AH.MEI» H AŞtM BEY (1885 - 1933)
— 'ÎürAdcbi^T
ty a tın ın son d e v re s in d e k i cn k ıy m e tli ş a i r v ^ p ı â s i r a İerin d en b irid ir. I r k a n I r a k lı b ir .A ra p olu p g 'l r ^ A b a b a ve g e re k an n e c ih e tin d e n 'â lim le r y e tiş ti! ;
ailelere, . b a b a c ih e t im i^ B * Â lû sîz a d e le re ve a n n '.c H L h e tin d e n l i â h y a z a d e l e n ^ m e n s u p tu r. ' S ad e bafbası A rif H ik m e t Bey, ilim ve 1 te d r is h a y a tın a g irm iy e - re k m e m u r olm uş, k a z a k a y m a k a m lık la r ın d a do la ş tı k ta n s o n ra F iz a n M u ta s a rr ıflığ ın d a n te k a ii l ed ilerek 1915 de İ s ta n - bulda ö lm ü ştü r. A hıııed H aşini, B a ğ d a d d a d ü n y a y a g e le re k b a b a sın ın m e m u riy e t h a y a tı ç o c u k lu ğ u n u n h ay li k a r a r s ız g eçm e sin i ve ta h s ilin in g e c ik m e sin i m ucip olm uş, b a b a s ı F iz a n a g id e rk e n I de b e ra b e rin d e g ö tü rü l- m iy e re k İs ta n b u ld a b ır a k ılm ış, b ir m ü d d e t (N u- m unei T e ra k k i) de o k u d u k ta n so n ra G a la ta s a ra y L isesine - g ir e re k bunu 1907 de b itir m iş tir ki, ş a ir ş a h s iy e ti o ta r ih t e m e y d a n a ç ık a r a r a k m e k te b in e d e b iy a t h o cası o lan A h m ed H ik m e t İşeyin d ik k a tin i çek m iş ve te ş v ik le riy le k u v v e tle n m iş b u lu n u y o rd u . G a la ta s a r a y d a n s o n ra A hm ed H a şim bir m ü d d e t H u k u k a d ev am e tm e k le b e ra b e r b u ra s ın ı b itire m e m iş, T ü tü n R ejisi İd a re sin d e b ir m ü d d e t m e m u rlu k e tt ik t e n s o n ra İz m ir S u lta n is in d e üç yıl k a d a r e d e b iy a t ve fr a n s ız c a o k u tm u ş, İs ta n b u la dö
n e re k M aliye N e z a re tin d e m ü te rc im lik etm iş, D üyunu U m u m iy e y e g eçm iş ve B irin ci C ih an H a rb i s ır a s ın da y e d e k su b a y o la ra k Ç a n a k k a le cephesinde, A y d ın d a h iz m e t etm iş, te r h is te n s o n ra İa ş e M ü f e ttiş liğinde, O sm an lı B a n k a s ı h iz m e tin d e b u lunm uş, k ısa b ir m ü d d e t K a b a ta ş L isesin d e e d e b iy a t o k u ttu k ta n s o n ra G üzel S a n a tl a r A k a d e m isin d e e s te tik ve M ül kiye M ek teb in d e f r a n s ız c a h o cası o lm u ştu r. Ö m rü n ü n s o n la rın a d o ğ ru H ü k ü m e t ta r a f ın d a n te rfih i d ü şü n ü le re k A n ad o lu D e m iry o lla rı İd a r e M eclisi â z a lığ m a ta y in edilip te d a v isi için de — g a lib a işi iş te n g e ç tik te n s o n ra — b ir m ü d d e t A lm a n y a y a y o l la n m ış tı. A v d etin d en az s o n ra ölüm ü v u k u a g e lm iş tir. K endinden d eğ e rc e d ûn nice kalem , sa h ip le rin in m a z h a r o ld u k la rı h im a y e y i g ö rm ed iğ in i, ş a h s î b ir s e rv e te de m a lik b u lu n m a d ığ ın d a n h a y a tın ın m ii- te v a z ıa n e , h a t t â m a h ru m g eçm iş o ld u ğ u n u bu h a l te rc ü m e s i isb ııta k â fid ir. P o litik a y a g irm iy e n se ra - z a d b ir ş a ir oluşu d a bu h im a y e g ö rm e y işin i h iç d e ğ ilse k ısm e n izah eden b ir k e y fiy e t te ş k il e tm e k ted ir.
