MtJLKİYE'DE YENİ BİR GELENEK: ,ÇARŞAMBA TOPLANTıLARı
Mevlüı BOZDEMİR
Siyasal Bilgiler Faküıtesinde 1976 yılıından bu yana sürdürülmek-te olan ve öğretirnin yapıldığı her çarşamba gerçekleştirilen Tartış-malı Bilimsel Toplantılar giderek yeni bir Mülkiye geleneği olarak yer-leşmektedir. Bir yandan bu geleneğin somutbir iz bırakmadan unu-tulmasını önlemek, öte yandan Türk üniversite çevrelerinin zaman içinde ilgilendikleri, konuşup tartıştıkları konu ve sorunların saptan-ması için, ilerde bir belge olur düşüncesiyle sözkonusu toplantıların hiç olmazsa konuşmacılarıyla konu başlıklarını bir araya getirmekte ya-rar gördüm. Bir ölçüde de olsa böylece belirli bir dönemin düşünce iklimini oluşturan gündem konuları belirlenmiş olacaktır.
O dönemin Dekanı olan Prof. Gündüz Ökçün'den aldığım bilgiye göre Çarşamba Toplantıları ilk olarak 1976 Nisan ayının sonunda baş-latılmıştır. Fakat bu ilk toplantıların konu ve konuşmacıları saptana-mamıştır. Bu nedenle aşağıda sunulan dizi 1976 Eylülünden başla-maktadır.
Bu toplantılarla önceleri Faküıte içinde yürütülen araştırmalar arasındaki kopukluğu gidermek, araştırmacılar arası bilgi ve deney akışını ve görüş alışverişini sağlamak için bir tartışma ve eleştiri or-tamı yaratmak amaçlanmaktaydı. Bu amaca sadık kalınmakla birlik-te zamanla bir yandan yabancı konuşmacıların da bu toplantılarda yer aldığı; öte yandan gezi izlenimleri ve güncel sorunlar gibi araştır ma dışı konuların da gündeme geldiği gözlenmektedir.
Bilimsel yaşamın en kalıcı izleri yazılı olmakla birlikte sözlü bi- . limsel etkinliklerin de bu alanda küçümsenmemesi gereken bir yer tuttuğu açıktır. Bu bağlamda sözlü bir bilim literatüründen (yazın) sözetmek bile yerinde sayılabilir. Nitekim geleneksel yazılı bilim ya-zını yanısıra çağdaş tekniğin sağladığı plak, teyp, film, video,... gibi 'olanaklar giderek ~aygınlaşan bir ölçüde görsel ve işitsel belgelerne
362 MÜlKİYE'DE YENİ BİR GELENEK
i.
yöntemlerine dayanan yeni bir bilimsel yazın türü oluşturma yolun-dadır.(*) Bu anlamda burada yalnızca bir bölümünü topladığımız söz-lü etkinliklerin tümünün kalıcı bir biçimde saptanması kanımızca ge-lecekte ilginç bir belge değeri taşıyabilir.
SBF'deki öğretim dışı sözlü bilimsel etkinlikler kuşkusuz salt Çar-şamba Toplantılan değildir. Yerli, yabancı, kişisel, grupsal, resmi, aka-demik ... nitelikli ve konferans, seminer, panel, kollokyum, sempozyum, yuvarlak masa, açık oturum ... biçiminde sayısız etkinlikler. yanı sıı:a Fakültenin kurum olarak ya da üyelerinin katıldığı pek çok yerli ve yabancı toplantı vardır. Çarşamba Toplantılan bu zengin sözlü yazı-nın yalnızca sürekli ve düzenli bir parçasını oluşturmaktadır. Bu ilk derlemenin bir gün bütün sözlü etkinlilderin saptanmasına bir baş-langıç olması umud edilir.
Alıağıda sunulan ilk beş yıllık konuşma dizisinin derlenmesinde yardımlarını esirgemeyen sayın Gündüz Ökçün, sayın Fehmi Yavuz, ve sayın Sina Akşin'e teşekkür ederim.
M.B.
(*) "Oral History, Histoire Orale, archives Orales, Documentation Orale... gibi
başlıklar altında yayınlanyla, toplantılanyla son yıllarda giderek gelişen bir "Sözlü Tarihçiler" çevresi oluşmaktadır. Konuya ilişkin bir yazı dizi~i için bkz. "Archives Orales: Une Autre Histoire?" Annales, Paris Jarvier-Fevrier 1980.
ÇARŞAMBA TOPLANTıLARı 363 .S.B.F. TARTıŞMALı BİLİMSEL Il'OPLANTILAR Dİzisi (1976-1981) Yer: Fakülte Kurulu Salonu, Gün: ;Çarşaınba, Saat: 12.30 - 14.30(*)
1975- 1976 KIŞDöNEMİ
(") Bu toplantı dizisinde yer alan fakat Çarşamba günü yapılmayan taplantı-lann günü ve saati aynca belirtilmiştir.
Konu
Türkiye'nin 1789'u 1908 midir? Merkez-Çevre Yaklaşımı Açısın-dan ABD'nin yapısal değişimi Anayasa Mahkemesi ve İdare Hu-kuku Kavramı
Konsensüs Demokrasisi
Türk Toplumsal ve Siyasal Yaşa-mındaki gelişmeler Üzerine Bazı Düşünceler
Bağlı İşletmeler Hukuku Türk Dış İktisat İlişkileri
İşçilerin Yönetime Katılması So-runu Üzerine Bazı Düşünceler Sosyal Bilimlerde Yeni Teorik Ge-lişmeler
Eşitsiz Değişim
Birleşmiş Milletlerde Uluslararası Politikanın Oluşması
IV, Beş Yıllık Kalkınma Planı IV. Beş Yıllık Kalkınma Planının Genel Görünümü
Technological innavation and Ger-man Capitalism.
Polish Soclalism in the light of recent developments in the Polish labour movement.
Konuşmacı
JoseC Balcerek
(Central Schoo~ of planning and Statistics Poland)
Gerhard Mensch (Science Center. Berlin) Prof. Fehmi Yavuz Mehmet Arda Tarih
n Aralık 1976 Zeki Aytaç
15 Aralık 1976 Doç. Dr. Bilsay Kuruç 22 Aralık 1976 Doç. Dr. Alpaslan ışıklı 29 Aralık 1976 Doç. Dr. İlkay Sunar 24 Kasım 1976 Dr. Tekin Akıllıoğlu 1 Aralık 1976 Prof. Dr. Tuncer Bulutay 20 Ekim 1976 İcen Börtücene
27 Ekim 1976 Hikmet çetin 13 Ekim 1976 O!Jman Oloay
3 Kasım 1976 Prof. Bahri Savcı 10 Kasım 1976 Doç. Dr. Sina Akşin 17 Kasım 1976 Prof. ;Dr. N. Abada.n-Unat 8 Eylül 1976 <17.00) 29 Eylül 1976 , Ekim 1976 8 Eylül 1976 (14.00)
364 MÜLKİYE'DEYENİBiR GELENEK 1076-1071 YAZ DÖNEMİ
Tarih Konuşmacı Konu
-...•
2 Şubat 1977 Turgut Aytuğ Büyükelçi
7 Şubat 1977 Dr. Alaaddin Şenel
9 Şubat 1977 Prof. Fehmi Yavuz 16 Şubat 1971 Doç. Dr. Korkut Boratav 23 Şubat 1977 Doç. Dr. Özdemir Akmut 2 Mart 1971 Prof. Dr. N. Abadan-Unat
9 Mart 1977 BilıU Şimşir Dışişleri Bakanlığı 16 Mart 1977 Dr. Artun Ünsal
23 Mart 1977 Cahit !tülebi 30 Mart 1977 Faruk Güvenç 6 Nisan 1977 Dr. Yahya S. Tezel
II Nisan 1971 Doç. ;Dr. KurthanFlşek Dr. Gencay Şaylan Dr. Cahit Tutum 13 Nisan 1977 Dr. Doğu Ergii
20 Nisan 1977 Doç. Dr. Teo Grunberg ODTÜ Öğretim Üyesi 27 Nisan 1977 Dr. Yalçın Tuncer
ODTÜ Öğretim Üyesi
Çin
"Tarihte Neler Oldu" İlkel Top-. lumdan Sanayi Devrimine Üretim ve Savaş Teknolojileri ile Ekono-mi-Kültür İlişkileri
Füturoloji <DüzenliKurgu) ve Ro-ma Klübü
Uluslararası Yeni Ekonomik Dü-zen
Türkiye'de İşletmelerde Enerji So-runu
Kapitalist ve Sosyalist Toplumlar-da Yabancılaşma CAlienation) So-runu
Ege Sorunu
Yargıçlar Gerçekten Yansız mıdır? Yargıçlann Kararlanın Etkileyen Çeşitli Nedenlere Sosyolojik Açı-dan Bir Yaklaşım Denemesi. Cumhuriyet Döneminde Türk Şii-rinin Belirgin Yönleri
Türk Müziğinin Bugünkü Duru-mu
"Üretim Biçimi" Kavramı ve XV XVI. YüzyılOsmanlı
İmparatorlu-ğu
Spor Sosyolojisi
Türkiye'de İşlenen Kentsel Namus Cinayetlerinin Sosyolojik Bir Çö-zümlemesi
Mantıksal ve Felsefi Açıdan Ger-çek
Gerçeği Ölçme Sorunu
ÇARŞAMBATOPLANTıLARı 365
Tarih Konuşmacı Konu
4 Mayıs 1977 YaJlçın Koç
ODTü İdari İlimler Fakültesi Asistanı
Pozitivist Bilimlerde Ölçme Soru-nu
II Mayıs 1977 Prof. Dr. Tuncer Bulutay İktisat Bilimi Açısından Gerçek Sorunu
----0---1977- 1978KIŞ DÖNEMİ26 Ekim 1977 Doç. Dr. Taner Timur
Konu
"Akademik Meslekte Ruh Ve Be-den Sağlığı Sorunu"
"Fransa'da Siyasal Gelişim ve Fi-kir Hareketleri"
"Kent Plancılığı ve Kamulaştırma Sorunu"
Türk Balesi
İngiliz Parlamentosunda Türkiye Üzerine Tartışmalar (1919-1923) Türkiye Açısından Hümanizm CHP Programında Demokratik Kamu Yönetimi Üzerine Bazı Dü-şünceler
Havacılık ve Uzay Endüstrisinin Günümüzdeki Durumu
Bettelheim'in Son tki Kitabı Üze-rine "Sovyetler Birliğinde Sınıf Mücadeleleri" ve "Çin'de Kültür Devrimi ve Sanayileşme"
Tarih Yazmanın Sorunlan
Konuşmacı Prof. Fehmi Yavuz Dr. Ergin Atasü Tarih
22 Haziran 1977 Metin And
29 Haziran 1977 Dr. Ömer Kürkçüoğlu
12 Ekim 1977 19 Ekim 1977
8 Haziran 1977 Doç. Dr. Sina Akşin 15 Haziran 1977 Prof. Dr. Bedrf'ttin Tuncel 1 Haziran 1977 Doç. Dr. Alpaslan ışıklı 25 Mayıs 1977 Doç. Dr. Ahmet Demir 16 Mayıs 1977 Dr. Metin Kazancı
2 Kasım 1977 Doç. Dr. Ahmet Demir "Milli Enerji Politikasının Saptan-ması"
9 Kasım 1977 Doç. Dr. Ömer Kürkçüoğlu 16 Kasım 1977 Doç. Dr. Metin Kazancı 30 Kasım 1977 Dr. Seva:! Gürel
"İngiliz Parlamentosunda Türkiye Üzerine Tartışmalar, 1919-1923" "YerelSeçim Öncesi Kent Halkı ve Belediyeler"
"Sosyal Psikolojik Denge ve Den-sedışılık Olgulan"
366 MÜLKİYE'DEYENİ BİR GELENEK
Tarih Konuşmacı Konu
7 Aralık 1977 Dr. Ümit Hassan
14 Aralık 1977 Prof. Bahri Savcı 21 Aralık 1971 Dr. Ünsal Oskay
28 Aralık 1977 Dr. Ömür Sezgin
4 Ocak 1978 Dr. İlber Ortaylı
II Ocak 1978 Doç. Dr. HasanE'r5el
l(j Ocak 1978 Doç. Dr. Çelik Kurdo~lu 25 Ocak 1978 Dr. Pars !Esin
15 Şubat 1978 Oktay Varbel' DPT Uzmanı 22 Şubat 1978 Dr. ArtunÜ~l
1 Mart 1978 Dr. GünerlAkalm
8 Mart 1978 Doç. Dr. Özer Ozankaya 22 Mart 1978 Prof. Dr. Cevat Ge'ray
29 Mart 1978 Dr. Doğu Ergil
"İslam Teorisinde ve Osmanlı Uy-gulamasında İstibdat Kavramı" "Mustafa Kemal Devriminde Si-yasal Amaç"
"Toplumsal Değişirnde Teknoloji-nin Yeri Konusunda Görüşler"
"Avrupa Komünizmi"
"Osmanlı Toplumunda Aile ve Ev-lilik Üzerine Mukayeseli Yakla-şım"
"Refah Teorisi ve Eşitlik" "Türkiye'nin Ödemeler Dengesi Sorunu" (Yapılamadı)
"Yabancıhşma Üzerine" "Türkiye'de İç Ticaret Hadleri" "Yükııek Yargı: Bürokrasinin 'burjuva' İktidanna Karş! Son Ka-lesi mi?"
