Ormancılık ve ormancılık faaliyetlerine zarar vermeden istihdama, kırsal kalkınmaya ve bölge ekonomisine katkı sağlayan bir çaba olarak odun kömürü üretiminin teknik, ekonomik ve sosyal açıdan incelenmesi, yaşanan sorunların tespit edilmesi ve öneriler geliştirilmesi önem arz etmektedir. Bu çalışmada Malatya ilindeki kömür üretim süreci, çeşitli kurum ve kuruluşların kayıtlarından, saha araştırmalarından ve yapılandırılmamış görüşmelerden elde edilen veriler değerlendirilerek değerlendirilmiş; Odun kömürü üretiminin hammadde temini, kullanım alanları ve satış yerleri, ormancılık ve ormancılık faaliyetleriyle ilişkisi, sosyal ve ekonomik etkileri araştırıldı. Ayrıca kömür üretimindeki darboğazlar ve kömür üretim sürecinin iyileştirilmesine yönelik öneriler sunuldu.
Bu nedenle geniş bir uygulama alanına sahip olan odun kömürünün üretim süreci, hammadde temini ile ilişkisi, pazarlama olanakları, ormancılık ve ormancılık faaliyetleri, odun kömürü üretiminin sosyal ve ekonomik etkilerinin araştırılması gerekmektedir. Kömür üretim sürecini iyileştirmeye yönelik darboğazları ve önerileri iletmek. Tüfekçi (2001), odun kömürü ve okaliptüs (Eucalyptus camaldulensis Dehn.) odun kömürünün özellikleri üzerine yaptığı araştırmada; Okaliptüs odun kömürünün olası kullanım alanları, okaliptüs odunundan üretim yöntemi ve okaliptüs kömürünün özellikleri ve kalitesi incelenmiştir. Malatya İli'nde kömür üretimi ağırlıklı olarak kömür üretimine yönelik olup, basit dikey alanlarda kömür üretimi yapılmaktadır.
Bu çalışmada Malatya ilinde odun kömürünün üretim süreci, hammadde temini, uygulama alanları ve pazarlama olanakları, ormancılık ve ormancılık faaliyetleri ile ilişkisi, odun kömürü üretiminin sosyal ve ekonomik etkileri ve yaşanan darboğazlar araştırılarak önerilerde bulunulmuştur. kömür üretim sürecinin geliştirilmesi için.
Materyal
Malatya İlinin Tanıtımı
- Coğrafi Konum
- Nüfus ve İdari Yapı
- Ekonomi
- Orman Varlığı
Tarihsel süreç boyunca "Doğu'nun Batısı, Batı'nın Doğusu" olarak tanımlanan Malatya, günümüzde de aynı konumunu korumakta ve sosyo-ekonomik yapısı nedeniyle bölgesinde önemli bir çekim merkezidir. Brüt katma değer (GVA) Malatya'nın da dahil olduğu TRB1 bölgesinde (Malatya, Elazığ, Bingöl, Tunceli) oluşturulan nüfus yıllar arasında mutlak sayılarda artış göstermiş ve bölgesel GSKD'nin yıllara göre yakınsaması gözlenmiştir. Kişi başına düşen ülke ortalaması 2004 yılında %59,12 iken 2011 yılında %62,96'ya çıkmıştır (Tablo 2). Devlet Planlama Teşkilatı'nın (DPT) 2003 yılında yayınladığı "İller ve Bölgeler Sosyo-Ekonomik Gelişmişlik Sıralaması Araştırması" sonuçlarına göre Malatya, tüm iller arasında sosyo-ekonomik gelişmişliği yüksek olan sıralamada 41. sırada yer almaktadır.
