T. C.
FlRAT ÜNiVERSiTESi SOSYAL BiLiMLER ENSTiTÜSÜ
MANiSALI
BiRRI-i ATTAR
MEHMET DEDE
BÜLBÜl·NAME
TENKiTLi METNi VE iNCELENMESi
MEHMET ZEKi EMiR
YÜKSEK LiSANS TEZi
FI~.A.• (!rJi'.t:?:R c: ı ··r:sl KOtüph,.•n;! · . .-·-~ c· .. · · , -~·.t:c:ı~yon
DA 1 ~ı C t\ S i' ':. :·ı~- 1 ~ 1
Türk Dili ve Edebiyat• Anabilim Dalı
Fırat Üniversitesi Merkez Kütüphanesi 1111111111111111111111111111111111111 Illiilli
*0068731* 255.07 .02.Q3.00.00/08/0068731
TO YL/10
İÇİNDEKİLER
ı- ö~söz .••••.••••.•••.•.•.•••• 7 •••••••• : •• ." ••• ~ ••• : •••••••• ı ı ı
2- BİRRi-İ ATTAR MEHMED DEDE HAYATI . . . lV
S- BÜLBÜLİYE'NİN ÖZETİ ...•... V
4- MUHTEVA BAKIMINDAN İNCELENMESİ ...•... Vll
~- METNİN TEKNİK ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ .•..•..••....•... X 6- TENKİTLİ METİN ... ; ... ~ . . . • . • . • . . . • . • . . . • ı
'Z- ÖZEL AD İNDEKSİ ... ~ ... ~ ... · .. ·. . . 85
l l l
ÖN SÖZ
Manisali Birri-i Attar Mehmed Dede'nin BUlbUl-n§me adlı eserinin
tenkitli metnini ve incelemesini yapmaya çalıştık.
Tezin adını BUlbUl-name olarak tesbit ettik, ancak metin içerisinde
ve konuyla ilgili araştırmalarımızda eserin Bülbüliyye olarak adlandı
rıldı~ını, yalnız bir kaynakta bUlbUl-name olarakgeçtı~ini gördük.
Eserin Uç yazma nüshası vardı. Bunları temin ettik. Taş baskısı
(Hl265-M 1848) nüshasını da metnin kuruluşunda kullindık.
Metne müdahalemiz çok az oldu. Türkçe kelimelerin sonunda bulunan
ve yazıda "b" olarak gösterilen "p" leri, "p" olarak yazdık.
Metni oluştururken Manisa.nUshasına~.şekil bakımından uyduk. Bu şe
kilde eserin mukayesesinde kolaylık sa~layaca~ımızi dUşündUk.
Manisa İl Halk KUtUphanesi nUshasına A, İstanbul Millet
Kütüphane-si nüshasına B , Taş baskı nüshaya C,, İstanbul Üni versitesi
Kütüphane-si nüshasına da D olarak dipnotta gösterdik.
Metindeki ayet, hadis, kelam-ı kibar, şiir gibi Arapça ve Farsça
iktibasları, Latin alfabesiyle verdik. Dipnotta Türkçeye çevirisini
yaparak, kaynak gösterdik.
Eserin muhtev§ v~ teknik özelliklerini incelemeye çalıştık. Özel
adlar için indeks yaptık.
Eksik ve hatalarımın hoşgörü ile karşılanacağı ümidiyle, çalış
mamda bane her zaman yardımcı olan tez danışmanım Yard. Doç. Dr.
Adnan İnce başta olmak üzere Türk Dili ve Edebiyatı bölümü
elaman-larına teşekkürü borç bilirim.
lV
BİRRi-İ ATTAR MEHMED DEDE
1669 yılında Manisa'da do~muş, 1715 yılında Manisa'da ~lmUştUr.
Manisa Sultan Camii DarrU'ş-şifası ikinci tabibi Ahmet efendiden ders
g~rmUş, 1001 gün süren Mevlevi çilesini Manis~ Mevl~~ihan~sind~
tamamla-dıktan sonraevlenmiş, geçimini temin etmek için attar dükkanı açmış,
bu sebepten Birri-i Attar olarak anılmaya başlanmıştır. :
Salim Tezkiresinde Birri'nin Nabi ve·Seyyit Vehbi ile. sık sık
mek-tuplaştıkları ve birbirl~rinin gazellerine naz{reier s~yledikleri
kayı~-lıdır. (1)
Esrar De de Tezkiresinde Sabit, Nabt ve Birri 'nin Manisa '.da bir
araya gelip karşılıklı nazireler s~ylediklerinden bahseder. ( 2)
Şairin Diven'ı ile birlikte BUlbUliyye adlı bir eseri vardır.
Diva-nında devrinin padişahlarına ve devletadamlarınayazılmış kasidelerle
birlikte, gazeller, nazireler, tahmisler, kıt'al~r bulunur. Eserlerinde
Tasavvuf ve Mevlevt inancını samimi olarak terennüm eder.
Bl.rri 'nin div.anının Uç yazma nUshası vardır.· Bir:lncisi Manisa İl
Halk KUtUphaneside 5181, ikincisi Millet KUtUphanesi:manza~·=e~e~ler~54; ·
.üç.UncUsü ise fstarıbul. Üniversitesi Kü.tü.phane-ş.i-Aae:::TurkÇe. yazmaı-ar.. 285-2,. ·
nurnarada kayıtlıdır.
(1). Salim Tezkiresi, Adnan İnce, Yüksek Lisans Tezi, 2 cilt,' Atatürk
Üniversitesi Fen-Edebiyai Fak. Araştırma Merkezi Ktp. Erzurum
( 2) Tezkire-i Şuara-yı Mevleviyye, Slileyrnaniye K tp. Hale·t Efendi
Bülbüliye'nin Özeti: V
Çok önceleri sab~ rüzg~rı sevgilinin haberinin kokusuylagül
bahçe-sine gelip, gonce güllere sır açınca, o·sırların etkisiyle güllerin
hepsi aşırı sevinç gösterirler. Gönülleri parçalanır, ateşli yanakları
ışıklanır. Bu esn~da bahçeye gelen bUlbUl gUlleri me$ud görünce a~kın sırlarını açmaya izin bulur.
BUlbUl gül bahçesinin hanendesi olup, aşk sırrını açık olarak
söyle-meye başlayınca fitneci karga ve di~er hileci kuşlar bUlbUlU gülden ayrı
düşürmek için yalan ve tezv1re başlarlar. 11 Hiç bilir misiniz bUlbUl
n·i-çin bize tenezzül etmez, biz nerey~ gitsek bizimle gelmez."
derler.Kuz-gun cevap verir,'·" O meclisin hanandesi.dir, her sehe.r güllere karşı ~teP
güzel-sesinden insan mutlu olur amma bizim sisimizi insan çirkin bulur, bir ç~re ile bülbülü gülden ayrı düşürmedikçe bize rahat yoktur, biz
andan gösterişli iken onun meşhur olması niye?'' der. Böylece düny~da
örne~i görülmemiş bir topluluk oluştururlar.
Bu toplulu~un içerisinde takva sahibi kuşlar vardır amma şer toplulu
ftundan çekindiklerinden sessiz kalırlar. Toplulukta kuzgun konuşarak bUl
bUlUn sevgiliye 'aşık olup sabah akşam onun aşkına b5d~ içip meyh~neler
de sarhoşca na'ralar attı~ını söyler. Karga bülbüle do~ru yolu
göstere-cek bir rehberin gerektiğini, bunun da Hz, Süleyman tarafından· ba.lt.im tai
edilen derecesi büyük tut1 olduAunu söyler. Bunları dinleyen saksagagan
bUlbUlUn nasihatla yola gelmeyeceğini onun ancak v~l1 olan tavşancılın
sert cezasıyla yola gelebilece~ini söyler.
Karga davanın ancak Hz. Süleyman'ın huzurunda görülebileceğini söyle
mesi Uzerine Hz. Süleym~nın huzuruna çıkılır. Hazret-i Süleyman'ın
hu-zurunda iddialarını tekr~rlarlar ve bUlbUlUn cez~landırılmasını
ister-ler. ~akim olarak tut1 tayin edilir. Tut1 zahiri ilimlerde ~lim
olma-sına karşılık batini ilmde cahil oldu~undan iftiracı ·kuşlara inanır ve davayı bUlbUlUn aleyhine sonuçlandırır. Hazret-i SUley~intGtJ:nin yanlış
karar verdiğini biliri kendilerini aydınlatm~sı ve davayı sonuçlandırma
sı için baykuşu çağırmak için akbabayı gönderir.
Akbaba büyük bir hürmetle baykuşun aşiyanesine gider. İzzet ve hürmet
sunduktan sonra Hz~ Süleyman'ın fermanını bildirir. Hazret~i kGf hemen
emre uyup davanın görüldüğü yere gelir. Onu tGtYnin yerini teklif
erler-ler. TQtY çaresiz yerini verir ama bu hareket çok zoruna gider. TGt1
tarikata girmedi~ini amma şeriatten sapmadı~ını if~de ederek, ku~lara
susmamalarını yeni hakim kufa davalarını söylemelerini ister~cMeclisde
sessizlik olur. Karga ve kuzgun arkadan safları yara yara ve edebsiz
bir şekilde ilerlerler. " Onu affetmeye çalışma onun alışkanlığı
sev-gili ve şer~btır. Bundan dolayı çıkan figanı gökyüzUnU doldurmuştur.
Onun okudu~u şi~r ve beyitlerdir zannedilmesin ki hadisler ve
ayetler-dir. Onun aşkı mecazidir. Aşkdan rrıccnCın olmuf?tur. Bülbül için ~.:?,,yl~!l:_n
Vl
sözler çok de~il azdır. derler. Kuf bUlbUlden bunların cevabını iste~.
BUlbUl "Zahirde gül aşkından gül bahçesine sarhoş gelip, sarhoş
giden-lerdenim amma gerçekte Elest meclisinin berrak içkisinin kadehi ile baki içkisi içenlerdenim. Fanilik cismimim gözü fani tarafa bakmaz. Baki cemali gören sevgilinin gözünden sevgilinin hayali gitmez. Ben
gülün aşkıyla degil gül suyunun aşkıyla yanıyorum. Güller salar,
gül suyu bakl: kalır."
Kuf, tutl:'nin yeşil feraceler giyip bazı cahillerin bilmediği bazı
bilgilere sahip olduğunu fakat ilmiyle amel itmediğini söyler. Şeriatı
bilenin tarikati de bilmesi gerekti~ini, tutinin kalp gözünün açılmadı
ğını, dolayisıyla iftira sahiplerine uydu~unu açıklar. Sonra bir bir
iftira sahiplerinin özelliklerinden bahseder.
