Olgusunun Retrospektif incelenmesi
SOHEYLA ERTORK a), BEYHANEGE a), HOSEYlN KARAAUb)
a) Ege Oniersitesi TIp Fakliltesi Adli TIp Anabilim Dah, Bomova, hmir, Tlirkiye b) Adalet Bakanhgl, Adli TIp Kurumu Izmir Grup Ba~kanhgl, Bomova, hmir, Tlirkiye
RETROSPECTIVE ANALYSIS OF 94 FORENSIC AUTOPSIES WITH VASCULAR INJURIES
Summary
In our study, great vessel injuries causing death were investigated in different ways. For this reason,
between 1983-1987, the records of 94 cases with great vessel injuries were examined retrospectively from 1620 autopsies done by The Council of Forensic Medicine, Izmir Group Chairmanship.
The age range was 4-70 with an average of 33 years. 8.52 % of the cases were caused by blunt trauma,
more than half (61.70 %) had stab wounds and the remaining were injured with firearms. Carotid and
subclavian arteries and the jugular vein were wounded by injuries to the upper part of the chest; aorta, mesenteric vessels, iliac artery and its branches by injuries to the lower part of the chest and abdomen. The femoral and axillary arteries were the most injured vessels in the extremities.
Key words: Vascular injuries -Forensic autopsies -Blunt trauma - Stab wounds -Firearm injuries
Ozct
<;:ah~mamlzda alUmle sonuc;:lanan adli olaylarda biiyiik damar yaralanmalan c;;e§itli yanleriyIc ara~tmldl.
Bu amac;;la 1983-1987 yulan arasmda Adli TIp Kurumu hmir Grup Ba§kanhgl Morg Ihtisas Dairesi'nde
otopsisi yapllan 1620 adet olgudan biiyiik damar yaralanmasl saptanan 94 olgunun otopsi raporlan retrospektif
olarak incelcndi.
Olgulann ya~ aralIgl 4-70, ya§ ortalamasl 33'tiir. OIgularm % 8.52'sinde kiint travma elkisi saptanml§,
yansmdan fazlasl (% 61.70) kesici-delici aletle, geri kalan bOliimii ise ate~li silahla yaralanml§ur. Gagiis list boliimiine is abet eden travmalar A. carotis, V. jugularis, A. subciavia'YI etkilerken, gogiis ve kann
travmalannda daha yok aort, mezanter damarlan, A. iliaca ve dallan yaralanrnl§tlr. Ekstrcmitclerde en fazla
yaralanan damar isc A.femoralis vc A. axillaris'tir.
GiRiS
Bilyilk bir kan damanna isabet eden travrna hayatl vcya bir uzvun canllhgml amnda Lchlikcyc sokabildigi gibi slkhkla sakathk, amputasyon veya oldiiriicii komplikasyonlarJa da sonur;lanabilir. Erken te~his ve siiratli tedavi i1c r;ogu vakalarda Adli TIp Derg., 6, 181- 186 (1990)
182 S. ERTORK, B. EGE, H. KARAALl
ba§anh sonur;lar elde edilirken, te§his ve tedavide gecikilen veya tcdavinin yetcrsiz
kaldlgl vakalarda iiziicli sonur;lar almmaktadlr. Sava~lar hckimlcrc damar yaralanmalarml
tcclavi ederek hayat vc uzuv kurtarma yonlinden bliylik flfSatlar vcrmi§tir (1). Ancak
cerrahidcki tlim geli~mclere ragmen akut yaralanmalarcla olu§abilen kanama ~oku,
infeksiyon, kronik olgulardaki komplikasyonlar ve aynca damar yaralanmasma e§lik eden diger organ yaralarmln varhgl mortalite oramm arttlrmaktadlr.
Akut damar yaralanmalan penetran veya n.onpenetran travmalarla olu§maktadlL
Damar yaralanmalanmn bliylik bir bollimli penetran travmalar sonucu ortaya r;lkmakla,
bunlann ba~mda cia kesici-dclici alet ve atqli silah yaralarl gelmektedir. Nonpenetran bliylik damar yaralanmalarmm ozellikle ekstremiteleri ilgilendirenleri bu ekstremitelcrin
kmk ve r;lkIklannda meydana gclmekteclir. Goglis ir;i bliyiik damar yaralanmalan ise
penetran travmalarla meydana geldigi kadar kiint travmalar sonucu da olu§maktadlf.
nu
clamarlar genellikle trafIk kazaSl, yliksekten clli~me ve ur;ak kazalarmda yaralanlflar (1,2).MATERYAL ve METOD
1983-1987 Yillan arasmda Adli Tip Kummu Izmir Gmp Ba~kanllgl Morg lhlisas Daircsi'nde olopsisi yaptlan 1620 adet olgu gozdcn ge9irildi. Bun1ar arasmda biiyiik damar yaralanmasl tesbil cdilcn 94 olgunun kqif tUlanak1an ve otopsi raporlarmdan toplanan vcrilere gore yaralanan damar, yaralaYlcl aiel veya scbcp, olgulann ya~, eins ve alkol dummu rCLrospeklif olarak dcgerlendirildi.
