Uçtan uca modelleme ile kesintisiz stereo video iletimi

(1)

Uc¸tan Uca Modelleme ile Kesintisiz Stereo Video ˙Iletimi

Stereoscopic Video Streaming with End-to-End Modeling

A. Serdar Tan

1

, Anıl Aksay

2

, G¨ozde Bozda˘gı Akar

2

, Erdal Arıkan

1 1

_{Elektrik Elektronik Mühendisli˘gi Bölümü, Bilkent ¨}

_{Universitesi, Ankara}

{serdar,arikan}@ee.bilkent.edu.tr

2

_{Elektrik Elektronik Mühendisli˘gi Bölümü, Orta Do˘gu Teknik ¨}

_{Universitesi, Ankara}

{anil,bozdagi}@eee.metu.edu.tr

¨

Ozetc¸e

Bu çalıs¸mamızda, hata koruma yöntemi olarak oransız kod-ları (Raptor Kodkod-ları) kullanan kesintisiz bir stereo video ile-tim sistemi önermekteyiz. ˙Ilk olarak video kodlayıcının hız-bozulum (HB) e˘grisini ve kanal koruma kodunun performansını analitik olarak modelledik. Daha sonra, paket kayıplarından kaynaklanan stereo videodaki kalite bozulumunu kestirdik. Son olarak, analitik modelleri ve kestirilmis¸ paket kayıp bozulum-larını kullanarak uçtan uca bozulum enküç ültmesi uyguladık ve en iyi video kodlayıcı bit hızlarını ve es¸it olmayan hata ko-ruması (EOHK) oranlarını elde ettik. Benzetim sonuçlarında, önerilen sistemin getirdi˘gi önemli kalite kazanımları açıkça gözlenmektedir.

Abstract

In this work, we propose a stereoscopic video streaming system that uses rateless codes (Raptor codes) as the error pro-tection scheme. Initially, we model the rate-distortion (RD) curve of video encoder and performance of channel codec. Then, we estimated the distortion on the stereoscopic video quality caused by packet losses. Finally, analytical models and estimated single packet loss distortions are used to minimize the end-to-end distortion and obtain optimal encoder bit rates and unequal error protection (UEP) rates. The simulation re-sults clearly demonstrates the significant quality gain against the non-optimized schemes.

1. Giris¸

Stereo görüntü sistemlerine ilginin artması ve bu sistemlerin kullanımının yaygınlas¸ması, verimli stereo video iletimine olan ihtiyacı arttırmıs¸tır. Stereo video kodlayıcı sa˘g ve sol görüntüler arasındaki ba˘gımlılı˘gı kullanarak daha etkin bir kodlama sa˘glar. Bu ba˘gımlılık yüzünden, iletim kanallarındaki hataların etkisi mono videoya göre daha çok olacaktır.

Katmanlı ve katmansız mono videonun paket silinti kanal-larında (PSK), hata dayanıklı iletimi ve en iyi hız tahsisi

konusunda birc¸ok yayın bulunmaktadır [1, 2]. Mono video

ic¸in genel hata d¨uzeltme yaklas¸ımları yeniden iletim [3] ve

Bu çalıs¸ma Avrupa Komisyonu (EC) tarafından FP6-511568 anlas¸ması kapsamında ve kısmen T ÜB˙ITAK tarafından BTT-T ürkiye 105E065 anlas¸ması kapsamında desteklenmis¸tir. Birinci ve ikinci yazarlar kısmen T ÜB˙ITAK tarafından desteklenmektedir.

gönderme yönünde hata düzeltimi (GYHD) [4] metotlarıdır. Stereo video için ise sadece birkaç çalıs¸ma vardır [5]. [5]’de stereo videoyu katmanlara ayrımak için veri bölüntüleme yöntemi kullanılmıs¸ fakat stereo videoya özel bir GYHD metodu kullanılmamıs¸tır.