''Azgın taifenin başı kuzgun ve saksagandır. Bunlar çirkin çirkin
öter-ler ki, güzel öttüköter-lerini zannederöter-ler. Gece gündüz Allah'ın rahmetini
isterler ama Allah'ın gazabına u~rarlar. Bunların hiç biri bUlbUl benim
malımı çaldı demez. Birinde çalınmış mal bulunmazsa şeren suçlu sayılmaz
Daima boğaz derdindedirler. Devamlı ceviz ve badem çalmakla meşhur olmuş
lardır. Bunlar doğru dUrüst konuşamazlar, dilleri sUrçer, utançlarından
zengi Araplara dönerler."
" Fesatlardan biri de tavusdur. Cennet knpıs.ının be1<çisi iken gururı yüzUndan kovulmuştur."
"Şahin kan içici bir 1<uştur. Bir çok günahsızın gUnahına girmiştir
''Çaylağın ise işi gücü insanların elinden et çalmaktır. Bu uğurda
telef olur."
'' Kötü hareketli kartal yükseklerde uçup leş arar. Leşi ne şekil
yiyeceğini bilmediğinden avcılar yakalar öldUrUrler. Kanatlarını
okçu-lara satarlar."
11 Leylek ise devamlı işi çene çatıatmak olan bir ahmaktır."
" Kel<lik yüksekten uçma iddiasinda bulunan ama uçarken düşen ve fesad bir kuşdr."
Bütün bu kuşların iftiralarında gerçek payı bulunamayacağını ispat
eden'·kuf, devr U sema ve zikrin cevnzına Kur'anı sünnet ve alimlerden
deliller gösterir.
Karga, kuzgun ve saksagan perişan olurlar. Tutl: utanır, pi~m5n
V ll.
BÜLBÜLİYE'NİN MUHTEVA BAKIMINDAN İNCELENMESİ
Tasavvuf:l bir hikayedir. f.1anzum mensur karışık olarak yazılmıştır.
Yazarın amacı sanat yapmaktan çok, sem~' ve zikrin ca'iz oldu~unu ıs
patlamakdır.
Eserin konusu basittir: BUlbUlUn sevgiliye aşık olması, meyhanelere
düşüp sarhoş olarak yüksek sesle aşkını dile getirmesi, diğer kuşların
bunun mecazi aşk olarak iddia etmeleri ve bUlbUlden davacı olmaları,
davanın Hz. Süleyman'ın huzurunda hakim tGt:l tarafından g~rülmesi,
tut:l ilm-i zahirde alim ve ilm-i batında cahil olduğundan davayı
bUlbUlUn aleyhine sonuçlandırması, Hz. Süleyman'ın bu karar~ katılmayışı
yeni bir hakim tayin etmesi ,bay.l).l.i.şundavayı bülbülün lehine sonuçlandır
ması ve bUlbUlUn gül bahçesindeki mutlu hayatını sürdürmesidir.
Bülbüliyye hakkında bilgi azdır. Tezl,ireler1 Birr1' nin Bülbüliyyesi '+4.
:!den divanı ile birlikte bulunan manzum mensur bir eser olarak
bah-setmektedirler.
Mehmet Kaplan İslam Ansiklopedisi'ne yazdığı"Bülbül" maddesinde yan
başlık olarak Bülbüliyye'yi alır,'' BUlbUliye l707'de Manisalı Birr1
ta-rafından yazılmış olan bu hikaye, müellifi belli olmayan Bülbülname'nin bazı şiirlerle süslenmiş ve ağır bir nesir uslubüne dökülmüş şeklinden ibarettir" der.
Birr1 Bülbüliye'nin yazılış sebebini açıklarken,'' .bihude zülf-i du-ta
yılamüdala ve kadd-i balayı elif-i 'nihale kah. hal-i ·'izarı nokta-ı
cemale ve kah dehen-i gonçe-i girdarı mim-i makale teşbih itmeğe iştigal
ba'is-i tazyi'-i eyyam u leyal ve bundan ma'ada dil-i b1-nevaya eda-yı
ra'na ı'ta iden Huda-yı b:l-hemtadan haya itmeyüp iftihar-ı meratib-i
cah-ı dünya ile giriftar-ı mesa'ib-i çah-ı renc ü 'ana olan erbab-ı
menasıbdan niyaz ü recayi matazamının edalar ile anları medh u sena
layı~ u seza değil idigi b:l-reyb ü eşkal ll ifadesini kullanır.
Sani Ahmet Efendi'nin kendisine Fu'ad1 mahlaslı bir şa'irin eserini
getirdiğini, bu manzumenin batını ma' mG.r ama zahiri harabi oldu.ğunu
)
s~yler. Şairin Fu'adinin manzGm eserini- ki-Fu'act1 hakkında bilgiye
kaynaklarda rastlayamadık- mensur olarak kaleme aldığını, kendi şi'r
lerinden ve sevdiği şairlerin şi'rlerinden eklemeler yaparak Bülbüliye'
yi m~ydana getirdi~ini söyleyebiliriz. Yazar alıntı yaptığı şairleri genelde sbyler.
BülbülUn,dolayısıyla devr ü sema ve yüksek sesle zikrin ca'iz
oldu-ğunu ispat etmek için, Kur'an'dan, Peygamberlerden, d~rt mezhebin imarnın
dan alıntılar yapar. İmam-ı Azam'ın bu konuda s~z s~ylemediğini ifade
ederek,objektif baktığını g~stermeye çalışır.
BUlbUl lehindeki delillerden kesin olarak bahsederken, aleyhine olan
delillere ise doğruysa diye şüpheyle verir.
V lll
."e ger İmam-ı 1 Azam ve h üm am-ı ekrem hazretlerinden "inn e 1 z-zikre 1 ı...:ı·
cehri bid1
atun ve mekrGhun·••:rivayeti sahhat bulursa zikr~i cehrinin bid
atu keraheti zımnında devranın dahı bid1atu keraheti müsbet olur dirsen
mahal-ı ihtilafta imam ile imameyn kavliyle 1amelde tahyir-i aslımızdır
kUtub-ı fıkhiyyeye dikkatle nazar iden kimse müftabih imameyn kavlidir
anınla 'amel olunmak lazımdır deyü bin mes'ele bulur11
BUlbUlUn hasmı olan kuşların sıfatları kötü ve çirkindir: tuti-i cah
hil, gurab-ı gammaz, tGti-i müdbir, tGti-i nadan, zag-ı siyah-rG, kuzgun
dedikleri bed-hu,tuti-ı münkir, tuti-i bi-şu 1Gr, tGti-ı batıl, tuti-ı bi
hicab tuti-ı b:l tcrrıy:lz, kcH1je-i pUı~ ınckr U fitcn şfıhin-i bed-ayih kcl5j
dedikleri kej dehen kartal-ı bed-fi'al, tGt:l-i bi-vukQf.... •
BUlbUl ve bUlbUlU koruyan kuşların sıfatları ise iyi ve güzeldir:
andelib-i zar, andelib-i bi-neva andelib-i na-kam, bUlbUl-i na-şad
şeyhU'ş-şujQh-ı tuyGr olan kQf-ı pUr-vukuf, kGf-ı sahib-vukGf hazret-i
kGf, kerges-i b:l-kes, kerges-i hazır-cevab, kGf-ı sahib-irfan bülbül-i
hoş-elhan, kQf -ı tah si 1-vukGf, kuf -ı aı:i:-cenab, t;GtS:-.i · ·beligü ı 1-beyan
andelib-i nalan, bUlbUl-i zayıfüıl-ces~d, bülbül~i magdGr, bUlbUl-i
maruf,andelib-i edib, andelib-i sahib-tevekkUl, hezar-ı sütGele-hısal
andelib-i lebib .... v.b.
Bülbüle düşmanlık besleyen kuşların sayıları çok olmakla birlikte
sıfatlarının azlı~ı, bUlbUl ve dostlarının ise sayıla~ının az olmakla
birlikte sıfatlarının çoklu~u dikkati çekmektedir.
Fu'adiınin manzGm Bülbüliyesini bulamadı~ımızdan şairin konuda ne
gibi de~işiklik yaptı~ını tasbit edemiyoruz. Birr:l'nin kendi şiirle
riniveUsGli, N~bi, Nakşi ... gibi şairlerin şiirlerini ekledi~ini
söy-leyebilmekle birlikte, Farisi şairler ve di~er alıntılar için aynı
iddida bulunamıyoruz.
Eserde kuşların hem Farsça hem de Türkçe isimleri verilir. Kuşların
yapıları, beslenmeleri ile iç dünyaları arasında ilgi kurulur: Tavus
güzel bir kuştur .. bu bakımdan kibirlidir. Kargai·siyah bir kuştur, ceviz
bademle beslenir. Rengi kara olduğundan imansız, ceviz badem yediğinden
dolayı hırsızdır. Serçe sabahları öter, kısa boylu bir kuştur. Kısa
olmasından ve hep birlikte ötmesindcn dolayı buna fitnelik ve
dediko-duculuk sıfatı verilir. Keklikıin sesi"kavakta kavakta" n:i.dasına
benzediğinden ve halk nrasındi.:t Hz. Zckari.yya ıyı düşman.ına hnber
vcr-di~ine dair efsane bulundu~una göre, :k~klik·'ihbarcı bir kuştur.
Ley-lek uzun boylu olduğundan ahmak, çıkardı~ı sesden dolayı gevezedir.
Tuti konuşmasından dolayı zahiri alimdir ... vb ..
Eserde toplumsal hayatın iyi gözJemlendi~ini söyleyebiliriz: iftiracı
kuşlar toplandıklarında aralarında iyi niyetli kuşlar bulunmakla
" gerçi nece sıdk u safa ehl.i ve zühd Li takva sahibi kuşlar dahJ. var
amma neylesinler ve ne ç5re eylesinler ol hüss~dın fitne vU
fesadla-rından hazer kılup anlara muhalefet ittiklerinde kcndilere zararı
emr-i mukarrer bilüp na-ç5r 1 ırzların sıyanet ve fursat düşerse
bülbUle himayet içün gelmişlerdi ki derunlarında andellb-i zara
merhamet idüp yürekleri pare pare olurclı."
ZUht U takva sahibi kuşlar ancak kuf tarafından da1
va sonuçlandı
rılınca bülbülü desteklerler:
1x
11
o cem1iyyette mecbur olarak gelen ba1zı istikametlü.ve sadakatlu tu
yur-ıpür-şu1ur o dernde vakt-i fursat ve mahall-i ruhsattır deyü ilerü
gelüp bUlbUl-i pür gulgulın hüsn-i haline şehadet eylediler. ve ol ehl-i
tevekkülin hulus-ı baline müte1allik vect U haleti müş1ir neçe hikayet
söylediler."
Eserdeki kahramanlar: SUleyman sırcl,karga, kuzgun saksagan nefsi,
bUlbUl kalbi, baykuş ruhu, tuti ncfs~i müzakkiyi tems!i eder.