"Yüksek Eğitimin Finansmanının Gelir Dağılımına Etkileri"
"Çağdaş Toplum Koşullan ve Bi-lime Dayalı Yönetim"
"Kıyı Yağması"
"Endüstri Sonrası Toplumu Kav-ramı Üzerine Düşünceler"
ÇARŞAMBATOPLANTıLARı 3ô7
7 Haziran 1978 Doğan Ergun "Toplumbilimsel Tecrübe. Toplum-(Kültür Bakanlığı Başmüşaviri) sal Tecrübe: Toplumbilirnde
Nes-nellik Sorunu" 1977-1978 YAZ DÖNEMİ
Konuşmacı Konu
"Azgelişmiş Ülkelerde Gıda Dağı-tımının Etkinleştirilmesi Sorunu" "Uluslararası Şirketler"
"TRT Tekeli ve TRT'nin Rakipleri" "Bizans Sanatı"
"Osmanlı Şehirlerinde taşe
Soru-nu"
"Din ve Milliyetçilik İlişkisi: Bir Dış Politika Modeli Kurma Çaba-sı"
"Türkiye'de Holdingleşme Süreci ve Yer Seçimi Davranışlan" "Petrol ve Uluslararası Politika" "Yugoslavya'da Özyönetim ve Mil-liyetler Sorunu"
Dr. Baskın Oran-H. Gerger Tarih
24 Mayıs 1978 Dr. Nuri Yıldınm 31 Mayıs 1978 Doç. Dr. Rona Aybay 10 Mayıs 1978 Dr. Yıldız Ötüken
CH.Ö.Öğr. Gör) 17 Mayıs 1978 Dr. Hüldan Gür8e1 19 Nisan 1978 Dr. ,Şükrü Gürel 26 Nisan 1978 İlhami Emin
(Üsküp Türk- Arnavut Tiyatrosu Genel Md'> Doç. Dr. Alpaslan ışıklı 3 Mayıs 1978 Dr. tlber Ortaylı 5 Nisan 1978
12 Nisan 1978 Dr. İlhan Tekeli
r
i
i
14Haziran 1978Doç. Dr. Korkut Boratav 21 Haziran 1978Doç, Dr. Çelik Kurdoğlu
"Küçük Üreticilik ve Kapitalizm" "Ödemeler Bilançosundaki Değiş-melerin İncelenmesi Üzerine Bir Deneme"
28 Haziran 1978Doç. Dr. Mete Tuncay "Türkiye Cumhuriyetinde Tek Parti Yönetiminin Kuruluşu"
r"
368
Tarih
"
MüLKİYE'DE YENİ BİR GELENEK 1978 - 1979 KIŞ DÖNEMİ '
Konuşmacı Konu
22 Kasım 1978 Doç. Dr. Taner Timur
29 Kasım 1978 Prof. Dr. Tuncer Bulutay
6 Aralık 1978 Doç. Dr. Orhan Türkay 13 Aralık 1978 Dr. Mehmet Arda
20 Aralık 1978 Dr. Uygur Kocab~lu
27 Aralık 1978 Doç. Dr. Oya Tokgöz
10 Ocak 1979 Doç. Dr. Oğuz Onaran 24 Ocak 1979 Halil Berlrtay
"Osmanlı Devletinin Kuruluşu So-runu'
"Demokrasi ve ÖZgürlük Konu-sunda İki Teorem"
"Türkiye'de İşsizlik
"Türk-Amerikan Kredi Görüşme-leri 1910-19.13"
"Türkiye'de TRT öncesi Dönemin Radyoculuğuna İlişkin Gözlem-ler"
"Çocuklann Beğendiği TV Rek-lamlan"
"Türk Sineması ve Sorunlan" "Lenin'in Emperyalizm Teorisi Açısından YUED Mücadelesi Üze-rine Bazı Düşünceler"
14 Şubat 1979 Ülkü Başsoy
D.t.B, Nükleer Enerji
Sorunlan ve Bilimsel İşbirliği Dairesi Bik.
"Uluslararası Nükleer Enerji Si-yaseti"
Tarıh --.r'" o'. ÇARŞAMBA TOPLANTıLARı 1978-1979 YAZ DÖNEMİ Konuşmacı Konu 3'69
18 Nisan 1979 Doç. DI". Rona Aybay
25 Nisan 1979 Dr. Uygur Kocabaşoğlu 2 Mayıs 1979 Mahmut Tali Öngören I.
9 Mayıs 1979 Sadık Baklacıoğlu
16 Mayıs 1979 Halil Berktay
23 Mayıs 1979 Dr. Ercan Uygur
30 Mayıs 1979 Dr. Mete Tunçoku
(ODTÜ İdari Bilimler Fak. Öğretim Görevlisi)
6 Haziran 1979 Prof. .Fehıni Yavuz
13 Haziran 1979 Doç. Dr. Oral Sander ve Dr. Haluk B. Gerger 20 Haziran 1979 Dr. Ömür Sezgin
27 Haziran 1979 Doç. Dr. Mete Tunçay
"Uluslararası İnsan Haklan Bel-gelerinin Türk Hukukuna Etkisi" "Türkiye'de Amerikan Okullan" "Türk Sanat Yapıtlarının Yurt Dışında Tanıtılmasında güdülen Politika ne Olmalıdır'l"
"Kamu İktisadi Teşebbüslerinin Temel Sorunlan"
"Toprak Rantı ve Toprak
Refor-mu"
"Son Ekonomik Önlemler ve Sa-nayide Kapasite Kullanımı" "Japon-Çin İlişkileri ve Uzak Do-ğudaki Son Gelişmeler"
"Organize Sanayi Bölgeleri (Top-raktan Yararlanı:na Açısından)" "Türk Dış Politikasında Sorunlar"
"Bir Bilimsel Yöntem Olarak Mantıksal Positivism"
"Sovyetler Birliği izlenimleri"
\..:...
OL :. ~ L f t ! 370 MÜLKİYE'DEYENİ BİR GE.LENEK 1979 - 1980 YAZ pÖNEMİ
Tarih Konuşmacı Konu
7 Kasım 197~ Doç. Dr. Sina ~in
14Kasım 1979 Doç. Dr. Artun ÜnsaIH*1
21 Kasım 1979 Doç. Dr. Türker Alkan(*1 28 Kasım 1979 Dr. Yavuz Sabuncu(*1
.5 Aralık 1979 Prof .Dr. Tuncer Bulutay(*1
12Aralık 1979 Bilge Cankorel
19Aralık 1979 Doç. Dr. Yüksel Ersoy 26 Aralık 1979 Dr. Ümit Hassoo 3 Ocak 1980 Doç. Dı. Turgut .Tan 10 Ocak 1980 Prof. Dr. oUğurKorum
17 Ocak 1"980 D.:Jç.Dr. Taner Timur J4 Ocak 1980 Doç. Dr. Korkut BorataT 31 Ocak 1980 Dr. Doğu Ergi!
Dr. ,Baskın Oran Dr. Ömer Mad'ra Dr. Haılvk B. Gerger
"Asyalı mıyız? Avrupalı mıyız?" "Fransa'da İki Büyük Savaş Ara-sında Siyasal İstikrarsızlık ve Se-çimler"
"İtalya'da İki Cihan Savaşı Ara-sında Siyasal Gelişmeler" "Almanya'da İki Cihan Savaşı Arasında Siyasal ve Toplumsal Gelişmeler"
"Türk Toplumsal ve Siyasal Yaşa-mındaki Son Gelişmeler Üzerine Bazı Düşünceler"
"Pekin'de Bır Diplomatın Gözlem-leri"
"Ceza Mevzuatının Anarşi ile Mü-cadeledeki Yeri"
"İslamiyetten Evvel Türk Medeni-Ydti ve Ziya Gökalp"
"İdarenin Fiyatlara Müdahalesi" "1978-1979 yıllarındaki Ekonomi Politikasına Kritik Bir Bakış" "Osmanlı Toplumu ve İkinci Feo-dalite"
"Dünya Ham madde Ticaretinde Bölüşüm S9runlan"
AÇIK OUTUM "Filistin Sorunu"
ÇARŞAMBATOPLANTıLARı 371
1980- 1981YAZ DÖNEMİ :J
Tarih Konuşmacı Konu
26 Mart 1980 Halil Berktay
2 Nisan 1980 Doç. Dr. Oya Tokgöz 9 Nisan 1980 Prof. Fehıni Yavuz 16 Nisan 1980 Dr. Haluk B. Gerger 12 Mart 1980 Dr. Mevlüt Bozdemir 19 Mart 1980 Doç. Dr. tlber Ortaylı
~
!
