar ara-sinda bir .. bölgededir.· Bölge Asur

eg~menliğiİıe

girince Frtgler ile· Asurlar

ara-sında

bir nüfuz mücadelesi

~lam

.

ıştır.

Asur Frig mücadelel~rl denize

yakın

.

daghk. bir bölgede meydana

·

gelmiştir

.. Engebeli

yayaların geçebileceği

bir ara-.

. . .

zlyl geçen Asur güçleri Fıiglerln nüfu~ atanına girerek onları vergiye zorlamıştır.

· Bu

alanın ay~ı

zamanda müstahkem

şehirlerin bulunquğu

bir alan

o

_

lm~ı Dağlık

KIÜkla ve· dolayi ile lsauİia Bölgesini akla getirmektedir. De~ek

ki

·

bu dönerrıde_

İsaurla

bölgesi As~r ve Frlg devletleri

arasında

. ~ücadele)erln

yapıldığı

·

tam~

pon bi}° devlet idi.. Ancak güçlü devi.etlerin bölgedeki

varlığının zayıflaması ~ı­

rasında bu bölgelerde yerel güçler hakim olmaktaydı. -·

İsaurla, Bôlgesi'_nl_n A_kdenlz;e geçiş noktalannda Frlg kültürün9iı. etkisiyle .

yapılmış eserler de mevcuttur. Bunlardan· Bozkır'm yak.

t

~ krri. güney _batısında

bulunan

Dl~ktaşı Yaylasındaki

kutsal" alanda yer alan

basamaklı yapı,

·yine Boz- -·

.

.

kır'ın xak, 20

km.

·

güney batısıhda·yer alan Sarot Yaylası ile Man~vgat'ın

Mer-'dlven Gediği yc'.lylası arasındaki kayaya· oyulmuş basamaklar( Resim

St

birdi.

-ğeri de Hadim

Ue

Alanya ilçesi sınırlan arasında yer alari, · Alanyalı yörüklere ait

Payallar

Yaylası.'ndald

kaya

~aktandır

(Resim. 6)(62): Konya'ya·BO

km

.

uzak~

. . .

lıkta Bozkır-Hadim yol kavşağın~a bulunan Belören {Sarıoğlan) Höyilğünde.

. . . . . . .

Frig çağına alt bir keramlk parçası tespit ettik (Resim 7:_ Çizim 4,5)". Kıbri.s ke.,.

. , . .'

ramlğl olarak lslmlendlrtlen be~zerleri Kele11derls'te de b':,llunmuştlir(63). Bu ·o

dönemdeki Toroslann kuzeyi

·

ue

gürieyi arasındaki Hişk~yi açıklaması·

ba-kımından ilginç oiabilir._

61 Bahar, H., Age., s.78-80.

62 Bahar, H., Age., s.21.

63 Zoroğlu, L .. Kelendens 1992 yılı kazı ve onanm ·c;atışmalan.

xy

.

Kazı Sonuçlan Toplantısı.İl, Ankara; 1993,

s.194.:lones, rü .. Greek - Cypr1ot rotteıy, Br1Hsh School at Athens. 1986. s.61°1 ,Lev.7.29; Akur.;

Asur kralı Asurbanlpal

yak.

M.Ö. 633 yılında ölüp Asurlular uzak

me-safedeki

tôpraklannı

,

kayb~tmeye

başlayınca

Killkia

bölgesi de

bağımsızlığına

... .

-kavuşmuş olinalıdır

.

Yen( Babll döneminde ilk kez 11. Nabukadnezzar Pi-,

. •:

.

