A, O. Vet. Fak. Derg. 37 (1): 156-159, ı990
SIGIRLAlıDA ;VIALATivovıJN SEllEP OLDUGU giR TOPLU ZEHtRLE!'IME
Sczaİ Kaya! Ali Bilgili~
A mass pClisonin,~ c:ıse c,w,,'d ~,\' ımılathioil, an org~n(J phos;:ıhl1rus pesfidde, in rows Summary: 111this sıudy, af/aly.\is re.wlts on ıhe samples oL meat, liver {[nd bile obtained Fom eoın died due to the sw,peeted poisoniııg by malathion l1'ere pre,\cliıed. 7()tally three ,mmples belof/ging to the two eoll's ırere analyzed at the eontellfs oj'malathion residue. Malathion residues in the samples olliver and bile ıvere 4.5 ppm and
ı
i.5 ppm,respectil'ely. The re.\idue iıı the meat sample h'a,ı' be/ow i ppm.
Iı ıms eoncluded that the real'on oL ıhe jJoisoning case in mule ıvas in malathion being I!sell as raulty.
Özet: Bu çallş/l/ada, malatiyon'daıı zehirlenme şüphesiyle öleli sığırlardan alınan et, karaciğer ve sa.fi"a örneklerinde yapılan analizin sonuçları sunuldu. Yapılan kalmtı analizlerinde karaciğerde 4.5 ppm, sa/i'ada
ı
i.5 ppm düzeyinde malatiyon bulunduğu belirlendi; etörne-ğindeki kalıntılim iTP:n'den oz oldultu anlaşıldı. Olaym, zirai mücadele amacıyla hazırlanmış hir /}/alat/~von müstahzarmııı hatalı hir biçimde inekıCı'de dış parazitlae karşı kullalıılmasmdai1 ileri geldiği sonucuna varılmıştır.
Giri,
Organik fosforlu pestisidlenkn olan malatiyon [0,0- dimetil-S-(1,2-dikarbetoksi eti!) fosforoditiyoat] öncelikle tarım zararlılarına karşı kullanılmak için uygundur. Yalnız, evcil hayvanlar ile ahır, ağıl ve hayvanların gezindikleri yerlerdeki gerek uçan, gerekse yürü-yen böceklere karşı da uygulama c:lanı bulur (3, 8, 9, i2). Ayrıca, çevre sağlığının korunması amacıyla özellikle sivrisinekler gibi uçu-cu sincklerle mücadelede geniş şekilde kullanılır. Temas, fumigant ve mide zehiri olarak etkiyen malatiyon'un gerek veteriner hekimliktc, gerek çevre sağlığının korunmasında ve gerekse de tarım zararlılarına karşı uygulanmak amacıyla toz, ıslanabilir toz, sıvı ve ultra low volum
1 Doç. Dr.. A.Ü. Vet. Fak. Farınakoloji-Toksikoloji Anabilim Dalı, Ankara. 2 Araş. Gör., A.C. Vet. Fak. Farınakoloji-Toksikoloji Anabilim Dalı. Ankara.
SIGIRLARDA MALAT!YON'UN SEBEP OLDUGU TOPLU ZEHİRLENME 151
halinde kullanılmak için çok sayıda müstahzarı hazırlanmıştır (2). Organik fosforlu bileşiklerin zehirliliği en az olanlarından birisi olan malatiyon, öncelikle kazara ve bazen uygulama hatalarından ve bazen de zirai mücadele için hazırlanmış müstahzarlarının hayvanlarda kul-lanılmasıyla, onlarda zehirlenme ve ölüme yol açabilmektedir (5,
ıo,
13).Bu çalışma Hekthion 60 EM isimli zirai mücadele ilacının süt ineklerinde dış parazitlere karşı kullanılmasını takiben, bunlarda kar-şılaşılan ve ikisinde ölüm, aItısında ciddi olmıyan belirtilerle seyreden bir hastalık (zehirlenme) durumunun, malatiyon zehirlenmesinden ileri gelip gelmediğinin o'rtaya konulması amacıyla yapılmıştır.