'I "İdarenin Fiyatlara Müdahalesi"
"27 Mayıs-12 Mart-l Ocak" "İran'da 19. Yüzyıldaki Reformla-rın Niteliği ve Son olaylaReformla-rın De-gerıendirilmesi"
"Afganistan Dersleri: Emperya-lis Eylemin Bütünsel Teorisi" "Türkiye'de Yerel Basın Olgusu, Rolü ve Önemi"
"Ölüm Duyurulan:'
"Dış Politikada Bürokrasi Soru-nu ve 1978-79Dönemınde Siyasal İktidar-Bürokrasi İlişkileri Üzerin-de Bazı Düşünceler"
Doç. Dr. Turgut Tan 5 Mart 1980
30 Nisan 1980 Dr. Uygur Kocabaşo~lu 7 Mayıs 1980 Prcl'. Dr. İoanna Kuçuradi
(Hacettepe Üniversitesi) 14 Mayıs 1980 Dr. Şahin Yenişehirlioğlu 21 Mayıs 1980 Dr. Yazgülü Aldo~an 28 Mayıs 1980 Dr. Baskın Oran
-4 Haziran 1980 Dr. Mete Tunçoku (ODTü)
"Tarihte Kağıt" "Siyaset ve Felsefe
"Hegel'de Birey-Toplwn İlişkileri "Basınımızda Vitrinin Arkası" "Atatürk Milliyetçiliği"
"Uzak Doğudaki iyasal Denge Açısından Kore'nin Birleşmesi
So-runu"
II Haziran 1980Doç. Dr. Oğuz Onaran "Bürokrasi Deneyiminde Yaptığım Gözlemler"
, -T •••• :.: .- ..••• ,:~
372
Tarih
MÜLKtYE'DE YENİ BİR GELENEK 1980 - 1981 KIŞ DÖNEMİ
Konuşmacı Konu
"
,
5 Kasım 1980 Dr. Mevlüt Bozdemir 12 Kasım 1980 Doç. Dr. Musa Çadırcı
<Dil Tarih Coğrafya Fak. 19 Kasım 1980 Frof. Fehmi Yavuz
26 Kasım 1980 Halil Berktay
3 Aralık 1980 Prof. Dr. Ahmet Demir LO Aralık 1980 Doç. Dr. Ünsal Oskay
17 Aralık 1980 Dr. Baskın Oran
24 Aralık 1980 Doç. Dr, Oya Tokgöz
7 Ocak 1981 Doç. Dr. Rona Aybay 14 Ocak 1981 Dr. Uygur Kocabaşoğlu 21 Ocak 1981 Doç. Dr. Alpaslan ışıklı
Dr. Şükrü Sine Gürel Asis. İhsan Sami Ga:ran 28 Ocak 1981 Doç. Dr. Sina Akşin
Doç. Dr. İlber Ortaylı Dr. Ömür Sezgin Asis. Can Hamamcı
"Askeri Demokrasi"
"Tanzimat Döneminde Osmanlı Ülke Yönetimi"
"12 Mart Olaylannda Ankara Üniversitesinin iki Fakültesi: İla-hiyııt ve SBF"
"Polonya ve Teori"
"Türkiye'de Petrole Bağımlılığın Azaltlması"
"Kitle İletişimi Araçlannda. Düz Şiddetin ve Pomografik Şiddetin Gösteriminin Siyasal Kültür Açı-sından Etkileri"
"Kurtuluş Savaşının Anti-Kapita-listliği, Anti-Emperyalizmi, Üçün-cü DÜDyacılığı ve Yayımcılığı Üzerine" ' "Eskişehir ve Yozgat'ta Haziran 1980'de yapılan Alan Araştırmala-n Hakkında Gözlemler"
"Evlilik Hukukuna İlişkin Bazı So-runlar"
"Atatürk Dönemi Basını Üzerine" "SBF Mensuplannın İngiltere jz~ lenimleri" .
"SBF Mensuplarının Fransa 1z1e-nimleri"
•.~.~
..ÇARŞAMBA TOPLANTıLARı 373
1980 - 1981 YAZ !DöNEMİ
Tarih Konu.şm.acı Konu
29 Nisan 1981 Dr. Baskın Oran 15 Nisan 19S1 Prof. Dr. Ahmet Demir IS Mart 19S1 Prof. Dr. ÖZer Ozankaya
"Sosyalist Ülkelerde SendIkalann İşlevi"
"Althusser'de. Epistemoloji" "Dil Sorunlanmız"
"Diapozitiflerle Köy İzlenimleri" (Küçük Anfidel
"Atatürk Döneminde Kültür ve Sanat Kuruınlaşması"
"Laiklik: Atatürk Devrimlerinin Genel Niteliği Olarak Anlamı ve Çağdaş, Demokratik, Toplumsal Gelişim Açısından Önemi" "Türk Ekonomisinin Son Yıllarda-ki Gelişmeleri Üzerine Düşünce-ler"
"Son Ekonomik Bunalım Karşısın-da Latin Amerika"
"Ekonomik Bunalımda. Para ve Serma.ye Piyasalan"
"Türkiye'de Nüfus-Doğal Kaynak-lar İlişkisi"
"Atatürk'de ve Bugün Bağımsız-lık ve Batılılaşma Kavramları" "Harf Devrimi"
Serap Can
25 Mart 1981 Prof. Dr.' TUncer Bulutay 4 Mart 1981
11. Mart 19S1 Dr. Murat Katoğlu
S Nisan 19S1 Doç. Dr. Yılmaz Akyüz
3 Haziran 1981 Erkan Akın (A.t.T.İ.AJ
6 Mayıs 1981 Prof. Fehmi Yavuz
13 Mayıs 1001 Prof. IJro. Cemal Mıhçıoğlu Prof. Dr. Ruşen Keleş Prof. Dr. Rona Aybay Doç. Dr. Korkut Boratav Doç. Dr. Sina Akşin 20 Mayıs 1981 Dr. Yavuz Sabuneu 1 Nisan 19S1 Doç. Dr. Korkut Boratav
Dönem
LI
Mikro İktisat (T. Bulutay) Makro İktisat (Y. Akyüz)
SBF İKTİsAT LİsANSÜSTÜ DERS PROGRAMI
UYGULAMASI: 1980 - 1981
YÜKSEK LİsANS Dönem i
Matematik (Ercan Uygur) İktisat Teorisi (T. Bulutay)
(Y. Akyüz)
Yüksek Lisans ve Doktora Ortak Seçimlik Dersler
Dönem i Dönem
LI
İktisat Teorisi Grubu İktisat Kuramında Yöntem Sorunları (T. Bulıita.y) Uluslararası İktisat Teorisi
eç.
Kurdoğlu) Para ve Enflasyon(Y. Akyüz)
Uygulamalı ve Kurumsal İktisat Grubu
Tarımsal Yapı Analizleri (K. Borata v)
Sanayi Ekonomisi (U. Korum)
İktisat Teorisi Grubu
Maliye Teorisi (Ö. Uluatam) Değer, Bölüşüm, Büyüme Kuram-ları (N. Yıldı-flm)
Uygulamalı ve Kurumsal İktisat Grubu
'Uygulamalı Ekonometri (E. 'JY'5ur)
Seminer
Seminer Yöneticisi ve Koordinatörü: E. Öney
(NOT: Yeni yönetmelik uyarınca, doktora öğrencileri, yüksek lisans öğretim yılında alehklan iki seçimIik ders de dahil olmak üzere, seçmekle yükümlü bulundukları altı dersten ikisini "İktisat Teorisi' gurubundan ikisini "Uygulamalı ve Kurumsal İktisat" gu-rubundan n.lmak zorundadırlar.
YÜKSEK LİsANS: İktisat alaronda her yüksek lisans öğrencisi yu-kanda aeh ve saatleri belirtilen zorunlu dersleri ve her dönemde bir seçimlik ders almak zorundadır.
DOKTORA: İktisat alanında doktora öğrencisi her dönemde iki ders, bir yılda bir seminer almak zorundadır. Doktora öğrencileri için zorunlu ders yoktur.
l
i
ir DERS: İKTjSATÇILAR jÇiN MATEMATİK - Dönem l. Zorunlu
i)
SORUMLUSU: ERCAN UYGUR
'.
i
!
[
i
i
r
ii
[
tf
!
ff
iDersin amacı, genelde iktisatta kullanılan ve özelde lisarısüstü programındaki iktisat derslerinde kullanılan bazı temel matematik teknikltırini uygulama örnekleri ile verebilmektir. Bu amaca yönelik olarak, derste a~ağıdaki konular inGelenmiştir.
ı.
Bazı Temel Kavramlar; Kümeler; İşlevler2. Tek ve Eşanlı Denklemler ve Çözüm Yolları; Denge Sorunu 3. Yöney (Vektör), Matris ve Belirtenler (Determinantlar);
Denge Çözümü ve Anlamlılığı; Bazı Matris Özellikleri ve İl-gili İktisat Teoremleri; Karesel (Quad~atik) Biçimler
4. İşlevlerin Limitleri, Kısmi ve Toplam TürevIeri ve İktisat Uygulamaları; Açık ~ Örtük ve Tek ve Eşa-nlı Denklemlerle
Karşılaştırmalı Durgun Durum Analizi.
5. Büyüme Oranları; Euler Koşulları; Maclaurin ve Taylor Se-rileri ve Doğrusallaştırma
6. İşlevlerde Maksimum, Minimum ve Büküm Noktaları; Ka-yıtsız ve Kayıtlı Optimizasyon
7. Belirli ve Belirsiz İntegral; Türevsel (DiferansiyeU ve Fark Denklemleri; Bunların Dinamik İktisatta Kullanılışı; Kararlı-lık Sorunu
8. Programlama: Çözüm ve Uygulamaları Derste kullanılan ana kaynak:
- A. C. Chiang, Fundamental Methods of Mathematical Eco-nomics (2. Basım), McGraw Hill-Kogakusha, 1~74. (Tüm Ko-nular İçin).,
Diğer Kaynaklar ':
- R.G.D. Allen, Mathematical Analysis for Economists, Mac-millan, 1971 Baskısı. (4., 5. ve 6. Konular İçin),
377
- RG.D. Aııen, Mathematica! Economics (2. Basım), Macmillan,
1959. (6. ve 7. Konular İçin).
