Ülkemiz ve Dünya Denizlerinde Koruma Altýndaki Denizatý
Populasyonlarýnýn Mevcut Durumu
* Sorumlu yazar:Tel: +904623411053, Faks: +904623411152, e-mail: [email protected]
Geliþ Tarihi: 24.04.2012 Kabul Tarihi: 27.07.2012 Ýlkay ÖZCAN AKPINAR
Su Ürünleri Merkez Araþtýrma Enstitüsü Müdürlüðü, Vali Adil Yazar Cad. No:14, Kaþüstü, Yomra, Trabzon
Özet
Giriþ
Yaklaþýk 40 milyon yýl önce evrimleþtiði düþünülen denizatlarý, günümüzde de þaþýrtýcý vücut formlarý ve kendilerine has üreme özellikleriyle dikkat çekmektedirler. Kýyýsal habitatlarýn önemli türlerinden olan denizatlarý, özellikle Asya'da olmak üzere hemen her kýtada birçok ülkede artan ticari deðerlere sahiptir. Denizatý popülasyonlarý, ticareti yapýlmak üzere hem balýkçýlar tarafýndan toplanmalarý hem de çeþitli av araçlarýnda hedef dýþý olarak yakalanmalarýnýn yanýsýra, kýyýsal alanlarýn farklý amaçlar için kullanýmý nedeniyle yoðun baský altýndadýrlar. Bu sebeple IUCN ve CITES gibi uluslararasý platformlarda korunma altýna alýnmýþlardýr. Ülkemizde de üç tür denizatý bulunmaktadýr. Ancak bu türler ticari olarak deðerlendirilmemekle birlikte populasyonlarýnýn da hangi seviyelerde olduklarý tam olarak bilinmemektedir.
Anahtar kelimeler: Denizatý, Hippocampus hippocampus, H. guttulatus, H. fuscus
Denizatý popülasyonlarý dünya deniz- topluluklarýnýn da avlarýný oluþtururlar. Ülke-lerinde geniþ bir alanda daðýlým göstermesine mizde çeþitli av araçlarý ile hedef dýþý olarak raðmen biyoekolojik özellikleri ve yaþam avlanan denizatlarýnýn miktarý az gibi görünse de tercihleri sebebiyle yoðun baský altýndadýr. Dünya kýyýsal alan tahribatý ve avcýlýk baskýsý sebebiyle genelinde özellikle Asya ülkelerinde ekonomik popülasyonlarý tehlike altýndadýr. Özellikle olarak deðerlendirilmektedir. Ekonomik deðe- denizatý türlerinin ekonomik olarak deðerlen-rinin yaný sýra kýyý alanlarýnýn kirlilik ve dirildiði ülkelerde popülasyon parametreleri, stok yýpratýlma göstergesi olabilen türlerdir. Ekolojik durumlarý ve yetiþtiricilik tekniklerini kapsayan dengede besin zinciri içerisinde bentik ve bazý detaylý çalýþmalar olmasýna karþýn ülkemizde pelajik canlýlarýn predatörüdür; büyük balýklar, su avcýlýk ile ilgili çeþitli çalýþmalarda bahsi kuþlarý ve deniz memelileri gibi çeþitli canlý geçmektedir. Ege, Sinop ve Erdek bölgesinde Seahorse, believed that evolved 40 million years ago, have drawn big attention with its idiosyncratic body forms and reproductive peculiarities. They are mainly found in shallow tropical and temperate waters throughout the world. There is insuffient information to make an assessment about risk of extinction. Though the population is unknown lack of information about how much is caught as bycatch or collected to be used as souvenir or raw material for dryes. Since seahorse populations are thought to have been endangered in recent years, they have been included in protected list by IUCN and CITES. Three species live in coast of our country; Hippocampus hippocampus, H. Fuscus, H. guttulatus.
