ÖĞRENCİ OLARAK TIP FAKÜLTESİNDE H E K İ M OLARAK MESLEKTE BAŞARILI OLMAYI SAĞLAYAN ÖZELLİKLER
M . A y t ü l K A S A P O Ğ L U
1. Giriş ve problem
Tıp öğrencilerinin hekimlik rolünü öğrenmeleri, 'erişkin sosyalleş mesi" bağlamında sosyologların ilgilendikleri en önemli bir konudur. Bu alan, sosyal yapıda ortaya çıkan sosyal rolleri meydana getiren değerler, tutumlar, beceri ve davranış kalıplarının kazanılmasını içermektedir.-i l k önceleriçermektedir.-i sosyalleşme çalışmaları, yaşamın içermektedir.-i l k yıllarıyla sınırlıyken, artan derecede bir ilgi, onun yaşam boyu değişen Kızlarda süren bir sü reç oluşuna yönelmiş bulunmaktadır. Böylece erişkin sosyalleşmesinin kuramsal ve uygulamalı olarak incelenmesi çalışmaları artmıştır. Bu açı-j dan tıp öğrencileri beceri, t u t u m ve değerleriyle hekimlik mesleki rolünü öğrenmeye ve bunu toplumca benimsendiği şekilde yerine getirmeye çaf lışmak durumundadırlar. Erişkin sosyalleşmesi, kuşkusuz eğitim ve öğf retimden daha fazlasıdır. Bu yüzden de, Tezcan (1981; a)'mda belirttiği gibi, eğitim sosyolojisi sadece okullaşma ile ilgilenmeyip, yaşam boyunca toplumsallaşma ile ilgilenmektedir (s. 13). Merton (1957)'a göre, rolia» kazanılmasının i k i geniş bölümü vardır: Doğrudan ve dolaylı öğrenme. Doğrudan öğrenme, didaktik bir biçimde işlenen derslerden sağlanırken; dolaylı öğrenme, öğrentim üyeleriyle, sınıf arkadaşlarıyla hastalarla ye diğer sağlık ekibinin üyeleriyle ilişkinin bir yan ürünüdür. îşte özellikle bu dolaylı öğrenme sürecinin, sistematik olarak incelenmesi önemlidir (s. 41). Çünkü tıp öğrencisi hekimlik rolünü daha çok ilişki içinde bulun duğu arkadaş, hasta, öğretim üyesi ve teknik yardımcı personelden öğ renmektedir k i , bu özellik tıp fakültesini sosyal bir sistem haline getir mektedir. Nitekim hekimlik rolünün usta-çırak ilişkisi içinde öğrenildi ği de sık sık öne sürülmektedir (Walton, 1967).
Tıp eğitimi, öğrencilerden mesleki bilgi ve klinik beceri kadar, ne k i m l i k mesleki rolüne uygun değer ve tutumların da kazanılmasının bek-,
158 M. AYTÜL KASAPOĞLU
lendiği uzun ve formel bir eğitimdir. î l k yıldan başlayarak, son sınıfa kadar öğretim üyeleri, bilinçli ve sürekli olarak öğrencileri, bazı tutum larında yüreklendirirken, bazılarına da karşı çıkma girişiminde bulunur lar. Merton (1957) ve Eron (1958) un da belirttikleri gibi, öğrencilere, i y i ve kötüye ilişkin değer ve tutumlar, doğrudan ve açıkça yapılan öğretim ler sırasında değil, tıp fakültesinin sosyal çevresinden dolayı olarak ka zandırılmaktadır (Walton, 1967, s. 331).
Hekimlerin dıştan denetlenmeleri pek mümkün olmadığı için, has talara karşı yükümlülükleri konusunda mesleki değerler kazanmaları için eğitilmeye gereksinimleri bulunmaktadır. Ayrıca Tezcan (1918; a)' nın da belirttiği gibi, meslek sahibinin yalnızca yetkili olduğunu kanıt laması yeterli değildir; ayrıca onun güvenilir olması da gerekir (s. 260). Fakat eğitimciler, henüz bugünün öğrencileri, geleceğin doktorlarının, hastalarını istismar edici eğilimleri üzerinde etkili olabilecek öğrenim ya-şantıları planlayacak ve bunları sağlayabilmelerine izin verecek bilgile re pek sahip değildirler.
Öğrencilerin tıp uygulamalarına'temel olan ahlaki tutumları nasıl öğrendikleri henüz açıklanmaya muhtaçtır. Aslında Merton, Reader ve Kendall (1957), ile Becker, Geer ve Strauss (1961)'ın da savundukları gibi, formel eğitimden çok, karmaşık bir sosyal yapı olarak fakültedeki değerler i k l i m i , hekimin mesleki gelişiminde can alıcı noktayı oluştur maktadır (Walton, 1967 s. 331).
Öğrencilerin dolaylı olarak ve planlanmamış yollardan öğrendikleri mesleki bilgi ve beceriler, t u t u m araştırmaları sonucunda daha i y i an-laşümaya başlamıştır. Öğrencilerin hastaları aşağıladıkları ve eğitimin son yıllarına doğru giderek artan bir şekilde sinik tutumlar geliştirdik leri de bulunmuştur (Eron, 1955; Walton, 1967, s. 331).
Öğrenciler üzerinde öğretim üyelerinin etkili oldukları ve bu duru mun fakültelere göre değişiklikler gösterdiği artık bilinmektedir. Zaten Mead (1934)'de, kişinin bazı değer ve tutumları, kendisi için model oluş turan önemli kişilerden kazandığını ortaya koymuş bulunmaktadır. Nitekim tıp öğrencilerinin, öğretim üyelerinden bazılarına özel bir önem vererek, bu saygın kişilerin davranışlarını kendilerine örnek aldıklarına ilişkin pek çok çalışma yapılmıştır (Rogers, Caplovitz, Glaser, 1960; Wal-ton, 1967, s. 331).
Sosyalleşme konusundaki i l k çalışmalarda, başarılı bireylerin, de ğerler ve tutumlar kazanma ile karekterize edildiği gösterilmiştir. Gör düğü mesleki eğitimin aynı zamanda teknik olmayan yanlarını da
öğ-HEKİMLİKTE BAŞARININ ÖZELLİKLERİ 159 renerek, mesleğe hazırlananların daha avantajlı oldukları öteden beri bilinmektedir. Burdock, Cheek ve Zubin (1960), uzmanlık eğitiminde en başarılı öğrencilerin, hocalarına en çok benzeyenler olduğunu ortaya koymuşlarda (Walton, 1967, s. 332).
Sonuç olarak öğrencilerin hocalarında gözleyerek benimsedikleri kadar, gözardı ettikleri mesleki davranışların da belirlenmesi aynı dere cede önem kazanmaktadır.
2. Amaç
Araştırmanın genel amacı, hekimlik mesleğine ilişkin medikal sos yolojik açıdan önemli bazı sorulara yanıt aramaktır. Aşağıda bu makale nin sınırlan çerçevesindeki amaç soruları sıralanmıştır:
a) Fakülte ve sınıflara göre, bir tıp öğrencisinin başarılı olmasını sağlayan özellikler değişmekte midir?
b) Fakülte ve sınıflara göre, bir hekimin başarılı olmasını sağlayan mesleki özellikler konusundaki düşünceler değişmekte midir?