Bu çalıs¸mamızda, ilk olarak Bölüm 2’de kanal koruma ko-dunun performansını ve Bölüm 3’de video kodlayıcının HB e˘grisini analitik olarak modelledik. Daha sonra, Bölüm 4’de paket kayıplarından kaynaklanan stereo videodaki kalite bozu-lumunu kestirdik. Son olarak, Bölüm 5’de analitik modelleri ve kestirilmis¸ paket kayıp bozulumlarını kullanarak uçtan uca bozulum enküç ültmesi uyguladık ve en iyi video kodlayıcı bit hızlarını ve EOHK oranlarını elde ettik. Bölüm 6’da verdi˘gimiz benzetim sonuçları önerilen sistemin getirdi˘gi önemli kalite kazanımları açıkça gözlenmektedir. Son olarak, Bölüm 7’de, vargıları ve ileri çalıs¸maları anlatmaktayız.

2. Raptor Kodlaması ve Bas¸arım E˘grisinin

Analitik Modeli

Raptor kodları [6] LT kodlarının [7] bir uzantısıdır. Raptor kodlamada ardıs¸ık iki kanal kodlama mevcuttur; ¨on-kodlama

ve dıs¸-kodlama. ¨On-kodlama y¨uksek oranlı bir GYHD kodu,

dıs¸-kodlama ise LT kodudur. ¨On-kodlama [7]’de de bahsedilen

kodlama fazlalı˘gını azaltmak içindir. Bu çalıs¸mamızda, sistem-atik raptor kodlarını kullandık ve gerçekles¸tirimi için [8]’de an-latılan düs¸ ük karmas¸ıklıktaki algoritmayı kullandık.

¨

Onerilen sistemin ilk as¸amasında Raptor kodlarının bas¸arım e˘grisini bulus¸sal (heuristic) bir biçimde modelledik. Bu yaklas¸ık analitik model Bölüm 5’de en iyi es¸lik paket tahsisi için kullanılacaktır. Raptor kodlarının bas¸arım e˘grisi kodç özülmemis¸ giris¸ simgelerinin ortalama sayısı ile alınan çıkıs¸ simgelerinin ilis¸kisini gösteren grafiktir. Bas¸arım e˘grisini

iki farklı kısımda inceledik; modelin ilk kısmında

Rap-tor kodç özücünün hiç bir giris¸ simgesini elde edemedi˘gi

varsayılmakta, ikinci kısımda ise kodç özülmemis¸ simge

sayısında üslü oranda bir düs¸ üs¸ varsayılmaktadır. Giris¸ simge sayısı, alınan çıkıs¸ simge sayısı, kodç özülmemis¸ simge sayısı

eklenen es¸lik simge sayısı ve paket silinti oranını sırasıyla Ninp,

Nrecv, Nundec, p, peile belirtirsek c¸ıkıs¸ simge sayısı Nout=

(1 + p) Ninps¸eklinde hesaplanır. Bulus¸sal analitik model

Den-klem 1’de verilmis¸tir.

(2)

0 20 40 60 80 100 120 0 10 20 30 40 50 60 70 80 90 100

Giris Simge Sayisi:100, Eslik Orani:0.5

Alinan Simge Sayisi

Kodcozulmemis Simgelerin Ortalama Sayisi

Gerçek Basarim Analitik Model

S¸ekil 1: Raptor kod bas¸arım

grafi ˘gi, Ninp= 100, p = 0.5

0 50 100 150 200 250 0 20 40 60 80 100 120 140 160 180 200

Giris Simge Sayisi:200, Eslik Orani:0.5

Alinan Simge Sayisi

Kodcozulmemis Simgelerin Ortalama Sayisi

Gerçek Basarim Analitik Model

S¸ekil 2: Raptor kod bas¸arım

grafi ˘gi, Ninp= 200, p = 0.5

Nundec=     

Ninp−N_(1+p)recv Nrecv ≤ Ninp

Ninp_(1+p)p 2(Ninp−Nrecv) Nrecv > Ninp

(1) S¸ekil 1 ve 2’de Raptor kodlarının gerçek bas¸arım e˘grisi ile analitik modeller farklı parametreler için verilmis¸tir. S¸ekillerden de görüldü˘gü üzere bulus¸sal analitik model gerçek bas¸arımı yeterli hassasiyet ile yaklas¸ıklamaktadır.