Kalkınma Bakanlığı tarafından yürütülen "İl Sosyo-Ekonomik Gelişmişlik Sıralaması Araştırması 2011" sonuçlarına göre Malatya ili 81 il arasında 42. sırada yer almaktadır. Malatya ilinin orman varlıkları ve ilçelere göre koru ve meşcere olarak dağılımı tablo 3'te, Malatya ilinin ormansızlaşan alanları ise tablo 4'te verilmektedir.
Araştırma Verileri
Elde edilen tüm veriler Malatya ilindeki odun kömürü üretim sürecine ilişkindir; hammadde temini, kullanım alanları ve pazarlama olanakları, ormancılık ve ormancılık faaliyetleri ile ilişkisi, odun kömürü üretiminin sosyal ve ekonomik sonuçları, kırsal kalkınma, il ekonomisi, istihdam vb. Elazığ Orman Bölge Müdürlüğü tarafından 2013-2014 yıllarında 1'i orman alanı içerisinde, 15'i ise orman sayılmayan alanda olmak üzere toplam 16 adet taş ocağı izni verilmiştir (Elazığ Orman Bölge Müdürlüğü, 2014a). Görüşmelerde kömürün üretim süreci, karşılaşılan sorunlar, ocak alanındaki yaşam koşulları ve kömür üretiminden elde edilen gelirler değerlendirildi.
Etkin bir karbonizasyon işlemi gerçekleştirilemezse hammadde israfı yaşanacak, verim düşecek ve dolayısıyla maliyetler artacaktır. 280 °C'nin üzerindeki sıcaklıklarda ahşabın kendiliğinden ayrışması yani kömürleşmesi sonucu enerji açığa çıkar ve böylece ekzotermik bir reaksiyon meydana gelir. Ahşabın yüksek yoğunluğa sahip olması da arzu edilir, ancak çok yüksek yoğunluklu ahşaplar kömürleşme sırasında kırılma eğilimi gösterir ve kırılgan kömür üretir.
Odun Kömürünün Avantaj ve Dezavantajları
Odun Kömürü Üretim Süreci ve Ocak Kurulması
Dik Torluklarda Odun Kömürü Üretimi
Bu nedenle torluğun kurulduğu yerin rüzgara açık olmaması veya rüzgara karşı toprak veya dallardan perde yapılması gerekmektedir (Bozkurt ve Göker, 1981). Çünkü bu ortamlarda dereye giren hava, odunun hızla yanmasına ve kömürleşmesine neden olacak ve kül içeriği yüksek, verimsiz bir kömür elde edilecektir (Tüfekçi, 2001). Suyun kolay ulaşılabilir olması ve kömürleştirilecek odunun bol miktarda bulunabileceği bir yerde olması gerekir. Derenin kurulacağı yerin toprağı gevşek ve geçirgen ise hava kolaylıkla meşaleye girebilir ve çabuk kömürleşme meydana gelir.
Daha sonra kömür haline getirilecek olan odunlar çepeçevre ve dikey olarak istiflenir, kenara doğru ilerledikçe çapının daha ince olmasına dikkat edilir. Orta kısımda demir çubuklar yardımıyla 40 cm çapında bir baca oluşturulmakta ve üzerine 45 cm çapında bir kapak yerleştirilmektedir. Torluk içerisine baca çevresinden başlanarak dikey olarak 5-10 cm çapında ve 1,0 m uzunluğunda %20 nem oranına sahip ahşaplar yerleştirilir ve yanıcı maddelerin bacaya kolaylıkla girebileceği tabana yerleştirilir. .
Daha sonra ikinci sıradaki ağaçlar da aynı şekilde dikey olarak yerleştirilir ve ağaç en üstte yatay olarak yerleştirilir. Yangın ilerledikçe delikler yavaş yavaş kapatılır, yangın alt kısımlara ulaşırsa kapakların tamamı kapatılır. Yanma işlemi tamamlandıktan sonra kek soğumaya bırakılır ve kekin içindeki kömür uzaklaştırılır (Bozkurt ve Göker, 1981).