3. Metodoloji
Sistem yaklaşımı benimsenerek yürütülen bu alan araştırmasında, Ankara, Gazi ve Hacettepe Üniversiteleri Tıp fakültelerinin i l k ve son sınıfları öğrencileri örneklem kapsamındadır.
Öğrencilerin tutumlarını değerlendirmede hem fiziksel, hem psiko lojik hem de sosyolojik faktörleri içeren kapalı uçlu anket sorularından yararlanılmıştır. Ayrıca i y i bir hekim olmak için gerekli olduğu düşünü len 12 özellikten oluşan bir cetvelin, dört aşamalı olarak (çok-oldukça-az-hiç önemli değil) değerlendirilmesi istenmiştir.
Araştırma bulguları, fakülte ve sınıflar arasında karşılaştırılmış ve ki-kare önemlilik testi aracılığıyla yorumlanmıştır.
4. Bulgular ve Tartışma
Bu bölümde önce, tıp öğrencilerinin fakültede başarılı olmalarında en önemli rol oynayan faktörler, daha sonra da başarılı bir hekim olabil mek i ç i n ne tür özelliklere sahip olunması gerektiği önem derecelerine göre tartışdmıştır.
Tablo l'de fakültelere göre, bir tıp öğrencisinin başardı olmasında en önemli rol oynayan faktörler verilmiştir. Tüm öğrenciler açısından, çalışma uğruna herşeyden vazgeçebüme (% 21.8) ile çabşmalar sırasında
160 M. AYTÜL KASAPOĞLU
Tablo 1. Fakültelere göre, bir öğrencinin tıp fakültesinde başarılı olmasında en önemli rol oy nayan faktörler £1 Çabukluğu Ayrıntıları Ezber-berleme Yeteneği Teorik Bilgilerle Uğraşma Pratik Bilgilerle Uğraşma Fizik bilimlerle il gili Önceki bilgiler Sosyal bilimlerle ilgili Önceki bilgi ler Çalışma uğruna herşeyden vazge-çebilme Diğer öğrencilerle birarada yaşama Sakin ve rahat olabilme Çok Sayıda Tıbbi Olguları Öğrenme Çalışmalarda ne relere ağırlık veri leceğine kendi kendine karar ve-verebilme Tıp fakültesine uyum sağlama Araştırma yürü-tebilme yeteneği Toplam H.Ü. İngilizce S
—
18 5 10 4 29 1 19 1 32 4 3 126 %—
14.3 4 . 0 7 . 9 3 . 2 23.0 0 . 8 15.1 0 . 8 25.4 3 . 2 . 2 . 4 100 H . Ü . Türkçe S 1 39 10 17 1 53 2 48 2 38. 9 4 224 % 0 . 4 17.4 4 . 5 7 . 6 0.4 23.7 0 . 9 21.4 0 . 9 17.0 4 . 0 1.8 100 Ank S 5 18 17 40 1 54—
56 9 45 9 5 259 ara % 1.9 6 . 9 6 . 6 15.4 0 . 4 20.8—
21.6 3 . 5 1.74 3.5 1.9 100 G S 9 13 8 16 2 1 33 1 40 2 34 4 2 165 azi % 5.5 7 . 9 4 . 8 9 . 7 1.2 0 . 6 20.0 0 . 6 24.2 1.2 20.6 2 . 4 1.2 100 Toplam S 15 88 40 83 8 1 169 4 163 14 149 26 14 774 la 1.9 11.4 5 . 2 10.7 1.0 0 . 1 21.8 0 . 5 21.1 1.8 19.3 3 . 4 1.8 100 X2 = 68.13107 Sd:36 P<0.0010sinirli ve gerilimli olmak yerine, rahat ve sakin olabilme (% 21.1) ve çalışmalarda nerelere ağırlık verileceğine kendi kendine karar verebil menin (% 19.3), başarıda en önemli rol oynadığı belirtilmiştir.
İstatis-HEKİMLİKTE BAŞARININ ÖZELLİKLERİ 161 tiksel olarak fakülteler arasında önemli farklılıklar gösteren bulgulara
göre, el çabukluğu Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesinde (% 5.5), ayrın tıları ezberleme Hacettepe Üniversitesi Türkçe Tıp Fakültesince (% 17.4), teorik bilgilerle uğraşma Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesinde (% 6.6), pratik bilgilerle uğraşma Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesinde {% 15.4), fizik bilimlerle ilgili önceki bilgiler Hacettepe Üniversitesi İ n gilizce Tıp Fakültesinde (% 3.2), çalışma uğruna her şeyden vazgeçebil-me Hacettepe Üniversitesi Türkçe (% 23.7) ve İngilizce Tıp Fakülte sinde (% 23.0), sinirli ve gerilimli olmak yerine rahat ve sakin olabilme Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesinde (% 24.2), çok sayıda tıbbi olguları öğrenme Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesinde (% 3.5), çalışmalarda ne-< relere ağırlık verileceğine kendi kendine karar verebilme Hacettepe Üni-versites ingilizce Tıp Fakültesinde ve Gazi ÜniÜni-versitesi Tıp Fakülte sinde (% 20.6) en yüksek oranda önemli bulunmaktadır.
T ü m öğrenciler açısından da önemli bulunan çalışma uğruna her şeydan vazgeçebilmenin, Hacettepe Üniversitesinde göreli olarak daha yüksek oranda belirtilmesi kadar, rahat ve sakin olabilme faktörünün Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesinde de daha önemsenmesi, bu fakülteler-deki ortam farklılıklarının küçük de olsa bir kanıtı olarak yorumlanabi lir. ayrıntıları ezberleme yeteneğinin. Hacettepe Üniversitesi Türkçe Tıp Fakültesi öğrencilerine göre, çok daha önemli rol oynadığı bulgusu da, modern eğitim yönetmlerinin uygulandığının savunulduğu bir yer için ilginç bir noktadır.
Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesinde el çabukluğu becerisinin daha ön plana çıkması da, buradaki eğitimin uzun yıllar, Acil Yardım Trafik Hastahanesi'nde yürütülmesine bağlanabilir. Bilindiği üzere ancak 1986 yılında Gazi Üniversitesinin kendi binalarında tıp eğitimine geçilebil miştir.
Tablo 2'de i l k ve son sınıflara göre, bir öğrencinin tıp fakültesinde başardı olmasında rol oynayan faktörler karşılaştırmalı olarak veril miştir. İstatistiksel olarak da önemli farklılıklar gösteren bulgular, bi rinci sınıftan son sınıfa doğru, el çabukluğunun, çok sayıda tıbbi bulgu ları öğrenmenin, çalışmalarda nerelere ağırlık verileceğine kendi kendine karar verebilmenin, tıp fakültesine uyum sağlamanın göreli olarak daha çok önemsenmeye başladığını; buna karşılık, ayrıntdarı ezberleme ye teneğinin, teorik bilgilerle uğraşmanın, fizik bilimlerle ilgili önceki bil gilerin, çalışma uğruna her şeyden vazgeçebilmenin, rahat ve sakin ol manın, araştırma yürütebilme yeteneğinin başarıda daha az rol oynadı ğının düşünüldüğünü ortaya koymaktadır.