. .

rundu'dan ,Babil'e esirler götürmesinden söz _etmesine rağmen bölge bağımsız ·

olmalıydı. Mecfıe·r · ile °Lıdyalılar arasındaki savaşta Babll J<ralı ile Kilikia kralı·

Syennesls aracı rolündeydller. Buradaki ~bynatus Nabukednezzar· ya da onun.

adına· hareket eden birisi olmalıdır. Syerines!s ise-Klllkla'nın batı~ında hüküm

sürmektedir(64). Yine KJllkJa kralı Syennesis'in Pers dönemi faaliyetleri hakkında

Xenephon'un Anabasis;inde de bilgiler bulunmaktadır{65). Anabasis'tekl Syen

-nesls başka bir klşi olup Herodot'un sözUnU ettiği Syennesls'ln sülalesinden

. .

. gelme bir hükümdar olmalı~ır.

Bölgedeki Frlg-A_sur mücadelelerinlh bir .benzeri bu _kez Yeni Ba_bil Dev

:-letl ile Plrundu · Krallığı arasında yaşanmıştır. Plrindu .kralı Appuasu ile Yeni

· Babll Kralı Nerigllssar arasındaki bu çekişme; f rig kralı Mldas ile Asur kralı il.·

S~rgon

arasındaı<l

olaylann bir

cİevarrıı

·gibidir: .Yeni Babll

kaynaklarında Ovalık

. . . .

~likia için Hume ve Dağlık

KHikia

lçln Pirundu denllqıektedir(66). Plrindu do- ·.

ğud~

Slllfke'den

batıda Gazipaşa'ya

k~da~

uı.anmaktaydı.

6u

sırada lsaurla

'

nın

·

güney ··kesimlerinin Plrundu ve kuzey. keslm.lerl.nln zaman zaman

Lldyalıların

.

elinde

olduğunu sanıyoruz

.

'(eni-BabU dönemine alt blr·belgede (B.M. 25124)

Neriglissar'ın Plrlndu'ya yaptığı bir sefere genişçe yer ayrılmıştır(67):

· Pirlndu· kralı Appuasu ordulam~ı bir ırmaktan geçirerek Hume'ye (KJlikia)

saldınya geçer. ·Bunuıi üzeri~_e Nerlgllssar Hume'nln. kıyı ~vasında bulunan

b~-kentinden Appuasu'ya

karşı

bir harekete

geçmiştir.

Appuasu l~e yöresel

müf-rezeler ile desteklenmiş ordusunu dağlık bir alanda savunmaya çeker.

Ne-rigl_issar bu orduyu yendi v.e bölgeyi işgal. etti. Bablllller .birçok esir_ ve at ele

geçirdi. Nerlgll~r Appuasu'yu: takibe koyuldu. Appuasu ovalık alandan .dağlık

bölgede b~lunan ~kenti Ura-~a sığındı. Babilliler yoların bozuk oİması ne-·

d~niyle tel< sıra halinde yak. 100 mil (15 beru) yürüyerek Ura'ya ulaştılar ve bu

şeh.ri ele geçirdiler. Appuasu . Ura'dan atalarının krali başkenti_ olan l(jrsl,l'ya

kaçtı. B.u kent Ura'nın yak. 40 mil kuzey-ba(ısında yer almaktaydı. Babfl ordusu

App1:1asu'yu kovalamaya devam etti, ancak Appuasu buradan da-kurtuldu. Bu

64 Herodot, 1 74.; Wlseman, D.J., Chronldes of Chaldaen Klngs, London, 1961, s.39.;· Erzen, A .. Age., s.90.

65 Xenephon, Anabasls, l,23-25 . . 66 Wlseman. D.J., Age:, ·s.39,Hrt.,3,

67 Wlseman. ·o.J., Age., s. 74 vdd.

şehir Babllller tarafından ateşe vertld.1 · ve· birçok kJşi bu yangında öldü .. Ne

-rlgllssar Kaly.kadnos boyunca gOheye·:çekJler~k bir ·adada bl,Jlunan

İ'ltusu

ken-.

tini

~teşe

verdi. Bu deniz,

çıka~ası Bablİlller

içln .. old4kça. gQç

olmuŞfur

..

Ba

-

_· .

.

.

.