3. Stereo Videonun HB E˘grisinin Analitik

Modeli

¨

Onerilen sistemin ikinci as¸amasında stereo videonun HB e˘grisinin analitik modelini elde ettik. Herhangi bir stereo video

kodlayıcı bu c¸alıs¸mamızdaki sistem ic¸in kullanılabilir. Bu

çalıs¸mamızda kullanılan kodlayıcı-ç özücünün yapısı ve 3 kat-manı [11]’da gösterilmektedir.

Mono videonun HB e˘grisini yaklas¸ıklayan bir analitik model [9]’da ¨onerilmis¸tir ve Denklem 2’de verildi˘gi gibidir.

Denc= θ

R − R0 + D0 (2)

Denklem 2’de verilen Denc ortalama karesel hata (OKH)

ile hesaplanmıs¸ video kodlayıcı bozulumunu, R ise video

kod-layıcı bit hızını göstermektedir. θ, R0 ve D0 çözülmesi

gereken 3 parametredir. Denklem 2’de önerilen analitik model [9]’da söylendi˘gi gibi videonun katmanlarına ayrı ayrı uygulan-abilir. Bu çalıs¸mamızda, [9]’da önerilen mono videonun anal-itik HB modelini stereo videoya genis¸lettik ve katmanlar arası ba˘gımlılı˘gı içerecek s¸ekilde de˘gis¸tirdik. Katman-0,1 ve 2’nin HB e˘grisi modelleri sırasıyla Denklem 3, 4 ve 5’de verilmis¸tir.

DIenc= θI RI− R0I + D0I (3) DLenc= θL RL+ c1RI− R0L + D0L (4) DRenc= θR RR+ c2RI+ c3RL− R0R + D0R (5) Bu denklemlerde, DI

enc, DLenc, DRencsırasıyla katman-0,1

ve 2’nin OKH ile hesaplanmıs¸ olan video kodlayıcı

bozulu-munu vermektedir. RI, RL, RRkatmanların bit hızlarını verir.

Denklem 3’de θI, R0I ve D0I, Denklem 4’de θL, c1, R0L

ve D0L, Denklem 5’de θR, c2, c3, R0R çözülmesi gereken

parametrelerdir. Denklem 4’de c1RI, Denklem 5’de c2RI

ve c3RLterimleri katmanlar arası ba˘gımlılı˘gı kars¸ılamak ic¸in

eklenmis¸tir.

Tablo 1: ‘Rena’ videosu ic¸in HB e˘grisi parametreleri

Katman-0 θI R0I D0I 1.605e+011 6050 -289860 Katman-1 c1 θL R0L D0L 0.616 3.483e+013 51858 6142922 Katman-2 c2 c3 θR R0R D0R 0.308 0.086 4.535e+013 50000 4056654 0 1 2 3 x 105 0 1 2 3 x 106 0 1 2 3 4 5 6 x 108 RI DL vs. RI,RL, Ortalama Fark − 7.61% RL

S¸ekil 3:‘Rena’ videosu katman-1

için HB e˘gri oturtma (öngörülm üs¸ L-çerçeveleri) 0 1 2 3 x 106 0 1 2 3 x 106 0 1 2 3 4 5 x 108 RL DR vs. RR,RL,RI=200736, Ortalama Fark − 9.19% RR

S¸ekil 4:‘Rena’ videosu katman-2

için HB e˘gri oturtma (öngörülm üs¸ R-çerçeveleri)

Denklem 3, 4 ve 5’deki analitik model parametreleri

e˘gri oturtma teknikleri ile ayrı ayrı elde edilmis¸tir. Bu

çalıs¸mamızda Bölüm 6’da açıklanan ‘Rena’ videosunu kul-landık ve Tablo 1’de analitik model parametreleri, S¸ekil 3 ve S¸ekil-4’de ise katman-1 için ve katman-2 için HB e˘girisi verilmis¸tir. S¸ekillerdeki dürtüler HB e˘grisi örneklerini, yüzey çizimi ise analitik modeli göstermektedir ve gözlendi˘gi üzere analitik model ile HB örneklerinin de˘gerleri oldukça yakındır.