Keywords: Hippocampus hippocampus, H.guttulatus, H.fuscus, seahorse
Current Status of Protected Populations Seahorses in our country and the world's seas Abstract
Doðrudan denizatý popülasyonuna iliþkin ordosunun, Syngnathidae familyasýnýn birey-yapýlmýþ az sayýda kapsamlý çalýþma bulunmak- leridir (Nelson, 1994; Orr, 1995; Vari, 1982). tadýr. Ülkemizde az miktarda akvaryum 1990'lardan beri denizatlarýnýn biyolojisiyle ilgili sektöründe kullanýlmasýnýn dýþýnda balýkçýlýkta araþtýrmalar yapýlmasýna raðmen, halen birçok tür hedef dýþý olarak avlanan ve ekonomik olarak ile ilgili boþluklar ve farklý sinonim isimlerinin deðerlen-dirilmeyen denizatlarý hem Gýda, Tarým kullanýlmasý sebebiyle taksonomilerinde ve Hayvancýlýk Bakanlýðý'nýn su ürünleri sirküleri karýþýklýklar vardýr. Bu sebeple 150 'ye yakýn ile hem de uluslararasý kuruluþlar tarafýndan olarak bildirilen tür sayýsý bilimsel yayýnlarda popülasyonlarý korunma altýna alýnmýþtýr. Bu farklý bildirilmiþtir. Bu türlere iliþkin ilk kapsamlý türlerin gelecekte ekonomik ve ekolojik taksonomik tanýmlama ile ilgili yayýn 1999'da dengedeki yeri sebebiyle göz önünde bulundu- yapýlmýþ ve 2004'de yeniden düzenlenmiþtir. rulmasý ve daha kapsamlý çalýþmalarla mevcut Lourie vd, (1999) 32 tür belirtirken, daha sonra durumlarýnýn ortaya konmasý gerekmektedir. Bu yapýlan çalýþmalarla listeye yeni türler eklenerek çalýþmada denizatlarý ile ilgili genel bilgiler 35'e çýkan tür sayýsý, günümüzde tropik alanlarda derlenerek ilerleyen çalýþmalara ýþýk tutulmasý ve 46 olarak bildirilmektedir (Lourie vd., 1999; kýyýsal alanlarýn önemli türleri olan bu türlere Koldewey ve Martin-Smith, 2010). Ülkemiz
dikkat çekilmesi amaçlanmaktadýr. denizlerinde, Hippocampus hippocampus
(Linnaeus, 1758) ve Hippocampus guttulatus
Denizatlarýnýn Daðýlým Alanlarý ve Habitat (Cuvier, 1829), olmak üzere yerleþik iki tür ve
Ýstekleri Kýzýldeniz'den sularýmýza giren Hippocampus
Denizatlarý 50º kuzey ve güney enlemleri fuscus (Rüppell, 1838) türleri bulunmaktadýr arasýnda ýlýman ve tropik sularda, birçok tür batý (Keskin vd, 2002; Bilecenoðlu vd, 2002; Gökoðlu Atlantik ya da Ýndopasifik'te daðýlým gösterir. vd., 2004). Ýzmir Körfezi ve Sinop yarýmadasý Genellikle resifler, mangrovlar (tropikal iklim civarýnda yapýlan çalýþmalarda da H. hippo-kuþaðýnda kýyýsal alan ve bataklýklarda yetiþen bir campus ve H. guttulatus türlerinin bulunduðu tür bitki) ve deniz çayýrý yataklarý arasýnda bildirilmiþtir (Gürkan, 2004; Gürkan vd., 2007; bulunsalar da bazý türler kumlu çamurlu zeminde Gürkan ve Çulha, 2008).
yaþarlar, bazý türler ise lagün ve nehir aðýzlarýnda
bulunurlar. Çoðu tür 115 metrelerde yaþar, ancak Denizatlarýnýn Biyoekolojik Özellikleri
H. abdominalis, H. borboniensis, H. erectus gibi Morfolojik Özellikleri
bazý türler 5070 metrelere kadar daðýlým Denizatlarýnýn vücuda doðru eðimli baþlarý, kývrýmlý gövdeleri ve kavramayý saðlayan gösterebilirler. H. kelloggi ve H. minotaur gibi
kuyruklarý vardýr. Derileri kuyruk ve gövde bazý türlerin 100 metre üzerindeki derinliklerde
etrafýnda halkalar olarak görülen üst üste binmiþ bulunduklarý da bildirilmiþtir (Lourie vd, 2004).
kemik plakalarý serisinden oluþur (Þekil 1a,b). Geniþ coðrafik daðýlýmlarýna raðmen
denizat-Bazý türlerde bu kemik halkalardan sarkan deri larýnýn sýnýrlý sýð kesimlerde ve deniz çayýrlarýnýn
flamentler vardýr (Lourie vd., 1999). Plakalar bulunduðu belli bir mikro habitatta yaþamasý
kuyruk üzerinde eklemlidir. Ancak gövdede sebebiyle sanýldýðý kadar yoðun poulasyonlara
birbiri üzerine geçerek tam bir dýþ iskelet sahip deðillerdir.