·.

bİlllle~

Plrtnduyu_ boydan boya geçerek Ludu (Lldya) . sin~nndakl Sallune'y~

,(Sellnu~

·

=Gazipaşa)

-~dar'JxSlgeyi

işgal'

ettiler. Appuasu ku~ydekl

dağlık

böl-·geye

kaçarak

_

yrne ku~ldu

.

Bablllller: Sal_lune'yl· yakarak ü.lkelerine

döndüler

.·

(Şubat

~

Mart

_

ı

M.Ö.556) . . . .

)irlndu·. seferinden iki

yıl

kad~r sbnra J\labonldus "Babll

ordusunu

tekrar

. . . . . . . . ,. ·,· .: . .· . . .· . . . . .

Hume Uzerlne sevl{ ettl. Belki de Appuasu'nun yeni saldı.nlan olmuştu. Bu

sı-rada: Appu~u B"bll - Lldya

s~nınrida

bulunan

_

ISc1urta

:

-

içl~rinde

olmalıdır

..

Böl-g~deld Babll

~arlığı

pe~ uzu·ri·süreli

·

oıamadı(68).

ira:n'da Medlerin yerinçt~ yeni

bir güç ol~n

·

İ>ersler

M.Ö'. 546/7 'de_

Lldya'ya

M

·.

q.53

_

9

:

yilında

·

da

B~bil'e son

yemilşlerdi(69)_. ·.. .

·

.

:

·

.

·

. ·

Yukanda

da

·temas·

ettiğimiz

,-gibi Xenep_hon'un· (M.Ö.

430-.355)

Ana"'.

. . \ . . . . ' . . ' ' ' .

. . basls'ln de M.Ö. V. yüzyılın başlarındaki KllikJa krah.Syennesi.s ve oıiun _eşi .Ep- .·

.

y ~

il~

ilgili veril~n. bllgller'de_ ·. bölgenin : durumunu

_

yan~ıtarı

.

ipuçları

.

bu~

.

lurirriakta(iır.

M.Ö. 40.1

yılında

Pe.'.s

kralİ

Arta~r~es'ln

~rdeşl

Ky~o~.

Ispartalı

.

kuvvetler

·

ve

paralı

·

askerler

.

ile

Pers

tahtını

.

ele

..

·geçl_rebil~ek içi(

·

~atı

A.na-.. · . '_.

dplu'd~kl

Sardes'ten

.

b~layarak 'GUney Mezopotamya'dak.l

Kuna~'ya

_kadar

va~an -

i

bir

·

yolcuİuk yapmış

·

ve· .buradaki

savaşta ölinUştür.

Bu ordu

içinde

bu-h.in~n

Xenephon

geçtlkJerl·_yollar. ha~nda

bİlgiler vermİşttr

.. Bu· bilgilere

göre

.

· Ky~os Sardes - Meandros (B. Mend_er~)

kıyısı

-

~rlgya. lçlndekl Kolos~I .;.

K~

~

lalnai ~· Peltal

şehrine

·

vardı.

Orad.an. da

Flrlgya;nın

,Mysla yönµnd~kf · ~n

şehri

ol~n Çanak~

Çömlek-Pazan

:

şehrine vardı

;

·

oradan

Kaystros

Ovası şehrtn

·

e vardı

. . .. . . . .,

.

ve

burada Klllkla krali Syennesls'in

kansı

Epyaksa Kyros ile.

buluşmuşlardır;

Thyrnbrion~Tyrlalnon ve ·or~dan

da

üç günlük

;orüyüşle

,

ylqni

.

~r~nkllk

-yril

alarak

Flrigya·nı

·

n

son ke~tl

İkonlon'a

_. (Konya)

vannıştı(70)

_.

:

. _. . . . . .