162 M. A Y T Ü L KASAPOĞLU
Tablo 2. İ l k ve Son sınıflara göre, bir öğrencinin Tıp Fakültesinde başarılı olmasında en önemli rol oynayan faktörler
El çabukluğu
Ayrıntıları ezberleme yeteneği Teorik Bilgilerle Uğraşma Pratik Bilgilerle Uğraşma Fizik Bil. İlgili Önceki Bilgiler Sosyal Bil. İlgili Önceki Bilgiler
Çalışma Uğruna Herşeyden vazgeçebilmek Diğer Öğrencilerle birarada yaşama Sakin ve Rahat Olma
Çok sayıda tıbbı olguları öğrenme
Çalışmalarda nerelerde ağırlık verileceğine ken di kendine karar verebilme
Tıp Fak. uyum sağlama Araştırma Yürütebilme yeteneği Toplam İ l k Sınıf S 11 73 20 63 7
—
137 4 128 9 108 16 12 538 % 1.9 12.4 3.4 10.7 1.2—
23.3 0.7 21.8 1.5 18.4 2.7 2.0 100 Son Sınıf S 4 15 20 20 1 1 32—
35 5 41 10 2 186%
2.2 8.1 0.8 10.8 0.5 0.5 17.2—
18.8 2.7 22.0 5.4 1.1 100 Toplam S 15 88 40 83 8 1 169 4 1.3 14 149 26 14 774%
1.9 11.4 5.2 10.7 1.0 0.1 21.8 0.5 21.1 1.8 19.3 3.4 1.8 100 X2 = 30.91599 Sd: 12 P<0.0020T ü m öğrenciler açısından tablo incelendiğinde başarıda en önemli rol oynadığı anlaşılan, çalışma uğruna her şeyden vazgeçebilin enin, son sınıf öğrencileri arasında daha az önemsenmesi, öğrencilerin altı yıllık eğitim sürecinde bu faktörü içselleştirdiklerinin bir ifadesi olarak yorum lanabilir. Buna karşılık, ilk sınıf öğrencileri, uzun ve yoğun çalışmaları gözlerinde daha fazla büyütmektedirler denilebilir, i k i n c i en fazla önem senen, çalışmalarda nerelere ağırlık verileceğine kendi kendine karar vere bilmenin, son sınıfta çok daha fazla işaretlenmesi ise, yine altı y ı l boyun ca öğrencilerin adeta profesyonelleşmeleri ve fakülteye uyum sağlama larının bir göstergesi olarak kabul edilebilir. Nitekim, tıp fakültesine uyum sağlamanın önemli olduğunu kabul oranı da son sınıfta i k i misli artmaktadır.
Fakültede öğrencilik sona erdikten sonra toplumdaki hekimlik mesleki rolünün başarılı bir şekilde yerine getirilebilmesi için, ne tür
H E K İ M L İ K T E B A Ş A R I N I N Ö Z E L L İ K L E R İ 1 6 3
özelliklere sahip olunmasının gerektiği, oldukça ayrıntılı bir biçimde so ruşturulmuş ve bundan sonraki tablolaıda -sunulmuştur.
Tablo 3'de fakültelere göre bir hekimin başarılı olmasında rol oy nayan özellikler incelenmiş ve istatistiksel olarak önemli farklılıklar bulunmuştur. T ü m öğrenciler açısından ölçülü ve ağır başlı olmak i l k (% 22) toplum aktiviteleıine katılma ikinci (% 17.2), kendine güvendi ği havasını yaratma ise üçüncü sırada (% 13.8) önemli bulunmaktadır. Fakülteler açısından ise, ölçülü ve ağır başlı olma Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesinde (% 25.6) muhafazakar elbiseler giyme Hacettepe Üniver sitesi İngihzce Tıp Fakültesinde (% 4), toplum akt'vitelerine katılma Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesinde (% 18.9), iyi bir hatip olma Hacet tepe Üniversitesinin her i k i tıp fakültesinde (% 3.5), iyi bir tıp fakülte sinden mezun olma yine Hacettepe Üniversitesi'nin her i k i tıp fakülte sinde (% 11), kendine güvendiği havasını yaratma (güvenmediği zaman larda bile) Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesinde (% 20.7) başaıılı bir he k i m olmada rol oynayan en önemli faktörler olarak kabul edilmektedir. Tıp fakülteleri içinde en yüksek puanla öğrenci kabul eden Hacettepe Üniversitesi öğrencilerinin, en i y i bir t i p fakültesinden mezun olmayı
Tablo 3. Fakültelere Göre, Bir Hekimin Başarılı Olmasında Rol Oynayan Özellikler
Ölçülü ve ağırbaş-başlı olma Muhafazakar el biseler giyme Toplum aktivite-lerine katılma İyi bir konuşma cı olma
En iyi bir tıp Fak. mezun olma
e Kendine güven diği havasını ya ratma Başka Toplam H.Ü. İngilizce S 31 5 22 4 14 13 36 125 % 24.8 4.0 17.6 3.2 11.2 10.4 28.8 H.Ü. Türkçe S 43 2 35 8 27 29 82 100 \ 226 % 19.0 0.9 15.5 3.5 11.9 12.8 34.3 100 Ankara S 56 1 47 4 17 32 111 268 % 20.9 0.4 17.5 1.5 6.3 11.9 41.4 100 Gazi S 42
—
31 4 6 34 47 164 % 25.6—
18.9 2 . 4 3.7 20.7 28.7 100 Toplam S 172 8 135 20 64 108 276 783%
22.0 1.0 17.2 2.6 8.2 13.8 35.2 100 X2 = 43.66309 Sd: 18 P<0.0006164 M. AYTÜL KASAPOĞLU
önemsemesi kadar, kendine güvenmediği zamanlarda bile güvendiği havasını yaratmanın Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesinde en fazla işa retlenmesi, ilginç bulgular olmakla beraber, fazla beklenmeyen bir du rum değildir.
Tablo 4'de i l k ve son sınıflara göre, bir hekimin başarılı olmasında rol oynayan özellikler incelenmiştir. İstatistiksel olarak da önemli fark lılıklar gösteren tablodaki bulgular, birinci sınıftan son sınıfa doğru, ölçülü ve ağır başlı olmanın, muhafazakar elbiseler giymenin, toplum ak-tivitelerine katılmanın, en i y i bir tıp fakültesinden mezun olmanın başa rılı bir hekim olmada daha az önemli rol oynadığını; buna karşılık, i y i bir hatip olma ile, kendine güvendiği havasını yaratmanın daha fazla önemsendiğini ortaya koymaktadır. Kısaca, son sınıf öğrencileri arasın da insanları etkilemede, giyim-kuşam gibi dış görünüşten çok, i y i konuş macı olma ve kendine güvenen bir kişilik sergilemenin önemli olduğu vurgulanmaktadır.