oluþturur (Norman ve Greenwood, 1975). Denizatlarý renk deðiþtirebilir ve çevreye uyum
Denizatlarýnýn Sistematikteki Yeri
için deri flamentleri uzayabilir. Kýsa vadeli renk Denizatlarý, deniziðneleri ve deniz
deðiþiklikleri kur yapma esnasýnda ve tür içi etki-ejderlerini kapsayan Gasterostei formes
ýþýk, sýcaklýk gibi çevresel faktörlerin de etkisiyle tropik bölgelerde ýlýman bölgelerden daha uzun sürmektedir. Monogami görülen canlýlar olan denizatlarýnda birçok türde erkek bireyler ayný üreme dönemi içerisinde sadece bir diþiden yumurta alýrlar. Üreme döneminde diþi bireyler yumurtalarýný erkek bireylerin keseleri içine býrakýrlar. 10 gün ile 6 hafta arasýnda deðiþen gebelik süresi sonunda ergin bireye benzeyen, serbest yüzme yeteneðine sahip 212 mm boyunda yavrular býrakýrlar (Foster ve Vincent, 2004). Tüm türlerin erkekleri ayný üreme sezonu içerisinde birden fazla batýmda yavru býrakabilirler. Her gebelik döneminde erkek bireyler yaklaþýk 100-300 yavru býrakabilirler ancak bu sayý türe göre deðiþmektedir. H. zosterae leþimler sýrasýnda oluþabilir (Foster ve Vincent,
gibi küçük bireylerde yavru sayýsý bir batýmda 5 2004). Yetiþkin denizatlarýnýn boyu türlere göre 2
kadar az olabileceði gibi, H. ingens türünde cm (H. denise) ile 35 cm (H. abdominalis)
2000'e kadar çýkabilmektedir (Masonjones ve arasýnda deðiþebilir (Lourie ve Randall, 2003;
Lewis,1996; Burhans, 2003). Francis, 1988). Denizatlarýnýn aðýrlýklarý üreme
döneminde yumurta taþýyan diþilerde ve kesesi
Beslenme Özellikleri
dolu olan erkek bireylerde artmaktadýr. Bazý
Boruyu andýran uzamýþ bir aðýz yapýsýna türlerde boyda seksüel dimorfizm vardýr, erkekler
sahip olan denizatlarý predatördürler ve hareketli diþilerden daha uzundur. Birçok türde de oransal
besinlerle beslenirler. Yaþam alaný olarak deniz olarak seksüel dimorfizm görülür, erkeklerin
çayýrlarýnýn bulunduðu vejetatif alanlarý tercih kuyruklarý diþilerin ise gövdeleri daha uzundur
eden denizatlarýnýn av kompozisyonlarýný (Foster ve Vincent, 2004). Yaþamlarý boyunca
amfipod, nematot, kopepod, dekapod, poliket, denizatlarýnýn boy oranlarý deðiþim gösterir.
algler, brachyura larvasý, isopod, mollusk ve Benzer türlerin yetiþkinleri ile
karþýlaþtýrýl-krustase larvasý gibi farklý canlý gruplarý oluþturur dýðýnda, juvenillerin vücutlarýna oranla daha
(Kitsos vd., 2008; Foster ve Vincent, 2004; büyük baþlarý, daha ince formda nispeten daha
Kendrick ve Hyndes, 2005). Denizatlarýnýn yüksek koronetleri (baþ bölgesinde bulunan
yaþam süreleri laboratuar koþullarýndaki çýkýntýlý yapý) vardýr. Bu farklýlýk juvenillerin
gözlemlerden elde edilen sonuçlara göre küçük tanýmlanmasýnda kullanýlýr. Juvenil bireyleri
türlerde bir yýl iken, daha büyük türlerde 3 ile 5 tanýmlamak için bu karakteristikler
kullanýl-yýla kadar uzayabilmektedir (Lourie vd., 2004). masýnýn yaný sýra kullanýlan yüzgeç ýþýnlarý ve
Doðadaki ölüm oranlarý bilinmemektedir. kuyruk halka sayýlarýnýn yaþam boyunca sabit
Juveniller birçok balýk ve omurgasýz türü kaldýðý düþünülmektedir (Lourie vd., 1999).
tarafýndan predasyona uðradýklarýndan bu dönemdeki kayýplar daha yüksektir. Ergin
Üreme Özellikleri
denizatlarý ise kamuflaj yetenekleri, kemik plaka Türlere göre cinsel olgunluða ulaþma üç ay
ve dikenli vücut yapýlarý sayesinde juvenil-ile bir sene arasýnda deðiþebilmektedir. Üreme
lerden daha az predasyona maruz kalýrlar. Denizatlarýnýn Dünya Ticaretindeki Önemi Denizatlarý en fazla tuna, yunus, vatoz gibi besin Denizatlarý dünya genelinde kurutulmuþ zincirinin üst seviyesindeki balýklar ile, penguen biçimde geleneksel ilaç yapýmýnda, süs eþyasý ve su kuþlarýnýn mide içeriðinde rastlanmýþtýr
olarak, canlý þekilde akvaryum sektöründe (Kuiter, 2000; Alverson, 1963; Herald, 1949;
deðerlendirilmekte ve hatta yiyecek olarak Wilson ve Beckett, 1970).