BULGUL
AR
1620 olgunun 94'linclc (% 5.80) bliylik damar yaralanmasl meydana gclmi~tir. Bu
olgulann ylllara gore daglhml Tablo I'cle; ya§, cinsiyet ve yaralanma §ekillcrine gore
dagiIlml Tablo II-IV'de verilmi~tir. 94 olgudaki damar yaralanmasmm lokalizasyonu
Tablo V'te gOsterilmi~tir. Anc~k 18 olguda aym veya farkh alet veya scbeplc olu§mu§ birdcn fazla damarda blcllirlicli vaslfta yaralanma sOzkonusudur. Aynca 36 (% 38.30)
olgucla damar yaralanmasl tek ba§ma, 58 (% 61.70) olguda ise diger ir; organ
yaralanmalarl ilc birliktedir.
Tablo I. Olgularm yulara gore dagulml Tablo II. Olgulann ya~ gmplanna gore dagUtml
YU Toplam Olopsi SaYlsl Damar Yaralanmasl % Ya~ Grubu Olgu SaylSl %
1983 273 14 5.13 0-10 2 2.13 1984 304 22 7.24 11-20 13 13.83 1985 316 24 7.59 21-30 33 35.11 1986 335 II 3.28 31-40 23 24.27 1987 392 23 5.87 41-50 9 9.57 51-60 10 10.64 60 < 4 4.25
YaralaYlcl Alet Vaka
veya Sebep SaYlsl Kadm % Erkek %
Kesici-Dclici Alet 58 11 18.97 47 81.03
AtqliSilah 28 2 7.14 26 92.86
Klint Travma* 8 2 25.00 6 75.00
Toplam 94 15 15.96 79 84.04
* Darp, yiiksekten du§mc ve trafik kazalan kUnllravrna adl altmda toplanml§or
Tablo IV. Olgulann yaralaYlcl a1ct veya scbebe gore dagLllml YaralaYICl Alet
veya Sebep Olgu SaylSl %
Kesici-Dclici Alet 58 61.70
Atqli Silah 28 29.78
KiintTravrna 8 8.52
Digcr organ yaralanmalan olmadan oldilrilcil nitcliktcki damar yaralanmalanmn
lokalizasyonu ve yaralaYlcl aIet vcya scbcp Tablo VI'cla gostcrilmi§tir.
Toplam 94 olgunun 31 'inde (% 32.98), kanda 0.30 ile 2.83 promil arasmda alkol
sapl..;'lnml§ 01 up, alkollu olgulann hcpsi crkcktir (Tablo VII).
Tablo V. Olgulann lokalizasyon, yaralaYlcl alet vcya scbcbe gore dagtllml
Lokalizasyon Kesici-Delici Alet AtqJi SiJah Kunt-Travrna Toplam %
A. carotis 8 2 11 11.70 V. jugularis 11 11 11.70 A. subclavia 5 2 7 7.45 A. axillaris 2 3 3.19 A. brachial is 1.06 A. pulmonalis 7 1 8 8.52 Thr. aort 7 3 4 14 14.89 Abd. aort 4 5 9 9.57 V.c. inferior 3 2 5 5.32 V.porta 2 3 3.19 MczantcrD. 10 7 2 19 20.21 A. renalis 1.06 A. iliaca 2 6 8 8.52 A. femoralis 7 4 12 12.76 A. poplitea 1 1.06 Toplam 113
184 S. ERTORK. B. EGE. II. KARAALl Tablo VI. 1<;: organ yaralanmasl olmakslzm damar yaralanmasl saplanan olgulann lokalizasyon. yaralaYICl aiel veya sebebe gore daguunt
Lokalizasyon Kesici-Delici Aiel Ale~li Silah Klint-Travrna TopJam %
---- - -.. _-A. carolis 1 1.06 V. jugularis 1 2 2.13 A. carotis + V.jugularis 3 2 5 5.32 A. subc\avia 3 4 4.25 A. axillaris 2 2 2.13 A. brachialis 1.06 A. pulmonalis 1.06 A. pulmonalis + Thr. aort 1.06 Thr. aon 2 3 3.19 V. pona + Mezanter D. 1 1 1.06 A. iliaca 1 2 3 3.19 A. femoralis 7 4 11 11.70 A. poplitea 1 1.06 Toplam 36
Tablo VII. Alkolili olgulann yaralaYlcl aiel veya sebebe gore daguunt Yaralama AraCl Toplam Olgu Alkollli Olgu %
Kesici -Delici Aiel 58 24 41.38
Ate~li Silah 28 5 17.86
Klint Travrna 8 2 25.00
Toplam 94 31 32.98
TARTI~MA
Gozden ge<;irdigimiz kaynaklarda damar yara1anma1annm daha <;ok cerrahi yonden ele
ahndlgl, klinik bulgular, ameliyat teknikleri, ccrrahi tedavi somaSl olu~an
komplikasyon1ar, mortalite oranlarl, mona1iteyi etkilcyen fak16rler uzerinde duruldugu
g(irlilmU~tUf. Oysa bizim ph~mamlZl, otopsisinde damar yaralanmasl saptanml~ oIgular 01 u~turmaktadlr.
