A.Ü. Diú Hek. Fak. Derg. 41(3) 167-170, 2014
BASøT KEMøK KøSTø: øKø OLGU SUNUMU
Simple Bone Cyst: Two Case ReportElif Naz YAKAR* Emre YURTTUTAN**
øbrahim KILIÇ** Candan S. PAKSOY***
* Dt. Ankara Üniversitesi Diú Hekimli÷i Fakültesi A÷Õz, Diú ve Çene Radoyolojisi Anabilim DalÕ ** Dt. Ankara Üniversitesi Diú Hekimli÷i Fakültesi A÷Õz, Diú ve Çene Cerrahisi Anabilim DalÕ *** Prof.Dr. Ankara Üniversitesi Diú Hekimli÷i Fakültesi A÷Õz, Diú ve Çene Radyolojisi Anabilim DalÕ
ABSTRACT
The simple bone cyst is an uncommon non-epithelial lined cavity of the jaws. The lesion is mainly diagnosed in young patients most frequ-ently during the second decade of life. The patho-genesis of simple bone cyst still remains a matter of conjecture and several theories have been sug-gested. Majority of them are located in the mandi-bular body between the canine and third molar. Clinically, the lesion is asymptomatic and is often accidentally discovered on routine radiological examination usually as an unilocular radiolucent area with a "scalloping effect". The definite diag-nosis of traumatic cyst can only be determined at surgery. Often the material for histological examination may be scanty or non-existent.It is very often difficult for a definite histologic diag-nosis to be achieved. Careful curettage of the le-sion favors progressive bone regeneration. In this case we present well documented diagnosis, sur-gical examination and postoperative healing of a simple bone cyst involving the body of the mandib-le in different genders and range of age.
Key words: Simple bone cyst, traumatic bone cyst, solitary bone cyst
ÖZET
Basit kemik kisti, çenelerin nadir görülen, epitelyum sÕnÕrÕ olmayan kaviteleridir. Genelikle gençlerde teúhis edilip, sÕklÕkla hayatÕn ikinci de-kadÕnda rastlanÕlÕr. Ço÷unlukla mandibula korpu-sunda, kanin-molar diúler arasÕ bölgede lokalize-dir. Etyolojisi tam olarak bilinmeyen, benign ka-rakterli bir lezyondur. Klinik olarak lezyonlar asemptomatik olup, sÕklÕkla radyolojik
inceleme-lerde tesadüfen rastlanan, yuvarlak, uniloküler, radyolusent alanlardÕr. Kesin tanÕ cerrahi sonrasÕ histopatolojik inceleme ile konulabilir. Lezyonun dikkatli küretajÕ, hÕzlÕ bir kemik rejenerasyonu sa÷lar. Bu olgu sunumunda 2 farklÕ yaú aralÕ÷Õ ve cinsiyette, mandibulada izlenen basit kemik kisti-nin, tanÕsÕ, cerrahi iúlemleri ve postoperatif iyileú-me takibi anlatÕlmaktadÕr.
Anahtar kelimeler: Basit kemik kisti, travma-tik kemik kisti, soliter kemik kisti
GøRøù
Basit kemik kisti, hemorajik kemik kisti, soliter kemik kisti, progresif kemik kavitesi, ekstravazyon kisti ve idiyopatik kemik kisti olarak isimlendirilebilmektedir. ølk defa 1929 yÕlÕnda Lucas ve Blum tarafÕndan tanÕmlanmÕú-tÕr (1). Bu çeúitli isimlendirmelerin altÕnda et-yopatogenezinin çok iyi bilinmemesi yatmak-tadÕr (1,2). Basit kemik kisti, epitel sÕnÕrÕ ol-mayan, ince bir ba÷ dokusuyla çevrili, içi boú veya az miktarda sÕvÕ dolu bir kemik kavitesi-dir. Epitel sÕnÕrÕ olmadÕ÷Õ için gerçek bir kist de÷ildir. Kemi÷in normal yapÕlanmasÕ ve me-tabolizmasÕ içinde meydana gelen anormal kemik geliúimi olarak düúünülebilir (2). Bu te-ori, dolaylÕ olarak, bu kemik kavitelerinin sÕk-lÕkla semento osseoz displazi ve fibröz displazi ile birlikte görülmesine dayandÕrÕlmÕútÕr. 1946 yÕlÕna kadar bu kistin ayÕrÕcÕ kriterleri buluna-mamÕútÕr. Bu kriterler halen kesin olarak bi-linmektedir.