Tablo 4. İlk ve Son Sınıflara Göre, Bir Hekimin Başarılı Olmasında Kol Oynayan Özellikler
Ölçülü ve Ağırbaşlı Olma Muhafazakar elbiseler giyme Toplum Aktivitelerine katılma İyi konuşmacı olma
En i y i bir tıp fak. mezun olma Kendine güvendiği havasını yaratma Başka Toplam İlk Sınıf S 145 7 111 12 51 77 193 596 % 24.3 1.2 18.6 2.0 8.6 12.9 32.4 100 Son Sınıf S 27 1 24 8 13 31 83 187 % 14.4 0.5 21.8 4.3 7.0 16.6 44.4 100 Toplam S 172 8 135 20 64 108 276 783 % 22.0 1.0 17.2 2.6 8.2 13.8 35.2 100 X2 = 20.18111 Sd: 6 P<0.0026
Tablo 3 ve 4 de bir hekimin başarılı olmasında rol oynayan faktörler incelenmiş bulunmaktadır. Anketin başka bir yerinde öğrencilere bu kez de, " i y i bir hekim olmak için gerekli özellikler nelerdir" sorusu yöneltil miş ve ayrıntılı bir biçimde 12 özellikten oluşan bir cetveli, dört aşama da (çok önemli-oldukça-az-hiç önemli değil biçimde) değerlendirmeleri istenmiştir. Kuşkusuz i y i bir. hekim, başarılı olarak değerlendirilen bir
HEKİMLİKTE BAŞARININ ÖZELLİKLERİ 165 hekimdir. Burada amaç ise, i y i ya da başarılı arasındaki farkın analizin
den çok, genel olarak öğrencilerin mesleki t u t u m ve değerlerinin sağ lıklı bir biçimde değerlendirilmesidir. Kısaca yanıtlar, sınama sorularıy la sınanmaya çalışılmıştır.
Tablo 6'dan itibaren verilmeye başlanan bu değerlendirmelere geç meden önce, söz konusu cetveldeki 12 özellik arasında en önemli bulu nanlara ait oranlar, tablo 5'de gösterilmiştir.
Tablo 5. İyi Bir Hekim Olmak İçin Gerekli Özelliklerin En Önemlisi hangisidir?
İyi Görünüş
Sıcak ve Hoşnut edici Kişilik Tıbba kendini adamışlık İleri Zeka
Zamanı İyi Kullanma Doğruluk / namusluk Bilimsel meraklılık
Organize biçimde düşünmek Araştırma Yeteneği İnsanlarla Geçinme Yeteneği Kendi sınırlılıklarını bilme Tıptan Gerçekten Hoşlanma T O P L A M En Önemli S 5 70 174 14 19 57 54 88 22 33 17 212 767 % 0.7 9.2 22.7 1.8 2.5 7.5 7.1 11.5 2.9 4.3 2.2 27.7 100.00 Önem Sırası 12. 4. 2. 11. 9. 5. 6. 3. 8. 7. 10. 1.
Öğrencilerin i y i bir hekim olmak için, en önde tıptan gerçekten hoşlanma % 27.7) ve tıbba kendini adamışlığı (% 22.7) belirtmeleri, tıp mesleğinin özellikleri açısından beklenen bir durumdur. Üçüncü sıra daki organize biçimde düşünme yeteneği de (% 11.5) gerçekten i y i bir hekim olmada gerekli bir özelliktir ve öğrenciler bunun bilincindedirler. Tablo 6'da fakültelere göre " i y i görünüş" özelliğinin önem derecesi incelenmiş ve istatistiksel olarak önemli bir farklılık bulunamamıştır. Zaten i y i görünüş, t ü m özellikler içinde en son sırayı almaktaydı (Bkz.
166 M. A Y T Ü L KASAPOĞLU
Tablo 6. Fakültelere Göre, İ y i Bir Hekim Olmak İçin İyi Görünüş'ün Önem Derecesi
Çok Önemli Oldukça Az
Hiç Önemli Değil Toplam H.Ü. İngilizce S 19 70 29 9 127 % 15.0 55.1 22.8 7.1 100 H.Ü. Türkçe S 44 118 50 14 226 % 19.5 52.2 22.1 6.2 100 Ankara S 51 131 69 13 264 W la 19.3 49.6 26.1 4.9 100 Gazi S 42 80 38 8 168
%
25.0 47.6 22.6 4.8 100 Toplam S 156 399 186 144 785 % 19.9 50.8 23.7 5.6 100 X2 = 6.87509 Sd:l P > 6 5 . 0 1Tablo 7'de i l k ve son sınıflara göre, " i y i görünüş" özelliğinin önem de-reces'" incelenmiş ve istatistiksel olarak önemli farklılıklar bulunmuştur. Tablodaki bulgular, son sınıfa doğru bir hekimin başarısında i y i görünü şün daha fazla önemsenmeye başladığını göstermektedir. Bu bulgular Tablo 4'de kilerle karşılaştırıldığında, i y i görünüş ile kastedilenin aslın da 'giyim kuşam değil, hitap etmesini bilmek, ..kendine güvenen bir gö rüntü sergilemek olduğu söylenebilir.
Tablo 7. İlk ve Son Sınıflara Göre, İyi Bir Hekim Olmak İçin İyi Görünüşün Önem Derecesi
Çok Önemli Oldukça Az
Hiç Önemli Değil Toplam İlk Sınıf S 109 289 154. 42 594 % 18.4 48.7 25.9 7.1 100 Son Sınıf S 47 110 ' 3 2 2 191 % 24.6 57.6 16.8 1.0 100 Toplam S 156 399 186 44 785 % 19.9 50.8 23.7 5.6 100 X2 = 19.60632 Sd:3 P<0.0002
Tablo 8'de fakültelere göre, i y i bir hekim olmak için, "sıcak ve hoş nut edici bir kişiliğin" önem derecesi incelenmiş ve istatistiksel olarak önemli farklılıklar bulunmuştur. Fakülteler arasındaki bu farklılık, Ga zi Üniversitesi Tıp Fakültesi öğrencilerinin bu özelliğe çok daha fazla önem vermelerinden kaynaklanmaktadır (% 71.67). Buna karşılık, Ha cettepe Üniversitesi Türkçe Tıp Fakültesi öğrencileri göreli olarak, sı cak ve hoşnut edici bir kişiliğe sahip olmayı daha az önemli
bulmakta-H E K İ M L İ K T E BAŞARININ Ö Z E L L İ K L E R İ 167 ılır denilebilir. T ü m öğrenciler açısından bu özelliğin dördüncü sırada önemli bulunduğu ise Tablo 5'de gösterilmiştir.
Tablo 8. Fakültelere Göre, İ y i Bir Hekim Olmak İçin "Sıcak ve Hoşnut Edici Kişiliğin" önemi
Çok Önemli Oldukça Az
Hiç Önemli Değil Toplam H.Ü. İngilizce S 67 60 1
_
128 % 52.3 46.9 0.8 • . : . . 100 H.Ü. Türkçe S 113 100 14~
227 % 49.8 44.1 6.2 --100 Ankara S 147 108 10 3 268 % 54.9 40.3 3.7 1.1l 100 Gazi S 121 47 1—
169 % 71.6 27.8 0.6—
100 Toplam S 448 315 26 3 792 % 56.6 39.8 3.3 0.4 100 X2 = 35.86107 Sd:9 P<0.0000Tablo 9'da i l k ve son sınıflara göre, sıcak ve hoşnut edici bir kişili ğe sahip olmanın önem derecesi incelenmiş ve istatistiksel olarak önemli farklılıklar bulunmuştur. İ l k sınıftan son sınıfa doğru bu özelliğin daha az önemli bulunmaya başladığı tablodan anlaşılmaktadır.