tüketilmektedir. 1995 yýlýnda en az 32 ülke Sygnathidlerin ticaretini yaparken bu sayý 2000'li
Türkiye Denizlerinde Daðýlým Gösteren
yýllarda Afrika ve Latin Amerika'daki yeni
Denizatý Populasyonlarýnýn Bazý Özellikleri
Denizatý türleri ülkemiz yakýn kýyý kaynaklarla 80'e yaklaþmýþtýr (McPherson ve sularýnda hidrolik direç, algarna, dip/molozma Vincent, 2004; Vincent, 1995; 1996). Bu ticaretin aðlarý, uzatma, gýrgýr, dip trolü aðlarý ile olan önemli bir kýsmýný (2000'li yýllarda 50 ton'a avcýlýkta hedef dýþý av olarak yakalanmaktadýr. ulaþan ve günümüzde de artan ticari miktarlarla) Ülkemizde denizatý populasyonlarý ile ilgili Asya kapsamaktadýr (Vincent, 1995; 1996). detaylý olarak Gürkan vd. (2007)'nin Ýzmir Syngnathidlerin ticaretini yapan ülkelerden Körfezi'nde (Tablo1, 2, 3, 4), Gürkan ve Çulha bazýlarý Avustralya, Belize, Çin, Dubai, Ekvador, (2008)'nýn Sinop sularýnda (Tablo 2), Keskin vd. Hindistan, Endonezya, Japonya, Kuveyt, (2002)'nin Erdek Körfezi'nde gerçekleþtirdiði Malezya, Meksika, Yeni Zelanda, Pakistan, Filipinler, Singapur, Ýspanya, Sri Lanka, Tanzanya, Tayvan, Birleþik Arap Emirlikleri, Amerika ve Vietnam'dýr. 2000'li yýllarda en az 20 milyon denizatýnýn yasadýþý yollarla yakalanýp uzak doðu ülkelerine ulaþtýrýldýðý ve denizatý stoklarýnýn hýzla eritildiði, bu durumun günümüzde de artarak devam ettiði bilinmektedir (Vincent, 1996; Woods, 2000).
çalýþmalar bulunmaktadýr. Bu çalýþmalarda ülkemiz sularýnda daðýlým gösteren H.
Denizatlarý Üzerindeki Ticari Av Baskýsýnýn
hippocampus ve H. guttulatýs türleri ile ilgili
Boyutlarý
parametreler verilmiþtir. Bu çalýþmalardan
Denizatlarý populasyonlarý ticari deðer-minimum, maksimum, ortalama boy ve aðýrlýk
lerinin artýþý ve kýyýsal alanlarýn yýpratýlmasýyla deðerleri, boy ve aðýrlýk daðýlýmlarý ve eþey
birlikte zarar görmeye baþlamýþlardýr. Denizatý daðýlýmlarýna deðinilmiþtir.
ticareti 1990'larýn ortalarýnda baþlamýþ ve giderek artmýþtýr. Bu sebeple bazý türlerin populasyon-larýnda aþýrý av baskýsý gözlenmiþtir (Vincent, 1996; McPherson ve Vincent, 2004; Giles vd., 2006). Balýkçýlýkta trol ve gýrgýr gibi aktif av araçlarýnda hedef dýþý olarak yakalanmasýnýn yaný sýra; ticareti yapýlan ülkelerdeki balýkçýlar
Tablo 1. H.hippocampus ve H. guttulatus'un minimum, maksimum, ortalama boy ve aðýrlýk deðerleri (Gürkan vd., 2007'den)
Tablo 2. H.hippocampus'ün minimum, maksimum, ortalama boy ve aðýrlýk deðerleri (Gürkan ve Çulha, 2008'den)
tarafýndan gün içerisinde kýyýsal alanlardaki miktar araþtýrmalarý ve kaliteyle ilgili veriler deniz çayýrlarýnýn bulunduðu habitatlarda elle de doðrultusunda ticari miktarlarýnýn azaldýðýný toplanmýþlardýr (Vincent, 1995). Bugüne kadar söylemek mümkündür. Bu þekilde populasyon-doðada tam olarak kaç tür denizatýnýn yaþadýðý ve lardaki kayýplarýn %15 ile 50 arasýnda olduðu ne kadar bireyin bu tahribattan etkilendiði tam tahmin edilmektedir (Vincent, 1995).
olarak bilinmemektedir. Ancak bu azalýþý kayýtlar,
ingens, H. kuda, H. reidi, H. spinosissimus, H.