ELøF NAZ YAKAR-EMRE YURTTUTAN-øBRAHøM KILIÇ-CANDAN S. PAKSOY
168
Basit kemik kisti genellikle 30 yaú altÕ birey-lerde, ortalama 20 yaúlarÕnda teúhis edilir. Cin-siyet ayrÕmÕ yoktur. Çene ve yüz bölgesinde meydana geldi÷i takdirde, en çok mandibulada, korpus ve ramus bölgelerinde ortaya çÕkar. Mandibulada kanin-molar diúler arasÕ bölgede veya simfizde sÕk görülebilmektedir. Nadir ola-rak bilateral izlenebilir. Nadiren maksillayÕ da tutar (3). Genellikle asemptomatiktir ve rutin muayenelerde tespit edilir. BazÕ durumlarda a÷rÕ ve parestezi izlenebilir (4,5).
øyi veya kötü sÕnÕrlÕlÕk yapÕsÕ gösterebilen basit kemik kisti sÕklÕkla gerçek bir kist gibi, düzgün, oval veya yuvarlak sÕnÕrlÕlÕk gösterir. SÕnÕrlar diú kökleri arasÕna girerek taraklÕ gö-rünüm alabilir. ønternal yapÕsÕ tamamen radyo-lusenttir. Gerçek kemik septalarÕ olmamasÕna ra÷men sÕklÕkla multiloküler görünür. Bunun nedeni kavite sÕnÕrlarÕnÕn lezyon içine do÷ru kÕvrÕmlanmasÕdÕr (4). Nadiren kök rezorbsiyo-nuna ve lamina dura kaybÕna neden olur ve diúlerde yer de÷iúikli÷i ile kortikal kemikte ekspansiyon yapabilir. Yine nadiren diúlerin vitalitesini etkileyebilir (5).
OLGU 1
Baúka bir sa÷lÕk kuruluúundan, rutin mua-yenesi sÕrasÕnda panoramik radyografta fark edilen sa÷ alt çene posterior bölgedeki lezyo-nun incelenmesi amacÕyla fakültemize yönlen-dirilen 35 yaúÕnda kadÕn hastadan alÕnan anam-nezde sistemik hastalÕ÷Õ olmadÕ÷Õ, ilgili bölge-de herhangi bir travma ve patoloji hikayesi bu-lunmadÕ÷Õ ö÷renildi. Klinik muayenede lez-yonla iliúkili herhangi bir bulguya rastlanma-dÕ. ølgili bölgede oral mukoza normal görü-nümlü olup, diúlerde perküsyon, palpasyon, mobilite gözlenmedi. øntraoral, ekstraoral úiú-lik ve lenf bulgusuna rastlanÕlmadÕ. Ancak elektrikli pulpa testi ile ilgili diúlerin vitalite-lerinin de÷erlendirilmesi sonucu 46 ve 47 nolu diúler devital olarak tespit edildi.
Radyografik incelemede 20x30 mm bo-yutlarÕnda sol mandibular bir ve ikinci mo-lar diú kökleri arasÕnda lokalize, ince, düzgün kortikal sÕnÕrlÕ, mandibular kortikal alt sÕnÕra kadar uzanan, molar diúlerin köklerinde re-zorbsiyon meydana getiren, oval úekilli, radyo-lusent içerikli lezyon izlendi (Resim-1).