A hm ed H aşim , T ü rk e d e b iy a tın d a ilkönce ş a ir o la r a k g ö rü n ü r. H en ü z m e k te p ta le b e si ik en y azd ığ ı (Ş i'r-i K a m e r) isim li m a n z u m e le r ilkönce d a r b ir s a h a d a k a la n ş ö h re tin i k u r d u k ta n so n ra, ikinci M e ş ru tiy e tin ilk z a m a n la rın d a (S erveti Fünıııı) m e c m u a s ın d a to p la n a n (F ecrlâ ti) edebî te ş e k k ü lü için de bu zü m ren in en k u v v e tli şa irle rin d e n biri halin d e g ö rü n ü r. Ş iirle rin d e F ra n s ız se m b o listle rin in b ü y ü k te s iri olup ele ald ığ ı m e v z u la r ise en ziy ad e m e d e n iy e tle m ü n a s e b e ti o lm ıy an çöl ş a irle rin in de te r e n nü m e tm iş o ld u k la r! şey ler, g ö k y ü zü , gece, ay ve y â rd ır. F a k a t p e k b a s it ve h a t t â m ü p te z e l k o n u la ra ş a irin p e k d e rin h a ssa siy eti ve s a n a tk â r lığ ı eşsiz b ir k u v v e t v e rm e k te d ir. K endinden evvelki T ü rk
ş a irle r i a r a s ın d a e sk ile rd e n G alip D ede’ye ve y e n i lerd en C enab Ş a h a b e d d in ’e az çok b o rç 'u o lm a k la ve b e n z e rliğ i b u lu n m a k la b e ra b e r, k en d isin e d ah a ziy ad e F r a n s ız se m b o listle rin in te s irim i h â k im d ir ve m a n z u m e le rin i ih tiv a eden ikinci eserin , «P iyâle» n in ö nsözünde ş iir h a k k ın d a k i fik rin i « Ş a irin lisanı n e s ir gib i a n la ş ılm a k için değil, f a k a t d u y u lm a k ü z e re v ü c u t bu lm u ş, m u sik î ile söz a ra s ın d a , sözden ziy a d e m u sik iy e y ak ın , m u ta v a s s ıt b ir lisandır.;, cü m lesin d e h ü lâ s a e tm iş tir. D iğ e r ta r a f t a n lisan b ilh a s s a ilk şiirle rin d e A ra p ve F a r s k e lim e le riy le ve te r k ip le rle p e k y ü k lü b u lu n d u ğ u n d a n g e n ç le r içiıı p e k k a p a lı k alm ış, y a ş lıla r a ise — G a rp e d e b iy a tiy le sık ı te m a s is tiy e n — h a y a l o y u n la rı gib i y a b a n c ı g e lm iş tir, A y rıp a d a ş a irin g ittik ç e u z a k la ş a n b ir ta r ih t e ölüp g id işi ye z a te n son z a m a n la rın d a şiiri n e s ir için ih m a l etm esi, on u n ş a ir sıfa tiy le h a iz b u lu n d u ğ u d e ğ e ri ta n ım a m a ğ a ve a d ın ı lâ y ık o lduğu e h e m m iy e tle a n ılm a m a ğ a bizi se v k e tm e k te , Y a h y a K em al son d e v ir şiirin e te k b a ş ın a h â k im d u ru m u n a g eçm iş b u lu n m a k ta d ır. B u n u n la b e ra b e r, A hm ed H a ş im ’in 1926 d a ç ık a n (Göl S a a tla r ı) ve 1928 de ç ık a n (P iy â le ) isim li k ü ç ü k c ild lerin d e d a h a g ü z e ’- leri- hiç b ir ş a irin k a lem in d en ç ık m a m ış k u d r e t ve e h e m m iy e tte b azı ş iirle r v a r d ır ve b u n la rd a k i ifade z a a fla rı h is ve h a y a l ih tiş a m la rın ı u n u ttu ra m a z . İfa d e s i de çok sa d e le şm iş o lan son şiirle rin d e n biri, en sad e lisa n la d a H a ş im ’in ne k a d a r derin Ve güzel o lab ileceğ in i g ö s te rm e k te d ir :
Bir acem bahçesi, bir seccade, D olduran havzu a teşten bâde.. Ne kadar gam lı bu akşam vakti.. Bakışın benzem iyor, mııtâde.