Tablo 10'da fakültelere göre "tıbba kendini adamışlığın" önem dere cesi incelenmiş ve istatistiksel olarak önemli farklılıklar bulunmuştur. Tüm öğrenciler arasında ikinci sırada önemli bulunan bu özellik en çok Hacettepe Üniversitesi İngilizce Tıp Fakültesinde önemli bulunmuştur. Fakat daha önceleri nedenleri belirtildiği üzere, Hacettepe Üniversitesi İngilizce Tıp Fakültesinin ancak birinci sınıf öğrencilerine bu soru yönel tilmiştir. Tablo l l ' d e de zaten bu özelliğin, daha çok birinci sınıflarda
Tablo 9. İlk ve Son Sınıflara Göre, İyi Bir Hekim Olmak İçin "Sıcak ve Hoşnut Edici Kişiliğin Önemi"
Çok Önemli Oldukça Az
Hiç Önemli Değil Toplam İlk Sınıf S 350 235 13 2 600 % 58.3 39.2 2.2 0.3 100 Son Sınıf S 98 80 13 1 192 % 51.0 41.7 6.8 0.5 100 Toplam S 0 448 315 26 3 792 la 56.6 39.8 3.3 0.4 100 X2 = 11.12326 Sd:3 P<0.0111
168 M. AYTÜL KASAPOĞLU
önemsendiği gösterilmiş bulunmaktadır. Bu güzden, fakülteler arasında esas farklılığın, tıbba kendini adamışlığı, az önemli bulanların, en yük sek oranda bulunduğu, Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi öğrencile r i n i n görüşlerinden (% 15.8) kaynaklandığını söylemek daha doğru ola caktır.
Tablo 10. Fakültelere Göre İ y i Bir Hekim Olmak İçin "Tıbba Kendini Adamışlığın" önemi
Çok Önemli Oldukça A z
Hiç Önemli Değil Toplam H.Ü. İngilizce S 72 41 13 2 128 % 56.3 32.0 10.2 1.6 100 H.Ü. Türkçe S 97 89 36 6 228 % 42.5 39.0 15.8 2 . 6 100 Ankara S 136 107 23 2 268 % 50.7 39.9 8 . 6 0 . 7 100 Gazi S 81 72 15
—
168%
48.2 42.9 8 . 9—
100 Toplam S 386 309 87 10 '792 % 48.7 39.0 11.0 1.3 100 X2 = 18.88979 Sd:9 P<0.0261Tablo 11'de i l k ve son sınıflara göre i y i bir hekim olmak için tıbba kendini adamışlığın önem derecesi incelenmiştir. İstatistiksel olarak önemli farklılıklar gösteren bulgular, bu özelliğin birinci sınıfta, çok daha önemli bulunmasına karşın; son sınıfa doğru giderek azaldığını ortaya koymaktadır. Son sınıf öğrencilerinin bu yüzden daha realist oldukları söylenebilirse de, mesleğin gerekleri aksi yöndedir.
Tablo 11. İlk ve Son Sınıflara Göre, İyi Bir Hekim Olmak İçin "Tıbba Kendini Adamışlığın Önemi"
,
Çok Önemli Oldukça A zHiç Önemli Değil Toplam İlk Sınıf S 331 209 54 5 599 % 55.3 34.9 9 . 0 0 . 8 100 Son Sınıf S 55 100 33 5 193 % 28.5 51.8 17.1 2 . 6 100 Toplam S 386 309 87 10 792 % 48.7 39.0 11,0 1.3 100 X2 = 44.41000 Sd:3 P<0.0000
H E K İ M L İ K T E B A Ş A R I N I N Ö Z E L L İ K L E R İ 169
Tablo 12'de fakültelere göre "ileri zekaya sahip olmanın" i y i bir hekim olmadaki önem derecesi incelenmiştir. İstatistiksel olarak önemli farklılıklar gösteren bulgular, yine Hacettepe Üniversitesi İngilizce Tıp Fakültesinde, bu özelliği en önemli bulmanın yüksek olduğunu göster mektedir. Tablo 11 için yapılan açıklamalar burada da geçerlidir ve Tab lo 12'deki bu durum daha çok, Hacettepe Üniversitesi İngilizce Tıp öğ rencilerin yalnızca birinci sınıfta olanlarının, örneklemede yer almasın dan kaynaklanmaktadır. Fakat Hacettepe Üniversitesi Türkçe Tıp Fakültesi öğrencileri arasında da, diğer Fakültelerden daha fazla, ileri zekayı çok önemli bulanların yer alması (% 16.7), Hacettepe Üniversi tesinde genel olarak bu kanının daha yaygın olduğunu göstermektedir. Kısaca, kendilerini belki de ileri zekâlı bulmakta olabilirler. Tüm öğren ciler açısından bu özelliğin önem derecesi ise 11. sıradadır (Bkz. Tablo 5). Tablo 12. Fakültelere Göre İyi Bir Hekim Olmak İçin " İ l e r i Zeka'nın Önemi'
Çok Önemli Oldukça Az
Hiç Önemli Değil Toplam H . Ü . İngilizce S 30 67 28 3 128 % 23.4 52.3 21.9 2.3 100 H . Ü . Türkçe S 38 114 57 18 227 % 16.7 50.2 25.1 7.9 100 Ankara S 29 137 78 22 266 % 10.9 51.5 29.3 8.3 100 Gazi S 22 82 48 14 166 % 13.3 49.4 28.9 8.4 100 Toplam S 119 400 211 57 787 % 15.1 50.8 26.8 7.2 100 X2 = 17.33869 Sd:99 P<0.0437
Tablo 13 de ilk ve son sınıflara göre, i y i bir hekim olmada "ileri ze kaya sahip olmanın" önem derecesi karşılaştırmak olarak verilmiş ve istatistiksel olarak önemli farklılıklar bulunmuştur. Bulgular, ileri ze-Tablo 13. İlk ve Son Sınıflara Göre İyi Bir Hekim Olmak İçin " i l e r i Zekanın Önemi"
Çok Önemli Oldukça Az
Hiç Önemli Değil Toplam İlk Sınıf S 104 307 152 34 597 % 17.4 51.4 25.5 5.7 100 Son Sınıf S 15 93 59 23 190
%
7.9 48.9 31.1 12.1 100 Toplam S 119 400 211 57 787 % 15.1 50.8 26.8 7.2 100 X2 = 18.68096 Sd:3 P<0.0003170 M. AYTÜL KASAPOĞLU
kanın i l k sınıflarda daha çok önemsenirken, son sınıfta giderek azaldı ğını gösterir yöndedir. Hatta hiç önemli değil diyenler son sınıfta i k i kat daha fazladır.