Böyle-likle şair etvarı seb1a1yı tanıtarak, en büyük düşman nefisle
BULBULİYE'NİN TEKNİK ÖZELLİKLERİ
Hik~yede zaman, çok eski zamanlar olarak if5de edilir. Biz bu zamanın
Hazret-i SUleyman!ın zamanı oldu~unu anlarız. Ancak gerçek anlamda bir
zamanın olmadı~ını da görürüz. DUşüncelerinin ve hareketlerinin do~ru
lu~unu ıspatlamak için daha yaşanmamış zamanlardan örnekler verirler.
Hik~yenin kahramanları hayvanlardır. Half-c kültürünün, Arap ve Fars edebiyatının hayvanıara yUkledi~i şairgne anlamlar eserde kullanılmaştır
Mekan gül bahçesi, kırlar, ovalar ve özellikle Hazret-i Süleyman'ın
huzGrudur. Cevre tasvirleri hikayede fazla bir yer tutmamaktadır.
Eser bir hikayeden çok delil ve ispat yoluyla anlatırnın kullanıl
dı~ıbir tiyatro eseri görüntüsü verir. Yazar tutı ile zahid'in,
bül-bülbülle rindin düşüncelerini vermeye çalışır. Sonunda rindi, dolayı
sıyla kendi düşüncesini galip getirir.
Yazar, bülbUle muhalif kuşlara kötü ve çirkin sıfatlar vermesi
bUl-bUl ve bUl-bUlbUl-bUlU koruyan kuşlara iyi ve güzel sıfatlar vermesi,
okuyucu-nun sonucu önceden tahmin etmesine, dolayısı~la heyacan unsurunun
azal-mas~na sebep olur.
Eserin başlangıcında ki tab-ı tar.ll.çat i l e hakikat yoluna ulaşma amaç-landı~ı ifade edilir. Birri eserinin sonund~ kuşların ve Hazret-i SUley-man'ın hangi manada kullanıldıklarını açıklar. Temsili teşb1hle yazılmış bir hikayedir.
Eserde seci. ve aliterasyonlar l·~ullanı~ılrnıştır. Sebeb-i t e l ' i f ve
ve hatime-i kitap kısımlarında dil hikayenin anlatıldığı bölüme göre
daha ağır ve sanatlıdır.
BUlbUliye'de devrinin imlası kullanılmış olmakla birlikte harekeli
metinden hareketle bazı özellikler buluyoruz:
Kapalı e' lerin "e" Öiarak harekelendi,Q;i de'·:. dikkat.ımızı çeken bir hu
sus oluyor. Kapalı "e" ler klasik imlnclaki şekli yle "i" olarak yazıldı. i'{ ı
veya harekelendiği de oluyor.
Ö~renilen geçmiş zaman ekinin yuvarlak ünlülerden sonra bazan y~var
lak bazan da dar ünlü ile harekelendi~ini olmuştur. Eserde ünlü uyumları
na yönelmenin olduğunu:söylcyebiliriz.
Sıfat yapma ekinin "lu,lü" nün düz Unlülcrden sonra düz dar ünlLile-re dönUşen ~rneklerine rastladık.
B U L B U L İ Y E
Keşf ider e111-i dile 1ıer sırrı Nüslıa-i bü.l1)Üli\.:rve-i 1 1 Birri
Bi 'snıi ·ııatıi'r -ra bınani ·r -rahinı
"
.
Hanıd-ı • f$'it .. ve sen3.' ... -i ıa.vıl: 1 • Ce na. b-ı Hak ve fev·vaz-ı 1 J t,,1ut1at. • • cellet ü 1ııkrnetü1lu ve
.. allet kelinıetühu ı:razretlE->rinin derga11-ı .. a~a.nıet-pen3.1ıına. ref'" olunur 1ci nüs11a-ı
insanı tetrn-i 'adenıden ebda ··uslüb üz\~re i1xl~ı.' ü in11:3. ·ve ihtira'
'
-ve ınş:a kıldık
.
~ .. da bu nev .. -i ınsand::uı er1x:tb-ı süllanın tat/.
-ı ruşenlBırin"kulubu'ş-şu·ara'i haza'ini'r-ralıırıan"O) nıuktezasınca .. ... haza'in-i runıuz ve zeb~uı-ı
beliı2tı.'l bev;~nların -...;.a 1 "inne li'llatı.i künüzen t:::.htG-'1-ar:::;i fO. T rn{~fatihuha .. , el sinettüs-stt:u<3.ı"(~) • T
rnüst.ed··asınca tnefatih-i kÜ!lUZ evleVÜD , ' i" Ol zat-1 3.1C.desin fevz-i
1
rnukaddE!sivle anların leelarrı-ı f&sahat-rH/;arnları .. inne rninE=-'ş şı'ri le hı1:rnetBn"(3)
.. 1 .. .. "'
fehvasınca If avet-i beda.vi'·-i hit.rnet ve 1 1 • pe,.1.::j_rn-ı bel~1Q-at-intizan11arı ·
L• t •
"inne rnine'l-be'TlTani le :;ihran"(1)
.
trı::J.''nasınca 'alar.net-i sana.
vi' ., -i kudret ' olrna.Q·ın ·-· herl)iri 'aravis-i trıe'ani -i •0.J·üzını 11ba.:::-ı &Haz-ı billterin ve kab;~ _,.,.rı ed:3. -v1
1 .. ' ~
rengin ile tezvin - 1 id üp halvet-ser::rv .., 1 -ı n::ı.znı ,. u ne·:::rcle ... f[ıutassarıf olnuşl:::trdır • . . naz1n1
1·,Iüb<Ji 'i f"ez }ıame-i te'~.ıfik-i t.a • u -dar ed reıJ:a.nı c Söfha-i ' 4 ' idraJ:d-i erbabı suhannak;}-ı ... • . h;:'f·,.;--8.1 ....
Tab ı mevzun ez iuematha-yı lütf-i has-ı ust Nist ç:ü:r/iım-i <ii yer mBk <lur-ı kest-i in kemal
ll - •
Aferin e":,'S81ü'-i ten--r~erver-i can aferin Ha1i.k'ü1-eşyailahe'l-ha1ki rabtü'1-r.8lemin
tt r" - ...
Meb<Je'i a.sarı kudret.akd-i pe"",.~ren<i-i ...
. .
'TÜCUD Zabit-i erkan-ı fıtrat neJq.ibend-i ma.
.
ü ti·vn " . İy se m um-1 sat"vetin te ;ıs iri n iran-ı ceıJ·lım Vi ... f sehett>-ı rahmetin si -t:aJ)1 firde-vs-i terin' . . A .
~udretin gülzanna bir setze si<lre·ı-mü.ntclı.~\ Rı::ıJ,ımetü1 di taeesinde bir • ...
o..rôf
ruy--1 zem7n(1) Sairlerin l~alpleri Rabman'ın hazineleridir.
(2) "Şüphesiz arşın tı1 tın e. A11ôlun heızineieri v·ardır, tı.ntıh te1·1and.::ı. şelrlerin dilleri dir" H;:_i_dis,
Ahmet bin Han bel S
(3) "Şüphesiz şiirde hikmet 1lftrdır" Buhe.rL Eder,) 90 Eta Dö."irut Edeb 87 Tırmızı E<leb 69 İbni 1•.ıiô.ce Edeb 41 darüni İsti'za.n 68 Ahmet bin H;:ınbel :;/157. ~)/1'35
(4) Şüphesiz be:.ro:ı11<1a sihir Y81·dır" Buheıri Tıb SL Nikah 47 lr.hislim Cum 'a 47 Eba. Dô.'<;lut Edet> 86,87
Tırmızi Birr79 darimi Sa1at 199 ı.
..
ru-;latta .. Ke1a.m 7 Ahmet Bin Hanbe1269'rA y ... ·=·ıı·:::ı -ı· ·::P.1·=~-l ... ..,, ..t' •J.. \ ._. 1Tr·~t- 1'P.·=·ı·ı·u·· ·ı-b···ı··-·l'~t \,. --~ t;' t:'.t·'-._·-"
"K ün-fe ka. n .. bazannlll serrna V esi
~
Ya;ni rnerkBz-i da.'ire-i nübüvvet. ~/S< kutb-ı ufuk-ı 't i ,· ,. . ._~~ayb r u ş:eh8.det
Sult3.n
.
-ı ser Ir -i 1i rna'alt::ı.tı. \l& bü.rlı;3_n-ı nıü.nir-i bi-işt.ibzthh1edıne-i 'ilnı ü liılrn
.
tern1ön '../& !2·encine-i vaJıv-i Rabbü.'l-'ale-rn1nt_J * 1
116v d; 1 TTı;T 'ı' , ıç ... -ı· ı··ı;·_, l·ıı· yı;T""' ,.,çJ.. / <J 1-' .I:· .. .J.ı.J.. ~ 111"11l"" . l \. 1~' ı' Af~---;:: ·ı.-. ._. t)<..1.~) - i J.. 1- ... 0:::'·::>•.\l • ._. ~.'l·ı·:1- ~ \T .-. ·::1 .:; 1 ıç •.ı.·.•L i--1-::;l • •. h ~) -ı
' 1 1 .. .. "' . . .
b.c:.llı;.,..it ()1 çr.::,.nı·ıc.ı.r ı· f"''i.-1.-.. '.:) .. -1 ı k'~!1 11"1."l1···t TTr" ı·ı'u .. ı·ı··. ~-ı-n ~ 1·ı·-1ı·ı··~~~l1-. 1
-v c..e:,.:.. o" ;• ı. -v - c,;_; ·;:o<..l - ·-· - - ..:.c .ı.<:::' .... \".-:: b .)<:::' o-ı. ... <.. ~,..ı..:,
1-qülıst3.n -ıllidayetii1 .. aşt u rnaJ:ıa1)b(?.ti h3Jetinden nıis2t1-i bülbül-i qüT1r;?;
u - ... """ ._,
olup anın ırıedh
-
-i ı atıf.
ve na·t-ı :;:eriiini se1 sühan ... -ı sahaıf. .
-i 6bşi(r lı. in~:a tılrfıaQ· , u ile-sa'adet bulrnu:;:lardır ve dahı ~ dürer-i
rahrnBt-i İlahi ve ı2·urer-i rnaQ·firE:-t.-i n8.-rnüt~n3.1li zürnre-ı3.1 ü a:::lıab
~· ı_ı .. ,.
ve tırka-ı asdıt.a • c. vü aJıb~ı.b üzE-rlerin& nis3.r .. olsun ki her ~biri
tarit-i Hakk'a hadi ve se bil-i tevfi1(a rnün3.df va'ni harriT-i
• • • • ' ' 1
hirna -i din Vt?J Valf -i li\l;:~ -i fazl Ü v·::üdn ' ~ Ol1J.T) .[· da.rü'S-Sl?.la.rn -1
-
.
...islanıa tolrnışlardır "rızvan ü ·a.ı1ah1 te'al:::ı. 'ale.vhiın ı&(:trı2ı! in
• 1
arnn1a ba'·du ra.1(1!Yl-1 tesvıclat-ı s::.ıJı}ı;;rif -i ':::.ı. ez ü no1(san Bir
ri
-i4 A t / t 1:
natüvanın ce:::ed-i haKisine n·ıı:?.''\71id-i a:::lı 1·/<=ıJu·· ol<:ı.n rnalınliyve.-ı
- 4 •
1v1a9-rıisa t,_ı "harniv·T)ret • 1 a1ıali1ıa ·an'il b·~/sa." 1d 2ı.b ü. hev:~ı.sı hub u ...