- S. Aydın, Analize Giriş (2. Basım), Başan Yayınları, 1975 (1. Konu İçin>.
- F. Ayres, Theory and Problems of Matrices, Schaum's Outline Series, McGraw Hill, 1974. (3. Konu İçin).
- W. J. Baumol, Economic Dynamics: An Introduction. (3. Ba-sım), Macmillan, 1970. (7. Konu İçin).
- R. Dorfman, P. Samuelson, R Solow, Lİnear Programming and Economic Analysis, MeGraw Hill-Kogakusha, 1958. (8. Konu İçin) .
- G. Hadley, Lİnear Algebra, Addison-Wesley, 1962. (3. Konu İçin) .
- G. Heal, G. Hughes, R Tarling, Linear A1gebra and Linear Economies, Macmillan, 1974. {ı., 3. ve 8. Konular İçin>. - E. Sezer,Ö. Hüseyin, Matrisler ve Türevsel Denklemler, ODTÜ,
1977. (3. ve 7. Konular İçin).
- J. E. Woods, Mathematical Eeonomies, Longman, 1978. (3. ve
8. Konular İçin).
- T. Yamane, Mathematies for Economists, Prentice-Haıı, 1968
Baskısı. (Tüm Konular İçin).
Ay~ıca, diğer kaynaklar yeri geldiğinde belirtilmiş ve her iki haftada bir alıştırına verilmiştir.
378
DÖNEM SONU SINAV SORULARı
i} il T
=
0.4 y2+
0.212+
0.1 C ithalat işlevini Y - C - i=
D+
G kayıtı altında minimu)l1 yapacak Y, C ve i değerleri var mı-dır? Eğer G ve D aynı yönde değişirler ise, i ve C nasıl etki-leneceklerdir? <Burada; T: İthalat, Y: Gelir, i: Yatırım. C: Tüketim, D: Dış Yardım, G: Kamu Harcamaları}.i ii) A a (11) a(211 a(31l o a (22) o a (13) a (23) a (33)
,bir ekonomi için girdi oranları matrisi ise, bu ekonomide te-mel olmayan mal var mıdır? Bu ekonomide maksimum kar oranının belirlenmesinde roloynamayan mal var mıdır? 2} il L (Y, r,M/P) - M/P= O
i (Y,r) - i '= O S (Y, W ıP) - S =' O I-S=O
modelinde; L: Para İstem İşlevi, Y: Gelir, r: Faiz Oranı, M:
t,
Para Miktarı, P: Fiyat, i: Yatırım, W: Servet Stoku. S:Ta-i
sarruf; Y, r, I, S İçsel değişkenler ise,l,
a) p'deki değişmenin r üzerindeki etkisi nedir? b} M'deki değişmenin S üzerindeki etkisi nedir?ii) Tekelci bir firmanın Q = (2/2
+
P) istem işlevinden, MR ile AR'nin ilişkisini belirleyiniz.3) il Tarımsal mal fiyatı P (1) ve Sanayi mal fiyatı P (2) 'nin oluş-turduğu dizge şöyledir;
dP (1) --- - 6P (LL
+
2P (2) 3t dt dP (2) _ 2P (1) - 2P (2) = t dt a) Bu dizgeyi P (LL ve P (2) için çözünüz.b) P (LL ve P (2) 'nin kararlı olup olmadığını belirleyiniz.
il Q (ı) = (~) P (LL
( P--(2). i ıstem ıŞ evın e;. i . d Q ( )1: Birinci P(I)
379
Malın Miktan, M: Parasal Gelir, P (ı) Birinci Malın Fiyatı, P (2) : İkinci Malın Fiyatı ise, fiyatlarda ve parasal gelirde aynı oranda bir artış olursa, istem değişir mi, gösteriniz. Bu
işlev Euler koşulunu sağlar mı?
4) il Gelir Y ve Sermaye Stoku K'nınoluşturduğu dizge şöyledir; Yt + 0.6 Yt-ı - 0.7 Kt-ı 2 (0.8)t
Kt
+
0.3 Yt-ı - 0.4 Kt-l = 3 (0.8)ta) Bu dizgeyi Y ve K için çözünüz.
b) Y ve K'nın kararlı olup olmadığını belirleyiniz.
ii) Q = (a K + bU ifı üretim işlevinde, üretimin işgücü
es-nekliğini bulunuz.
5) i) Bir piyasa için şu dizge geçerlidir; İstem D (P) = 80 - 4 Pt
Sunum: S (P)
=
-10 + P (tl; P (tl=
P (t-ll - 1.0 ıP (t-ll -P(t-2l]D (P) = S (Pl
a) Bu piyasadaki fiyat için oluşturacağınız fark denklemini çözünüz.
b) p'nin kararlı olup olmadığını belirleyiniz. iil d2y + 2~+ 2y = et türevsel denklemini,
dt:! dy
y
(oı
= 3, dy (0)= 4 başlangıç koşulunu da dikkate dtalarak çözünüz. y'nin kararlı olup olmadığını belirleyiniz.
[
~'!
, ,F
\ i"
ı,
iı
i
1DERS: İKTİsAT TEORİsİ (Kısım 1.Mikroiktisat) - Dönem 1. Zorunlu
SORUMLUSU: TUNCER BULUTAY
1. Giriş
1. Çözümlemenin dayandığı temel öğeler (a. Ajanlar, b. değiş-kenler, c. veriler, d. temel davranış varsayımları). 2. Kullanılan yön-temler (a. durağan, b. karşılaştırmalı durağan, c. devingen çözüm-lemeler, d. karşılarna ilkesi.
Kaynaklar" : 1. Chap. 1. ve s. 21-23, 34-37, 319-322; 3. Chap. 1ve s. 153-]55; 4.Chap. 1; 5.s. 2-6.
II. Matematiksel Dayanaklar
ı.
Bazı matematik kavram ve açıklamalar (a. Ençoklaştırma, b. Türev, c. Doğrusal Programlama, d. Doğrusalolmayan programla-ma, e. Kuhn-Tucker çözümlemesi ve koşulları).2.
İkilik (Duality) konusu. 3. İçbükey ve dışbükey fonksiyonlar ve ilgili konular. 4, Dış-bükey kümeler ve ilgili" konular.Kaynaklar: 1. Chap. 2, 3, 4, S, 6~ 7, 8 ve s. 218-223; 6. s. 343-349; 7. Chap, 9, 12, 18, 19, 20; 5. Chap 3, 5 ve 44-56 (Matematiği çok). Özel-likle 7, s. 243-265; 322-333, 346-352; 373?391; 625-640; 679-672; 698-708.
HI. Tü1¥tici Kuramı
1. Fayda fonksiyonu (a. monoton dönüşüm, b. Doğrusal dönü-şüm, c. Birinci ve ikinci türevIer, d. Marjin~l fayda ve marjinal ye-rine koyma oranı ilişkisi). 2. Farksızlık eğrisi çözümlemesi Ca. yan-sıtıcılık, geçişlilik, tamlık lişkileri, b. Süreklilik, monotonluk, dışbü-keylik, c. Doymazlık, Lexicographic tercih). 3. Slutsky eşitliği (a. Ge-lir ve yerine koyma etkisi, b. yerine geçebiGe-lir ve tamamlayıcı mallar) . 4.Faydanın ençoklaştınlması (a. Klasik yöntem, b. Kuhn-Tucker yak-laşımı). 5. Açıklanmış tercihler kuramı. 6. İkilik (Duality) kuramı (a. Giriş, b. Harcama fonksiyonu ve özellikleri, c. Dolaylı fayda fonksi-yonu ve özellikleri, d. Ray özdeşliği, Hicks'gil ve Marshall'gil istem konularında bazı ilişki ve özdeşIikler>'
OJ> Kaynakta,r: Mikroiktisat. Dönem LI. Zorunlu Dersi sonunda, bu
7,,' ...
381
Kaynaklar:" 1. Chap, 9, 13 ve s. 343-364; 2. Chap. 3; 3. Chap. 2; 4, Chap. 2: 9. Chap. I, 2, 3, 4, S, 6 ve s. 96-108, 121-125: 135, 136 8. Chap. \ 1, 2, 3; 10. Chap. 1, 2; 11. s. 69-71.21. s. 54-72. 23. Chap. 2 ve 37-49.
IV. Değişim
1. Aşın istem kavramının kullanılması. 2. Aşın istem yoluyla ge-leneksel yolun ilişkisi, 3. Marjinal yerine koyma oranlannın eşitliği. 4. İlgili diger noktalar.
Kaynaklar: 1. s. 503-506:3. s. 155-164;6. s. 152-155;8. Chap. 4; 4. s. 79-85 (Matematikli ve soyut)
V. Üretici Kuramı
ı.
Temel kavram ve tanımlar (a. Ürün ve girdi uzayı, b. Düz-günlük, monotonluk, dış bük eylik , c. Üretim fonksiyonu, eşurun eğrisi, marjinal teknik yerine koyma oranı gerekli girdi kümesi, ye-rine koyma esnekliği). 2. Firmanın ençoklaştırma davranışı (a. Kar ençoklaştırması. b. Masraf enazlaştırması). 3. Kar, masraf, girdi js-tem ve sunum fonksiyonlan. 4. Üretim fonksiyonları (a. Homojen ve homotetik fonksiyonlar, b. Leontief, Cobb-Douglas, CES üretim fonksiyonları ve bunların nitelikleri). 4. Doğrusal programlama ve firma kuramı, 5. İkilik (Duality) Kuramı (a. Giriş ve ,tanımlar: b. Masraf fonksiyonunun özellikleri, c. Kar fonksiyonunun öz~llikleri. d. Sunum ve firmanın istem fonksiyonları ile kar ve masraf fonl{si-yonu arasındaki ilişkiler).Kaynaklar: 1. Chap. 11, 12 ve s. 364-373;2. Chap. 1;3. Chap. 3; 4. Chap. 3; 12. s. 143-150;5. s. 178-196 (Matematiği çok)
VI. Piyasa Kuramı
1. Tam rekabet (a. Kavramın oluşum ve gelişimi, b. Kavramın farklı anlamlan, koşunan). 2. Tam rekabet dengesi, 3. Monopol, mo~ nopolcü rekabet. 4. Oligopol ve duopol (a. Cournot-Nash d~ngesi, b. Anlaşma (collusion),' c. Stackelberg davranışı, d. Köşeli (kinl<ed) istem eğrisi).
Kaynaklar: 13. s. 229-238; 14. s. 234-267; 15. s. 18-51; 2. s. 52-62, 64~68,71-75; 1. Chap."!, 3, 16; 3.s. 103-105, 206-213,222-231,233-242;23. s. 175-180, 190-196, 199-212;16. s. 8-22; 22. s. 211-221, 225-277.
ı.