. Tablo 14 de fakültelere göre, iyibir hekim olmak için zamanı i y i kullanmanın önemi incelenmiş ve istatistiksel olarak önemli bir farklılık bulunamamıştır. T ü m öğrenciler arasında bu özelliğe verilen önem derecesi de, zaten oldukça gerilerde olup, dokuzuncu sıradadır. Tablo 14. Fakültelere Göre. İyi Bir Hekim Olmak İçin "Zamanı İ y i Kullanmanın" Önemi
Çok Önemli Oldukça Az
Hiç Önemli Değil Toplam H . Ü . İngilizce S 65 56 6
—
127%
51.2 44.1 4.7—
100 H.Ü. Türkçe S • 105 94 24 5 228 o , o 46.1 41.2 10.5 2.2 100 Ankara S 117 119 23 4 268 Ov 43.7 41.4 10.4 1.5 100 Gazi S 76 71 17 2 166 % 45.8 42.8 10.2 1.2 100 Toplams
363 340 75 11 789%
46.0 43.1 9.5 1.4 100 X2 .= 7.9115 Sd:19 P>0.5431Tablo 15'de i l k ve son sınıflara göre, zamanı i y i kullanmanın önemi incelenmiş ve yine istatistiksel olarak önemli bir farklılık behrlenenıe-miştir. Zamanı i y i kullanmanın toplumsal boyutta bir sorun olmasına karşın, bilincinde olunmadığı anlaşılmaktadır.
Tablo 15. İ l k ve Son Sınıflara Göre, İ y i bir bekim olmak için "Zaman İ y i Kullanmanın' Önemi
Çok Önemli Oldukça Az
Hiç Önemli Değil Toplam İlk Sınıf S 288 242 58 9 597
%
48.2 40.5 9.7 1.5 100 Son Sınıf S 75 98 17 2 192 % 39.1 51.0 8.9 1.0 100 Toplam S 363 340 75 11 789 % 46.0 43.1 9.5 1.4 100 X2 = 6.72064 Sd:3 P>0.0814Tablo 16'da fakültelere göre, doğruluk ya da namusluluk özelliğinin i y i bir hekim olmada önem derecesi incelenmiş ve istatistiksel olarak
H E K İ M L İ K T E B A Ş A R I N I N Ö Z E L L İ K L E R İ 171 önemli farklılıklar bulunmuştur. Bulgular Gazi Üniversitesi Tıp Fakül tesinde bu özelliğin çok daha fazla önemsendiğini göstermektedir (% 69.6). Hiç önemli bulmayanlar ise, Hacettepe Üniversitesinin her i k i tıp fakültesinde de göreli olarak daha fazladır. Bu sosyal değerin, göreli olarak, kasaba ve küçük kent kökenli ve düşük eğitimli ailelerden gelen lerin daha fazla olduğu kesimde daha çok önemsendiği, Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesinde görülen yüksek orandan anlaşılmaktadır.
Tablo 16. Fakültelere Göre. İ y i Bir Hekim Olabilmek İçin "Doğruluk/Namusluluğun önemi"
Çok Önemli Oldukça Az
Hiç Önemli Değil Toplam H.Ü. İngilizce S 78 38 8 4 128 % 60.9 29:7 ,6.3 3.1 100 H . Ü . Türkçe S 114 88 16 8 226 % 50.4 38.9 7.1 3.5 100 Ankara S 171 85 12
—
268 % 63.8 31.7 ,4.5—
100 Gazi S 117 43 8—
168 % 69.6 25.6 4.8 100 Toplam S 480 254 44 12 790 % 60.8 3.2.3 5.6 1.5 100 X» = 28.96655 Sd:9 P<0.0007Tablo 17'de i l k ve son sınıflara göre, i y i bir hekim, olmada doğruluk ya da namusluluk özelliğinin önem derecesi incelenmiştir, istatistiksel olarak önemli farklılıklar gösteren bulgular, i l k sınıftan son sınıfa doğru bu özelliğe verilen önem derecesinde düşmeler olduğunu göstermektedir. Kuşkusuz bu doğruluk ya da namus kavramından öğrencilerin ne anla dığına değişen bir durumdur. Fakat t ü m öğrenciler arasında beşinci ola rak değerlendirilmesi oldukça önemsendiğini göstermektedir. Tablo 17. İlk ve Son Sınıflara Göre, İ y i bir Hekim Olabilmek İçin "Doğruluk/Namusluluğun'
önemi
Çok Önemli Oldukça Az
Hiç Önemli Değil Toplam İlk Sınıf S 381 181 27 11 600
%
63.5 30.2 4.5 1.8 100 Son Sınıf S 99 73 17 1 190 % 52.1 38.4 8.9 0.5 100 Toplam S 480 254 44 12 790 % 60.8 32.2 5.6 1.5 100 X2 = 12.88918 Sd:3 P<0.00491 7 2 M . A Y T Ü L KASAPOĞLU
Tablo 18'de fakültelere göre i y i bir hekim olmada "bilimsel merak lılığın" önemi incelenmiş ve istatistiksel olarak önemli bir farklılık bu lunmamıştır. Fakat bulgular, Hacettepe Üniversitesinin her i k i tıp fa kültesinde de bu özelliğin daha çok önemsendiğini gösterir niteliktedir. T ü m öğrenciler için bu özelliğin önem derecesi altıncıdır.
Tablo 18. Fakültelere Göre, İyi Bir Hekim Olabilmek İçin "Bilimsel Meraklılığın Önemi'
Çok Önemli Oldukça Az
Hiç Önemli Değil Toplam H . Ü . İngilizce
s
68 49 7 4 128 % 53.1 38.3 5.5 3.1 100 H . Ü . Türkçe S 112 95 17 3 227 /o 49.3 41.9 7.5 1.3 100 Ankaras
114 131 21 2 268%
42.5 48.9 7.8 0.7 100 Gazis
73 78 16—
167 % 43.7 46.7 9.6—
100 Toplams
367 353 61 9 790%
46.5 44.7 7.7 1.1 100 X2 = 13.95147 Sd:9 P>0.1241Tablo 19 da ilk ve son sınıflara göre, i y i bir hekim olmak için bilim sel merakın önemi incelenmiş ve istatistiksel olarak önemli farklılıklar saptanmıştır. İlk sınıfta çok önemli bulunan bu özellik (% 49.3), son sı nıfta oldukça önemli bulunmaktadır denilebilir (% 53.1).
Tablo 19. İlk ve Son Sınıflara Göre, İyi Bir Hekim Olabilmek İçin "Bilimsel Meraklılığın" Önemi
Çok Önemli Oldukça Az
Hiç Önemli Değil Toplam İlk Sınıf S 295 251 45 7 598 % 49.3 42.0 7.5 1.2 100 Son Sınıf S 72 102 16 2 192 % 37.5 53.1 8.3 1.0 100 Toplam S 367 353 61 9 790 % 46.5 44.7 7.7 1.1 100 X2 = 8.56824 Sd: 3 P<0.0356
Tablo 20'de fakültelere göre "organize biçimde düşünme" yetene ğinin önem derecesi incelenmiştir. İstatistiksel olarak önemli bir farklı lık bulunmamasına rağmen, Hacettepe Üniversitesi Türkçe Tıp
Fakül-HEKİMLİKTE BAŞARININ ÖZELLİKLERİ 173 TESİNİN öğrencileri arasında bu özelliği çok önemli bulanlar daha fazladır (% 56.1). T ü m öğrenciler için ise, organize düşünme üçüncü en önemli özelliktir (Bkz. Tablo 5).