.

x~~ephon'darı i\Olaşıldığına

.

göre

bu

dönemde

·

Kony~

.frlgya ile

lykaonia

.•

böİgeleri arasında

yer

a

_

lmaktaydı

:

'

Kyros'un' Konya'd'a üç gün ..

kaldığını

ve:

or~-·. dan

Lyka~~ia

.

lçlnde

beş

g(lnlük

yürüyüş yaptığını

've'

b~~asının düşman

.

ülkesi

olduğunda~ yağma ettird.

lghıd~ry

·

sö~tmektedi_r(71 )· .. De~~kld Lyka~nia ve

gU-68 ·wıs~man, D.J., s.39. ·

69 Herod~t. I; 84 vd.;I. ı 78 vd:

70 Xenephon, Age.,·ı. 4:,19 .

..

neyinde.ki lsauria bölgeleri P~rsler

tarafından ~

itaat

altına aimamamıştı.

Ya

~a

KIİlkla

.

kralı

·

Syenıiesls'e bağlı

olup onlar ile· ortak hareket etmekteydiler ..

An~k Kyros'un ordusu içinde.

KUik~a

kraliçesi ve muh.afız birliğinin . olduğunu

dQşOnmek

gere}drse, bu

yağmalamaya karşı

onun ·hiç bir. tepkl~inden. söz

eğlİ

:­

mez'. De~ekkJ :Ly~o~la ve güneyi daha·

farklı

güçlerin elindeydi. Ü~tellk

Xe.-. nophon·. henüz Klllk!a'ya

vanldığından

söz

etmez: Kyros'un Ly.kaonla'da Kilikia kraliçesi ve yanında Menon'un da bulunduğu bir birliğin en

kJsa

zamanda ül

--keslne

uıaşablleceğı

btr.yoldan

gönd~rdığint

belirterek .•

kencıısınin İ<appodakya

üzerinden

KJIIİda'ya geçtiğini.

anl

a

tmaktadır(72).

Buradan

anlaşılqığlna

göre Ep-yaksa bugünkü ~erta~~l geçi.dinden geçerek Silifke .. üzerinden

gltm

.

iş,

Kyros

Po-.

z.antı

üzerinden . KUlek.

Boğazı'ndan geçmişti.

Ancak Kyrosfun Sertavul üze~

. . . . .

· rinden geçmeyi de kendisi J .n riskli' bulduğu anlaşılmaktadır: Bu da gösteriyor . ki en

azından

.

Konya

'

daı,

. .,ertayul'a· kadar Persle~lh ·. kohtrolu

dışında

. bir bö.lge

vardı;·

. .

. Bu bilgiler~ .. n. Orta ~nadolu'da Frlgya· bölgesinden doğuya -doğru Lyka-onia, Kappada'

.ıa

ye Kllikla bölgelerinin bl,rbirini .izleyen bölgeler.

olduğu

·a~.:

laşılı:naktadır.

Fakat sözü edilen' bu

ovalık alanın

güneylndekJ

dağlık

alan kri

-nu~u.nda bilgilerimiz

bu

kadar

açık değildir. ilk çağın

büyük

çoğ'unıuğunda

"

bu

dağlı~

alan

yerei

kralların

ya

da

beylerin

yönettığı

.özerk bir böige· kc:mumunda

. . . . . .

.

olmuştur. Bölgenln

_

dağlık oluşu ulaşım

problemlerini ortaya

çık~rınca

büyük or-. dulaiin

sokulamadıği

bu alan·

korsanla

~

ır~ oluşturduğ~

hareketli küç~k birliklerin

ellnd~

·

kalniışt

~

r

.. Bu nedenle Akdeniz· ~vreslnln genel karakterinde

old~ğu

·

.

gibi .b?lgede de, dağların

·

ffzl)Q güç

~stünlüğü ıi~

ovalann.kozmopolitlk. kültürel . ve ek~nornik . zeryglrillğf ar.asında saat sarkacı gibi bir' gel git mücadelesi ol

-. rriuştur(73). ·. .

, .