Firmanın çeşitli amaçları ve davranış biçimleri. 2. Kannençok-i laştınlması. 3."Davranışcı Görüş. (a. Doyuruculuk (satisficing) ilkesi
r
i
382
Kaynaklar: 1. Chap. 15; 17. s.253-283; 18.s.493-513; 19. s. 1-16; 20.
s. 32-63. 24. özellikle, s. 778, 779, 782, 783, 794, 795; 22. s.399-453.
, NOT: 1) Kaynaklara ders sırasında yeni kaynaklar eklenmiştir. 2) Yukarda yararlanılacak sayfa ve kısımlar (Chapter) oldukça geniş biçimde verilmiştir. Kaynaklarda okunması zorunlu sayfalar ders sırasında daha dar ve kesin şekilde belirlenmiştir.
SINAV SORULARı:
I. ARA SINA V SORULARı: (11 ARALIK 1980)
fO.5) 1. Tüketic,inin köşe noktalannda dengeye ulaşmasının ko-şullannı, bu durumun iktisadi anlamını açıklayınız. (0.5) 2. Doymazlık ve geçişlilik belitlerinin anlamlarını,
farksız-lık eğrileri çözümlemesine sağladıklan olanaklan, varsa yetersizlik ve sımrlılıklannı anlatıp açıklayınız.
(0.25) 3. a) "İktisat biliminin ekonometri ile ölçme yönündeki ge-lişmeleri, sıral fayda yaklaşımına dayandığında iktisat politikasının için'edüşeceği önerisizlik, belirsizlik ve kısır-lık gözönüne afındığında sıral faydanın sayal faydaya üstünlüğü söz konusu olamaz." görüşünü, katılıp katıl-madığımzı, kendi düşüncenizi de belirterek tartışınız. b) "Dayandığı varsayımların iktisadi sınırlılıklan gözö-nüne alındığında doğrusal programlama çok dar bir çer-çevede kalır. Bu nedenle elde ettiği sonuçlar çok parlak görünümde olsalar da pek yararlı olamazlar." görüşünün anlamım açıklayınız ve bu görüşü kendi düşüncenizİ de belirterektartışınız.
Not: 3 ncü soruda a ya da b şıkkı seçilecektir.
1/. ARA SINAV SORULARı (8 OCAK 1981)
(0.75)
ı.
Firmanın üretim ve kar ençoklaştırmasını işlem ve so-nuçlan ile açıklayınız.(0.25) 2. Yerine koyma ve gelir etkilerini özet biçimde açıkladık-tan sonra, yerine koyma etkisinin işaretini harcama
"
383 (0.25) 2. "Neoklasik iktisat kuramı türevsel hesabın
olanaklann-dan yararlanarak iktisat modelinin özünü bir iki değiş-kenle açıklanacak biçimde basitleştirmiştir ve böylece iktisat bilimine büyük kolaylık sağlamıştır." görüşünün anlamını açıklayınız. Bu görüşü kendi değtırlendirmenizi de belirterek tartışınız.
DÖNEM SONU SINAV SORULARı: (29 OCAK 1981)
(1.0)
ı.
Cobb-Oouglas üretim fonksiyonunun temel özelliklerini özet biçimde açıklayımz.(1.0) 2. Firma kuramı konusunda davramşcı goruşun neoklasik iktisat görüşünden temel farklılıklanm özet biçimde açık-layımz.
(0.5) 3. a) Marjinal fayda ile marjinal yerine koyma kavramlan arasındaki ilişkileri, farksızlık eğrisinin geleneksel biçimi-ni, bu biçimi sağlayan eşitsizliği gözönüne alarak açıkla-yımz.
b) Tüketim ve üretim alanlanndaki Shephard lemma'ları-nı, bu iki lemma arasındaki benzerlikleri belirterek açık-layınız.
DERS: İKTİsAT TEORİsİ (Kısım II. Makroiktisat) - Dönem 1.Zorunlu
SORUMLUSU: YILMAZ AKYÜZ
ı.
Kısa Dönem Makroekonomik Denge Modelleri1. Keynesçi Teorinin Temel Unsurlan 2. Gelir-Harcama <IS-LM) Modeli 3. Neoklasik Makro Model
4. Kıyaslamalı Statik ve Kararlılık
Okuma Listesi
J. M. Keynes, The General Theory of Employment, lnterest and Money, Chs. 1-3, 10, 18.
J. R. Hicks, The Crisis in Keynesian Economics, Chs. 1. 2. D. Patinkin, Money, lnterest and Prices, Second Editian, Chs.
3-13, 15.
J. Tobin, Lecture I, "Real Balance Effect Reconsidered" •
M. J. C. Surrey, Macroeconomic Themes, pp. 1-71.
S. J. Turnovsky, Macroeconomic Analysis and Stabilization Policy, Ch. 2.
ıı.
Tüketim Teorisi1. Mutlak Gelir Hipotazi 2. Göreli Gelir Hipotezi 3. Sürekli Gelir Hipotezi 4. Yaşam-Dönemi Hipotezi
Okuma Listesi
Keynes. Chs. 8-9.
M. Friedman, A Theory of the Consumption Function, Ch . 3. A. Ando and F. Modigliani "The Life-Cycle HypothBsis of
Sa-ving" . .4.ER 1963.
M. K. Evans, Macroeconomic Activity. Theory, Foorecasting and Control, Ch. 2.
385 JII. Yatınm Teorisi
ı.
Sermayenin Marjinal Etkinliği ve Yatınm 2. Hızlandıran3. Neoklasik Yatınm Teorisi
4. Uzun Dönem Talep Kısıtlamaları ve Hızlandıran Okuma Listesi
Keynes, Chs. 11-12.
S. Marglin, "Investment and Interest: A Reformulation and Extensioİıof Keynesian Theory", EJ, 1970.
D. W. Jorgenson, "The Theory of Investment Behavio!lr", R. Ferber (ed) Determinants of Investment Behaviour, NBER. 1967.
P. N. Junankar, lnvestment: Theories and Evidence M. K. Evans, Chs. 4-5.
M. J. C. Surrey, pp. 116-153
H. 1. Grossman, "A Choice:..Theoretic Model of an Income-In-vestment Accelerator", AER, 1972.
VI. Para Teorisi
ı.
Giriş~ Para- kavramı, rolü ve tanımı
_ Portföy düzenlemesi teorisinin genel çerçeVl:lsi 2. Para ve Mali Aktif Talebi
- Dolaysız fayda ve para talebi
_ Zamanlararası tercihler ve para ve mali aktif talebi _ Değişim talebi ve faiz oranı. Keynes ve stok intibakı
yak-laşımları i
_ Aktif-fiyat belirsizliği. ,Likidite tercihi ve risk-getiri yak-laşımı
- Modern miktar teorisi
3. Mali Aktif Piyasalan ve Dengesi
_ Mali fon akımlan ve genel mali denge - Para arzımn belirlenmesi
4. Para Politikasının araç ve amaçlan
386
Okume Listesi
Keynes, Chs. 13-17
C. A. E. Goodhart, Money, Information and Uncertainty, Chs. 1-3, 8, 12.
D.E.W. Laidler, The Denıand For Money: Theories and Evidence
J. Tobin, "The Interest£lasticity of the Transactions Demand for Cash", REStat., 1956
J. Tobin, "Liquidity Prefence as Behaviour Toward Risk", RES,
1958.
J. Tobin, "A G~meral Equilibrium Approach to Monetary Theory" , JMCB, 1969.
M. Friedman, "The Quantity Theoı-y of Money: A Restate-ment", M. Friedman, Studies in the Quantity Theory of Money,
V. Kamu Kesimi ve Makroekonomik Politika
ı.
Bütçe Sınırı2. Para ve Maliye Politikalarının Etkinliği
Okuma Listesi
D. J. Ott, A. F. att and J.H. Yoo, Macroeco.nomic Theory, Ch. lL. A. BIinder and R. Solow, "Does Fiscal Policy Matter", JPubEcs.,
1973.
VI. İçsel ve Dışsal Denge
\
Okuma Listesi
R.
A.
Mundell, "The Appropriate us~ of Monetary and Fiscal PoIicy for Internal and fucternal Stability", IMFSP, 1962.A. Kruger, "The Impact of Alternative Government Policies under Varying Exchange Systems", QJE, 1965.
att, Ott and Yoo, Ch. 8.
VIII. İşgücü Piyasası, Ücret ve Enflasyon
ı.
Ücret Rijittiği ve İstihdam 2. Phillips Analizi387
Okuma Listesi
J. A. Trevithick and C. Mulvey, The Economics of Inflation, Chs. 4-7.
R. M. Solow, "Altemative Approaches to Macroeconomic The-ory: A Partial View", CanJE,'1979.
M. Friedman, "The Role of Monetary Policy", AER, 1968.
SINAV SORULARı: ARA SINAVI
ı.
Kuramsal Hızlandıran (Grossman) modelinin K~ynesçi ve neok-lasik unsurlannı tartışınız.2. Gelir - Harcama (ıS-LM) modelinin reel ve parasal kesimlen arasındaki etkileşimleri tartışınız.
3. Modigliani'nin "Yaşam Dönemi" ve Friedman'ın "Sürekli Gelir" hipotezlerinde servet ve faiz oranının etki ve ilişkilerini tartışınız. 4. Aşağıdaki modelde:
Y - E (Y, i, M
+
B) -G =o
M -.: L (Y, i, M
+
B) =o
a) Tahvil (B) ihracı ile finanse edilen ek bir kamu harcamasının denge gelir düzeyi ve faiz oranı üzerindeki etkilerini bulunuz ~. yorumlayınız.
b) Harcamalar para basımı yoluyla finanse edilseYdi sonuç de-ğişir miydi? Neden? Tartışınız.
c) Bir açık piyasa işlemi gelir düzeyini etkiler mi? Neden? Tar-tışınız.
DÖNEM SONU SINAVI
\
Aşağıdaki sorulardan, toplamı 100 puan olacak şekilde seçim yaparak yanıtlayınız.
r
388 Soru i : 50 Puan y W/P _ F (N) F'(N) (1) (2) Y=
E (Y, i, M/P)' .. , (3) M/P ,= L (Y, il (4)modelinde (LLkısa dönem kullanım fonksiyonunu; (2) 1. klasik pos-tülatı; (3) mal piyasası ve (4) para piyasası denge koşullannı gös-termektedir.
Bu modelde para arzında ve parasal ücretlerde aynı orandaki bir artışın reel etki yaratmayacağını gösteriniz ve bu sonucu, reel
ve moneter kesimler arasındaki ilişki açısından ve Keynes'in ölçü birimi çerçevesinde yorumlayarak tartışınız.
