"Yine kıydılar
Sait Faik'e!
OKTAV AKBAL
1 1 -S>V>S.3
l
Q
: nson ölmeye de korkuyor! Öldün mü unutulup gidiyor- I sun çoğunlukla. Am a unutulm asan da yozlaştırılıyor- * sun, gerçekteki kişiliğine aykırı b ir biçim e sokuiuyor- sun. Bu sözüm, yazarlar için yalnız... B ir bestecinin yapı tı hep aynı biçim de ça lın ır, olsa oisa yorum ayrım ları var d ır o çalan la bu çalan arasında... Am a b ir rom ancı, bir öykücü, ardında bıraktığı yapıtlarının film cilerin, tiyatrocuların elinde ne gibi değişiklikler geçireceğini nasıl ta nınm az bir hal alacağını bilemez.
Sait Faik de bilemezdi, TV’ae geçen akşam 'M ah alle Kahvesi’ adlı bir öyküsünden yapılm ış bir flim seyrettik. B ir hanım ın yöneticiliğinde çevrilm iş. Uzun mu uzun, bir türlü bitmez bir film! N eler yok neler? "K a d e rle r ‘Cenabı
Hak'lar, cam i'ler, Diyanet İşleri B aşkanları, esrarkeşler, ırz düşm anı akrabalar, fotorom an çeviricileri, düşm üş kadın lar, cinayetler, karaborsacı çocuklar! Herşey vari Am a bir şey yok: S a it Faik'in öyküsü... S ait F a îk ’ten en küçük iz yok
M ahalle Kahvesi', S a it F a ik’in 1950'ds yayınlanan k i tabının İlk öyküsüdür. A ltı sayfalık, kısa, am a özlü, anlam lı b ir öykü. Öyküyü anlatan k işi S a it F a ik ’e benzeyen biri dir. B ir k ış günü kentin az bilinen yörelerinde dolaşm aya çıkar. S apa bir yerdeki bu m ahalle kahvesine girer. K a r yağm ıştır, bahçenin üstünde iki üç kuru yaprak sailanan asm ası karla dolmuştur. S e kiz kişi var yoktur kahvede. Bir delikanlı geceyarısına doğru gelir, am a kim se onunla ko nuşmaz. B ir se ssizlik uzayıp gider. M ahallede bir edam ölümle pençeleşmektedir. Bu, genç adam ın babasıdır. De likanlı eve gitmek ister am a kahveci ‘eve gitm e' teyzenin oğlu gebertir seni' der. D elikanlı çık a r gider. Kızkardeşinl kötü yoia düşürdüğü için m ahalleli nefret etm ektedir o de likanlıdan. 'Pişm an da olsa affedilem ez' der yaşlılar. Peki k ız ne olm uştur? Ya za r bunu sorar, am a sorm asiyle biriik te pişm an olur. Yine herkes susar, yanıt vermezler. K ah veden çıkarken yazar, «Kızın ne olduğunu öğrendim, ama onun kahvecinin kötü hayattan çekip a ld ığ ın ı mı anladım nedir?» der kendi kendine...
Güzel, anlam lı, özlü bir öyküdür 'M a h alle Kahvesi’ ... TV'deki film le h iç bir ilgisi yoktur S a lt F a ik’in yapıtının. Bam başka, üstelik de her bakım dan kötü bir film seyrettik ekranlarda. Uydurma, yapay, tatsız, kutsal sözcüklerle ge reksiz yere süslü, ne demek, ne anlatm ak istediği an laşıl mayan bir uydurma öykü! Buna benzer pek çok yerli film seyrettik daha önce. Kötü yoia düşm üş abla, m ahallenin elinde can veren yoksul baba, serseri olm uş delikanlı vb. Bilm eyenler S alt Faik’in böyle kötü, anlam sız, yerli film senaryolarına pek benzer b ir öykü yazd ığ ın ı sanır, şa şar lar. O ysa aiıp okum ak gerek ‘ M ahalle Kahvosi’ kitabını, bu küçük öykünün tadını duym ak gerek...
S ait F a ik’in bir arkadaşı, D arüşşafaka Derneği tara fından her y ıl dağıtılan S a lt F a ik A rm ağanı se çic ile r ku rulunun sürekli b ir üyesi olarak, Türkiye Yazarlar Sendika s ı yöneticilerine sesleniyorum: Yazarları ölüm lerinden son ra da korum ak gerekiyor. O rta lık bu denli başı boştur. Her isteyen, a la ca k büyük b ir yazarın yapıtını film yapacak oyun yapacak, bozarak, değiştirerek, yozlaştırarak, tanın maz bir biçim e sokacak!... Böyle bir şeye kim senin hakkı olm am alı. Yazarlarım ızın çoluk çocukları, yakınları, çoğun lukla o yazarın m irasının yalnız m addi yönleriyle ilgilidir. Yaln ızca onun anısını, yapıtını sömürmeye kalkanlar ço k tur içlerinde. O ysa bir büyük yazarın gerçek m irasçısı halktır, toplumdur, özellikle o ülkenin edebiyatı, edebiyat çılarıd ır, S ait Faik'in nedir başıno gelen? Ö nce 'Korkunç B ir Tren’ adlı çevirisini onun yazdığı bir öykü diye kam u oyuna sundular. «Kumpanya»?] da bütün güzelliklerinden sıyırarak sıradan bir TV film i yaptılar. Bu kez, hepsinden beter, öykü ile İlgisiz b ir garip Yeşilçam film i haline getir diler o güze! ‘ M ahalle K ahvesi’ öyküsünü...
Türkiye Yazarlar Sendikası yalnız yaşayan yazarları m ızın tem silcisi değiidlr. Ölm üş, aram ızdan ayrılm ış, am a yapıtı ölüm süz bir yaşam a kavuşm uş büyük yazarlarım ı zın, Sabahattin A li'lerin. S alt F a lk’lerln, O rhan Kem al’lerin, Orhan V eli lerin, Cahit S ıtk ı’ların da tem silcisidir. Edebiyat beğenisi olmayan, bilgisiz, yeteneksiz kişilerin elinde bü yük yazarlarım ızın yapıtları piç edilm em elidir. Bu herşey den önce o yazarın anısın a, ayrıca da yaşayan tüm ya zarlara k arşı saygısızlıktır.
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği Taha Toros Arşivi