. Pers Dönemi bö1$E!.nin ~n g~zel açıkJ~yıcısı Cor~elius· Nepos ta~afından

yazılmış olan D~tames Hanedanlığının hlkayesldlr(74) .. Cornellius :Nepos Sat

-rap Datames

ıie

'llgl~I

blyoğraflslnde

O'nun

KJllkla

'

nın batısındaki dağlık

alandaki .{fsaurJa)

~aşa~lı faaıty~tlerl

ve

şahsi

etkl.lerlnl

yazmıştır.

Datames·

Kari~'lı

bfr

· · · b~ba ve İsk.ftli bir anadan dünyaya gelmiştir .. Babası CarrOsares Klllkia ve Kap~

podbkia'~ın

.

büyük

·

·

bir

kısmında valiİik

.

yapmaktaydı

.

·

M~Ô;. 380

yıllarında

ba-. 72. Xencphon, Age., İ.20.

·.73 Sha'.N, 8.D., Bandlt Hlghlands and Lowland Peace: The Mountalns of ls.ayrla-Olda, Joumal of the Economlc and soc.ı~ı Hlstoıy of the Oı1cnt, Vol.xxxtll/11, s. 1 ~ -2'33.

74 Nepos,C.,Ludus Annacus-floru.s Epltamc ofRom·an Hıstoıy.(LOEB);XIV,London. ı929,sSI I vd.;

234

·-basının

bu görevine

Pa~es

getirildi. Nepos'un

yazmış <;>lduğu

bu v~rsiyon or-jinalln Grekçe bir

kopyası ol

,

mahdır.

O'. nun gerçek

adı

"Datames"

ohnamahdır

. .

Bu

ş~kiİde söylenişi

·

Gre!<çe çeviriden ·

kaynaklanmaktadır.

.

Asıl ş~kli

Ara-mlce'dekl "Tadantnu"

olmal

.

ıdır

.

Belgeİerde

'

bölgenin

Datames

.

tarafından

kontrol ..

·

aİtı~a almdığı,

daha önceleri Asur ve Ba_bil dön.eminc:t'e

olduğu

gibi t~~el

ikıİı

. sistemin aynısı olduğu. bellrttlmiştlr.

o

resmi ilişkileri d9z.enlemek için zaman

. . . . .

zaman

seferİer

yaparak, yerel' halkin gücü

'

dağların

büto·n bölgelerinde Datames

·gibi

insanların

~line geçti. Böyl~e.

dağlar

kontrol

altına aİınarak

Pers merkezi

. idaresine ~evap. verlleblldi'. Yerel .kontrol un bu gibi öm~kleri'nde Pers.

kralı

·

geniş

. ' . . . .

.

' . .

alanlarda yönetimini gerçekleştirmek için sert uyguli\lll~lara .girişti . .- Bu sırada

,: . . .

Thuy~ adlı.· Paffagonya'lı bl_r prens cesaretli bir şeklide Pers. yönetimine karşı -çı-·

. .

· karak isyan ettt(75} . . su· isyanın cezalandırılması için Datames _görevlendirl~di. Datames'ln görevlendirj)me_{. .. .} .slnin bfr ~be_bi de ·bu·

adamın akrabası olmasıdır

_{. . . . .} ·

(76)

;

Burada akrabalık bir çare olarak düşünülüp banş şartlan,askeri güç kul

-lanılı:nadan çözülmeye· çalışılniışttr. Burada akrabalık b.ir silah gibf kul,lanılmıştır.

· Thlis'dan silahsız olarak ilerlemesi istenmiş ve sonuçta Thus ve ailesi · Datames

~ . . . •.

taranndan esir alınmıştır. Burada ova

ve

dağ arsındaki tezatlar da·yansıtılmıştır.

Thuys

.

barbar bir. dag

adamı

olarak s~rgllenmektedlr; Büyük ·bir vUtut, kötü.bir

görüntü, siyah

yQziü

,

uzun saçli ve kaba

.

sakaltı

.. Datames Pers

kralına

bôlg~en

göstereceği

esirleri

yanına

-

alir

.