4. ˙Iletim Bozulumu Kestirimi

¨

Onerilen sistemin üç üncü as¸amasında iletim sırasında olus¸an bozulumu kestirdik. Stereo videonun paket silinti kanallarında (PSK) iletimi sırasında a˘g soyutlama katmanı (ASK) birimleri kaybolabilir. Her ASK birimi içinde belirli sayıda makro-blok (MB) vardır. Katman-0, katman-1, katman-2’den bir MB

kay-betmenin ortalama bozulumuna sırasıyla DIM Bloss, D

L M Bloss, DM BlossR diyelim. D I M Bloss, D L M Bloss, D R M Bloss sırasıyla

Denklem 6, 7 ve 8’de verilmis¸tir.

P k∈SMB   P x,y∈M Bk  II(x, y, 0) − P x′ ,y′ ∈M B′_k II x ′ , y′ , 0 /N′ k   2  NI M B (6) 1 T−1 T−1 P i=1 P x,y [IL(x, y, i) − IL(x, y, i − 1)]2 NL M B (7) P x,y [IL(x,y,0)−IR(x,y,0)]2 (T−1)NR M B

+

T−1_P i=1 P x,y h IR(x,y,i−1)+IL(x,y,i) 2 −IR(x,y,i) i2 (T−1)NR M B (8)

Denklem 6’da SM B, M Bi, M B′i ve Ni′ sırasıyla MB

k¨umesini, i.nci MB’yi, i.nci MB’un koms¸u MB k¨umesini ve

i.nci MB’un koms¸u MB sayısını gösterir. Bütün

(3)

pik-IL1 PL2 PL3 PL4 PR1 PR2 PR3 PR4 I MBloss D I MBloss D I MBloss D I MBloss D I MBloss D I MBloss D I MBloss D I MBloss D

S¸ekil 5: I-c¸erc¸evesinden bir MB kaybının yayılımı

IL1 PL2 PL3 PL4 PR1 PR2 PR3 PR4 L MBloss D 1 2 L MBloss D 3 4 L MBloss D L MBloss D L MBloss D 7 8 L MBloss D

S¸ekil 6: Ongörülmüs¸ L-çerçevesinden bir MB kaybının¨

yayılımı

seli ifade eder. NM BI , N

L M B, N

R

M B ise sırasıyla

katman-0,1,2’nin T uzunluktaki bir intra peryodunda bulunan MB sayısını gösterir. Denklem 6’da I-çerçevesinden tek MB’nin kaybolmasının yarataca˘gı bozulum uzamsal hata kamuflaj kul-lanılarak, Denklem 7’de L-çerçevelerindeki sadece zamansal hata kamuflaj kullanılarak, Denklem 8’de R-çerçevelerindeki hem zamansal hem uzamsal hata kamuflaj tekni˘gi kullanılarak yaklas¸ıklanmıs¸tır.

S¸ekil 5, 6 ve 7’de sırasıyla katman-0,1 ve 2’den bir

MB kaybının yayılımı g¨osterilmis¸tir. Katman-0’da olus¸an

bir kayıp bütün çerçevelere yayılır. GOP büyüklü˘güne

T dersek katman-0 ic¸in ortalama toplam yayılmıs¸ kayıp

bozulumu 2TDI

M Bloss olarak yaklas¸ıklanabilir.

Katman-1’de olus¸an bir kayıp kendinden sonra gelen sa˘g ve sol çerçevelere yayılır ve ortalama toplam yayılmıs¸ kayıp bozulumu T−2 P m=0 1 T−1 m P n=0 2 − 1 2n+1 D L M Bloss olarak yaklas¸ıklanabilir. Katman-2’de olus¸an bir kayıp sadece kendin-den sonra gelen sa˘g çerçevelere yayılabilir ve ortalama toplam

yayılmıs¸ kayıp bozulumu T−1P

m=0 1 T m P n=0 1 2nDRM Bloss olarak yaklas¸ıklanabilir.

5. Uc¸tan Uca Bozulum Eniyilemesi ve

EOHK Oran Hesaplaması

Bu bölümde, uçtan uca bozulum enküç ültmesi sa˘glayacak en iyi video kodlayıcı bit hızları ve EOHK oranları elde

edilmektedir. Denklem 9’da, uc¸tan uca bozulum Dtot olarak

verilmis¸tir. Bozulum, sa˘g ve sol c¸erc¸eveler arasında [10]’de belirtilen objektif stereo video kalitesini sa˘glayacak s¸ekilde a˘gırlıklandırılmıs¸tır.