Tablo 20. Fakültelere Göre, İ y i Bir Hakim Olabilmek İçin "Organize Biçimde Düşünmenin önemi"
Çok Önemli Oldukça Az
Hiç Önemli Değil Toplam H.Ü. İngilizce S .59 54 8 3 124 % 47.6 43.5 6.5 2.4 100 H.Ü. Türkçe S 128 87 13
—
228 % 56.1 38.2 5.7—
100 Ankara S 122 113 23 2 260 % 46.9 43.5 8.8 0.8 100 Gazi S 70 78 14 4 166 % 42.2 47.0 8.4 2.4 100 Toplam S 379 332 58 9 778 % 48.7 42.7 7.5 1.2 100 X2 = 15.05052 Sd:9 P>0.0896Tablo 21'de ilk ve son sınıflara göre, i y i bir hekim olmak için orga nize biçimde düşünmenin önem derecesi verilmiştir. İstatistiksel olarak önemli farklılıklar, son sınıfların bu özelliği çok daha fazla önemli bul -malarıyla ortaya çıkmaktadır denilebilir.
Tablo 21. İ l k ve Son Sınıflara Göre, İ y i bir Hekim Olabilmek İçin "Organize Biçimde Düşün-menin" Önemi
Çok Önemli Oldukça Az
Hiç Önemli Değil Toplam İ l k Sınıf . S 266 262 52 9 589 % 45.2 44.5 8.8 1.5 100 Son Sınıf S % 113 59.8 70 | 37.0 6 | 3.2 — — 189 100 Toplam S 379 332 58 9 778 % 48.7 42.7 7.5 1.2 100 X2 = 17.16625 Sd: P < 0.0007
Tablo 22 de fakültelere göre iyi bir hekim olmak için "araştırma ye teneğinin" önem derecesini incelenmiş ve istatistiksel olarak önemli bir farklılık bulunamamıştır. Tüm öğrenciler arasında zaten bu özelliğe se kizinci sırada yer verilmiştir. (Bkz. Tablo 5).
1 7 4 M . A Y T Ü L KASAPOĞLU
Tablo 22. Fakültelere Göre, İ y i Bir Hekim Olabilmek için "Araştırma Yeteneğinin Önemi"
Çok Önemli Oldukça Az
Hiç Önemli Değil Toplam H . Ü . İngilizce S 62 51 14 1 128 la 48.4 39.8 10.9 0.8 100 H . Ü . Türkçe S 99 106 22 2 229 % 43.2 46.3 9.6 0.9 100 Ankara S 99 131 32 4 266 % 37.2 49.2 12.0 1.5 100 Gazi S 72 73 23
—
168 % 42.9 43.5 13.7—
100 Toplam S 332 361 81 7 791 % 42.0 45.6 11.5 0.9 100 X2 = 8.89106 DSd:9 P>0.4474Tablo 23'de i l k ve son sınıflara göre, i y i bir hekim olmada araştırma yeteneğinin önemi incelenmiştir. İstatistiksel olarak önemli farklılıklar gösteren bulgular, bu özelliğin en çok ilk sınıfta önemli bulunduğunu ve giderek az önemsenmeye başladığını ortaya koymuştur. Araştırma ye teneğinin son sınıflar arasında az önemsenmesi, hekim adaylarının ken dilerini daha çok uygulayıcı olarak gördüklerinin ve olumsuz bir geliş menin kanıtı olarak yorumlanabilir.
Tablo 23. İ l k ve Son Sınıflara Göre, İ y i Bir Hekim Olmak İçin "Araştırma Yeteneğinin" önemi
. .
Çok Önemli Oldukça Az
Hiç Önemli Değil Toplam İlk Sınıf S 280 252 61 5 598 % 46.8 42.1 10.2 0.8 100 Son Sınıf S 52 109 30 2 193 % 26.9 56.5 15.5 1.0 100 Toplam S • 332 361 91 7 791 % 42.0 45.6 11.5 0.5 100 X2 = 23.99662 Sd: 3 P<0.0000
Tablo 24'de fakültelere göre, i y i bir hekim olmak için, "insanlarla geçinme yeteneğinin önemi incelenmiştir. Fakülteler arasında istatistik sel olarak farklılıklar bulunmakla beraber, tıp mesleği için çok önemli olan bu özelliğin ancak yedinci sıralarda önemsenmesi düşündürücüdür (Bkz. Tablo 5). Bulgular, insanlarla geçinme yeteneğinin en çok Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi öğrencileri arasında önemsendiğini
göster-HEKİMLİKTE BAŞARININ ÖZELLİKLERİ 175 mektedir (% 61.1). Tablo 16 açıklanırken yapılan yorumlar burada da
büyük ölçüde geçerlidir.
Tablo 21. Fakültelere Göre, İ y i Bir Hekim Olabilmek İçin "İnsanlarla Geçinme Yeteneğinin Önemi"
Çok Önemli Oldukça Az
Hiç Önemli Değil Toplam H . Ü . İngilizce S 59 52 14 2 127 % 46.5 40.9 11.0 1.6 100 H.Ü. Türkçe S 102 107 14 5 228 70 44.7 46.9 6.1 2.2 100 Ankara S 125 112 26 5 268 % 46.6 41.8 9.7 1.9 100 Gazi S 102 59 4 2 167 % 61.1 35.3 . 2 . 4 1.2 100 Toplam S 388 330 58 14 790 % 49.1 41.8 7.3 1.8 100 X2 = 20.37637 Sd:9 P<0.0157
Tablo 25 de i l k ve son sınıflara göre, i y i bir hekim olmada "insan larla geçinme yeteneğinin önemi" incelenmiştir. İstatistiksel olarak ö-nemli faıklılıklar gösteren bulgular, bu özelliğin son sınıflarda "oldukça" benimsenirken (% 52.3), birinci sınıflarda "çok" daha önemli bulundu ğunu göstermektedir (% 52.9). Yabancı ülkelerde de bu t ü r değişmelerin meydana geldiği, araştırmalarla ortaya konmuş bulunmaktadır. Kısaca ifade etmek gerekirse, idealizmin yerini realizm almakta; hekimler, insanlarla geçinmeyi daha az önemsemeye öğrencilik yıllarından başla maktadırlar.