Materyal ve Metot
Bu çalışmada, Ankara'nın Güdül İlçesi'nin Çapa Kasabası'ndan getirilen iki ineğe ait et, karaciğer ve safra örnekleri kullanıldı. Anılan örneklerin alındığı hayvanların Hekthion 60 EM isimli zirai mücadele ilacıyla dış parazitlere karşı püskürtme şeklinde ilaçlandığı; ilaç uygulanan hayvanlardan ikisinin şiddetli, altısının hafif zehirlenme belirtileri gösterdiği ve anılan iki hayvanda mecburi kesim uygulandığı belirlenmiştir. Kesilen bu hayvanlardan, hayvan sahibi tarafından alınıp getirilen et, karaciğer ve safra örnekleri analiz için kullanılmıştır. Örneklerden organik fosforlu insektisidin ekstraksiyonu Sissons ve Telling (i 1), belirlenmesi de Ceylan (4) tarafından bildirilen yön-temlere göre yapıldı.
Bulgular
Marazi maddelerde organik fosforlu kalıntılarının belirlenmesi bakımından yapılan analiz sonucu, hazırlanan ince tabaka kroma-tografi plakası Şekil i'de gösterilmiştir. Plaka incelendiğinde, safra ve karaciğer örneklerinde malatiyon'la hemen hemen aynı Rf değerine (yaklaşık 0.55) sahip organik fosforlu maddeye ait kalıntıların bulun-duğu görülecektir.
İnce tabaka plakası kromatogramındaki örnek ve standardın leke büyüklük ve şiddetleri ile, örnek lekesi olarak plakaya uygu-lanan ekstrenin temsil ettiği marazi madde miktarı dikkate alınarak yapılan hesaplamada karaciğerde 4.5 ppm, safrada i1.5 ppm düze-yinde malatiyon kalıntısı bulunduğu etteki kalıntının i ppm'in altında olduğu belirlenmiştir.
15e SE7Ai KAYA-ALi BiLGiLi
Şekil 1. Numune ve standartiara ilişkin ince tabaka piaka kromategranıı.
Tartışma 'fe Sonuç
Organik klorlu inscktisidlerİn ekolojik denge bozuklukları ile yaygın besin kirlenmesine yol açmaları sebebiyle yasaklanmaları ya da kuııanımlarının son derece daralması dolayısıyle, günümüzde hayvan-ların deri yüzeyleri ile gezindikleri ve barındıkları yerlerdeki böcekler ve tarım zararlılarına karşt organik fosforlu ve karbam,ıt insektisidlcrin kullanımı giderek artmaktadır (7). Yine, i980'li yılların başından beri, özeııikle halk sağlığı ilacıolarak çevre sağlığının korunması amacıyla da sentetik piretroidler diye bilinen hızlı ve bir ölçüde de kalıcı etkin-liği olan böcek ilaçlarının kuııanımı giderek yaygınlaşmaktadır (I).
Anılan maddeler, her ne kadar uygulandığı yüzey ve yerlerde kısa süre içinde fiziksel ve biyolojik yollarla yıkımlanarak, daha az düzeyde
STGIRLARDA MALATİYON'UN SEBEP OLDU(-:iU TOPLU ZEHİRLENME 151)
bir çevre kirliliği problemi doğurmakla beraber, özellikle hayvanlar ve barınaklardaki parazitlere karşı kullanılırken, istenmiyen etki-lerinden kaçınmak için belli koruyucu tedbirler ve önerilere uyul-madığında (3, 6) insan ve hayvanlarda zehirlenmelere yol açabilirler. Özellikle de, zirai mücadele amacıyla hazırlanmış preparatların hay-vanlar ve çevrelerindeki dış parazitlere karşı kullanılması bu zehir-lenmelerin sıklığı ve riskini artırmaktadır.
Bu çalışinanın materyalini teşkil eden marazi madde örneklerinde yapılan analizlerde, olayın zİrai mücadele amacıyla kullanım için
hazırlanmış bir malatiyon müstahzarının hatalı bir uygulamayla
hayvanlarda dış parazitlere karşı kullanılmasından ileri geldiği sonu-cuna varılmıştır.
Kaynaklar
i. Anon. (1984). Chemicalmethods for ıhe colltrol (Jlarthropod vecıors aııd pesls of public health Importaııce, World Health Organization, Geneva.