Mobil madenler, basit kömür madenlerine göre yağmur, rüzgar gibi dış etkenlerden daha az etkilenir. Sade kömür madenleri karbon içeriği açısından daha zengindir ve aynı zamanda mobil madenlere göre daha yüksek verimlilik sunar. Bunun nedeni ise mobil kömür madenlerinin ısı depolamaya basit kömür madenlerinden daha uygun olmamasıdır.
Odun (Mangal) Kömürünün Sınıflandırılması ve Özellikleri
- Mangal Kömürünün Genel Özellikleri
- Mangal Kömürünün Sınıf Özellikleri
- Mangal Kömürünün Fiziksel ve Kimyasal Özellikleri
- Mangal Kömüründe Numune Alma ve Muayeneler
- Numune Alma
- Duysal Muayene
- Birim Hacim Ağırlığı Tayini Deneyi
150 litrelik bir duşta kömür üretimi için hava koşullarına ve çekme akıntısı kalitesine bağlı olarak 2-4 hafta gerekir. Bundan nem testi için 0,5 kg'lık numune alınır ve hermetik kaplara yerleştirilir (TSE, 1975). Numuneler görünüşlerine, seslerine, nem içeriklerine ve yabancı madde miktarlarına bakılarak ve sesi dinlenerek incelenir (TSE, 1975).
Aşağıdaki bilgiler kömür paketinin üzerine veya pakete yapıştırılan etiketin üzerine okunaklı, silinmeyecek ve silinmeyecek şekilde basılacak ve yazılacaktır. Toplu halde bu bilgiler, yığın içerisinde uygun bir yere yerleştirilen bir tahtaya, silinmeyecek veya bozulmayacak şekilde yazılır.
Malatya İlinde Odun Kömürünün Üretim Süreci
Odun Kömürü Üretimi İçin Hammadde Temini
Elazığ, Malatya ve Muş civarında Doğu Anadolu meşe palamudu; Mazı meşesi Malatya, Yeşilyurt, Pütürge, Bingöl ve Hazar Gölü çevresinde yaygındır. Zengin bitki örtüsü çeşitliliğine örnek olarak Bozakman (1963), Batı Doğu Anadolu'da Beydağları ile Arapgir arasındaki bitki örtüsü profilini Şekil 8'de gösterildiği gibi sunmuştur (Atalay, 2014). Malatya Orman İşletme Müdürlüğü'ne bağlı Arapgir Orman İşletme Müdürlüğü, Malatya Orman İşletme Müdürlüğü'nden ayrılmış ve ilgili İşletme Müdürlüğü'nün yönetim planı yenilenmiştir.
Ancak Malatya Orman İşletme Müdürlüğü'nün yönetim planı revize edilmediğinden ağaç türlerine göre dağılım tablosu mevcut yönetim planı verilerine göre alınmıştır. Orman amenajman planı verilerine göre Malatya Orman İşletme Müdürlüğü'ne ait alanların ağaç türlerine göre dağılımına bakıldığında; Meşe türlerinin çoğunlukta olduğu görülmektedir. Malatya Orman İşletme Müdürlüğü yönetim planı verilerine göre Malatya ilinde 109.644 hektar bozuk kovan, 30.880,4 hektar verimli arı kovanı, 30.901 hektar bozuk arı kovanı ve 17.616,6 hektar verimli arı kovanı bulunmaktadır.
Malatya ilinde odun kömürü üretimi için gerekli hammaddeler Malatya Orman İşletme Müdürlüğü'nün üretim programında yer alan sahalardan ve ağaçlandırma müdahalesi yapılan sahalardan sağlanmaktadır. Kömür talebinin çok yüksek olduğu ancak Orman İdaresi'nin programı ve sosyal sorunlar nedeniyle çalışma yapılamayan alanlar nedeniyle üretilen odunun talebi karşılayamadığı belirtiliyor. Devlet ormanlarında verilen izinlerde izin sürecinin daha uzun sürmesi ve kömür üretiminin belirli bir süre içerisinde tamamlanmasının zorunlu olması nedeniyle yer seçiminde genellikle şahıs arazilerinin tercih edildiği belirtiliyor.