Aþýrý Av Baskýsýna Karþýn Yetiþtiricilik
trimaculatus, H. whitei, H. zosterae olmak üzere
Giriþimleri
13 türün ticari olarak yetiþtiriciliði yapýlmaktadýr. Denizatlarýnýn hedef dýþý olarak avlanýlmasý
ve habitat kayýplarý sebebiyle aþýrý sömürülmesi sorunlarýna yetiþtiriciliðinin yapýlmasý ile çözüm bulunmaya çalýþýlmýþtýr. Denizatý yetiþtiriciliði ile ilgili ilk deneme H.trimaculatus türü üzerine Güney Çin'de 1957'de yapýlmýþtýr (Fan, 2005). 1990'larda yetiþtiricilikte hastalýk ve besleme problemleri olmuþ, 2000'lerin baþý itibariyle de bu problemler giderilerek hem yetiþtiricilik miktarý hem de yetiþtiriciliði yapýlan tür sayýsý artmýþtýr. Günümüzde H. abdominalis, H. barbouri, H. breviceps, H. capensis, H. comes, H. erectus, H.
Þekil 2. H.hippocampus bireylerinin standart boy ve aðýrlýk daðýlýmý (Gürkan vd., 2007'den)
Þekil 3. H. guttulatus bireylerinin standart boy ve aðýrlýk daðýlýmý (Gürkan vd., 2007'den)
Þekil 4. H. hippocampus ve H. guttulatus'un eþey daðýlýmý (Gürkan vd., 2007'den) Standart Boy (cm) % F re k an s % F re k an s Aðýrlýk (g) % F re k an s Aðýrlýk (g) Standart Boy (cm) % F re k an s
Bu türlerden 17-22000 birey/yýl arasýnda yavru dip trolü aðlarý) hedef dýþý olarak avlanmalarý alýnabilmekte, bunlarýn 0-12000 birey/yýl sebebiyle yaþadýðý avcýlýk baskýsý bu türlerin arasýndaki bireyleri ergin hale kadar ulaþabil- habitat alanlarýnda ve poulasyonlarýnda çok ciddi m e k t e d i r. T ü r l e r i n h a b i t a t i h t i y a ç l a r ý hasarlara neden olmaktadýr (Vincent, 1996; doðrultusunda düzenlenen yetiþtiricilik ortam- Perante vd., 2002; Baum vd., 2003). Bu larýnda 10-3500 litre arasýnda deðiþen cam ya da sebeplerle azalan populasyonlarý korumak üzere fiberglas tanklar kullanýlabilmektedir. Yine birçok ülkede bölgesel olarak kendi koruma türlerin ihtiyaçlarý doðrultusunda sýcaklýk 15-30 önlemlerini alýp, düzenlemeler getirmiþtir. Bunun
0
C, tuzluluk ‰ 30-36 arasýnda deðiþebilmektedir. yaný sýra Uluslararasý Doða Koruma Birliði Anaç bireyler donmuþ karides, balýk ve böcek (IUCN) 9 türü savunmasýz statüsünde, çok kýsýtlý larvasý, amfipod, decapod ve artemia ile bir coðrafi alanda daðýlým gösteren ve habitatlarý beslenerek doðuma hazýrlanmaktadýr. Türe göre aþýrý derecede zarar görmüþ olan Afrika türü H. deðiþen gebelik süresi sonunda býrakýlan yavrular capensis'i de tehlikede olan türler kapsamýnda ise rotifer, artemia ve doðadan toplanan çeþitli Red List'e almýþtýr. Diðer tüm türleri de araþtýrma zooplanktonlar ile beslenmektedirler. Yetiþtiri- ihtiyacý olan türler olarak belirlemiþtir. CITES ciliði yapýlan türler de doðadan yakalanan türler (Convention on International Trade in gibi canlý olarak akvaryum için ve kurutulmuþ Endangered Species of Wild Fauna and Flora)'in olarak çeþitli alanlarda ticari olarak kullanýl- 2002 ve 2004 yýllarýndaki görüþme ve kararlarý maktadýr (Koldewey ve Martin-Smith, 2010). sonucunda 2008'de tüm denizatý türleri Ek II'de listeye alýnmýþ ve tehdit altýndaki türlerin
Tartýþma ve Sonuç bulunduðu Red List'te savunmasýz tür olarak Denizatlarýnýn erkek birey doðurganlýðý, sýnýflandýrýlmýþtýr (CITES, 2003; 2004; 2008; uzun ebeveyn bakýmý, küçük boyda ergenliðe IUCN, 2008).