2. Anon. (1986). Rııhsaılt zirai Illiicadele ilaçlan. T.O.K.B. Koruma ve Kontrol Genel Müdürlü.:;ü yayıııı.
3. Brander, G.c., Pugh, M.A. and Baywater, I.J. (1982). Veteriııary Applied Pharma-cology aııd Therapeliıin. 4th cd. Bailliare Tindal1, London.
4. Ceylan, S. (19RO).Orgaııik jiJsfurllı, karbamaı re orKanik klorlıı pesıüidlerin iııce tabaka kromaıagrafısiııde kromojeııik ay/mrlada sisıematik aııalizi. A.Ü. Veı. Fak. Derg., 27: 440-4(,6.
5. Clarke, .LM.L., Harvey, D.G. and Humphroys, D.S. (198 I). Veterinary Toxicology. 2nd cd. 13ailliare Tindall. iondon.
(,. Golz, H.H. and Wayne, M.S. (1907). The beııefits aııd hazards of orgwlOphosphorlıs iıısecticides. J. Occup. Med., 9: 435-438.
7. Matsumura, F. (1985). Toxicology of Insecticides. 2nd cd. Plenum Press. New York. 8. Matth~'sse, J.G. (1974). !ıısecticides IIsed011 dairy ealtle aııd in dairy bams: tO.\icity
to maıı aııd caltle, hazards to the consumer and the eııviroıımeııt. J. Milk and Food Tech., 37: 255-264.
9. Muan, 8., Skare, J.t.:., Soli, M.E., Grave, K. and Odegaard, S. (1985). Use ofmalathion agaİ//st ectoparasiıes 011 lacraıing co11'.1'.Acta Vel. Scand., 26: 352-363.
ıO. Radoleff, R.I). (I 970). Veteriııary Toxicology. 2nd cd. Lea and Fehiger. USA. ıı. Sisson" D.J. and Telling, G.M. (1970). Rapid prodıırec fur the roU/iııe determination
of orgıınophosp/ıorll.I' iııseclicide residııes iıı vegetables. J. Chromalog., 47: 328-340. 12. Theodorides, V.J. 4ntiparasiıic drugs. In Parasitology for Veterinarians (Georgi,
J.R., Ed.) 4th. W.B. Saunders Comp., 1986, pp: IS-1-226.
13. Thiene~, C.H. and Haley. T.J. (I97~). Clinical To.\İcology. 5ıh ed. Lca and Febiger. Philadelphia. USA ..
A. O. Vet. Fak. Derg. 37 (1): 160-172, 1990
ÜRENİN RASYONLARA FARKLI YÖNTEMLERLE İLA VE EDtLMESININ KEÇtLERDE SİNDİRtLME DERECELERİ VE AZOT DENGESİ ÜZERİNE ETKİLERİ
i.
Halil Çerçi*
Mustafa San*
The effecls of the addition of urea to rations by different methods on the digestibi1ity and nitrogen baInnce in goats.
Summary: The present experiment was conducted to deternıine
the effect of urea used in three different ways on the digestion and nit-rogen balance in goats. The urea was added to the rations the ration consisting of 525 g barley meal, 192.8 g molasses and 318.7 g barley (group 1). Barley straw (group 2 or HCI-treated barley straw (group 3) in diet were used af ter being treated with urea.
The ration induding HCI-Urea-treated straw was consumed much more than the others by the animals. The nutrient digestibi/iıy values were found significantly different between the groups according to variance analyses (P <0.01). The digestions of dry matters (75.15,
72.43 and 75.73 %), crude ash (46.93, 44.07 and 47.17 %), organic
matter (76.55, 73.79 and 76.99
%)
were lower in group 2 than groups1 and 3. Crude cel/ulose digestion (55.82, 48.05 and 58. 77 ~~) ıvas
higher in group 3 than groups 1 and 2 and crude protein digestion (76.82, 70.86 and 71.74
%)
was higher in group 1 than groups 2 and 3, accord-ing to Duncan test (P <0.05). Group 2 (514.37 g) had higher values(P <0.05) than group 1 (438.94 g) whereas there was no dillerence (P>0.05) between groups 2 and 3 (507.26 g) in terms of crude water excreted by feaces. It has been found that there was a significant inte-raction (P<O.OOI) between crude water excreted by feaces and dry matter, organic matter, crude cel/u/ose, crude protein, according to regression and correlation analyses.
Nitrogen amount excreted by feaces was found to be higher (P