Soru 2 : 50 Puan
Bir bireyin belli bir dönem içinde T kadar reel tüketim yaptığı nı; bu tüketirnin dönem içinde eşdenli olarak dağıldığını; bireyin pa-rasal gelirini dönem başında elde etiğini; para ve mal dışında bir menkul kıyrnet bulunmadığını; malın dönemlik fiyat artış oranının g, aşınma oranının c olduğunu; fiyat artışının ve aşınmanın dönem içinde sürekli olar~k gerçekleştiğini ve her alışverişin s kadar sabit bir reel harcama gerektirdiğini varsayarak Baumol-Tobin yönte-miyle bu bireyin optimalortalama mal stokunun ve alışveriş sayısı-nın ne olacağını bulunuz. Siz alışverişIerinizi böyle mi planlarsınız? Neden? (Not: sorunun ikinci kısmı problemin çözümü kadar önem-lidir>'
Soru 3 : 40 Puan
"Fiyat ve ücretler değişebilir (flexible) olduğu sürece,ne likidite tuzağı, ne de efektif talebin faize karşı duyarsızlığı ekonominin tam istihdam dengesine ulaşmasını engeller". Tartışınız.
Soru 4 ; 20 Puan
Portföy çeşitlendirmesi hangi koşullar altında ortaya çıkabilir? Tartışınız.
Soru 5 : 30 Puan
Para ve mali aktiflerle ilgili olarak alınan zamanlararası karar-larda bekleyişlerin rolüıiü ve yaratabileceği olası kararsızlıkları tartışIDız.
'~ ','" .~ -.'...~.::'.,..,.,
389
Soru 6 : 30 Puan
Hisse senedi ve tahvilleri, sermaye kaybı riskleri ve getirilerinin belirlenmesi açısından kıyaslayınız.
Soru 7 : 20 Puan
"Keynesçi ve yaşam-dönemi hipootezi tüketim işlevleri, bütün benzerliklerine rağmen temelde farklıdırlar" (Ando-Modiglianil. Tar-tışınız.
Soru 8 : 40 Puan
"Esnek hızlandıran modelleri, talep b~kleyişleri etkisini yansıtan stok intibak ı modelleri olarak da anılırlar." Tartışınız.
Not: Dönem içinde çeşitli teorik konularda prablem ya da deneme.; niteliğinde altı tane öd~v verilmiştir.
.,'-, ••••>~ ...•.
!.,:-DERS: İKTİsAT KURAMlNDA YÖNTEM SORUNLARI -Dönem I. Seçimlik
SORUMLUSU: TUNCER BULUTAY
Bilimde Yöntem Sorunlan
i: Esas Alınmış Görüş
1. Bu görüşün temel nitelikleri. 2. Bu görüşün dayanağı olarak mantıksal amprisizim. 3. Bu g9rüşte meydana gelen değişmeler:. 4. Bu görüşe göre bilimin gelişimi.
Kaynaklar: 1. s. 50-53; 4. s. 3-16; özellikle, 's. 5, 6; 5. s. 142 163,
5zellikle, s. 145-148; 2. S. 182-187; 49. s.4-26 .
./
II. Esas ahnmış görüşün eleştirisi
ı.
Sentetik-Analitik terimler ayınmına yöneltilen eleştiriler. 2. Kuramsal ve gözlem terimleri ayınınına yöneltilen eleştiriler. 3. Esas alınmış görüşün bilimsel gelişme anlayışına eleştiriler. 4. Tümevanm ve hipotezlerin sınanması sorunlan.Kaynaklar: 1. s. 66-86, 571-582 3. s. 70-100; 9. s. 224-232; 6. s. 1-31;
10. s. 572-577; 11. s. 642-647; 7. S. 46-48; 3. s. 3-32, 37-45; 12. s. 180-190; 13. S. 52, 65-72
III. Farklı ve Yeni Görüşler
ı.
Popper ve Toulmin'in görüşleri. 2. Kuhn, Lakatos ve Feyera-bend'in görüşleri. 3. Laudan ve Shapere'in görüşleri. 4. Bu görüşlerin eleştirisi.Kaynaklar: 7. s. 215-250; 14. s. 48-52; 15. s. 293-303; 8. özellikle, :;~
1-9, 174-210; 16. özellikle, s. 459-463, 482; 17. özellikle, s. 37-45; 18 s. 91-196; 19. s. 1-8, 76-81; 20. s. 457-497, özellikle, s. 457-465; 21. s. 571-582; 22. S. 518-533; 1. S. 127-180, 566-570, 600-730.
:WL
j }~tisat ve Yöntem Sorunları
IV. Temel Sorunlar
ı.
Mantık ve Matematik. 2. İktisatda Matematik kullanılması ve ölçme sorunu. 3. Doğa bilimleri ve toplumsal bilimler ilişkisi. 4. De-ğer ve gerçek yargısı ayınmı. 5. Adalet ve etkinlik sorunlan.Kaynaklar: 29. s. 87-109; 23. s. 1-15, 35, 36; 24.S. 3-8; 27. s. 540-545; 26. s. 130-132; 25. s. 63-65; 28. s. 129-148; 169-178, 197-206;30. s. 1-10;31. s. 167-170;42. s. 57-66; 43. s. 36-46.
V. Çeşitli Yazarların Görüşleri
'"
. Friedman'ın görüşleri. 2. Samuelson ve Nagel'in görüşleri. 3. Koopmans ve Hicks'in görüşleri.
Kaynaklar :32~s. 23-47; 33. s. 97-119; 34. s. 503-522; 35. s. 15-29; 36. s. 736-739; 52. s. 366-374;37.s. 1164-1172;38.733-735; 39. s. 1155-1163;40.
S. 312-24; 28. s. 129-149;41.S. 60-66; 42.S. 57-66; 44. s. 207-218;48. s. 1-11. VI. Genel Değerlendirme
ı.
İktisadın aksiyomatik ve matematiksel çerçeveye oturtulma-sı. ıa. İktisat ku~amında- tüketim ve özellikle üretim konusundaki te-mel öngörüler. 2. İktisatda ölçme sorunu. 3. Fiyatın çeşitli işlevleri. 4. Bireysel tercihlerden toplumsal tercihlere geçiş. 5. İktisadın top-lumsal bilim oluşu.Kaynaklar: 25. s. 59-83; 44. s. 207-218; 45. s. 284-306; 46. s. 1'1-20;47. s. 181-205; 48..s. 1-11; 51. s. 147-157.
Not: 1) Kaynaklara ders sırasında Yeni kaynaklar eklenmiştir. 2) Yukarda yararlanılacak sayfa ve kısımlar oldukça geniş bir biçim-de verilmiştir. Kaynaklarda okunması zorunlu sayfalar ders ,sıra-sında daha dar ve kesin şekilde belirlenecektir.
KAYNAKLAR
ı.
Frederick Suppe, The Structure of Scientific Theories, See. Ed.. 1977.2. Baruch A. Brody, Readings in the Philosophy of Science, 1970.
\
3. C. Hempel, Philosophy of Natural Science .
, ~ •
,.
i ,, , i 3924. H. Feigl, The "Orthodox" View of Theories:Remarks in Defense as well as Critigue, M. Radner, S. Winokur (EdJ, Minnesota Studies in the Philosophy of ScienC'e,Vol. IV, içinde, s. 3-16, özellikle, s. 5, 6.
5. C. G. Hempel, "On the Stanclard Conception of Scientific Theo-ries," M. Radner, S. Winokur (EdJ Minnesota Studies in the Philosophy of Science, Vol. IV, içinde, s. 142-163, özellikle. s..
145-147.
6. Karl R. Popper, Objective Knowledge,1.972.
7. Karl R. Popper,Conjectures and Refutations, 1963.
8. T. S. Kuhn, The Structure of Scientific Revolutions, 1970.
'9. G. Maxwell, The Ontological Status .of Theoretical 'Entities, 2 inci kaynağın içinde, s. 224-232.
10. B. Russell, On Induction, 2 inci kaynağın içinde s. 572-577. ıl. B. Russell, History of Westem Philosophy, s. 634-647, özellikle
$. 642-647.
12. P. Duhem, The Aim and Structure of Physical Theory.
13. W. V. D. Quine, Two Dogmas of Empricism, fotokopi, s. 52, 65-7~.
14. R. Harre, The Philosophies of Science, s.48-52,
15. Douglas W. Hands, The Methodology of Economic Research Programmes, Philosophy of the Social Sciences, September 1979., Vol. 9, No. 3, s.293-303.
16.' T. S. Kuhn, Second Thoughts on Paradigms, 1. kaynağın içinde,
s.459-482.
17. P. Feyerabend, From Incompetent Professionalism to Professio-nalized Incompetence-The Rise of a New Breed of Intelectuals, ,Philosohy of the Social Sciences, March 1978, s.37-53.
18. 1. Lakatos, Falsification and the Methodology of Scientific Re-search Programmes,
ı.
Lakatos, A. Musgrave (Ed'>, Criticism and the Growth of Knowledge, içinde, s. 91-196.19. L. Laudan, Progress and its Problems, 1977.
20. Philosophy of the Social Sciences, dergisinin December 1979,
sayısının 457-497 sayfaları arasında Laudan'ın görüşleri üzerine dört yazı yayınlanmıştır. Bunlardan Hull tarafından yazılıp s. 457-465arasında yer alanı ~n yararlısıdır.
,
..,
,.i
-<
393 21. Laudan, Views of Progress: Seperating the Pilgrims From the
Rakes, The Philosophy of Social Science, Septembe~ 1980, S.
273-286.
22. T. Nickle, 1. kaynak içinde, s. 571-589.
23. D. Shapere, Sci'entific Theories and Their Domains,
ı.
kaynak içinde, s. 518-565.24. M. Dobb, Theories of Value and Distribution since Adam Smith, ldeologyand Economic Thcory, içinde, s. 1-37.
25. H. G. Lipsey, An Introduction to Positive Economics, 4th Ed. s. 3-8. 26. T. Bulutay, Bilim ve İktisat Üzerine, P. Görün (Ed'>, Türkiye'de
Üniversitelerde Okutulan İktisat ÜZ'erine, ODTü yayını, içinde s. 53-83.
27. E. Carr, What Is History.
28. R. Rudner, The Scientist Qua Scientist Makes Value Judgements, 2. kaynak içinde s. 540-545.
29. T. C. Koopmans, Three Essays on the State of Economic Science, 1957, Chapters, II, III.
30. A. K. Sen, "Rational Fools," F. Hahn, M. Hollis (Ed,), Philosophy and Economic Theory, içinde s. 87-109.
31. . T. Bulutay, İktisatta Matematik, Siyasal Bilgiler Fakültesi Der-gisi; Yıl: 1965,'sayı: 3-4,S. 1-10.
32. T. Bulutay, Mantık Kurallarının Bilimsel .Alanda Kullanılmalan Ü~erine, Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, Cilt: XXiV, Sayı: 1 S. 167-170.