ulaþmasý, birçok türün ayný üreme döneminde tek Balýkçýlýkta kullanýlan aktif ve pasif av eþli olmasý, düþük hareket kabiliyeti, küçük ve araçlarýnda en büyük sorun hedeflenen türün sýnýrlý yaþam alanlarýna sahip olmalarý gibi dýþýnda yakalanan, farklý araþtýrmacýlarýn hedef özellikleri antropojenik daðýlýma duyarlý bir dýþý, ýskarta ve tesadüfi av olarak adlandýrdýklarý populasyon olmalarý sonucunu doðurmuþtur av grubudur (Saila, 1983; Fisher, 1992; Alverson, (Foster ve Vincent, 2004; Martin-Smith ve 1994). Denizatlarý, türlere göre deðiþen habitat Vincent, 2005; Vincent vd., 2005; Curtis ve tercihleri ve daðýlým alanlarý sebebiyle hidrolik Vincent, 2006; Freret-Meurer ve Vereata, 2008). direç, algarna (karides ve deniz salyangozu), Syngnathidler dünyadaki farklý coðrafi beam trol, dip/molozma aðlarý ve dip trolü aðlarý bölgelerdeki deniz çayýrý habitatlarýnýn dominant gibi çeþitli av araçlarý ile yapýlan çalýþmalarda üyeleri ve bentik organizmalarýn önemli hedef dýþý av grubunda gözlenen türlerdir.
predatörleridir (Pollard, 1984; Tripton ve Bell, Yapýlan birçok çalýþmada denizatlarýnýn 1988). Bu sebeple bu türler deniz çayýrlarý hedef dýþý av grubunda bahsi geçmekle birlikte, habitatlarýnýn tahribatý ve o bölgenin biyolojik çoðunda miktarý ya da av içindeki oranlarý çeþitliliði için çok iyi bir gösterge oluþtururlar. belirtilmemiþ, toplam hedef dýþý av içerisinde Denizatlarý popülasyonlarýnýn seçici bildirilmiþtir. Þahin vd. (2008)'nin Doðu olmayan av donanýmlarýnda (gýrgýr, trol, uzatma Karadeniz'de yaptýklarý gýrgýr aðlarýnda hedef dýþý aðlarý,hidrolik direç, algarna (karides ve deniz av kompozisyonu ile ilgili bir çalýþmada salyangozu), beam trol, dip/molozma aðlarý ve denizatý bireyleri ýskarta av içerisinde deðerlendi-
% olarak sýrasýyla 0.01, 0.02, 0.01, toplam avlanan denizatlarý, diðer ýskarta av gruplarý ile 4720.67 kg av içindeki 48.815 kg ýskarta avda ayný kaderi paylaþmakta, ekonomik olarak aðýrlýk olarak 0.295 kg ve % 0.06 olarak deðerlendirilmediði gibi, denize geri býrakýlsalar bulunduðunu bildirmiþlerdir. Boylarý 5.12 ile 9.23 dahi doðal popülasyonlarda faydalý olamamak-a r olamamak-a s ý n d olamamak-a d e ð i þ e n t o p l olamamak-a m 6 1 d e n i z olamamak-a t ý tadýrlar. Bu durumun önlenmesi için tüm av yakalanmýþtýr (Þahin vd., 2008). araçlarý ile ilgili avcýlýk faaliyetlerinde, sirkülerde Son yýllarda ülkemizde hýzla artan belirtilen yasak alan, yasak sezon, belirli av balýkçýlýk filomuz beraberinde artan avcýlýk ve araçlarý için verilen derinlik ve að gözü açýklýklarý hedef dýþý av miktarlarýný da getirmiþtir. gibi sýnýrlandýrýlmalara uyulmasý
Ülkemizde hedef dýþý av ve ýskarta oranlarýný azaltmak için trol aðlarýnda kaçýþ pencereleri, ýzgaralar, torba göz sayýsýndaki deðiþiklikler; uzatma aðlarýnda kullanýlan akustik uyarýcýlar, yer, zaman ve hedef türe göre materyal seçimi ve aðlarýn zeminden yukarýda tutulmasý gibi yöntemlerle hedef dýþý av miktarý azaltýlmaya
ile hedef dýþý av sorunu tamamen çözülemese de minimum düzeylere indirilebilir. Ülkemizde de besin olarak tüketilmeyen ancak akvaryumlarda ve süs eþyasý yapýmýnda kullanýlan denizatlarýnýn Tarým Bakanlýðý'nýn 36/1 nolu su ürünleri sirküleri ile tüm denizlerimizde avlanmasý ve toplanmasý yasaklanmýþtýr (Anon., 2004b).