" - . . ... .. 1\. . . . ... '"'
la tır • ve adeınısı nıa.hbu.b o u zarıi 1)1f ~:ehr -ı . beht;::t-asa .
ve bir cav ~ -ı ier3Jı-efza • va qanı-fersadır ,_. Nazrn 4 -1 E. ir ri
Gönül-diler .ki ide me.dh ü sena-vılı.,L:&nü~6.
f ~ • - Sü!}a11da. gösterehüsn-i eda-:rı Jı.·L:ı.ğ:nisa
Ta.ra";tet-i çemenistan tah 'una ba.df •
Gör f'tida1-ı he-.;.r8.·daıı beraber o1.mı..ı.şöır
01 ursa gül gibi ~ ı..ırrem n· ola gören cı. dem Mi;LN -i t3.g -ı ir em dir feza-"ll 1·.ı1agnis;:ı.
Sez?:i.-..
,'1
ba.st -ı t>isat -ı neşat dır el-haJ:t' ' • ' t
:gış81-ı b-Üt> ile bi'l-cümle müsta'iJ1erdir
'A ce t değil talemim. den ol ur ise cari
- '
Netice ~1utb-ı vatan olmag ile im8D.·:jaıı
1 '1 I "' esırena-'"{1 meserret-leza-yı •.ı cı.gnısa ' ""' ... .,.. 1 I . .
Gön ü11er ô.lmag:a. her di1-rüta-·y11•tia.ğ:nisa
Zül~ıl .... .res süharı-1
.
macera-Y1.
lr.riaf'nisa ~E ;u nezm.ın "' 1 o •.Jı .cuzamı vera-yı •.ı aı:::nısa ...ı t.1 . .., ... ~--. ,. 1 I . .
~
-Pes ol belde-i dil-r0.JÜ:~ade bu 1)endB--i füt3de niçe nıah ü sal nıu1lteri.:-i ına.t3.1
-
.
i
.)
1 i. ( i.- ~ d ... . ... 1" . '"' ~ . "' 1.
o up t.aü -1 !2·evııer1)ar an kenar -ı bıha.re Q(~len c ur er -ı nıa.nzunı ve qurer -1 nıersuırı :::.ı
., ._. ·-· ' ı_,
züll -i dilberan gibi perişan ü tanuıa.r ve nıanend-i ~ı:~ı.!~-ı rnüşkb~1.r- ı p1çi'de-i
tÜrnar Ü(€'11 subllavar ol
.
ceva.hir -i zevaJüri nştB--i tertlt) ·ve< 6) habl -i~
thrldbe getürü.p bir divan-ı celilü'l-;üırv'an ic::~d ve dehr-i bi-bünyad
içre her biri bir Süleyn-ıan-ı Cihan-ı nı::f'ni olan sü1}:tnveran-ı zarriana
ol tı_ıJlfe-i
.
riclü'l- cerad ile nıis3J-i ırıü.r-1 şikeste-nihadi i'lanı-ı tıulıJ.s-.
-tu.} ad evledikten sorfa
ha
tır -ıfa
tır da fikr-i .sa~ i b g· ftlib o lUT) bildirn t.i1 - ~ l
Küllü şB-yin halik a.ti1ed der cilian Gayre i11a.lla11 ianT bi -gürnan\7) 71)
1viedlülü.nce hü.sn-i c:etrıa.1in11llu:.•t11:3.li rnüste.lzını-i zeval olan 11ur:;;icl
9
ve ş8.n-1 cihan ve 1-~arner tal'"at3.n-ı zarnan111 rnihriy1e bihÜde zü.H-i
4
dıl-tSvılanı ü d~üa ve t.acid-ı baüiı;.rı.s-lii-i nih~tle k~üı1ı~ı.1-i 'izarı
1 • J - ~
iştigal ba''i~-i t:ı.zyi( -i eyyarnu ley·aJ ve:: bundan rna'a.da dil-i
bi-iftihar ... -1 meraJ.ib-i cah-1 dün va ' ile gir .... ii tar -1 111t?·S~ı.Jib-i (~Ül-1
.
.
ren c Ü 'an3.olan erbab-ı rnenasıbdan
.
nivaz Ü. rec3.-r>rı HlUt3.Zarnrnın ed~dar ilt?'
Ne revadır ki ola şi'r-i 1atii
.
( fı\ı;r-. p
•J ı' e. . - .J...J
(7) l l Dütrladald herşey ;.i'ük ül u::udur. Şuphesız Allah tan gay.rizi fan.iöir. l l
Nazrn-ı .. a11v3Jifie- vir " hü.sn-i .. nizarn
.
K;:ı.li ko h:~li !2·6r ev rne-rd-i zarif'lt • • ·-· 1 1
Tat··ı tnevzun olana zahirdir
•
Ha.berin vok ~ n11 ki tat.t{ olunur
1 . . .
T]" .ı.· . . .... - - . ....
ı:,ıı.:a -ıısrrıın ı&7
1.:ra zat.-ı ş:ı&r11
r ı
-BB-sdir insana cevab-ı t.atı
"
.
f:.Byt-i rnakt3.'daki.
- rrıazrnun-ı nıün1i . ôaTenı:ı' o bir k3Jive (6rnr ev Birri 1 1
lviu1ıassal
...
bu 9·azel-i ._, bi bedel rrıazırıü.nı üzre hin ..
-i nıerı2:de '-' olan ahv::1.li-derk ve bihudE:- akv2üi ,. terk idüp 1cünc:-i 'uzlE't;:le tnütr/errıtrıil
tıısa.l-1 hllb ılearasteve kern3.1-1 1
ilrn ü İazl ilE:- piraste
- o
-1J ·-ı·ı- TT:::-1!--1 Y •-· "(TI'·ı·:; \' f::: ·-~\. .. l-::1!"-11 .. •.. -6v f111J~-lr1···-t"I"l'.:'~l'')l...:.I"I"l Tr-:-ı·.l ·.-+tv' ·-~ '-~ <;; \' ~ •• .:.. 7'1 it~:ı-·1-··ı···ııt·ıı.-ıı1··ı· oıı·-:.ı· 1·~• .~.+ç' l._ \.+ '- (.~ .... ıt-_.4 l'l.. l
1 - ., f"
e fazılın ereün-ı endi olan sacJik
.
.. -1 f()_zi1etnlendif1 b&yn~ ·ı-enaırışöhret-i tarn bulan narD-ı fezaJil-peyvE:ndi Sani .LtJJıırıet Efendidir
.
-
.
lacerern övle bir rnesiha-denı var-ı taclfrnin 1cudür.ni t::~b··-ı f:elfnıe
1 • ' " "' •
lü~f-i ··a~inı olup teş:rifi bu (abd-ı za(1fi :;;,&n-::f- y3.b eyledikde
bende-i etkendesine lütfile gi!2b buyurup didi ki iy bülbül-i
gülz3J· -ı . sühan .... eda -yı r::{na sana baiış3.fş-i Hü.da iken böyle harrıÜşlıt
_....
-
.
neden icapetti 2 nicün , gü w va 1 olrnaz ve t3.ze ber eda bulrnazsın(9) 1v1uJıa1111rıes
-Gele
iy
şü~ bi -n eva bülbül Geçeli 1:ı)zn ü garn -ı şıt} bü.lbülÇuşa geldi güruli -ı hanıı1şan
Oldı dıvane ( aşkile insan
"
l .. r l . A-ı:r ~~,;::-1 h?:ı· ı· ı k ~- -·· r· cı ı· • P.s -:··-:-; • ._ :iv. -· 18 t ... i ) . 1J··ıt"':ı i. ,·:ll ı_ ôb.
BaJışiş o ldı kenıaı -i ratb-ılisan
• •
N0 turursın iiı;ra.na ba.ş1a henıan ... u
ct--ıh -i st.:. her ·a.znı-i g·ülistin eı;,:rle
• V 1
Pıı "'<··.::.··ı:;;nı·· .. -.,-:::.<·ıı··r· ··-::,-rr·?:rı '"'TTlr· . .ı._.' -. LJ ,_. ~-·-·· )' l ı.~--... V. i •.J. Ç' l <::;:'
Cere:; içinde zar olan dilelen CE:-r1ı;ı· .ı '-' ü ''tı.d içre ç;3Jın:::uı • kildan
<lll
IJ . .::::.ı·t.·l \... ..+t::' \.. r-1! ı· ("lJ ... .. ~ l-ı' ···ıu" ı -ı· c··ç..1·; r-ı· l..,.. · ... -J.·-tl .... i ..ı. 40.fı.'V". ("i <"..1"1 ·,.· e: ı' TT.·. \1 C! _i .ı. ·-"-·~-t\....•-•:":j '7 ·v .;! . t"i i_.r :::ı-(· i ı-·l 6!"'
.l. ..ı. J..'~·-1 • .J..ll. l....f'·-· 1
Ta.rzda ~ Q·aı:.1rive rrıu.b~üif • ... isen
• ' ' _...
{İhn-i edvarda rnü'ellii isE1n F \::n n -i aJ:::v3.1d0 rnusannif i:=:en '" ..
bast-ı rnat.aı iderek Bü11)ü11ivv·ı:::- n anı bir n:::ı.zrn -ı bi-nizanı 'arz evletrıek qa
1 , I f 1 • . 1 · •
Z1li1!11!lda eda-V1 Inerarn iÖÜ1D av·ıtdı Q'\3-f(:i bu !Yl:J.nzÜ.rn.enir1bat1111
J t' ~-• • ıa a
-
.... " ~ _,_nıa.'nıur aırırna zahıri lıarabdır €'!2'(;.r an:::ı_ 1x:ı.san basıretle nazar ve ol
• V • 6
11·:) .., .... ._. .
.
.::..ı. Ili 116ç.._. •:·r"' +- .-
1;:;.' I.)V' .-.J.-,d-1.1 1-./ 1. d .. , 1;:;.' z-c_. . .-. .... >;:.: :-1 l l" _) 1·1- tı·=-•z1 i1' .-. ... ~ .ı. \.. ı:;'._ c ••. p·· ,.. .-. J. \) 1 7..ı. -11'='~ ... tr ~._ 1" . ) 1 '1;:-1 ... -:.. -1·1. tj· • n;~;-. 1' ._ı.;)~_ ··111·'
P€-S bakir-
.
i bü'.l -ilev·es dahı ... bu ne-fes can 'DU1SU!1 T./0 bu !YıÜJt.ernesahz-1 rne~aı ve mevdc:Üı-ı n esr e nis8.r -1 1r/a1 itrne1c 1casdP1Tla ta· ınatla.(dan
. . . ' - - - - .. Ct
+rıa1-"t:il~t V'j_f1fl'"'d ıniit31z{a 1rıl'J""' n;.)f"ll}""lll"i ··ıi
.