Tablo 25. İ l k ve Son Sınıflara Göre, İ y i bir Hekim Oalabilmek için "İnsanlarla İ y i Geçinmenin Önemi"
Çok Önemli Oldukça Az
Hiç Önemli Değil Toplam İlk Sınıf S 316 229 43 9 597
%
52.9 38.4 7.2 1.5 100 Son Sınıf S 72 101 15 5 193%
37.3 52.3 7.8 2.6-100 Toplam S 338 330 58 14 790%
49.1 41.9 7.3 . 1.8 100 X2 = 15.09773 Sd:3 P<0.0017176 M. AYTÜL KASAPOĞLU
Tablo 26'da fakültelere göre, i y i bir hekim olmak için, "kendi sınır lılıklarını bilmenin" önem derecesi incelenmiş ve istatistiksel olarak önemli bir farklılık bulunamamıştır. Bu özelliğe t ü m öğrenciler arasında 10. sırada önem verildiği Tablo 5'in incelenmesinden anlaşılmaktadır. Tablo 26. Fakültelere Göre, 6yi Bir Hekim Olabilmek İçin "Kendi Sınırlılıklarını Bilmenin Önemi"
Önemi"
Çok Önemli Oldukça Az
Hiç Önemli Değil Toplam H.Ü. İngilizce ' S 52 54 16 4 126
%
41.3 42.9 12.7 3.2 100 H.Ü. Türkçe S 99 96 28 6 229 % 43.2 41.9 12.2 2.6 100 Ankara S 84 130 45 5 264 % 31.8 49.2 17.0 1.9 100 Gazi S 67 73 22 4 166 % 40.4 44.0 13.3 2.4 100 Toplam S 302 353 111 19 785 % 38.5 45.0 14.1 2.4 100 X2 = 9.5859k Sd:9 P>0.3850Tablo 27 de ilk ve son sınıflara göre, i y i bir hekim olmada, kendi sı nırlılıklarını bilme incelenmiş ve yine istatistiksel olarak önemli bir fark lılık bulunamamıştır.
Tablo 27. İlk ve Son Sınıflara Göre, İ y i Bir Hekim Olabilmek İçin "Kendi Sınırlılıklarını Bil-menin" Önemi
-Çok Önemli Oldukça Az
Hiç Önemli Değil Toplam İ l k Sınıf S 235 261 82 17 595 % 39.5 43.9 13.8 2.9 100 Son Sınıf S 67 92 29 2 190
%
35,3 48.4 15.3 1.1 100 Toplam S 302 353 111 19 785 % 38.5 45.0 14.1 2.4 100 X2 = 3.49631 Sd:3 P>0.3213Tablo 28'de fakültelere göre, i y i bir hekim olmak için, "tıptan ger çekten hoşlanmanın" önemi incelenmiştir. İstatistiksel olarak önemli bir farklılık bulunmamakla birlikte, t ü m öğrencilerin birinci sırada en çok işaretlediği bu özelliğin, t ü m fakültelerde çok önemsendiği açıktır.
HEKİMLİKTE BAŞARININ ÖZELLİKLERİ 177 Tablo 28. Fakültelere Göre İyi Bir Hekim Olabilmek İçin "Tıptan Gerçekten Hoşlanmanm
Önemi"
'
Çok Önemli Oldukça Az
Hiç Önemli Değil Toplam H . Ü . İngilizce s • 74 46 6 2 128 % 57.8 35.9 4.7 1.6 100 H . Ü . Türkçe S 144 65 15 5 229 % 62.9 28.4 6.6 2.2 100 Ankara S 182 70 11 5 268 % 67.9 26.1 4.1 1.9 100 Gazi S 128 33 5 2 168 % 76.2 19.6 3.0 1.2 100 Toplam S 528 214 37 14 793 % 66.6 .27.0 4.7 1.8 100 X2 = 15.28595 Sd: 9 P>0.0834
Tablo 29'da ilk ve son sınıflara göre, i y i bir hekim olmak için "tıp tan gerçekten hoşlanmanın önemi karşılaştırmalı olarak incelenmiş ve istatistiksel olarak önemli bir farklılık bulunamamıştır. Öğrencilerin bu kanılarını altı y ı l içinde pek fazla değiştirmeyerek, halâ çok önemli buldukları söylenebilir.
Tablo 29. İ l k ve Son Sınıflara Göre , İyi Bir Hekim Olabilmek İçin "Tıptan Gerçekten Hoşlan d ı ğ ı n ı n " Önemi
.
Çok Önemli Oldukça Az
Hiç Önemli Değil Toplam İlk Sınıf S 410 157 22 11 600 % 68.3 26.2 3.7 1.8 100 Son Sınıf S 118 57 15 3 193 % 61.1 29.5 7.8 1,6 100 Toplam S 528 214 37 14 793 0% 66.6 27,0 » 4.7 1.8 100 X2 = 7.08751 Sd: 3 P>0.0692
SONUÇ
Öğrenci olarak fakültede, hekim olarak meslekete başarılı olmayı sağlayan özellikler: Çalışma uğruna herşeyden vazgeçebilme; çabşmalar sırasında sinirli ve gerilimli olmak yerine, rahat ve sakin olabilme ile çalışmalarda nerelere ağırlık verileceğine kendi kendine karar
verebil-178 M. AYTÜL KASAPOĞLU
menin bir tıp öğrencisinin başarısında en önemli rol oynayan faktörler olduğu ve bu düşüncelerin fakülteler ve sınıflara göre değişiklikler gös terdiği; hekimin başarılı olmasında ise, ölçülü ve ağır başlı olma; toplum aktivitelerine katılma ve kendine güvendiği havasını yaratmanın önem li görüldüğü, fakat bu düşüncelerin fakülte ve sınıflara göre değişiklik ler gösterdiği; i y i bir hekim olmak için ise, en önde tıbtan gerçekten hoş lanma ve tıbba kendini adamışlığın geldiği ve tıp mesleği açısından bu nun beklenen bir durum olduğu belirlenmiştir.
KAYNAKÇA
Becker, H.S. (1956) Interviewing Medical Students, American Journal of Sociology, 62 s.: 199—201.
Becker, H.S., Geer, B., Hughes, E.C. and Strauss, A.S. (1961). Boys in White Student Culture in Medical School, Chicago, University of Chicago Press.
Becker, H.S., Geer, B. (1983). The Fate of Idealism in Medical School. In Social Interaction, E d . by Howard Robboy and C. Clark, New York St. Martin Press.
Eron, L . D . (1955). Effect of Medical Education on Medical Students Attitudes. J. Med. Educ. v. 30. s. 559—566.
Eron, L . D . (1958). The Effect of Medical Education on Attitudes. A fol low-up study. In the Ecology of Medical Student. Ed. H . H . Gee ve R.J. Glaser, Association of American Medical Collges, Evans-ton, Illinois.
Merton, R.K., Reader, G.G. and Kendall, P.L. (1957). The Student. Physi cian. Harvard University Press, Cambridge Mass.
Merton, R.K. (1957). Social Theory and Social Structure, New York, Free Press.
Rogers, C.L., Caplowitz, D., Glaser, W.A. (1960), Student-Faculty Re lations in Medical School, Bureau ol Applied Social Research, New York, Colombia Uni.
Tezcan, M. (1981). Eğitim Sosyolojisine Giriş, A . Ü . E ğ i t i m Fak. Yay. No: 91.
Walton, H.J. (1967) The Measurement of Medical Students, Attitudes. British Journal of Medical Education, V. 1, s. 330—340.