Thuys'u

yıkayarak

temiz ve sivil ·elbiseler giy-.

· dlrir.

Da~a~es

'

İn giydir~irmiş c:,Jduğu

katin

·

~ağ'

ceketi

ve

kıldan yapılmış

tunlk .

(uzun entari) ve· .b!r av hayvanına ·takılan bir tasma ile. esirini götU{'mesl vahşi

·bkgört1ritü sergiler. Pers krah bunun sonucu Dat~mes'e "Soylu .. Yönetid"

Unvanı

vererek mü_kafatlandırmıştır(77),

Datames lsaurla ve çevresinde Pers yönetim zincirinin bir halkasmi ·oıuş:.

.. turmu~ ve bölgenin Pers

satrabının

-

kıfı

·

lle evl~nmlştlr.

Dataines·bölge

İnsanını

.

· kontrol altına almıştı. Ancak,

O

bölgede bağım~ız bir devlet kurma isteği ile

: . . .

isyan edince Autqphrodates onu cezalandırması için bUyQk bir ordu~un ba

-şında

göreviendlrtldl.: Datames'ln daha önce

böİged~kl akrabalığı

-

·

gıbi

A~

-. . . ..

tophrtdates

ıie

d.e ·

arasında

bir

akra~alık mevcutnır.

Bu arada

aralarındaki ilişki

de

kopmuştur

.. Datames ile. Autophrodates

aralarında

bir

~nlaşma

yaparlar. ·su

-. . . . . .

.. olaylarda Arobarzanes'ln

oğlu

. Mlthridate.s ·

arabuluçuğu yapmiştır

.

Mlthrldates.

75 Nepos, C.,Datames,11.2.

. ..

Persl.ere _karşı Da~es'I destekler gibidir .. Anca~ zamanı~ bu iyi .ilşkJlet an-. · . . .

.

tfpatİye dö~üştü~

Mlthridates'ln

D~t&ı)es'lri

kontrolu

.

altı~daki

.

to~rakJartn · ne

ka--. . , . . . ..

, · darına sahip .olduğunu bilemlyori.lz(78).· Per~ler.lV. yüzyıl boyunca bu şeklide

böİgeyl

kontrol

altına

almaya

çalışmışlarchr

.-

Ne l~kender ne de S~levl.<~slar

aynı

şekilde başarılı

olabildiler.". . . . .

. .• , . Perslere

karşı

bir sefer yapan 8Uy0k

İsk~nder

M·.Ô, 334

.

yılında

Çanakk~le ..

.

Boğazı

'

rtı

.

geçerek •. Granikosfda

(Bigaçayı)

Persleri

yenmişti.

.Anadolu'da kur-.

. . . · ·

tar.ıc

ı

gibi

karşılanmış

kisa bir sUre.!çlnd~ Anadol~'nun

l?Uy0k

_

btr'kısmını

ele ge-_ .

çl~lştl

;

Plsldya, Frlgya ve Ancyra yolu:

ile

Tattai (TuzgölO).

doğusundan

KJllkla

.

Geçltlerlnl kullanarak ~lilda'ya ul~ır(79)._

· · . . Dl~oros'~n

verdiği

bilgilerden

:

öğr~ndlğlmlze

göre(S()); l~kender'ln _ ata.:.

.

:

dıği

satrap Batakros blr·tsyan

sonucu

ôldUrOlünce;

M.Ö.

3i2

yılın

.

da İskend~r·

in

generallerinden Perdlkkas

Laranc:İa

ve

lsaurİc\'ya

·

karşı

bir ~za .sef:erl .· dü

-zenl~mlştlr

.

Dlodoros'un lfad.eslnde ._ bu

şehirle~

Ptsl_dla. bölgesine'. aittir ... Ancak.

lsauria'lıİar

ve

Laran

_

da

'

İılann şehirleri

.

olduğu

da. ~llrtlimektedir.