Alverson, F.G. 1963. The food of yellowfin and skipjack Curtis, J.M.R. ve Vincent, A.C.J. 2006. Life history of an tunas in the eastern tropical Pacific Ocean. Inter- unusual marine fish: survival, growth and movement American Tropical Tuna Commision Bulletin, 7: patterns of Hippocampus guttulatus (Cuvier 1829).
293-396. J. Fish Biol.68, 707-733.
Alverson, D.L., Freeberg, M.H., Murawski, S.A. and Pope, Fan, Z. 2005. National report - China. In: Bruckner, A.W., J.G., 1994. A Global Assesment of Fisheries By- Field, J.D., Daves, N. (Eds.), The Proceedings of the Catch and Discard. FAO Fisheries Technical Paper, International Workshop on CITES Implementation
339, Rome. for Seahorse Conservation and Trade. NOAA
Anon., 2004a. List of Contracting Parties. CITES Technical Memorandum NMFS-OPR-36. Silver Secretariat, Geneva, Switzerland. http:// Spring, MD, pp. 5460.
www.cites.org/eng/parties/index.shtml. Viewed Francis, M. 1988. Coastal Fishes of New Zealand.
January 2004. Heinemann Reid, Auckland, NZ. 130 pp.
Anon., 2004b. Denizlerde ve Ýç Sularda Ticarî Amaçlý Su Freret-Meurer, N.V. ve Andreata, J.V. 2008. Field studies of Ürünleri Avcýlýðýný Düzenleyen 2004-2006 Av a Brazilian seahorse population, Hippocampus reidi önemine Ait 36/1 Numaralý Sirküler. Ginsburg, 1933. Braz. Arch. Biol. Technol. 51: Baum, J.K., Meeuwig, J.J. and Vincent, A.C.J. 2003. 743751.
Bycatch of seahorse (Hippocampus erectus) in a Foster, S.J. ve Vincent, A.C.J. 2004. The life history and Gulf of Mexico shrimp trawl fishery. Fishery ecology of seahorses, Hippocampus spp.: Bulletin 101(4), 721731. implications for conservation and management. Bilecenoðlu, M., Taskavak, E., Mater, S. and Kaya, M. Journal of Fish Biology, 65 (1): 161.
2002. Zootaxa 113. Check list of marine fishes of Giles, B.G., Ky, T.S., Huang, D.H. ve Vincent, A.C.J. 2006. Turkey, Magnolia Pres. The catch and trade of seahorses in Vietnam. Burhans, R. 2003. Birch Aquarium, Scripps Institution of Biodivers. Conserv., 15: 24972513.
Oceanography, San Diego, USA, in litt. to S. Foster, Gürkan, Þ. 2004. Investigations on the Ecomorphologic
21 August 2003. characteristics of the pipefish (Familia:
CITES, 2003, 2004, 2008. Appendices I, II e III. Syngnathidae) Distributing in the Çamalti Lagoon bwww.cites.orgN. Downloaded on 01 November (Ýzmir Bay). (in Turkish) Phd. Thesis, 215. Ege
2008. University Department of Hydrobiolgy, Ýzmir.
Gürkan, Þ., Akalýn, S., Taþkavak, E. ve Özaydýn, O. 2007. declines in the Derwent estuary, Tasmania, in the Ýzmir Körfezi'nde Daðýlým Gösteren Denizatý absence of fishing pressure. Biol. Cons., 123: Türlerinin [Hippocampus hippocampus (Linnaeus, 533545.
1758) ve Hippocampus guttulatus Cuvier, 1829] Masonjones, H.D. ve Lewis, S.M. 1996. Courtship behavior Biyometrik Özelliklerinin Araþtýrýlmasý. Journal of in the dwarf seahorse, Hippocampus zosterae. Fisheries & Aquatic Sciences, 24: (12): 149153. Copeia 1996, 634640.
Gürkan, Þ. ve Çulha, M. 2008. Sinop Yarýmadasý Kýyýsal McPherson, J.M. ve Vincent, A.C.J. 2004. Assessing East Sularýnda (Güney Karadeniz) Bazý Syngnathid African trade in seahorse species as a basis for Türlerinin Bölgesel ve Mevsimsel Daðýlýmlarý. conservation under international controls. Aquatic Journal of Fisheries Sciences, 2(3): 536544. Conservation: Marine and Freshwater Ecosystems, Gökoðlu, M., Bodur, T. ve Kaya, Y. 2004. First records of 14(5): 521538.
Hippocampus fuscus and Syngnathus rostellatus Nelson, J.S. 1994. Fishes of the World, 3rd edn. John Wiley (Osteichthyes: Syngnathidae) from the Anatolian and Sons, New York, USA. 624 pp.
coast (Mediterranean Sea). Journal of the Marine Norman, J. R. ve Greenwood, P.H. 1975. A History of Biological Association of the United Kingdom. Vol. Fishes, 3rd edn. Ernest Benn Limited, London, UK.