.r.:::,1·:-ı+Yl-1•:·~(::-it~t-J.
4
\.. -• 0:. '- J. \.-• - / . . ' .J:~ 1 ·1_.1 c/· "' -L \. \) L'.._' • .-J.•-.J.L •.JC. '-\l.
'·..-nizanı Fu1
ad1 narn bir mıs-rd-i sahib-halin nıa.1c3.1idir ol etll-i
.
...
Hak g·aıebe-i w V€-Cd ü 11ald&n bahr -ı rn.t/ale rnüst::tQTc:üc . __ , oldHnncla.n ,_ı
-
. ... ... ~-
"bı-zıb
u
zıver hülasa-yı rna~al bu. bı:?nd~?-i bi tYH~C3.l"biı'tr:ıı-::: TT~~·ı· ı·ı·ır·--::j ı·+-.--ıı·ı·l·l C1Ji,-,1·ııı !"•"ı-"·C"·;".-ir. ·1-ı·=<?r···~~· -ı· -;:ı.:-"}··i··ı'i'l-'~\-.;-d·::ıı·ı-=-~ı·l·ı(·j-1 !·ı·.,_.-::jTT·=-jl"l (ıi.·.) .. ... ·,· _ ·?·-· .""... .. ... ~.J _ .ı. v- '"" .. _,_ı._.ı. ç: '-'·"-' ı:::' •• ı. -...:J. ~ ~.J "'· .ı.>Jv. ._ ·-~ J. _. 1 -:. .• , -:. :n ..
..
.
.
..lvH~::llidir • w 9"ül-i a1in rnt/:::ı.l-i ren!2·ini w He-zar -ı ı_, g-ül s(~ 7 n -i 'irianı
sad
• i eler bu }:i t3.bırıukaddirnetü'l-tit2.1) iv rnahrerfl-i eh1-i 1"13.1 ı;liv· heırı-de.nı-i s3Jıib-kern3J bu
• ; "' 1
• 1''" ·ı·ı·
..
·ı_...L-.""'1 ··rl.-ıl .. ".- .,...<. <._.._ .. ,.; ·t"" ···i 1-1 • • ... T T · - L . --1·-::...,...-. ---ı,:"ı!llU
.
.,_.:.ı.c.+<. 11110-1 .:.U .. ı!U -!Lltj .:.i. 01! \re"-..ll 'Ai'l d 3. U 1Sl...1ı1 a Se! -11U \'i:y;ı .. -1 :id ld.ll-11Ik1..
\..::1.1cılınnı1şdır k.i kitab-ı ezeli 1ev11-i derun::ı. ·vaz·-ı taleın-k.udret-i lern-vezeli kılup
• Cıo " ' 1 •
birbi-nazir titEb-ı tıak.avı1c.-rnüş1r terkfrü ü t1hriİ" evlt=:cli~·inden n3.şT nei:; ü
tl • • ' • ' " 1 (_1
dil Ü can ollöt:J.b-1 nıüste-t3.bın .. rne··ani-i c:elils-~::in fehnl Ü iz'ana(l O)
eınr ü ferrnan olunciuklarınöa sebak-ı
.
tu.t1-i nefe-s ancak bir T·lcı.rak oldı... .. , "'
.
aınnı:I ders-i bülbül-i dil-i bi-!~ı11 evra.k-ı ,_. ke:::1:n::-v·i - ' sarnil . olnıaQ·ın nıe(al-i ··aşta w ..
,.,;;,:·ıl TTC. 1'~l"I"l-;::11-ı· Ç·~TT\..r~f r·ı-'"?ıı (',ıı·lt) ("-::t~rı·-1·'::7+"1~. ,."';ı•-.ı!' u·; •:·"TTl.r ı· ı,.., ~-ı'i·ı::ır·ı· ·::,(11 ~ \ ... .._. Y ,_. '- _. c. y"' '1 J.'-'J. , O:\ v L.L. ·:.ı.... ._u C' '-'Y-'- . ..,..ço v ı.,_ t::: ıç J. .. c.. ·-'· 1
sa1lib-vu1c.Üf -ı c:3.n kitab-ı taı11catden b~tb-ıhafil:ate v:::trınca inı'an-ı
p ı
nazar ve 'IP ternal-i (irfanHıdan tüt~ü bülbüle. niç:e ilrı:~ y:e iş::7.:retıer idüTı.t-· aı;nt.clı ;
üzre ınunhal olrrıak rrı::).tlıib is€' rnefhıJ~rn -ı cürnle-i (uıliın ası tı.
f $ • •
faslıyla flla(l1Jf[llll12(12) 0l1J.!1(3. :;::a'·\l-1 t;is\rar idÜ.D.ı. 0Sfaf -1 fıÜ.ı;liT•lV€-tdE:!l
• ' 1 ' 1
hal)erdar olun zira bu titab-ı ırıüşkiiı.-nita.b ehle 1avı1( ve hs~r ebl-i
... • ' 1 •
(irfan anıi1 dakaı:lık ü hakayıtın fehnı ü lz'an ile fa' ilcdır
• ' • ~ 11 " ..
C'·, 111' (•l -ı· r~ 71 ı·ıı·1_, .:::'\.) -1 1·ı·;A ı··;TT1":'• C"; tı' !" "'l"'Yl1 C· ~111• 1" ~. TTt
.,,..:.ı. -~ •...ı..:.. ;-v. ~ v. U)' •:.;.. •JV. ~.) l L·r'~. )t;;:' /
Çe k11rnişdir tıarurı-i raza as br
pes her bir hurüf e lll-i vııKÜia bir ı:2"unE:- reınzi rüü(ir ve d(::-run-1 hari-ı
... f • I.J
nı1n 1ıa2Üıe-i sır olup ail::ı şol resnıe ~ı11:::In3.t düzü1nli;:dir ki
(1 O) İzana: izar.L B
( 11) El hana : Elha.n. \?l
bulur ıacereırı rrıüfettihü'1-t?bvabcLJn ,. feth-i .. bab oluD l. bu 12·encüh:-i w nııJ.tals:::urı ,
:=-ıı-:.--ı:=-ı -· -~ .. J. -r·ıı"1:=:ı;:.ll'--·-· 6V !"I"l t )J. 1ı·r·ı:=-ı -·1:'-tr ı·r·ı:=-~ ı·ı:=-~ıı~ .J. -· -\ -; l ı· rtı' ·v:=-ı ..- ı •. i.) k (J -~-'"-::c.ö-ı: 1 l .. l dı' .... -.._.l.LL. c;;ı i.; 1·' -ı· ırı--: c·:~ı \:j'._._, 11'1·' \.. -1· ı· 7':~11 ~ -1. 10b
t *' " '--~
l'-..t·r·ır1 r"'·ıA ı·ı·r·ıt· ı· ·=-;-1 ı· tdı·ı-,..I·ı..-··1·' -=--=-1 '·:::ı "1··· tı· ,.,,.1A ıyıı··ıt·· c, i • .-:.~ t-ıı·J· '1-i-.-::: ı ·ı· ··i ı·; r-· }-ıP.+-0 ~;)
V J. L J. .L ... ·-'V~ .. , l t;;; .t'- -...1(..'. •- .. t.. ... t:;' _., ı1 • ..,. ..l -··"" v .L 1 , .. 1 . ~) ... ı. '..,..,. _1 . .) L .. ~!
- 1
di dil er inıdi i,.1,. qönül ber ,_. -nlıJJ:.t?.za -vı ··aıcı-t
.
~ 1cü1 s0n dahı hzı.zret-i-·
H':;"i\.Tlr'-:ı twTJ·"•v.J.-.. ... ...v \ t:' 1ı\..ı:.._ .rirfı1 kılııp ~-ır •:::ı··,ı·-·T"}'.o,."r'i~+·ıır·ı.-~ i.-,l::.•··,.·ı-··lr·t···ı -· -· ._.. .... _ı_ \:j' .. ı.LL·-'1 -::.. ... lJ. .... L.. l •• ~ ... ı TT•"• ~· <::: ı··::-ı"J-1 rıı'1··ı:;r·ıı ._,~ _ .• _, .. 1 ·-· ·ı-::ı 1Yı·=-•1"l!"P.!·r·ı ···ı-r-rı··ıl ._ı. •• ,.J l -:..r .. 1'
• • " ııı , .. . •
C":-{ .·.:;.·ic'\ t -!·I-l'=i i.• 1"U-·'"l 1·1·:. .,..-,·ı···''"'U-.,..1 .. ) ilf.l"l·;( ,-ı i i-' .-.. :::, .-. t"'-:; 'h d-=-ı t"l !"'::'ı '7 ':'ı .... 1..,.-1·::<
v'-~ 0~. Ç - " '-·!''- l \_, .Ll \:j',:,. .l \_. V.'-•>.t.L~\ •. -:_ı. \) •)<..).f.) '...J. <..J • .:... '...\.Y l •:.\
ve g&vher -i şe ll var -ı e:;ran ya bana ::::.:~.ç:tl"J.::ı. zira hi1:3.f -1 ı::-ınr -i 1:3.zırni'l-lf>
iıntisaı B·rnv8.1-i su.1tanııtlafa i:,~:ti!2·aı .rnüst(,1zün-i rüt!lal ü
- . • u
t(:;.13.1dir rnuhas:;:::ü tl 4 riadal-ı-ı bi-(iri5n:::ı. if::;;a-'/i • 1 ra.z-ı nihandan h:::tzer ; ...
.r. liJt"C·-:"ı ·:;itl11-1 k' 'i (~t·ı· r:r·ıık d·;-ı--1 6 C"f':::-1 rı ı· c·•' -:7'r.-• 1""1 1 h•;:;-·-j t T;r·::-1 1"(~ ıt~ tı ':<l"DQ '""l
V ._... ... a A ... ·-~ \.'V~·-·· V 1..),. Q. J. • •. \A v ( .• • •, ·-~. ). J. t_. U.J. ı la
4 ... •
B,.l~l":'i -=-ır·rıı":ı \.. •..J. ·-· oJt:: • . c-"·f;::-:.1\1-1 ...ı... -::~1·'d·"'-·:·-c::.ı·-::,t·ı ·~·1·=-{ ç-._.1_, .... d 1 ... 0. i '"1'1"111-:-'1 (.l . .j. 11_ı,... 1··-:-;,_TT' l' l 1-'·-:,.-ı.-~-::.c-:)..(.•.1.._.+\_.j.i;,: •• _.._... 1''ı·l-=-ı"~-·ı ._.l.
~ .. 1
. ~ "'! • ""...,.r.~ • _, .·~.~.:- .ı-':"ı.., .. :;- .. r·, •• ·-::·. ·ı
... :...., .. - .. ·
·--·-:=ı. ;'··t~1"seo,e-o-1 ma ne-vı t€' ı.ı1 ı;::.UJ-11ı.ür -1 ıı: ı::..uı 1 ç· L.;:.du111 rnı::;·:.t -1 0.11 ~:ı.)