-

Diğer

taraftan bölge

i<iiıkl~ Sc\traplığına

·

bağlanmış

ve bu

satraplığ~ ke;ı~ı bı~

tsyan otrriu;t~r ..

.

Bu

.

isyanın s,,nucuıida Perdlkkas'ın Laran(la

'

lıla~a

ve

isatiria'lılara yaptığı

sefer

sı

_

..:

ras~nda:

Laranqa'lilatın şehri kısa

·

sürede .z:aptedlldl.

insanları

katledildi

ve

geriye

. kala~, -

da

_

köle . olarak

.

satıldi.

.

l~urlalılann

.

şehri'.

daha tahkim

edilmiş

bl

İ'

yer

ol-.

duğ~nd~

üc;.

gün

:

day~nabildi.

_.

_

D0şm~n

.

~llyl

.

e

aİçalarak

9lmekte~se.

lsaurj~ılar

..

. . . . .

önce

ÇC?ı:ukiarını,·

eşİerıiı

'

ı

ve ebeveynlerini evlerine

_

kapatıp ateşe

v~rdller; Sqİı

.

.

. aha: kadar

Makedonyalı

·askerlere

karşı savaştıl

_

ar

ve t~sllm olmamak için

ken

~

..

di.l~rini

0

de

.'

·

ateşe

atara.k

şere'fH

.blr·ölümü tercih ettiler~·

Perdİ~ şehri

ele ge~

çlrip _a.ske·rterlne·

yağmalattığİ~da

bl~ çok

yıllanh

· blrkl~l olan

~ltın

.'

ve

gümüşü

.. yağmalamışlardı ... " ..

riıocioros'un verdiğt

bu ~çklamaJardan

lsaurıa·nın

bir

~hirden_

çok

tıatka

verll~n. bir isim

olduğunu

·

at:'lam~ktayız.

~etki

de

şehirlerinden qolayı

bplgedekl_

halka·

bu

isim verilmişti.

.. \

Pers dönemindeki yö.netlm _sisteminin 1,ell~nistlk dönemde bölgede.

ku-nılamadığı anlaşılmaktadfr

.. Perslertn yöresel .beyl~ri

akrabalıklarla bağlamaya

.

. .

~hşmasın·a karşı~

;

.

Hellenlstik :dönemde

tepeden

·

inme a~alar

o!~uğu ~n

~

. . . . .

laşıltnak~dır.

· 78., Nepos, c.; \11.3,X.2.Xl. l .;Sha~, B.D.;Agm.,s.2

ı

4 v~.

_1~ · Arrlanus; Arİabasls, 1 11-26.

.Selevkoslar'ın ve Ptolerralosİar'ın bir sOr~ __ bölgedekİ etkisinden ·söz edi- :

·

..

lebiİlr

.

An~

-

Bergam~

'

nın

hürrlyetl~e

kavuşm~ı.

Romahlann

.

ham

.

iliğinde

An-tl~khos

ili

ıı~

·

yapılan

,

Apemeia banş1

(M

;

Ô

:

188)

:

sonucunda·.bölg~ Silifke'ye

kada(Bergama

)·~üf\l~

alanına glrrriİşt

lr~

Anadolu'nun

batı

·ye-

güney

-

batısındaki

· bazı bölgeler Rpdos'a verlld1(81). Apemeıa·Banşı

sonucunda Romalilar.Manllus

. ·

~

. . . . .

. · ·.

~kanhğında

· bir ~eyetle Çana~le'ye geldll~r: B~rgama ve Galatlar ile

yap:.

. ' .

tıl<)arı antlaşmalara

göre

·

Galatlar

Galatya

dışıJa çı~amayı

~abu) ettl!er.. . ' .

. . . . . .

·

Kartaca ve

.

Makedonya

~~allığıiltn oı:tadan kalkması

ile

.