Dtot=2₃ DencI + DencL + DlossI + DLloss +1₃ DR enc+ DRloss (9) DencI , D L enc ve D R

enc B¨ol¨um 3’de anlatılan kodlayıcı

bozulumlarıdır. DlossI , D

L loss ve D

R

lossise iletim kayıplarını

g¨osterir ve hesaplanmaları sırasıyla Denklem 10-12’de adım adım verilmis¸tir. IL1 PL2 PL3 PL4 PR1 PR2 PR3 PR4 R MBloss D 1 2 R MBloss D 1 4 R MBloss D

S¸ekil 7: Ongörülmüs¸ R-çerçevesinden bir MB kaybının¨

yayılımı NI recv= NI inp+ pI· NinpI · (1 − pe) DI N ALU loss= N I_{M B} N I_inp · 2T · DI M Bloss DI loss= Nundec NI inp, NrecvI , pI · DIN ALU loss (10) NL recv= NL inp+ pL· NinpL · (1 − pe) DL N ALU loss=   N L_{M B} N L_inp   T−2 P m=0 1 T−1 m P n=0 2− 1 2n+1 DL_{M Bloss} !−1 DL loss= Nundec NL inp, N L recv, pL · DLN ALU loss (11) NR recv= NR inp+ pR· NinpR · (1 − pe) DR N ALU loss= N R_{M B} N R_inp · T−1 P m=0 1 T m P n=0 1 2nD R M Bloss ! DR loss= Nundec NR inp, N R recv, pR · DRN ALU loss (12)

Denklem 10-12’de sırasıyla; alınan paket sayısı, tek bir ASK biriminin kaybolmasının yarataca˘gı yayılmıs¸ bozu-lum ve kanal kodc¸ ¨ozme sonrasında olus¸an toplam bozubozu-lum

hesaplanmıs¸tır. Denklem 10-12’de ilk satırda verilen NinpI ,

NL

inpve NinpR her katmanın giris¸ simge sayısıdır ve bit hızının

bir ASK birimi büyüklü˘güne bölünmesiye elde edilir.

Denklem-lerde üçüncü satırda verilen pI, pL ve pR her katmana

ekle-nen es¸lik oranlarını, Nundec(.) ise B¨ol¨um 2’de Denklem 1’de

verilen Raptor kodlarının bas¸arım e˘grisi analitik modeli kul-lanılarak hesaplanmıs¸ kodç özülmemis¸ ASK birimleri sayısını gösterir.

Denklem 13’de, en iyi video kodlayıcı bit hızlarını (RI,

RLve RR) ve EOHK oranlarını (pI, pLve pR) elde etmek

için uçtan uca bozulum enküç ültmesi verilmis¸tir. Enküç ültmede kullanılan kısıt hem video kodlama bit hızları hem de veri ko-ruma bit hızlarının olus¸turdu˘gu toplam bit hızının toplam iletim

bantgenis¸li˘gi RC’yi geçmesini önlemek içindir.

min

(RI,RL,RR,pI,pL,pR)

Dtot

s.t. (1 + pI) RI+ (1 + pL) RL+ (1 + pR) RR= RC

(13) Tablo 2’de ’Rena’ stereo videosu için 0.10 paket silinti oranına göre önerilen metodlarla olus¸an en iyi kodlayıcı bit hızları ve koruma oranları verilmis¸tir. Denklem 9’daki es¸it ol-mayan a˘gırlıklı toplam bozulumu yüzünden sa˘g görüs¸ kodlayıcı bit hızları sol görüs¸e göre daha düs¸ ük olmus¸tur. Düs¸ ük bit hızı ve kayıp yüzünden olus¸an yüksek bozulumdan dolayı, I çerçevesi koruma oranı yüksek çıkmaktadır.