Gök yeşil, -Ver sarı, mercan dallar. D alm ış üstündeki kuşlar yâde. Bize bir zevki tah attu r kaldı Bu sönen, gölgelenen diinyade!
b ir m a s ird ir1 Hil ■İm ay m z a m a n d a m ü h i s irliğ i İlfrli& in in e ,‘r ™k la n n ın « a z a rla rın d a n, s ırııg ı şa irliğ in in fev k m d ed ir. B u n u n la b e ra b e r t g ü zel n e s'H e A hm ed H a ş im ’in fa z la b ir şe y v e ™
ıış o ld u ğ u n u sö y lem ek z a ru rid ir. Ş iir ve s a n a ta ı baz, fik irle rin i te ş rih eden ve (P iy â le ) nin basm d n ü n ’ son b ir k T c* n e srin in m a h s u lle ri ö m ri nun son b lr k aç sen esin d e g ü n d elik g a z e te le rle çil m ış f ık r a la r d a n ıb; r e ttir . B e re k e t k s a n a t k â r bu fık ra la rd a geçici o lay lar d an m ü lh em o lm ağ ; ten ez zü l e tm e m iş v d erin h a ss a siy e tin i z a r if ve m a ğ r u r ze k asım , is tih z a s ın ı v< ta s v ir k u d re tin i fev k n lâd e te ra ş îd e biı n e sirle g ö s te rm e k i çin çok k e re en ufalt ve e h e m m iy e tsiz h â d iselerd e n ve şeyler-N e sirle ri, (G u ra b a h a n e i L âK î» k « „) ^ T ^ ^ ö r e ) ve te d a v i için g ittiğ i A lm a n y a s e y a h a tin in ılh am ıy le v u c u d a g elen (Frankfurt Seyahatnamesi) ısım h uç k u ç u k cıldde to p lu d u r: Bu çok h a s s a s ve b u y u k s a n a tk a r d a n T ü rk ed e b iy a tın ın k â fi d erecede
O ndun k â fi dereced e is tifa d e e d em e d iğ im iz gibi, k e n d isin i m e s u t b ir ö m ü r so n u n d a to p r a ğ a v e r m ed iğ im izi de ilâve z o ru n d ay ız. A h m ed H aşim , u r k u d a s la rın ın e ris tik le r i r e f a h ve e h e m m iy e tte n m a h ru m o lm a k ta n m u z ta rip o lm uş ve belki k â f i ih ti m a m d a n m a h r u m b u lu n d u ğ u n d a n h a s ta lığ a 48 y a sın d a m a ğ lû p o la r a k ölüp g itm iş tir. O rd u su n d a h iz m e t e ttiğ i, h a y a tın ı te h lik e y e a tt ığ ı ve e d e b iy a tın a b ir ş e r e f k a tt ığ ı m e m le k e tte y a b a n c ı tu r ır k a m eıı- sııp o ld u ğ u n u n y ü zü n e v u ru lu s u da son yıllarını.', a c ıla rın d a n b iri o lm u ştu r. F a k a t b u n la rd a k i m e s u liy e t h isse m iz b ü y ü k o lsa bile. A hm ed H a ş im ’in b ü tü n ö m rü n ü k e m ire n en b ü y ü k ı s tı r a p ta b ir suçu m u z y o k tu r. Ç ünkü, bu ıs tıra p , A h m ed H a ş im ’in p e k ç irk in o lduğu ve hiç b ir k a d ın ta r a f ın d a n sevilem i- y eceği h a k k ın d a k i e m n iy e ti ve b u n d an m ü tev ellid k a h rıy d ı. Bu y üzden de ö m rü n ü b e k â r ve g a rip g e ç ir e re k a n c a k h a s ta lığ ın d a k en d isin e b a k a n b ir h a nım ı ölm eden n ik â h la a lm ış tır.
H iciv lerle dolu ve p e k can lı k o n u şm a sın ın essiz b ir cazib e vc zen g in lik a r z e ttiğ in i sö y le m e k te m e c lisinde b u lu n a n la r m ü tte f ik ise le r de sö y led ik lerin i z a p te d ip k a y ıt ve te k r a r eden m a a le s e f o lm a m ıştır. A h b a p la rın a m e k tu p la r ı d a y a z ık ki to p la n ıp n e ş re d ilm iş değildir.
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği Taha Toros Arşivi