Roma'da

Ana-

.

·. · . dolu'yu fe~hetmek içln lst~kler

artmışq.

Anadolu.'.dakl

en

gUçlü devlet olan Ber,.

gama'.nın

·

M.Ö. · 129

yılında

_

geleceğl

_

n

l

_

·

Roma'ya

bırak.ması(82)

~

scinucu

artık

··

Rt?,ma

'

ısteklerini

:

gerçekleştlrebil{rdi.

. ~ . '

. .

·

Rom~ıiıann

:

bu tarihten ltlbar~n

Anadollı

'

daid

etkileri· gtder~k

artmıştır.

·

Marcus

·

A~tonıu

·

s Kılıkla korsanları

·

il~ mücadelesi

sonucu

M ..

ö.

102

yıhnd~

·

Ki

,.

.

· likla E.yal~tini kurdu .. O çok

az

bir.

başan

elde

edebtİdt

· Bölgede· M.Ö. ·

90 yıl

­

lannda:Lucl~~ Sulla _.

vallllk

.

yapmıştır.

_. Bölgedeki problemler bu dön~mde _{. . . .}

_.

_.

d~

bit~ ..

mlş değlldlr(83). · .

.

.

. Antik coğrafyacılardan Ştrabon _{. . .}

(M.Ç)

_.

.

_

69 - M.S

_.

.'

19)

bölgenl1ı: _{. .}

Roma

_. dö

-·: n~mlndekl·

coğr~fi

-

ve_. siyasi durumu

hakkında

·

bazı bllgiıere

.

yer vermektedf r:

·. :

rubHs

~ervıuus Yaklaşık

~larak M'.Ö. 74

yilında

.

lsaurla'ya

bir

s~fer

,Y.apmıştır.

_Bu ·.

ı

sefer _sonunda

Romaıiıard~n bağımsız

Qla

r

ak

y~yan

b~ige · kontrol

~!tına

·

alın'."

.··

d\ğı

·gibi 'ko~lara

alt

~lan· denli

kıyış~ndakt

·

bir c;ok. kale de

yıkılmıştı;..

De-mekkl p·, SeNllllus'.a kadar_ Akdenl~ .ile

Konya

Ov~ı i~uİialı korSc:fuların

k<;mt- ·

· :_

rol~~daydı

.

Bö_lgede

Ro~~·nı~ egemenliğini

ilk

kez

·

gerçe

.

k)eştirdiği

·lçl.~ ·. ·

P

.

·

_·

.

Se~IIJİus'a İsaurlcus

.

ünvanı ~ertlmlştl(B4).

. . . ·_ . . .

Servllllus'tan

-

semi'~

~or~nların

· h~reketler1 ·

bitmiş

.

çteğÜdir

;

Bu kez.

kor-.

sanlan imha

etme

gö~evi

Pompelus'a

v~rlldi ..

Pon_ıpelus

bin

üç.yüzden

fuz~a ge

r-

.

·

·

.

.

.

.

. ..

miyi

ateşe-verip; ko~nlarıri yerl~şme

yerlerini tahrip ederek, korsanlari

SpÜ

v~

· · . · Dyme

gibi

şehirlere

iskan

etmiştlr(~S). Poinpelus.korsanları imha ettikten sonra

. .

bölgede

d~nlemelere

gltrİıiştlr

.

.

M.ö

:

~

yılında Kİllkla

e~aletlnd

_

e

y~ptıgı.

dü

-· . 81 Strabon;XN. 671; Llvlus, XXXVll.38,39,6, 56,2; Polyblus;. 21.44; St111weel, Ölba in' R.ough' Clllda,Mlchİgao· • .

~ . . ' . . . 1968,75 .· 82 Polyblus, XXİII, 13. '. . ~ Shaw, Agm.; s.ZZO. 84 Strabo!l, Xlt 569, XIV'.665, 671. 85 Strabon;XN.665:

i37