33. M. Friedman, The Methodolgy of Positive Economics, W. Breit, H. M. Hochman (Ed,), Readings in Microeconomics, içind'c, 5. 23-47.
34. K. R. Popper, Three Vie~s Concerning Human Knowledge, 7. kaynak içinde, s. 97-119.
35. L. A. Boland, A Critique of Friedman's Critics, Journal of Eco-. nomic Literature, June 1979, s. 503-522.
26. A. Rosenberg, Friedman's "Methodology" for Economics: A Cri-tical Examinatioıı, Philosophy of th'e Social Sciences, 1972,s, 15-29.
',:: " .. ,;._~~,_,_~~;,4i+'k;&ı:!~":'f.;; .••'iHiedltJ
394
37. P. A. Samuelson, Theory and Realism: A. Reply, The American Economic Review, September 1964, s. 736-739.
38. P. A. Samuelson, Professor Samuelson on Theory and Realism. Reply, The American Economic Review, December 1965, s. 1164-1172.
39. F. Machlup, Professor Samuelson on Theory and Realism, The American Economic Review, September 1964, S. 733-735.
G. J. Massey, Professor Samuelson on Theory and Realism~Com-ment. The American Economic Review, December 1965 S.
1155-1163.
41. S. Wong, The "F. Twist" and the Methodology of Paul Samuel-son, The American Economic Re'Y-iew,June 1973, s. 312-324. 42. E. Nagel, Assumptions in Economic Theory, W. Breit, H. M.
Hochman (Ed'> içinde ,s.60-66.
43. E. Nagel, Method in Social Scienceand NaturşJ Science, R. L. Heilbroner (Ed'>, Economic Means and Social End: Essayş in Political Economics, içinde, s. 57-66.
44. L. Robins, The Nature of Economic Generalizations, F. Hahn, M. Hollis (Ed'>, Philcscphy and Economic Theory, içinde, s. 36-46.
45. J.R. Hicks, Revolutions in Economics, S. Latsis (Ed.>Method and Appraisal in Economics, içinde, s. 207-218.
46. T. Bulutay, Genel Denge Kuramı, Kısım 10, s. 284-306.
47. T. Bulutay, Geleneksel İktisat Kuramı Üzerine Düşünceler, İkti-sat Dergisi, Kasım 1979 S. 11-20.
48. T. W. Hutchison, On the History and Philosophy of Science and Economics, S. Latsis (Ed'>, Method and Appraisal in Economics, içinde, s. 181-205.
49. J. Hicks, Causality in Economics, 1979, s, 1-11. 50. R. Keat, J. Urry, Social Theory As Science
51. Irving M. Copi, Introduction to logic.
52. J, Kornai, The Dilemmas of aSocialist Economy, The Hungarian Experience, Cambridge Journal of Economics, June 1980, S.
147-157.
53. B. J. Caldwell, A Critique of Friedman's Methodological Instru-mentalism, Southem Economic Journal, October 1980, s. 366-374.
395
SINAV SORULARı ARA SINAVI
(ı.
o)ı.
Kuramlarla (Teorilerle) gözlemler arasındaki ilişki konu-sunu, çeşitli yaklaşımların bu alandaki görüşlerini özet-liyerek ve kendi düşüncelerinizi de belirterek tartışınız. (0.75) 2. a) "Yalnızca incelenmek istenen değişkenlerin etkisiniölçen kontrollü deneyim doğa bilimlerinde yapılabilir, top-lumsal bilimlerde yapılamaz denir. Bu görüş doğru değil-dir. Çünki toplumsal bilimlerde de kontrollü deneyim yapılabilir. Ayrıca, bu görüş doğru olsa bile, kontrollü deneyim yapılabilmesinin bir bilime yarar mı sağladığı, zarar mı getirdiği tartışmalıdır."
(0.75) b) "Kuhn'daki normal bilim, Popper'deki devrimci bilim anlayışlarının herikisi de gerçek bilim yaşamına uygun düşmezler. Bunlar gerçek bilim yaşamını yansıtsalardı bilim çok kısır, verimsiz ve kararsız olurdu."
Görüşlerinin anlamlarını açıklayınız ve bunları kendi düşün. celerinizi de belirterek tartışınız.
ll. ARA SINAVI
(1.0)
ı.
a) Dooğa bilimleri ile toplumsal bilimler arasındaki te-mel fark ve ilişkileri kendi görüşlerinize de yer vererek açıklayınız.(0.75) b) Toplumsal bilimlerin paradigma öncesi aşamada 01-duklan, fizik bilimini örnek olarak S13çmeklehata yaptık-ları görüşlerini, kendi değerlendirmelerinize de yer ve-rerek açıklayıp, tartışıruz.
(0.75) 2 . "M. Friedman yöntem üzerindeki ünlü makalesinde mo-dus pon13ns ve momo-dus tollens mantık kurallarından her ikisini de kullanmaz." görüşünün anlamını açıklayıp tar-tışmız.
396
DÖNEM SONU SiNAVI
(2.0)
ı.
İktisatda nedensellik konusundaki görüşlerinizi, bu konu-da J. R. Hicks'in düşüncelerini de belirterek açıklaymız. (2.0) 2. Instrumentalist görüşü, bu görüşün iktisat bilimindekul-lanılabilme olanaklanın açıklayıp değerlendiriniz.
(L.O) ,3. "İktisat bilimi oluşturulurken mantık kullanma ile olay-ları gözönüne alma ~aynlmalıdır. Bu. ayınm önermeler-den hareket eden yöİıtemle sağlanabilir. Burada realite-nin özelliklerini daha iyi anlıyabilmek için iktisat kura-mınm önerınelerinin değiştirilmesi, daha uygun hale ge-tirilmesi de önemlidir." görüşünü kendi düşüncelerinizi de belirterek tartışıp değ'erlendiriniz.
DERS: PARA VE ENFLASYON Dönem i.Seçimlik
SORUMLUSU: YILMAZ AKYÜZ
i. Neoklasik Para Teorisinin Mikro Temelleri
ı.
Dolaylı ve Dolaysız Fayda ve Para Talebi 2. Klasik Değişmezlik İlkesi ve Reel-Balans EtkisiD. Patinkin, Money, Interest and Prices, Second Edition. Part 1. K. Nagatani, Monetary Theory. Chs. I, 4.
P.A. Samuelson, "What Classical and. Neo-classical Theory Really Was", Can, J. E., 1968, pp. 1-15.
II. Enflasyonisi Bekleyişler ve Kısa-Dönem Makroelıonomik Deng'~
ı.
Real ve Nominal Faiz Oranları2.. Enflasyonist Bekleyişler, Phillips Eğrisi ve Ücret İntibak! 3. Kamu Kesimi Bütçe Sım rı ve Para ve MaliyePolitikaları R.J. Barro and H. i. Grossman, Money, Employment cmd
Infla-tion, Chs. 4.1-4.3.
T.J. Sargent , Macroeconomic Theory, Chs. ı~2.
S.J. Turnovsky, Macroeconomic Analysis and Stabilization Policy. Ch. 6.
lll. Para'sal ve Mcili Değişnıele'rin Kısa ve Uzun Dönem Etkileri'
1. Mali Değişmelerin 'Crowding Out" Etkileri 2. Parasal ve Mali Değişmelerin' Dinamiği
C.F. Christ, "A Simple Macroeconomic Model with a G0vern-ment Budget Restraint", JPE, 1968, pp. 53.-67.
W. L. Silber, "Fiscal Policy in IS-LM Analysis: A Correetion" >
JMCB 1970, pp. 461-72.
T.J. Sargent, Macroeconomic ... , pp. 107-111.
'.
398
B.M. Friedman, "Crowding Out or Crowding In? Economic Consequences 'of Financing Government Deficits", Brookings
Papers. 1978, pp. 593-654. i
S.J .. Turnovsky, Macroeconomic ... , Chs. 4, 7, 8.
A.S. Blinder and R M~ Solow, "Does Fiscal Policy Matter?",
J. Pub. Ecs. 1973, pp. 319-338.
J. Tobin and W. Buiter, "Long-Run Effects of Fiscal and Mone-tary Policy on Aggregate Demand", Manetansm. ed. by J.L. Stein, pp. 283-309: ve "Comments", pp.' 310-331: "RepIy", pp. 332-336.
R.J. Barro, "Are Government Bonds Net \Vealth?", JPE. 1974
pp. 1095-1117.
J. Tobin, "The Wage-Price Mechanism: Overview of the Con-ference", The Econometrics of Price Determination". ed. by. O. Eckstein, pp. 5-15.
L.e. Andersen and. K. M. CarIson, "An Econometric Analysis of the Relation of Monetary VariabIes to the Behaviour of Prices and Employment", The Econometrics ...• pp. 16~-183.
l.t. Stein, "Inside the Monetarist Black Box", Monetansm, pp.
183-232: ve "Comments", pp' 233-252: "Reply", pp. 253-271. R. J. Barro and H. i. Grossman, Money ...• Chs. 4.4., 6.
M. Friedman, "The Role of Monetary Policy". AER. 1968,pp. 1-17. M. Friedman, "A Theoıoetical Framework for Monetary
Analy-sis", Milton Friedman's Monetary Framework, ed. by. R J. Gordon, pp. 1-76.
J. Tobin, "Friedman's Theoretical Framework", MiLton ...• pp. 77-89.
M. Friedman, "Comment on the Critics". Milton .... pp. 132-177.
IV. R,asyonel Bekleyişler
1. Doğal İşsizlik Oranı ve Output-Enflasyon Trade-Off'u. 2. Ekonomik Politikalann Etkinliği
J.F. Muth, "Rational Expectations and the Theory of Price Mo-vements", Econometrica, 1961( pp. 315-335.
RE. Lucas. "Expectations and the Neutrality of Money", JET,
r-r':---399 T.J. Sargent, "Rational Expectations, the Real Rate of Interest,
the Natural Rat1:3of Dnemployment", Brookings Papers, 2:
1973, pp. 429-80.
T.J. Sargent and N. Wallace, "Rational Expectations, the Opti-mal Monetary Instrument, and the Optimal Money Supply Rule", JPE, 1975, pp. 241-54.
T.J. Sargent and N. Wallace, "Rational Expectations and the Theory.of Economic Policy", JME, 1976, pp. 169-183.
R.J. Barro, "Rational Expectations and the Role of Monetary Policy", JME, 1976, pp. 1-32.
T.J. Sargent, Macroeconomic ... ,Chs. 15-16.
RE. Lucas , "Econometric Testing of the Nautral Rate Hypot-hesis", The Econometrics.:., pp. 50-59.
R.E. Lucas, "Econometric Policy EvaIuation: A Critique", The Phillips Curve and Labour Markets, ed. by K. Bronner and A. H. Meltzer, pp. 19-46.