OIgu1anmlZln ya~lan 4 ilc 70 arasmda degi~mektc olup buyuk <;ogunlugu (% 35.11)
21-30 ya§ grubundadu; olgulanrmzdaki ya§ ortalamasl33'tlir. Bu konudaki <;ah~ma1arda
da ya§ orta1amalan 27-33 arasmda bulunmu§tur (3-9).
1620 olgunun % 5.80'inde buyUk damar yaralanmasl saptanml§tlf. Tablo III
incelendigindc olgulann 15'inin kadm (% 15.96), 79'unun erkek (% 84.04) oldugu
gorUlmektedir.
Sadeee list ekstremitc1erin arterial travmalanm konu alan bir ara~tlflnada (6) kesici-delici alet yaralanmasmm, farkl! damariann incelendigi diger <;ah~ma[arda(3-5,
8-11) atqli silah yaralanmalannm ilk SlraYl aldlgl, arcus aorta'dan <;lkan dallann yaralanmaslyla ilgili 12 olguyu i<;eren bir <;ah~mada da (12) klint travmanm birinci slrada oldugu gorUldli.
BulguJanl11lZ, damar yaralanmalannda % 61.70 ilc ilk slraYl alan kesici-delici alctin, temin edi1cbilmc kolayllgl nedeniyle toplumumuzda daha slk~a kullamldlgml bir kez claha vlirgulamaktadlf.
Ost ekstremitelcrin arterial travmalanm ara~ttran 267 olgunun yer aldtgt bir
~al!§mada (6) en fazla yaralanan damar olarak % 42 ile A. brachialis gcImckte, bunu %
20 ile axiller arter takip etmektedir. 99 olguluk bir scride yapllan inceJcmede de (5) A.
brachialis yaralanmasl ilk sInldadlL Bizim ~al!§mamlzda )se A. axillaris yaralanmasl
daha hdacltr.
Abdominal vcnc)z yaralann ara§tmldlgl bir <;a!J§mada (3) slklIk SlraSl Vena cava
inferior, portal sistem, Vena iliaca §eklindedir.
Vena cava inferior yaralanmast nedeniylc hospitalize edilcn ki~ilerde ise Vena cava
inferior yaralanmasl yanmda yer alan diger damar yaralanmaJan Str<lSlyla aort, Vena
renaiis ve Vena portae'dir (10).
(alismamlzcla bu Slra, mezanter damarlar, abdominal aort, A. iliaca veVena cava
inferior ~eklindcclir.
Ekstremiteler dikkate altndtgtnda en <;ok yaral::man dam arm A. femoralis oldugu dikkali ~ekll1cktc, i<; organ yaralanmasl olmakslzm tek ba~ll1a damar yaralanmalarmda 11 olgu ilc birinci StraYl yine femoral damar yaralanmalan almaktadlf. tkinci straYl ise A.
slIbclavia yaralanmalan gelmektedir. Kaynaklarda da alt ekstremiLe damarian
yar:llanmalart List ekstrcmite damarlarma oranla daha slkttr (7,11).
Cciglis list b61iimiine isabeL eden ozellikle kesici-delici alcticr A. carotis, V.
jllglliaris ve A. subclavia yaralanmalartna neclen ohnu§tur. Vlicucla isabet eden klint
travmalar ise daha <;ok goglis aortunu etkilcmi~tiL
KAYNAKLAR
Tedeschi, c.G., Eckert, W.G., Tedeschl, LG. (J977) in Foren~ic lVfedicine, Vol. 1, pp. 205·226, W.B.
Saunders Company, Philadclphl3, London, Toronto.
2 Gordon, 1., Shapiro, II.A. (1982) in Forensic Medicine, 2nd edn, PI'. 252·276, Churchill Livlllgstone,
hllnhllrg, London, Melhourne, New York.
3 I{ohen, G., Wiencek, M.D., Robert, fo., Wllson, M.D. (1986) 1. Trauma, 26,771-778. 4 l{eid, J.D., Weigelt, I.A., ThaI, E.R., [ranels, II. (1988) Arch. Surg., 123, 942-946.
:) lIardln, W.D., CYConnell, R.C., Adlnolfl, M.F., Kerstein, M.D. (1985) Am. J -""rg., 150,266·269. 6 BOlman, K.R., Synder, W.II., Weigelt, J.A. (1984) Am. 1. Surg., 148, 796·799.
