ilk devlet Tt
a
kütüphanesi 100 yasında
Muzaffer GÖKMAN Okuma — yarma İle başı pek de hoş olmayan toplum- larda, kitap — kütüphane ve hele bir kütüphanenin ku ruluş yıldönümü dolayısıyla posta pulu çıkarılmasından sözetmenin ne derece etkili olacağını kestirmek zor olma sa gerek. Böyle olmakla beraber XVIII. «Kütüphane Har tası»™ kutladığımız şu günlerde (29 m art — 4 nisan) ben de bu bayrama katılmak istiyorum.
Konumuz Beyazıt Devlet Kütüphanesi Kubbeleri al tında kitap okumamış, ders çalışmamış, araştırma yap mamış okur—yazar düşüne biliyor musunuz? Bu kütüp hanenin kurulmasına ka dar tüm kitaplıklar; padi şah. sadrazam, Valide Sul tan, Şeyhülislamlar, Kap- tan-ı Deryalar, defterdar lar... tarafından kurulmuş. Ne amaçla kurulursa ku rulsun çağına göre çok İle ri adımlar atılmış. Günü müzde dahi saygınlıkla oku nacak vakfiyeleri (yönet melikleri) ile hizmetlerini sürdürmüşler. Bunların için de XVII. yüzyılda evlere eğ reti kitap verenler dahi var.
Tanzimat’tan sonra, o yıl larda başkent olan İstan bul’da devlet eliyle, Batı an layışı içinde bir (Devlet Kütüphanesi) kurulması dü şünülür. O yüzyıllarda (Mil U) kelimesi o kadar ürkek ki, sözlüklerimize dahi gi remiyor. Kütüphane (Dev let—State) olarak kurula caktır ama, temelinde (Mil 11) İlk yatacak ve devlet eliy le kurulan ilk kütüphane bayrağını da taşıyacaktır. İstanbul'da yabancı dilde yayınlanan gazete ve dergi ler (Milli—National) keli mesini rahatça kullanırlar, Maarif Nezaretl’nin bu ko nu İle İlgili haber ve resim lerinden bol bol yayınlar lar.
Yeni bir bina yapımına bütçenin gücü yetmediğin den ve bugün olduğu gibi o yıllarda da İstanbul’un kültür merkezi Beyazıt’ta boş bir yer bulunmadığın dan, harap bir halde bulu nan Beyazıt Külllyesi’nln bir bölümü bu hayırlı İşe ayrılarak Devlet Kütüpha- nesi’nln yapımına girişilir. Okuma salonu cephesi mer mer sütun ve kitabelerle süslenir ve böylece devlet eliyle kurulan ilk kütüpha ne anıtlaşır.
1946 yılından sonra bina beş misli büyümüştür. Bir kaç yıl evvel uzun bir uğ raşı sonunda Oto—Park planlamacılarından kurta rılan Eski Dlştababetl Oku lu binası yerine 1 milyon kapasiteli (Ek) bir bina ya pısı sürdürülmektedir. Mat baası, cilt atölyesi, en mo dern tesisleri, 18 bin met reyi aşan madeni kitap raf lan, çok geniş katalog ser visi, 1934 yılından başla yarak yurtiçi yayımlan ek siksiz izleyen Beyazıt Dev let Kütüphanesi, canlı bir varlıktır ve her şeyden ev vel Müze Kütüphane değil dir.
İster Millî, İster Devlet kütüphanesi olsun, 1982 yı lı bu kuruluşun 100. yıldö nümü ve Türk Kütüphane ciliğinde de bir aşamadır. Çeşitli vesilelerle Anı Pulu çıkaran PTT idaresinin ka talogunda Kütüphane Pu lu olduğunu sanmıyorum. 100. Yıl dönüm yılı uygula mada yuvarlak bir sayıdır. Gönül bu Devlet Kütüpha nesinin 100. Yıldönümünde bir Anı-Pul çıkarılmasını arzu ediyor. Çünkü böyle- sine bir kültür kurumunun bu tür vesilelerle onurlan- dırılması yalnız onun İçin değil, Türk kültürü İçin de özendiricidir, yararlıdır.
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği Taha Toros Arşivi