(4)

Tablo 2: ‘Rena’ Videosu ic¸in En ˙Iyi Kodlayıcı Bit Hızları ve Koruma Oranları

pe= 0.1

Koruma Oranları RC(Kbs) Kodlayıcı Bit Hızları (Kbs) Onerilen¨

RI RL RR pI pL pR 500 33.5 216.6 169.8 0.489 0.177 0.147 1000 69.6 460.0 332.2 0.332 0.148 0.139 2000 142.4 951.9 660.3 0.236 0.132 0.129 0.5 1 1.5 2 2.5 x 106 26 28 30 32 34 36 38 40 42 pe=0.10 Rc (bit/sn) PSNR (dB) Sol−Koruma EHK Önerilen Kayipsiz Korumasiz S¸ekil 8: pe= 0.10 sonuc¸ları 0.5 1 1.5 2 2.5 x 106 26 28 30 32 34 36 38 40 42 pe=0.20 Rc (bit/sn) PSNR (dB) Sol−Koruma EHK Önerilen Kayipsiz Korumasiz S¸ekil 9: pe= 0.20 sonuc¸ları

6. Benzetim Sonuc¸ları

Bu bölümde, önerilen stereo video kesintisiz iletim sisteminin performansını simülasyonlar ile de˘gerlendirece˘giz. Sonuçlar stereo video Rena (Kamera 38,39) (640 × 480, ilk 30 çerçeve) için verilmis¸tir. I-çerçeveleri her 30 çerçevede bir kullanılmıs¸tır.

ASK paket boyu 150 bayt olarak sabitlenmis¸tir. Video,

Denklem 13’deki enküç ültme ile elde edilen bit hızları ile kodlanmıs¸tır. Katmanlar için olus¸an bit hızları Tablo 2’de 0.10 paket silinti oranı için verilmis¸tir. Raptor kodları, kodlanmıs¸ video verisine Denklem 13’deki enküç ültme ile elde edilen

ko-ruma oranları ile uygulanmıs¸tır. ¨Onerilen en iyi iletim metodu,

es¸it hata koruma (EHK), Sol-Koruma ([11]’da verilen sonuçlar), Kayıpsız ve Korumasız metodlar ile kars¸ılas¸tırılmıs¸tır. EHK için kullanılan koruma miktarları, önerilen metod ile hesa-planan koruma miktarının tüm katmanlara es¸it bölünmesi ile elde edilmis¸tir. Benzer s¸ekilde, Sol-Koruma için önerilen metod ile hesaplanan koruma miktarının tümü sol çerçevelere (kat-man 0 ve 1) ayrılmıs¸tır. Video kodlayıcı bit hızları ise EHK ve Sol-Koruma için önerilen metod ile aynıdır. Kayıpsız metodu, videonun tüm kanal bantgenis¸li˘gi ile kodlandı˘gında ve iletim hatası olmadı˘gında elde edilebilecek kaliteyi göstermektedir. Korumasız metodu ise kayıpsız için kodlanan videonun hiç ko-ruma olmadan iletimi ve kodç özücüde sadece hata gizleme ile elde edilen sonuçları göstermektedir.

Benzetim sonuçları S¸ekil 8 ve S¸ekil 9’da verilmis¸tir. Ben-zetim sonuçları 100 ba˘gımsız kayıplı iletim benBen-zetiminin orta-laması ile, 0.10 ve 0.20 paket silinti oranları kullanılarak elde edilmis¸tir. Kayıpsız ile önerilen metod arasında olus¸an fark, kanal koruması için ayrılan bit hızı sebebiyle kodç özücü bit hızının azalmasından kaynaklanmaktadır. Benzetim sonuçları önerilen sistemin en iyi olmayan sistemlere göre üstünlü˘günü göstermektedir. Korumasız sonuçlar ise stereo video iletiminde hata düzeltimin gereklili˘gini vurgulamaktadır.

