• Sonuç bulunamadı

Etçil Bitkiler

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2021

Share "Etçil Bitkiler"

Copied!
2
0
0

Yükleniyor.... (view fulltext now)

Tam metin

(1)

Dr. Özlem Ak [TÜBİTAK Bilim ve Teknik Dergisi

Ayrıntılar

Etçil Bitkiler

Küçük hayvanları yakalayan ve sindiren bitkiler yüzyıllardır insanların merakını cezbediyor.

Dünyadaki yaklaşık 600 tür etçil bitki avlarını yakalamak için dâhice

stratejiler geliştirmiş. Tüm etçil bitkiler yeşil renkli. Yani gerekli enerjiyi şeker formunda sağlamak ve depolamak için güneş ışığını kullanabiliyorlar. Ancak etçil bitkiler hayvanları avladıklarında özellikle nitrat ve fosfat gibi mineralleri temin ediyor.

Bu ilginç bitkilerle ilgili detaylar bu ayki Ayrıntılar köşemizde.

Bilim ve Teknik Eylül 2017

4 Etçil bitkilerin en bilinenlerinden biri olan güneş gülleri (Drosera capensis) yakaladıkları avları salgıladıkları enzimlerle sindiriyor. 4 Etçil bitkilerin av yakalama ve sindirme özelliği genetik olarak aktarılan bir özellik değil. Farklı bitki ailelerinin azot, fosfor ve potasyumdan yoksun topraklara uyum sağlaması da genetik olarak aktarılmayan bir özellik.

4 Etçil birçok bitki gerekli besin maddelerini topraktan alamadıkları için bataklık alanlarda gelişerek böcek yemeye uyum sağlamış.

4 Dünyadaki

yaklaşık 600 etçil bitki türü diğer bitki türlerinin canlılıklarını sürdüremedikleri ortamlarda, örneğin bataklık ve çalılık gibi yerlerde çok iyi gelişirler.

4 Turnagagası olarak bilinen yarı etçil bitki

Geranium viscosissimum türünün proteinleri parçalayacak enzimleri olsa da av yakalamalarını sağlayacak kapanları yoktur. 4 Kapanlar özelleşmiş yapraklardır ve türler arasında çok çeşitlilik gösterir. Örneğin suibriğigiller denilen etçil bitkinin kapanı ibrik şeklindeyken, Venüs sinek kapan türünün kapanı rozet şeklindedir.

(2)

4 Venüs sinek kapan en ünlü etçil bitkidir, ancak keseotu olarak da bilinen Utricularia Antarktika dışındaki tüm kıtalarda en yaygın bulunan etçil bitki türüdür. 4 Utricularia şekli

keseye benzeyen pek çok küçük yapıya sahiptir. Bu küçük yapıların her birinde sıvı sızdırmayan, avların yakalandığı bir giriş bölümü vardır.

4 Sucul keseotu en hızlı etçil bitkidir. Av keselerdeki uyarıcı kıllara doğru ilerlerken tuzak kapısı o kadar hızlı açılır ki basınçtaki değişiklik avın keselere doğru çekilerek içeride kalmasını sağlar. 4 Tuzak kapılarının sadece bir kaç milisaniyelik açılıp kapanma süresi, 2010 yılında araştırmacılar yüksek hızlı video

kullanarak görüntüleyene kadar belgelenememişti. Videoyu izlemek isterseniz aşağıdaki kare kodu akıllı cihazınıza okutabilir ya da https://www.youtube. com/watch?v=Zb_

SLZFsMyQ adresini ziyaret edebilirsiniz.

4 Genlisea cinsi etoburların içe doğru kıvrılmış tüylerle kaplı ince borulardan oluşan kapanları ıstakoz avlama sepetine benzer. Eğer av o boruların içine girerse geri dönemez ve kendini sindirim bölümünde bulabilir. 4 Etçil bitkilerin av tercihi genellikle eklembacaklılar olsa da bazı büyük etçil bitkilerde amfibilerin yani iki yaşamlıların ve küçük memelilerin kalıntıları bulunmuş.

4 En büyük etçil bitki dünyanın en büyük üçüncü adası olan Borneo’da bulunan Nepenthes

rajah’tır. Yaklaşık 3,5 litre

su ve 2,5 litre sindirim sıvısı barındırabilen ibrik şeklinde kapanı vardır. Kapanına düşen ve boğulan hayvanları sindirebilse de aslında bu hayvanların dışkılarını yer. 4 N. rajah’ ın ibrik şeklindeki kapanında salgılanan nektar sivri sincapcıkgilleri ve fareleri cezbeder. Bu hayvanlar kapanın ağız bölümüne oturur ve dışkılarını bırakarak bitkiye besin sağlar.

4 Sadece Güney Afrika’nın etçil bitkisi Roridula’nın üzerinde yaşayan küçük bir böcek olan Pameridea, bitkinin yapışkan tüyleri tarafından yakalanan diğer böcekleri yiyor ve

ardından Roridula’nın ihtiyacı olan besin maddelerini salgılıyor. 4 Roridula’nın akrabası olan en eski etçil bitki yaprağı fosili 35 milyon ila 47 milyon yıllık olduğu tahmin edilen bir Baltık kehribarında bulunmuş. 4 Baltık’ta hatta

daha çok kuzeyinde hâlâ etçil bitkiler bulunabilir. Örneğin yağ çanağı da denen Pinguicula isimli etçil bitki Kuzey Kutup Dairesi üzerinde gelişebiliyor. 4 Yağ çanağı

etçil bitkisinin yaprakları Norveç’te üretilen

tjukkmjølk isimli bir süt

ürününün yapımında kullanılan doğal bir bakterisit (bakteri öldüren madde) üretir. http://discovermagazine.com/ 2015/oct/20-20-things-carni vorous-plants 71 70_71_ayrintilar_eylul_2017.indd 3 23.08.2017 10:06

Referanslar

Benzer Belgeler

Dış kapı kilidi dıştan (yale) » » » gömme (yerli) Fişeli dolap kilidi. Maymuncuk demir

En el segundo, compararon los elementos de la oración y sus características sintácticas; del estudio de las equivalencias y la clasificación de las diferencias extrajeron

Benim bu husustaki bedbin­ liğim hasta olan bir adamın hasta olduğunu bilmesi , hasta olduğunu kabul etmesidir.. Bir hasta için hasta olduğunu görmesi bir

Çünkü, uzun ve nektar hazneleri derinde yer alan çiçekler, a¤›z parçalar› daha k›sa olan bö- ceklerin erimi d›fl›ndayken, kocaburunlu sineklerin kullan›m›na

Bu derlemede, YDİY ile ilişkili olan ICOS (inducible co-stimulator), TACI (transmembrane activator and calcium-modulator and cyclophilin ligand interactor), CD19,

Bu derlemede sedatif etkileri ile halk arasında sıklıkla kullanılan Hypericum perforatum, Piper methysticum, Valeriana officinalis, Passiflora incarnata, Lavandula angustifolia ve

Venüs Jüpiter Ay Güneş Venüs 1 Haziran 23:00 15 Haziran 22:00 30 Haziran 21:00 Kraliçe Kral Büyük Ayı Çoban Berenices’in Saçı Kuzeytacı Yılan Yılancı Yay Kalkan Kartal

Mars ile Ay yakın görünümde 6 Nisan Satürn, Ay ve Spika yakın görünümde 18 Nisan Merkür en büyük batı uzanımında (27°) 19 Nisan.. Merkür ile Ay yakın