(13) Her:- B
'!' ..
~-I"'/'·.' ·::ıt··ıt-:-1 r· ·::· ~I-11~-ır·· ·ı'ı' t-::1 ·=·t' ;-!.; +"11·1-:: ·:·:::. ~--,•.,i.•. -~ tYı ·:: ı't·ı .·.Tr i ·=·ı· rı··ı, r.ı·ı (-ı ·::ı '\·ıı h ı'·=··:·.::::.-TT::=;t-)
1 1 'Ç' ·-· •.) _._ı, .. -· _. __ ._,
.
_.J. ll l. ·.Jt· >) t::: k) 1 .~o ..ı. ı. .J . .ı._ t:' '•' ı.·-· l. l.. t: -•·-.l-
.L.L ·.J·-· .._. V ._d_;
?:-·.·.n. v TT~ '""1 ı· ··li ·-~"1. 'ır·.;-'··p·n1·· ll. 1'1J .. "··ı·ı-=irı v· 'ı"-r-ı ·::ı ,-~ı···ı 'r· i ı· ı· n; ı·· ··l -1·
1' •-.1 l ... .ı.b •).ı. l ,. ? ) _ :;:: . . l ·-.ı. l.ı..ı.•-·tı l .•--'~ \'1 lA
1··ı.:ı ) . !;:· 71.11:\..J. -'t" fı ı·ı·ı, ı·ı· ı·ı -~ _ .:.\.. ·-··:::-~ c:::.;t"1'""· 11 d·::ı··ı ı·ı-i ~., • • .d .ı. \·t:' t:'--· .. "··=·ı·--:7-··--:, 1·1·, ·::ı ~-ı+···· '--'·.i.. ·-~ .!.• •• .ı. l. t: J.ll \ ... -rı ·)· "~ı.:ın '\.-.ı· ı· J. s:· 1-.) c·l ..+ t: ·"t"r'i -' ı.l l c-.···ı·.;- -ı-.:.,.,.·' ···ı·rı··ıç.. ._.ı:;:
o_t l,.v \' 1::;; \. ·-·
.. aşk • ü şevk " iltj to1uD dil "' r .. ~ n1ünii ._, wrE:nnürü(~ ruhs:::ı.t bu1dı - ..
"r·l.:::.ı·r·l";i.,..'-Cl6·l'..,..l1-11fc· .... ı.ı..ı 1-~·-=~ı-ıı-:·r·ı·"i.,...ıı·~- .... ı.::::.,.,.ı·ı· "t···"r.·· ,. ... 1·ı-ı· t·:::.ı·r···=-:--ı·ı 1·)ı·ı· 1-'ı·-ı·:;Jr'-ı1··ı· -·· .. -_-ı_•,"_ı""ıı·ı
J. ,,. • •• l l '.,, l .,.), ·-·C.. -· ·- ·-·· l t:' ) .• + l '-+'.-'1 ·-· •.J\:;::' . •i t:'l._. _;t,. 1--· 1 '- ,.,...~...ı ) +
"' \_1 !
-tE/lif ü t3.sn1fin(-? ..
.
::ı.z1nıet ü 1ürntYl\3't &vl&dirn ki ol nüsha-ı z11);3_ bu ri::::a.le-i 'ô··:ırr·:j TTf: rn~~ 1,. .::lA -i --~;i- ü'Ü C'~ ··ı ı-r· 1j'=< 1·-' t· ·::ı
·::;n ı-0 :·.':ı i c--} .. -.=ı tı {--:~ ı;,T;;1irn-i tç..(w11i Tret·d r ~-h -n 1i n0 t:•r ' ... "·.., •-··~\..·-" v t ... ~l..l i:• ·.,." \.. .L l.•-6
• ..ı.~J.~'-'· ·-'.t.J.. ... ı.. .... ı ":r'''-1 t:. ... •-·· '.-:. ~-... .... ..1' ;ı ... •. t:' -~ ·-··
ne Y t)es~"'"ltı ~ y O • ..l C.. dil li - CBtl-1 ,.. .. • • .ı. ~ 1 ·t-at-ı J J ;;ri8·•j·-· l . .!. .ı. •::.1. C'~·f?."-···i'73 ·-t, ·-~ -'· ';:;' C...• • ·-. -:'i!il""[lzt J. her •• na-b;n~ l .._
TT/'·. Y t:t 11'"J 0:.. _C·<':ı.'7~ ı;r·::i -...•V' wC.~ /\ ·" ı:rı·ı z; '!"'; '\.-~-:;-11-ı· ···ı' j,.l;l~ ..::_.4- t"··ı··· J,::< i -·1· ...-1· TT·; ı::; -::_~,-ı· TT w "Yı ı' •:-:::;ı-ı· ı~ ı· tr :S: TT_...· ,J..l1.
,• u vrt:'·.. J ... •..). l. ·-· \.. l v. '\.· 1.. • ... ı. ';:;' 0:.\1 l V •..), y ~ .. ,. 1' ,_. lı • . _,,._~ . .ı. . .I\..•-•. 'ı'';:;' ••
~ ._. 1 - 1
~ıl up 'irf:5:'nına cıt1 virdin VB- s~yr -i s&r8:? -ı sırr-ı vatıdet eyıe:.,;rüp
hakitat kasrına ç·irdin ise btı. kit2.b-ı rr'~',j~:r.ı:::t3.lxla.n ı-ıisse-vab
- . - " u ' .... 1
-
-
-
--olup ren1z ü iriıa ile hE=-r rna .. navı bi1ü.r \:e 1-ız.ı.lvt=:tJı.::ınt:-i dE.'t·unında
' -~ ~
.-
--
. ..,... ..,., ~ '""""" ,....,. ...sata-v·ı vasl-ı dilaray1 buJu.r::;ın ht-rnan CE:va.hir-i ke1iınat-ı erbab-ılcerna.la.tı
•• ,.. .. - :::-1 .- - .-ı ·ı
.
~-; ·- -- ::""
·ı-... ,.. .
.-ı - ~ i .. -ı - ~-. ·1. - - -t ;:::"' -ı - ... .ı.• ... .ı.. 1 .-tHc:t !ı:::.t.ı.-:1.1 ,_ .. ı -1 oı-ue··lC.i.-yı c. ::.uı.:ı. ı~ ... en h1Ju::ı.-yı Dl-He!rı_-:ı.c::uı llıc:tyeı_. o 1J.1::.::t
O~ _..~ lı....tl . ,-. r. •-.. 1.- .-i tr •'.-; 1··~ t" i ; . i. "•"· t •>" -'"~ ,.,.-;. · ' " ' TT1·-, J.. " · · , - . - ,-:::, 1·' 11 ,·., ·.' .,_· .. 1.,:.<::' L.ıU .lkl.u.\. -1 d t::'.ı.Il.ı. 1 ü1 t;' J lk•.Lı•:l.ll 'ı' ·:•. l •. t:'L13.-;·o:.ı. \.1 ,J.p ().t 11 1J
- - • ı~ J .... ·"
d;::-1.1:-J-:' '"·1 i_, ı' ,·; 1"1; (;: ı·t·J tıı' .; f -1 ·1-·:.i·~ ;TT·f ı' .-., r" 1 ····tı'r·ı··ı :'::.i"l .-. ·"•+"l':"i•:•('l 1
1!" i_r .; ~1·1;
c l •. ı._; ;;,_ ._ı. ·-h" L~.... ._ı. .ı. ... v· ... ,.;._,···.ı. ı._.J. .ı.'v' . '-~t-... t:'\ ... ı ._._._." .ı:'-... 1 ı
- 1
'"'1'·1· -::ı.·-+.-l. • ,-.,·.ı.•;::-'TT···ı. . ·ı{· ·.ı..~ l.-t ·, .·. r,-. ; , •. -: .• ·.·· ."~ ,•, ,-. .-.r -..·.ı···t.-1··· •
ı...v ld t:.:'ı.A...ı.ell -;-<:7.-.. d.\•<:::t. h. LlP lkı . ..:i.ı..- !J.t::::'J.-::···1 .;.U .. ulllt::' .:..:\d'~ ı,-_: ,_.,ı:.::'!l
.t ,. IP •
kıl up ':3.1E:ırnde rneztrıurn olrnı:::dır De::: bu sıf;}t-ı zen1fhıe ile
" .L . T .l t
ittı'r·.::r·ı .·.j.-1!"ı1··ı· ı·,,.l,-.;:;t· '\.-._;+. TT•"• .-.1"1 ı·ı··· i.r ···r·, ... ~; <.-,rr'•~ ;; w". ·"'1·•,-·_.ı:;"'+lit"l
J. J ' . • . : . . :.ı. t.J.ı.·::~ _) l .: .. :u t..-'l.J. '•' Ç'\_. >::: i-....t-: .ı.1-.+l ·:·. '? u l_ı.. uv \.-::•c.ü ./..J.
.. " 1
ahv·=il '"··=-na-ı;;rı al-'v;;ıd~ hic- bir T7Ü711~r· tı:=:1Li fııti1~l1 rf·1i~:fit,ı_::::.cı~:::.
. "' c:. t;;..;) i . ~ -. ·' l J' ..ı. ~\ ... _.j. ... l o -.... - ... -.l' J. .ı. c.J. y -. J.. - ... ...
k11ffl3.dU!l diS0 güi\f 0lffl3.Z ki ffl0Cla-;'/·rı fU1H f[lÜC&ll:l dı.?.!~Ü rakl Ç!ÖZill
""
-
.
·-
" ._,TTA 1-' ....
_;,.-.:::-1-. .:::. ı· c.--:: 1· ::"" .... -. ı· -ı.-• .-+- - < •• • i\· 1 i -, .... · .-.. -.__,_ · -. TT·- . ·ılı, .- · .-ı t •. :' ·v 1·· ~ ·- .-..,ı.-
-v . ..,. ... 5.··;:·-:1 .ı.,_.- .,. .. :t.ı.l.:1.llt;<- 1Ld•~1!-1l.Jl-.::.L.l Lt: 1t:.:·Lllf:::' v-:l.Ü.ı.L•-'.1 it_.,.. ... cı., .... '-ıliH-:1 . .::.. -:1.1
... lll · - · 1 ..ı. •
l'(,llj•T) ..+ • r_.. ;::. (ll)C:l.C; -·Y ...,.. lJ .. ... _. O:··";jo'TT_ı· l~·ı·--;;TT-;:ı_ti C:,TT<l.-. i·ı· ,.jı' 1 -1. TT•ı··~-j""l ·::Ot"··:::'..-ı--:.-:-1.1 y 1 ·-\ \' ._ ... ... ,_. 1' t:' x'- ı...,.f 1 v ı ._.ı ·-··._;,_ı_, .. ._ •.