Peria-pikal radyografta lezyon içinde ince, düz ke-mik septalarÕna rastlanÕldÕ (Resim-2). Bölgesel CBCT aksial kesitlerinde lezyon geliúimi ke-mi÷in uzun aksÕ boyunca olup bukko-lingual yönde hafif ekspansiyon, lingual kortikal ke-mikte hafif incelme izlendi (Resim-3). AyÕrÕcÕ tanÕda odontojenik keratokist düúünüldü. A÷Õz, Diú ve Çene Cerrahisi bölümünde yapÕlan as-pirasyon biyopsisinde birkaç mm. hafif sarÕ renkli sÕvÕ içeri÷i alÕndÕ. Lokal anestezi altÕnda cerrahi olarak sa÷ mandibular molar bölgede içi boú kaviteye ulaúÕlÕp,sÕnÕrlarÕ kürete edile-rek kanla dolmasÕ sa÷landÕ. 46 ve 47 no’lu diú-lerin çekimi yapÕlarak cerrahi prosedür tamam-landÕ. Kavite duvarlarÕndan alÕnan örnekler üzerinde yapÕlan patolojik inceleme sonrasÕ, epitelle döúeli olmayan ince bir ba÷ dokusuna sahip süngerimsi kemik tespit edilerek basit kemik kisti teúhisi konuldu. Operasyon sonrasÕ 15 aylÕk panoramik radyografisinde lezyon sÕnÕrlarÕnda daralma ve kemikte iyileúme iz-lendi (Resim-4).
Resim 1: ???
BASøT KEMøK KøSTø (øKø OLGU SUNUMU) 169
Resim 3: ???
Resim 4: ??? OLGU 2
Rutin kontrollerini yaptÕrmak için Ankara Üniversitesi Diú Hekimli÷i Fakültesi muayene klini÷ine baúvuran 20 yaúÕnda erkek hastadan alÕnan panoramik radyografta sol mandibular molar bölgede 3,5-4 cm geniúli÷inde, molar diúlerin kökleri ile iliúkili, radyoopak düzgün sÕnÕrlÕ, radyolusent içerikli oval úekilli lezyon saptandÕ (Resim-5). Herhangi bir klinik bulgu-su olmayan bu lezyonda bölgedeki diúler vital-di. Bölgesel CBCT aksiyal kesitlerinde hafif bukkolingual yönlü geniúleme izlendi (Resim-6). A÷Õz, Diú ve Çene Cerrahisi Anabilim dalÕ klini÷inde ilgili bölgeden yapÕlan aspirasyon biyopsisinde herhangi bir sÕvÕ alÕnamadÕ. Cer-rahi prosedür uygulanarak kemik kavitesine ulaúÕlÕp kanla dolmasÕ sa÷landÕ. 20 yaú diúi ile beraber kavite duvarlarÕndan alÕnan 0,6x0,5x0,3cm boyutlarÕnda sert dokularÕn pa-tolojik incelemesi sonucu döúeyici epiteli ol-mayan basit kemik kisti teúhisi konuldu. 3aylÕk postoperatif takibinde alÕnan panoramik rad-yografide ilgili bölgede iyileúme izlendi (Re-sim-7).
Resim 5: ???
Resim 6: ???
Resim 7: ??? TARTIùMA
Basit kemik kistinin etyolojisi tam olarak bilinmemesine ra÷men en çok kabul edilen gö-rüú lezyonun daha önce geçirilen bir travma ile iliúkili oldu÷udur. Bu görüúe göre lezyon, travma sonucu kemi÷in intermedullar kÕsmÕnda
ELøF NAZ YAKAR-EMRE YURTTUTAN-øBRAHøM KILIÇ-CANDAN S. PAKSOY
170
hematom oluúmasÕyla meydana gelir. Daha sonra pÕhtÕnÕn organizasyonu bozulur ve boú kemik kavitesini terk eder. Bu teori basit ke-mik kistinin daha sÕk olarak genç bireylerde or-taya çÕkmasÕnÕ, genç bireylerin travmaya daha sÕk maruz kalmasÕyla açÕklar (6). Ancak trav-ma hikayesi her zatrav-man oltrav-mayabilir. Bunun dÕ-úÕnda; düúük dereceli enfeksiyonlar, kemik ge-liúimindeki lokal travmalar, venöz obstrüksi-yonlar, intramedüller kanamalar, lokal iskemik nekrozlar, osteoliz geliúimi, kemik tümörleri-nin meydana getirdi÷i kistik dejenerasyonlar, kalsiyum metabolizmasÕndaki de÷iúimler veya bu faktörlerin kombinasyonlarÕ basit kemik kistinin geliúiminde etken olarak sayÕlabilmek-tedir (7). Diú çekimi sÕrasÕnda meydana gelen bazÕ travmalarÕn da bu tip kistlerin oluúumunda etkili oldu÷u düúünülmektedir (8).