7. Vargılar

Bu c¸alıs¸mamızda, hız-bozulum en iyiles¸tirilmis¸ hataya

dayanıklı Raptor kodları kullanan stereo video kesintisiz iletimi sistemi önerdik ve performansını benzetimlerle de˘gerlendirdik. Stereo iletim sisteminin uçtan uca tüm yönlerini en iyiles¸tirme

ic¸in inceledik. ˙Ilk olarak, stereo kodlayıcının katmanlarını

tanımladık. Daha sonra Raptor kodlarının analitik olarak

modelledik. Bir di˘ger analitik modellemeyi de stereo videonun

katmanlarının hız-bozulumu ic¸in c¸ıkardık. Bu modelin de

gerçek performansa yakın oldu˘gu gösterildi. ASK birimlerinin kaybının yarattı˘gı yayılmıs¸ bozulumlar hesaplanarak her katman için iletim bozulumu kestirildi. Son olarak iki analitik model birles¸tirilerek uçtan uca toplam bozulum enküç ültülme yapılarak her katman için en iyi video kodlayıcı bit hızları ve EOHK oranları bulunmus¸tur.

Benzetim sonuçları önerilen sistemin en iyi olmayan sis-temlere göre üstünlü˘günü göstermektedir. Ayrıca stereo video iletiminde hata düzeltim kodları kullanımının gereklili˘gi koru-maları ve korumasız sonuçlarda açıkca görülmektedir.

¨

Onerilen sistem herhangi katmanlı stereo ve çok görüs¸lü video iletim sisteme hata dayanıklılı˘gı getirmek için eklenebilir.

¨

Onerilen sistemin çok görüs¸lü video iletimi kullanımı ve perfor-mans de˘gerlendirmesi ileri çalıs¸malarımızda incelenecektir.

8. Kaynakc¸a

[1] J.I. Ronda, M. Eckert, F. Jaureguizar, and N. Garcia, “Rate control and bit allocation for MPEG-4,” Circuits and Systems for Video

Technology, IEEE Transactions on, vol. 9, no. 8, pp. 1243–1258, 1999.

[2] Y. Sermadevi and S.S. Hemami, “Linear programming optimiza-tion for video coding under multiple constraints,” in Proceedings

of Data Compression Conference, 2003, pp. 53–62.

[3] G.J. Conklin, G.S. Greenbaum, K.O. Lillevold, A.F. Lippman, Y.A. Reznik, R.N. Inc, and W.A. Seattle, “Video coding for streaming media delivery on the Internet,” Circuits and Systems

for Video Technology, IEEE Transactions on, vol. 11, no. 3, pp. 269–281, 2001.

[4] H. Cai, B. Zeng, G. Shen, Z. Xiong, and S. Li, “Error-resilient unequal error protection of fine granularity scalable video bit-streams,” Applied Signal Processing, EURASIP Journal on, 2006. [5] J.A. Fernando, W.A.C. Loo, K.K. Arachchi, H.K. Yip, and P.Y. Malcolm, “Joint source and channel coding for h.264 compliant stereoscopic video transmission,” in Canadian Conf. on Electrical

and Computer Engineering, May 2005.

[6] A. Shokrollahi, “Raptor Codes,” Information Theory, IEEE Tans.

on, vol. 52, no. 6, pp. 2551–2567, June 2006.

[7] M. Luby, “LT codes,” in Proc. of the 43rd Annual IEEE

Sym-posium on Foundations of Computer Science (FOCS), 2002, pp. 271–282.

[8] M. Luby, A. Shokrollahi, M. Watson, and T. Stockhammer, “Rap-tor Forward Error Correction Scheme for Object Delivery ,”

In-ternet Draft, http://www.ietf.org/internet-drafts/draft-ietf-rmt-bb-fec-raptor-object-09.txt, June 2007.

[9] K. Stuhlmuller, N. Farber, M. Link, and B. Girod, “Analysis of video transmission over lossy channels,” Selected Areas in

Com-munications, IEEE Journal on, vol. 18, no. 6, pp. 1012–1032, 2000.

[10] N. Ozbek, A.M. Tekalp, and E.T. Tunali, “Rate Allocation Be-tween Views in Scalable Stereo Video Coding using an Objective Stereo Video Quality Measure,” Acoustics, Speech and Signal

Processing ICASSP, IEEE International Conference on, 2007. [11] A.S. Tan, A. Aksay, C Bilen, G.B. Akar, and E. Arikan,

“Er-ror resilient layered stereoscopic video streaming,” in