Dil-i be-de-st aver ki hacc-ı ekber e:t
h':'ıi··1.r·::i b·ııı P-(1.::;--,.,.1 .-ı;·ı-nı··ı.:·:-::;,.,.1,-r:;-ıc--1 .-.:;1~1-11·1.•• ıcı·~ı--:-ı 1·.-l,..·ı··ı '-::.1.•11 l··ı ··1.; ..
-1-:;-·-d:; ~'-'-\ ı.. ., 4-r..ı. /' ~-H O -··:r''-t )' ;::, Ly ~·-· 1';;. ·-'o'-· ı.. fe:;' ..:; • .r,:_ .ı. t_ ._d ·-··
:;-:~.1ik-i n1es8.1it-i i~(::~n ı-,;re rn3.1ik-i tru:~rna.li1c-i ··irf:}n olup rnenzil alur
.- • • • ,.. 1• r ı·~·
•
'"!' t • .._.i_. :::-'"\.- ı' • -'"".,_• ::::' • ' • ·ı· . • • . '. ·- r • . ....- :- -) : • • i . • ; ı' r-. -ir 1 • 1.._ ,.. - • .. ·ır-:.1.fU1H-:.t :...ı::t l.i.ll:.:.i. .-ı fr:t.i. ~)==-~~)-1 1ı1::::ı.tu. 1B-·ıx.u ıtrrıl;~~·vıç?n 11::.ı.u:::ı.rı-1 o ı 12 -::.1.11 ş~ ı:... -ı _.ııç.ı;:~ı (_ ~
1
-kitr . ü kin ile tolanlar ..., insana ·vaxın 1 .. vE:\ en:}nivı;.:etden hod-DıS-:;B>nd ~~ __. .1 ü hod-
--
-
-bın olanlar erbab-ı 'irfana karin c~lrDa.zl:::ı.r t~a·~~ı bi-hab(::r her 1cir.n~:;.
~
13b 10
"el-rDü'nıinü. rnir3~tü'l-rnıYrninO 6) ··ı1c).dis-i :~.eriT ·- . i bu rna··navı ,. rnü .. ~vvid 1" olur k.i ırıü'r:ün
,.,,.,.1e:.r·ı:·,:, t.r·--·· .. ·/1 ~ı-ııı11·'1 ;c:·--:7t-ı ... ~ı!- .-.:ı::ı·-:ı ·:·~TT·•·"~"·:.-; ,.. cııı-· .. -.+-ı·ı·::. 7S:ı·ı·ir· l··ı
t::; \' -v· ._.ç .ı.\.t:"LtU.ı. -· ._ ._._._,.:_. . .ı. \.+ ._.l ·-· ·-·.ı. V .l ·-· •.J. l.J · .... -•.< <:;"i_. '·-· w•-l .ı..ı. .
1 __, • ..- 1 il' ll
{ ı_ı:-;·}· . '
\ "Gönül almak en tü;rü1:;: haç(lır. Bir gönü1 binlerr.::e ho.(>dôn d;slıa i;ridir. Kabe Azer'i-n oglu
1cit3.bınd:::ı.n 11isse-v:}1) ot::ısın bilr:Llt3'Z nıisin ·ve fikr ü teernü11o1rnaz rnı:::ın ki
lll • } ~
a.hv3.1-i nas ider feft;•lınıO ?)
,;
Eyleyüp {a:;:ı1cane cünbüşler
Ça1c olup pe.rclt;.-i gül -i ra'n3. rJ.:::.l·ıf:.!"ı-1· ö·"" ... (·'"· ı·ı-=~ ı·ı··1 e:. .-4 .... fı c·-::ı. .-1 _--·-::ı i.•
'·· .. :=·V u. fı:::' -. v. ~-.. ..._. l..+ t:' .._ ·-r-l_.ı. li'-'· ı:-...
Gü. 1 !2'ibi .__. !2'1Jf='r. ._, idin sözin ki bu dern
14a
C'-'i11.-··r·P. ..J U.ı "=:· w~ J.\..l_l~ i.r·;ır····=·ıı {ı:..~~ı· -~·1":::-.TTd: ·~--~rııi.· ., "•r' -·· . • l (_, \' • ~J' - }_,,...
..
ıı··ıCll' _ ı.._,u .-ı, ı:·j···ı·ı-:..ı· 1·ı·--,c-_::,ct· .U .ı.l .ı. ı._. ·;o-• <:r .;' .: .. l 1•-· '-. ·y"ı1i-··ı;ı ~J _l
rivaveti bu ts.rz ile ber -Q·üza.r -ı ırıec8.1is-i s.hı;,rar iderır::r ki 0va)il-i
1 • ._. ... '
rüzioı:ıarda bir ·vakt--i bah3r ol :::aba dicli1cl>2ri v:ldi\2-~tr t:ı1iv-ı pevarn -ı
' tl> 1 V 1 1
var ,. ile S-a.hn-1 • 1 !~Ülzara !~01ÜD· - · -
1
· '2"Ü1-i ._, 11(:·-Sütüft.e-i .. . isr·V(:-ba.za nühüfte-razp·v.-.l.lt{-'!-··i61·ı·"'r·ı-;1.1-1 nı''ı1~l·- '"~P.!·1·• 1-1.; .. :;b., ve:. n-]J. 1--ri .. -,...·ı·, ''ti·;rı-1 ... ,1·L··c.+-1'7--;l1-·-1· f~"··r·ı··
C,ı f•" ~ ... v.l. Ç' •..ı.. Q\..\J.'-''-· ~...J...- ,ı.l._.-:_ı, o\,• 6 .l J..-1j.J.I;j J.iV' l•-l. ',·'YL l·.-J. "-''- (... 'tj" .1.
<ı 7) Ietlıem :-B
sin~ ça1~ V~ aş_ar -ı b~şaş~td~n rut!_:::.3.r -ı r~ngü1 ve 'i~ar -ı ateşinleri ~:4b
.
Gt-nak oldılacerern bu dern-isafa-te vetnde bülbül-i fer!!_unde m~.ıs.cıerrı-i
harern-i baga
.
vazı' kadern.
kılınca.
gülleri ._. hurrerrı-
görüp raz-ı 'aşkaınahrern olrrıağın ··aşıkane cünbüşler
.
e yleyüp o hal et ile terennürrıe'
ruhsat • buldı pes' andelib-i zar na~ramat-ı o hezar ile sahn-ı
1 •
gülzarda daldan dala konup halden ... 11~t1e dönüp 'aşk
.
üşevkızhar idicek esrar-ı nihan-ı mahabbet aşikar olup {alern-i
• • •
sTt ü sadayla to
.
.
ldı çünki bülbül-i pfir -gulgulın h V anende-i'
bezrrı-i gül o1ma1~ rütbesin.il}raz ve suzna1(. ~adalar ile ser-ağaz
eyledi imdi temaşa kıl ' ki hıkd
. .
ü hased , g'urab-ı g'ammaz ve sa'ir ınurgan-ı!!u d 'a -baz Uv ~ile-saza n eyledi pes ğurab-ı siyeh -ru kendi gibi
bed;t+gu ve ldiııS--cü tuşlar ile güft ü guya ve bülbüli gülden
cüda düşürmek ~a~dıyla dam u tezvfri cüst ücü ya başlayıp
ayıtdılüc bilür rnisiz ve bu rna'nayı teJernül kılur mısız ki
D
bülbül bize neden tenezzül itrnez ve bizler her ne taraia gidersek
·niçün bile gitmez henüz saksagan fet11-i dehen eyleınedin kuzgun
.. • 6 •
~· .... '
··1 ~·
ziyade _azğun oımagın ğuraba ce va b virüp di di ki bülbül bize nice ı 5a
tenezzül eylesün ol şirrıdi rrıecalis-i gülşen de
Q
V andedir her seller. güllere karşu ğulgullar
.
idüp sadasından nev-ibeşer.
safalar eyler.
amına bizirn avazırnızı gürüh-1 insan kerih görüp herrıan "Alahuırıtne
la
tayre.
.
illa t.ayrüke ve la gayra illa _!].ayruke ve la ilah e gayruke "(1 s)
deyü her bar şadamız işitdiklerince bu du'ayı ti~kar iderler
*
rnadarn bir tedbir idüp ~ile Tıle tezvir ile bülbüli gülden mehcür
ve anı gülistandan dı]r eylemege be~l-i rna1c.dür ve sa'y-ı mevfür itrnedikce
bize huzUr olrnaz Ve CMlffllZ rahat bulınaz zira bizler andan n1ÜCeSS€'ffl V€'
şanırr11z a'zam iken böyle mahkur ve biz tururken o meşhÜr olma1c.
t . •
12
(1 :3} "Ey Allahım senin vereceğin uğursuzluğu.n dışında uğursuzluk ve senin vereceğin hayır
ne ıazırn deyüp dal_lı niçe tuyür-ı ~ahib-nifaf bu hu~ü~ içün
ittifa~ eyleyüp {a~irn cuınhür itdiler içlerinden ba{zısı ~ura vü
büldanı rrıekan iden rnürğana ~aber id üp ve ba{zisı berr ü beyabanda
aşiyan ~utan ta}irana il}.bara gidüp bir cern(iyyet peyda ~ıldılar lö
öyle ke~ret-i ~uyür {alemde man~ür oltnış degil idi aralarında gerçi nece sıdk
.
.
u senf ehli ve zühd ü tak va .,.
saJıibi kuşlar dahı.
var lS b' _.
amma neylesünler ve ne çare eylesünler ol hüssadın iitne vü iesadlarından
~a~er ~ılup ve anlara mu!}aleiet itdikleri suretde kendilere zararı
emr-i mu~arrer bilüp na-çar {ırzların sıyanet ve fur~at düşerse
bülbüle lıimayet içün gelmişler idi ki ele-rÜnlarından iandelib-i zara
mertıamet id üp yürekleri par e par e olurdı pes bu cem~iyyet
temarn oldukda kuzgun didikleri bed-nam ağaz-ı kelam idüp
•
ayıtdı iy gürüh-ı tuyür viy mürğan-ı pür-şu~Ür şol bülbül-işak.T
•
hakkında ne- dirsiz ki kemal-i şekavetden aşüfte-1J~i1 olrnuş ve semt-i
"'
.
.
.
zalalete düşüp şekavetde kemal buimuş nlüdam rüsvalıkdan V~ SUbh U
' ~
.
.
Şanı şeydalıkdan lıaJi degil ol iasık ü batıl gördü ki dilbere
Wl - ' ,
(aşık
..
ü ma}il olup daJ irna ğonce elehenler ve gül pirehenler {aşkına bade.
.
görür ve güşe-i meyl_!.anelerde mestane na(ralar urur deyü ol ke~z_ab
gün1h-ı mürgana hıtab
-
.. itdikde hernan ol rnahel gurab dinilen ebü'l-hiyel.
.
cürnleden evvel cevab virüp ayıtdı cünki bülbül (a~ibetin teemül ~ılınayup ve kendü rrııktarın .. bilrneyüp böyle şekavetitrniş
.
ve tarik-ı.