84-5, 1093-1094. 467 pp.
Herald, E.S. 1949. Pipefishes and seahorses as food for Orr, J.W. 1995. Phylogenetic relationships of tuna. California Fish and Game 35, 329. Gasterosteiform fishes (Teleostei: Acanthomorpha). IUCN, 2008. IUCN red list of threatened species. PhD Thesis. University of Washington, Seattle,
bwww.iucnredlist.orgN. Downloaded on 02 USA.
November 2008. Perante, N.C., Pajaro, M.G., Meeuwig, J.J. ve Vincent, Kendrick, A.J. ve Hyndes, G.A. 2005. Variations in the A.C.J. 2002. Biology of a seahorse species dietary compositions of morphologically diverse Hippocampus comes in the central Philippines. syngnathid fishes. Environmental Biology of Fishes, Journal of Fish biology, 60: 821837.
72: 415-427. Pollard, D.A. 1984. A review of ecological studies on Keskin, Ç., Ünsal N. ve Oral, M. 2002. Abundance and seagrass-fish communities, with particular reference
distribution on the species of Syngnathidae in Erdek studies in Australia. Aquat. Bot., 18: 342.
Bay (Southern Marmara Sea) Turkey's Coastal and Saila, S. 1983. Importance and Assessment of Discards in Sea areas, IV. National Conferance, Nov.58. 2002. Commercial Fisheries. UN/FAO, Rome, Italy. FAO Kitsos, M.S. , Tzomos, TH., Anagnostopoulou, L. ve Circ. 765. 62 pp.
Koukouras, A. 2008. Diet composition of the Þahin, C., Hacýmurtezaoðlu, N., Gözler A.M., Kalaycý, F. ve seahorses, Hippocampus guttulatus Cuvier, 1829 Aðýrbaþ, E. 2008. Doðu Karadeniz Bölgesinde and Hippocampus hippocampus (L., 1758) Gýrgýr Aðlarýnda Hedef Dýþý Av Kompozisyonunun (Teleostei, Syngnathidae) in the Aegean Sea. Journal Araþtýrýlmasý Üzerine B i r Ö n Ç a l ý þ m a . of Fish Biology, 72 (6): 12591267. Journal of Fisheries Sciences, 2(5): 677-683.
Koldewey, H.J. ve Martin-Smith, K.M. 2010. A global Tripton, K., ve Bell, S.S. 1988. Foraging patterns of two review of seahorse aquaculture. Aquaculture, 302: syngnathid fishes: Importance of harpacticoid
131-152. copepod. Mar. Ecol. Prog. Ser., 47: 3143.
Kuiter, R.H. 2000. Seahorses, Pipefishes and their Vari, R.P. 1982. Order Gasterosteiformes, Suborder R e l a t i v e s : A C o m p r e h e n s i v e G u i d e t o Syngnathoidei (Doryrahmphinae, Syngnathinae, Syngnathiformes. TMC Publishing: Chorleywood, Hippocampinae). In: Fishes of the Western North
UK. 240 pp. Atlantic. Sears Foundation for Marine Research,
Lourie, S.A., Vincent, A.C.J. ve Hall, H.J. 1999. Seahorses - Yale University, New Haven, USA. pp. 178193. An Identification Guide to the World's Species and Vincent, A.C.J. 1995. Trade in Seahorses for Traditional their Conservation. Project Seahorse, London, UK. Chinese Medicines, Aquarium Fishes and Curios,
213 pp. TRAFFÝC Bulletin vol.15 no:3 125128.
Lourie, S.A. ve Randall, J.E. 2003. A new pygmy seahorse, Vincent, A.C.J. 1996. The International Trade in Seahorses. Hippocampus denise (Teleostei: Syngnathidae), TRAFFIC International, Cambridge, UK. 163 pp. from the Indo-Pacific. Zoological Studies 42: Vincent, A.C.J., Evans, K.L. ve Marsden, A.D. 2005. Home
284291. range behaviour of the monogamous Australian
Lourie, S.A., Foster, S.J., Cooper, E.W.T. and Vincent, seahorse, Hippocampus whitei. Env. Biol. Fishes 72, A.C.J. 2004. A Guide To The Identification Of 112.
Seahorses. Project Seahorse and TRAFFIC North Wilson, P.C. ve Beckett, J.S. 1970. Atlantic Ocean America, Washington, D.C., 120 pp. distribution of the pelagic stingray, Dasyatis Martin-Smith, K.M. ve Vincent, A.C.J. 2005. Seahorse vioacea. Copeia 1970, 696707.