Basit kemik kisti minimal ekspansiyon yaparak kemi÷in uzun ekseni boyunca büyü-me özelli÷i ile odontojenik keratokiste benzer görüntü verebilir. Odontojenik keratokistlerin farkÕ daha keskin kortikal sÕnÕr yapÕsÕ olmasÕ, kök rezorbsiyonu ve diúlerde yer de÷iútirmeye yol açmasÕ ve daha yaúlÕ populasyonda görül-mesidir (6). Basit kemik kisti genellikle etki-lenen diú olmaksÕzÕn kemik yÕkÕmÕ meydana getirebildi÷inden malign lezyonlarla karÕútÕrÕ-labilir. Bununla birlikte, bazen lamina duranÕn varlÕ÷Õ, perifere invaze olmamasÕ ile bu lezyon-lardan ayÕrt edilir (7,8).
Teúhiste radyolojik inceleme ve cerrahi sÕ-rasÕnda lezyon özellikleri önemli-dir.Histopatolojik bulgular karakteristik de÷il-dir. Basit kemik kisti kendili÷inden iyileúebilir (3). Saap ve di÷erleri bu amaçla kendili÷inden iyileúme gösteren iki vaka tanÕmlamÕúlardÕr (8). Basit kemik kistinin en çok yapÕlan tedavisi konservatif olarak lezyonun açÕlmasÕ, sÕnÕrlarÕ-nÕn dikkatli bir küretajÕ ve kapatmadÕr. Lezyon içeri÷inin kanla dolmasÕ iyileúmeyi sa÷lar. Kü-retajÕ takiben kanla dolan kavitede yeni kemik oluúumuyla lezyon iyileúir (7). Periodik rad-yografik takipler özellikle cerrahi tedaviyi ka-bul etmeyen hastalar için endikedir. Tekrarla-yan lezyonlar nadir de olsa bildirilmiútir (1,7,8). BazÕ araútÕrmacÕlar lezyonun florid
osseöz displazi ile iliúkili olabilece÷ini öne sürmüúlerdir (4,8). Yine bazÕ araútÕrmacÕlar travmatik kemik kistinin dev hücreli reperatif granülomaya dönüútü÷ü olgular rapor etmiú-lerdir (2). øyileúme lezyon duvarlarÕnÕn basit küretajÕndan sonra 6-12 ayda meydana gel-mektedir. Cerrahi müdahale sonrasÕ klinik ve radyolojik takip önerilmektedir (1,7).
KAYNAKLAR
1-Lucas CD, Blum T. Do all cysts in the jaws originate from the dental system? J Am Dent Assoc 1929;16:647-61.
2- Kuhmichel A, Bouloux GF. Multifocal traumatic bone cysts: case report and current thoughts on etiology. J Oral Maxillofac Surg. 2010;68(1):208-12.
3-Heubner GR, TurlingtonEG. So-called traumatic( hemorrhagic) bone cysts of ttÕe jaws. Oral Surg Oral Med Oral Pathol.31:354-365,197
4-Precious DS, Mc Fadden LR. Treatment of traumatic bone cyst of mandible by injection otogenic blood. Oral Surg Oral Med Oral Pat-hol. 58:137-140 ,198
5- Braz J Otorhinolaryngol. 2012
Apr;78(2):16-21. Traumatic bone cyst of the mandible: a review of 26 cases
6- Y. Suei, A. Taguchi, T. Nagasaki, K. Tanimoto Radiographic findings and prognosis of simple bone cysts of the jaws Dentomaxillo-fac Radiol, 39 (2010), pp. 65–72
7-Suei Y, Taguchi A, Tanimoto K. Simple bone cyst of the jaws: evaluation of treatment outcome by review of 132 cases. Oral Maxillo-fac Surg. 2007;65(5):918-23 .
8- -Unusual cone-beam computerized to-mography presentation of traumatic (simp-le) bone cyst: case report and radiographic
analysis. Mathew R, Omami G, Gianoli
D, Lurie A.Source Oral and Maxillofacial Ra-diology, School of Dental Medicine, Univer-sity of Connecticut, Farmington, Connecticut 06030, USA
YazÕúma Adresi Ankara Üniversitesi Diú Hekimli÷i Fakültesi
A÷Õz, Diú ve Çene Radyolojisi Anabilim DalÕ e-mail:[email protected]