.
zalalete ı 6agitmiş ıa.tüd semt-i hidayete delalet ider bir rehber lazım ve ol
bi-edebi teldib eyler bir sa(adetgüster bu1rnak emr-i rnühitn oldı 1
pes tuti--i sahib-hünerin rütbesi cümlemizden balater ve ol
. ,
.
..
ma~ arif-perver Süleyman-ı n ebi 'aleyhi ·s-s~lam t;arafından naşb olunınuş.
gakiın-i şe(i mu;:ahlıardır görelirn bu ~u~Ü~da ne ~ükm ider ve ana ne güne
ceza tert1b eyler ziraböyle fası~arın ~a~~ndan gelrnege öyle man~ıb-ı
ı:ükürnet ile fa~i~ olanlar layı~ dır deyince ol pür -mekr ü fiten ya(ni
sa~sağan ~ulağın sügan-ı zaga tutup bu sözleri bi'l-çümle istimaç
e yledikten ~onra ayıtel ı beli cevabın ~evab ve bu güş olunan k e lam -ı
mergÜbu1hüb u hoş amma hele sen bir mılc.dar hanıüş
.
. ol zırabillbül sermest-i rrıül-i (aşk-ı Ç/
0üldir şirndi sahba-yı mahabbeti. nuş
• • •
ve garn-ı ferda-yı feramuş eylerrıişdir tutf
.
.
ana kitab ile her ne kadar ..
cevab virse kulagına girınez ve anın gibi divane-i (aşk olmış levende efsane-i
~
.
.14
nu~~ u pend faJide virrnez bu babda her kim ana na~ihat yüzinden hıtab eylese beyt
Gel iy nasilı
.
kopendi hal-i dildenbi-habersin sen 16b ·.
Beni divane kıldı
.
ol peri bilrnem ne dirsin sen .deyüp bu beytin mazrnünıyla redd-i ceva9 ider madam"divane .. ra ~aıarn
nist"(19) dinilmiştir bu tedbiri sen ortadan gider eger ol
şa~i'nin tıal}}<.ından gelinsün ve bir hoş inti\C-am alınsın dirsen
tavşancıl ki l}azret-i Süleyman fermanıyla bize valfve beynirnizde anui
dahı cah-ı
.
. emaret ile mertebesi talidir ana bu allvali illam.
ve anın pençe-i ~ahrıyla bülbül didikleri bed-namdan ah~-ı intikam idelim
fernıan-ı Süleyman ile sultan- ı mürgan ve zab~ ü -ra bt ü tuyüra maJmür
olan odur ve benirn bildiğim budur ki anı pençe ile pür -yar e ve ni çe
işkence ile ~ad-pare ider zira min~ arı ser -tfz ve kendi
ziyade hVan-rfzdir deyüp kelamı itmarna eyledikde gurab-ı ğaınmaz (itab-ı
Süleymandan i~tıraz ve bir yüzden dahı söze agaz idüp didi ki
bu macera divan-ı Süleyrnana varılrnayınca ternam olmaz ve bu da(va
anın ~uzürında görülrneyince faşı olunup hüsn-i ni~arn bulmaz
hernan divana gidelim ve ol şellinşah-1 cihan her ne ferman eylerse 11~
i ta{ at idelim deyince
mecmiii
-ı mürgan bu tedbiri istihsan ve ol•
an (azm-i divan-ı Süleyman eylediler<2o) el- hasıl ol gürüh-ı tuyür pervaz
• • •
iderek ve hışrn-ı şehriyariden
-
ihtiraz ile giderek hazret-i Süleyrnan.
.
~aıeyhi's-selamü'llahı meliki'l-mennan derg3lıına vaşıı ve divan-ı pür-(ünvana dahil
-
oldılarol sultan-ı.
'alicenab anlara lütf ile hitab ·,.
-buyurup muradıiiızı beyanidin bilelim ve maksÜdınızı ~ayan
.
.
eylen ana göre'
tedarik kılalım didi her biriadabile du'alar eyleyüp ve hicab
f . . •
ile rnüdde'aların söyleyüp ayıtdılar bülbülün çok töhmeti aşikar
o ldı ve tısk
..
u fesad ile bu dehr -i bi -bünvad i ere iştihar' '
buıdı anın ıl}Zarını t~Jebkarız ki dana-yı rnürğan ve rnenla-yı
divan olan tüti-i beligÜl-beyan ferınan-1 cihan mu!.a( ve enır-i laz1mü'l-ittibai ile huzurıiiızda da(vamız istima' eyleye
heman-dem hüdhude ferman olundı ki (azm~i gülistan idüp bülbül-i nalanı
divanagetüre ve isti'cal eyleyüp fi'l-hal
.
bu hıdmeti bitüre pes-ol peyk-i pür ibtihac serinde ziba tae ve ar~asında reng-a-renk 17b di'bac ile ileri gelüp ve devam-ı devlet-i şehriyariye du'alar
~ıl up perran oldı ve az zamanda gülistana vu~Ül buldı gördi ki nihal-i gül üzre bülbül-i-şuride-hal ~afa-yı bal ile zikr-i ~üdaya
iştigalde gerçi zahira bahane-i derd-i 'aşk-ı verd ile terane ider
• •
amnıa dalima virdi natn-ı t!üda-yı bi hem
ta
olup derünı baş~a ~atdeherrıan hüdhüd-i sahib-i iz'an aheste aheste ol
,
.
'aşık-ıdil-naste huzürına gelüp tev~ir ü il.}tirarn ile selam virdi
ve hezar lütf ü mülayernetle
.
hatırın-
ri( ayet eyleyüp ternam göiiline girdi ve bir miktar' • aşıkane müsahabet kıl up çünki sohbet . c •(20) Ey1ediler : Eylerler.
payana irdi andan ~onra münasebet ile divana da'vet
eyledi lıuzür -ı Süleyınana
.
gidiltnek hususını .....
.. söyledi b€-yt ·Di di lıüdhüd ki iy divan
e
bülbül Şerab-ı 'aşf. ile mestane bülbülBeni irs3.ı idüp salla Süleyman Didi gelsün bu dem divana bülbül
pes landelib-i zar mül-ü 'aşlf.-ı gül-i gülzar ile serhoş iken hüdhüdin
bu güttarını guş idince hüşyar o ldı ve derünı ğarn-ı turkat-ı ı ôa
. . ' .
gül-i _Eandan ve elem-i gaşyet-i iitab-ı Süleyman ile toldı ol
16
bf-rnecal bu ahvaJ. için eıeıninden ağlayup ve ateşi ğam ile cfu':ı,ı ciger ta~layıp suaı itdi
•
ki iy yar-ı nfgü-hısal 'aceb bu ne haldir hazret-i Süleyman gibi bir sultan-ı
- • ' ll . •
~aır-şan beni neyler ve böyle birbi-neva divaneyi ne sebebden
divana da' vet eyler hüdhüd ayıtdı niçün pür -melal ve bu mertebe
perfşan-hal olursın uıu·ı-emre . it.a··at itsen
.
ve retakat.
eyleyüp benimle gitsen n'olursın senin bi-günah idigiı1 ma1Ja11-i
iştibah degildir elbette huzur-ışaha vardıkda 'izzet ü hürmet
• • •
bulursın gerçi mürgan-ı hasidan divan-ı Süleymanda senden
işti~ -yı firavan eylediler ve hakkında niçe bühtan id üp vafir
•
• •yalan söylediler amma hep sözlerina-seza ve bi'l-cümle ifk. ü iftira
idigi ~azret-i Süleyman ·ın ve sa'ir erbab-i 1irfanın ~alb-imücella
_y_e
.tab'
-ı ayineasalarına ~ahir ü h üveydadır bilürsin·ki ljazret-iSüleyman ~aıeyhi's-selamü'llahı'l-meliki'l-mennan hem sul !in-ı cihan ve hem
peygamber-i lazimü' -ş-ş3.ndır anın meclis-i atlıar
.
ve mahfil-i en varında efrad-ı18/b.
.
.aferideden bir ferde hilaf -ı şer' i mutalıhara(21) zerre kadar zarar mutasavver
- • .... ll •
degil idigi mihr-i münevverden a~herdir deyü ol ma~zuna
tesliyyet-güne kelimat ile takviyyet virdi bülbül
.
dahı biraz (aıpın<22). .
başına dirdi hernan "semi'na ve a~(23) "deyüp hüdhüd ile
{21) 1viutahhara: Muhatahhar B
( 2 2) Aklın : Aklını B
(23) İşittik ve itaat ettik Kur'an Bakara Süresi 285 ..
yola girdi amma gül-i ra'naya nida lplup beyt Garibindir anı !!oş tut efendim işt€- ben gitdirn Gönül dirler ser-i kÜyında
.
bir divanemiz kaldı.
.
fehvasınca ayıtdı iy yar-ı şahib-cenial viy dil-dar-ı
sütude-!lışaı işt€-ben bende-i efgende gitdim ve seni aferinende-i cilıana
ve rüzı-i elehende-i .. aıemiyana sipariş itdirn ,Hüda-yı la-yezaı devletiı1
ber-kemaı eylesün deyerek ve kendi umurınıdanı Rabb-i şekura
tefviZ eylerek divan-ı Süleymana dek gitdi azmüddetde veedna sa(atde ol dergaiı-ı pür-"unvana yetdi çünki ta}iran-ıhasidan
bülbül-i nalanı görüp geldigin bildiler hernan magmüm olsun deyü .. um üm üzre şütüm
e
yleyüp ol ma~lüma hücüm ~ıldılar içlerinden ı 9agurab-ı ğammaz kelaje-i h_ud'a-baz gibi neçe tuyür-ı ~ile -saz
zeban-dırazlı~lar id üp her biri
ta··
na -endaz olmağa ser-agaz eyledilerlü!1-i Süleymana mağrür olup bülbül-i nalana h.asüdane !.!.ayli
na-seza efsane söylediler çavişler ol bi-tucabları t€-sfiht
ve 'itab-amiz cevablar ile anlara muhkem tenbill idüp ayıtdılar iy
ll
küsta!!~ar edebsizlik itme k ve mevkıf -ı 'adaletde böyle 'adavet semtine gitmek ayfn ü erkana l}ürrnet ve adab-ı divana ri .. ayet
..
l}.ılmayupniçün !li!.ab
olunınadınce
va
b virirsiz ve bi
-tıicablıkdan.. ıtab gavfın bilmeyüp ne sebeb içün.böyle aşüft€--hfu ve şikest€-
·baliıi ve baline girersiz de yü bu
tarif
ile ğavgayı def"a meşğüıoldılar ve .. andelib-i bi-nevanın üzerinden bu belayı ref .. e böyle yol buldılar pek k em§: kan divan ~urup bi'l-cümle ai yan -ı
devlet ve erkan-ı saltanat meralibince yerlü yerinde oturup
•
tamam ihtişama ni~am virildikden sonra dana-yı mürgan ve menla-yı