SINA V SORULARı
ARA SINAVI
Aşağıdaki sorulardan üç tanesini yanıtlayınız.
ı.
Keynes'in G\3nelTeori"si enflasyon-nötr müdür? Neden? Tartışınız. 2. "Faiz oranlarının enflasyonist bekleyişlere tam intibakl, genelolarak ekonominin makro dengesiyle bağdaşmaz". Almaşık mo-deller çerçevesinde tartışıruz.
3. Kamu bütçe kısıtının hesaba katılıp katılmaması, bir makro mo-delin içsel tutarlığını ne ölçüde etkiler? Kısa ve uzun dönem in-tiba.kları gözönüne alarak ta.rtışınız.
4. Mali aktiflerle ilgili olarak alınan zamanlararası kararlarda bekleyişlerin rolünü ve yaratabileceği muhtemel kararsızlıklan tartışımz.
5. "Para. arzını kontrol etmek, faiz orarunı kontrol etmekten daha kolaydır". Tartışınız. Bu önerıne çerçevesinde, para arzı ile no-minal gelir arasındaki ilişki hangi mekanizmalarla
400
II. DÖNEM SONU SINAVI
BÖLÜM: 1.
Soru 1:
J
30 Puan)Y :.- E [(ı -T) Y, i, MI - G
=
O M - L (Y, i, M+
B/i)=
Oşeklinde basit bir IS-LM modeli veriliyor. Ekonominin başlangıçta bir uzun dönem denge durumunda olduğunu, ancak devletin eko-nomiyi daha yüksek bir gelir düzeyinde uzun dönem dengesine getir-meyi amaçladığını varsayın. Du amaçla devlet su politikaları izlemek istiyor: (il ekonominin gelir düzeyi amaçlanan düzeyden düşük (yüksek) ise, bu farkın belli bir oranı kadar para özel kesime (kesim-den) karşılıksız olarak transfer edilecek, (ii) devletin maL ve hizmet
harcamaları ve verg\ oranı başlangıç değerlerinde sabit tutulup bütçe açık ve fazlalan tahvil satım ve alımlanyla kapatılacak.
a} Bu politikalarla ekonomiyi daha yüksek bir gelir düzeyinde uzun. dönem dengesine getirmek olanaklı mıdır? Modelleştirerek gösteriniz.
b) Bu amacı sağlayabilecek, önerebileceğiniz diğer politika se-çenekleri neler olabilirdi? Kısaca tartışınız.
Soru : 2 (30 Puan)
Bir tüketici-işçinin neoklasik çerçevede iki dönemlik bir fayda maksimizasyoI}u yaptığını; fayda fonksiyonunun iki dönemlik mal ve boş zaman tüketimi içerdiğini; boş zamanın "normal" bir mal niteliğinde olduğunu; bu zamanlararası fayda fonksiyonunun sürekli türevlenebildiğini ve pozitif bir zaman tercihi gösterdiğini varsaya-rak bu optimum davranışın cari dönem için aşağıdaki işgücü arz fonksiyonunu verdiğini düşünelim:
NS (t) =F [W(t) , W.W p.W M(t}]
PW PW (ı+i) Pet} (ı+i)' PW
W W, P W, W. W P. W cari ve beklenen parasal ücret ve fiyatları, i de bir dönemlik faiz oranını göstermektedir. M (tl başlangıç para stokudur.
a) Bu fonksiyon neden dolayı yukaridaki değişkenleri belirtilen formda içermektedir? Kısmi türevler hangi işaretleri alacaktır? Ne-den?
401 b) İşgücü talebi ve üretim fonksiyonunun kısa dönem statik neok-lasik özelliklere sahip olduğunu, bekleyişlerin "adaptive" bir şema içinde değiştiğini ve ücret ve fiyatlann tam anlamında "rexible" ol-duğunu varsayarak !üretilecek ~akro modelin kısa dönemde pozitif eğilimli bir toplam arz eğrisi ve dolayısıyla p ile Y (reel gelir) ara-sında Phillips-benzeri bir ilişki verebileceğini gösteriniz.
BÖLÜ M LI (40 Puan) :
Aşağıdaki Borulardan birini yanıtlayıruz.
Soru 1 :
"Rasyonel bekleyişler, sadece bekleyişlerin oluşmasıyla ilgili yeni bir hipotez olarak ortaya çıkmamakta, aynı zamanda makroekono-mik teoriye yeni bir yaklaşım getirmektedir". Tartışıruz. 'Bu yakla-şımın unsur ve varsayımlannı değerlendiriniz.
Soru 2 :
"'Overcrowding' tartışmalan, Keynesçı yaklaşımla neoklasik-mo-netarist sentez arasındaki temel farklan yansıtmamaktadır". Tar-tışınız.
Not: Dönem içinde çeşitli teorik konularda problem ya da dene.-me niteliğinde a:ltı tan"?ödev verilmiştir.
.ı.---.-c,-- ....
""
DERSİN ADI: ULUSLARARASI İKTisAT TEORiSi Dönem I. Seçimlik
SORUMLUSU: ÇELiK KURDOOLU
i. Klasik teori
- Emek değer teorisi
- Karşılaştırmalı üstünlükler teorisi - Mutlak üstünlükler kavramı - İhtisaslaşma
- Uluslararası ticaret hadlerinin belirlenmesi - Farksızlık çözümlemesi
- Uluslararası denge: Teklif eğrileri, Walras yasası ve denge.
II. Neoklasik teori
- Fırsat maliyeti
- Neoklasik üretim teorisi, üretim fonksiyonu, ikame kavramı, ikame olanaklanınn ve olanaksızlıklarının yarattığı sorunlar - Endüstri ÜI"l3timfonksiyonu
- Toplum için farksızlık çözümlemesi
- Uluslararası denge, Meade geometrisi kullanılarak' denge - Neoklasik modelde dengenin varsayımlan, çeşitli getiri ko-şullanna göre dengenin yeniden değerlendirilmesi, ölçeğe göre artan getiri durumunun incelenmesi
III. Modem teori
- Heckscher-Ohlin modeli - Faktör yoğunluğu yaklaşımı
- Faktör yoğunluğu ne demektir? Nasıl Ölçülür? - Nisbi faktör zenginliği ne demektir, nasıl ölçülür?
...-- Rybczyinski teoremi
- Faktör fiyatlan, faktör yoğunluğu ilişkisi. - Mal fiyatlan, faktör fiyatlan ilişkisi - Faktör fiyatlanınn eşitlenmesi
~03
- Leontief paradoksu
- Faktör yoğunluğunun tersine dönmesi
- Heckscher-Ohlin modelinin yeniden değerlendirilmesi
- Rekabetçi piyasa varsayımının noklasik ve modern teori bakımından önemi, çeşitli aks ak rekabet modellerinin getir-diği değişiklikler.
- Değişik rekabet koşullarının nedenleri.
- Doğal faktör zenginliği, doğal faktör arzının mkelei, aks ak rekabetçi denetimi.
- Üretim teknolojisinin yol açtığı aksak rekabetçi piyasa ya-pıları.
- Eklektik modeller
OKUMA LİsTESİ
1. Anlano, A., Intermediate Goods and the Theory of Comparative Advantage: A Two Country, Three Commodity Case, Weltwir-tschaftsliches Archiv, 1966, no: 2, s. 340-45.
2. K. Arrow, H. B. Chenery, B. Minhas, R. Solov;"Capital-Labour Substitution and Eeonomie Effieieney" Review of Economic9 and Statisties, August 1961, S.225-51.
3. Balassa, B., An Empirieal Demonstration of Comparative Cost,
Review of Economics and Statistics, 1967, s. 231-38.
4. Caves, R. E.,Trade and Economic Structure, Harvard University Press, 1963.
5. Caves, R. E.- R. W. Jones, World Trade and Payments, Little, Brown and Company, Boston, Mass.,1980.
6. Chipman, J. S., A Survey of the Theory of International Trade,
Econometnce 1965 ve Ecoonometrica 1966.
7. Corden, W. M.,Recent Developments in the Theory of Interna-tional Trade, Princeton University, Special Papers in Internati-onal Eeonomies, No: 7, Princeton, New Jersey, 1965.
3. Edgeworth, F. Y., The Theory of International Values, Economic Journal 1894, 5. 35-50.
9. Graham, F. D., The Theory of International Values Re-examined,
AEA Readings in the Theory of International Trade, R. D. Irwin Ine.. Homewood,LU., 1949.
\
404
]0. Gruber, W., D. Mehta, R. Vernan, The R-D Faetor in International Trade and Investment of U.S. Industries, Journal of Political Economy, 1967, s. 20-37.
11. Haberler. G., The Theory of International Trade, W. Hodge and Co., Londra 1936, Bölüm 9-11.
]2. Haberler, G., A Survey of International Trade Theory, Prineeton University, Speeial Papers in International Eeonomies, No: lo, 2. baskı, Prineeton, New Jersey, 1961.
] 3. Heekseher, E., The Effeet of Foreign Trade on the Distribution of Income, H.S. Ellis-L. A. Metzler (der) Readings in the Theory of International Trade, R. D. Irwin Ine., Homewood, llL. 1950. 14. Hufbauer, G.
c.,
The Impact of National Characteristics andTec-hnology on the Commodity Composition of Trade in Manufac-tured Goods, R. Vernon {derJ The Technology Factor. in' Inter-national Trade, Columbia University Press, New York, 1970. 15. Jonhson, H.G., International Trade, Income Distribution and the
Offer Curve, Manchester Scyool \of Econornic and Social .stu-dies, R. D. Irwin Ine., Homewood, lll., 1968.
16. Johnson, H.G. Faetor Endowments, International Trade and Fa.etor IPıiees, Manchester School of Econonıics and Social Studies, September, 1957.
17. Jones, R. W., Comparative Advantage and the Theory of Ta-riffs: A MuIti-country, multi-eommodity Model, Review of Eco-nomic Studies, 1961, No: 77, S. 161-75.
18. Keesing, D.B., Labor Skills and InternationalTrade: Evaluating Many Trade Flows with a single Measuring Device, Review of Eeonomies and Statistics 1965, S. 287-94.
19. Keesing, D. B., The Impaet of R-D on U.S. Trade, Journal of
Political Economy, 1967, s. 38-48.
20. Kemp, M. C., The Pure Theory of International Trade and
Invest-ment Prentiee Hall Ine., Englewood Cliffs, 1969.
21. Kenen, P. B., Nature, Capital and Trade, Journal of Politieal Economy, 1965, S. 437-60.
22. Kravis, i. B., Availability and Other Influences on the Commo-dity Composition of Trad~, Journal of PoUtical Econamy, April 1956, B. 143-55.
23. Kreinin, M. K, Comparative Labour Effeetivenss and the Leon-tief Scarce Factor Paradox, American Economic. Review 1965,
b. 131-40.