Kömür üretimi Mardin, Kahramanmaraş, Elbistan, Adana gibi illerden gelen deneyimli işçiler tarafından gerçekleştirilmektedir. Odun kömürü üretimi ve odun kömürü üretimi amacıyla kurulan bir alana ortalama 5-6 aile (işçi grubu) yerleşmektedir. Bazı bölgelerde üretilen yakacak odun, müteahhitler tarafından il dışından getirilen kömür üreticileri tarafından kömüre dönüştürülmekte ve üretilen kömür için işçilere 1 ton kömür üzerinden işçilik bedeli ödenmektedir.
Depolama ve Ambalajlama
Odun Kömürünün Pazarlama Olanakları
Yöre mutfağında ağırlıklı olarak et ürünleri tercih edildiğinden kömüre olan talep her zaman yüksektir. Malatya ilinde katı yakıttan doğalgaza geçişin artması ve büyük oranda meyve bahçelerinde (özellikle kayısı) yapılan bakım ve yenileme çalışmaları sonucunda yakacak odun üretiminin artması nedeniyle meşe yakıtına olan talebin azaldığı bildirildi. ihtiyaçlarını karşılamak. İhracı Yasaklanan ve Ön İzin Alınması Gereken Mallara İlişkin Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ'e göre (İhracat 96/31) (Tebliğ No: İhracat 2009/11); Odun ve odun kömürü (meyve kabuklarından elde edilen odun kömürü hariç) ihracatı yasaklanan mallar listesinde yer alıyordu.
İhracı yasak olan ve önceden izne tabi olan mallara ilişkin Tebliğde değişiklik yapan Tebliğde (İhracat 2010/16) (İhracat 96/31), odun ve odun kömürü yalnızca odun olarak değiştirildi. Ülkeler arası mal ve hizmet akışında ödeme aracı olarak kullanılan dövizin reel değeri ithalat-ihracat yani cari açık ve dış denge açısından belirleyicidir. Reel döviz kurundaki bir düşüş, yabancı mal ve hizmetleri yerli mal ve hizmetlere göre daha ucuz hale getirerek ithalatı artırırken, reel döviz kurundaki bir artış yerli mal ve hizmetler üzerinde ters etki yaparak ihracatın artmasına olanak tanır.
Bu bakımdan genel olarak reel döviz kuru ile ithalat arasında negatif, reel döviz kuru ile ihracat arasında ise pozitif bir ilişki olduğunu söyleyebiliriz (Tapşın ve Karabulut, 2013). Yurt dışından ithal edilen kömürün yerli kömürün piyasadaki satış koşullarını olumsuz etkilediğine inanıyorlar. Kömür ithalatı hacimleri yüksek olduğunda yerli üreticilere yönelik pazar satış koşullarının durgunlaştığı ve kar marjlarının düştüğü bildiriliyor.
Öte yandan döviz kurunun yüksek olmasıyla birlikte üreticiler ithal kömür miktarının azaldığını ve yerli kömüre olan talebin arttığını görüyor.
Odun Kömürü Üretiminin Ormancılık Faaliyetleriyle İlişkisi
- Malatya İlinde Silvikültürel Faaliyetler
- Normal Baltalıklarda Gençleştirme (Yenileme)
- Bozuk Baltalıklarda Gençleştirme (İmar-İhya)
- Koruya Dönüştürme (Tahvil) Çalışmaları
- İşletme-Pazarlama Faaliyetleri
- Odun Kömürü Üretiminin Sosyal ve Ekonomik Açıdan Etkileri
- Yaşanan Darboğazlar ve Odun Kömürü Üretim Sürecinin Geliştirilmesi
Malatya İli köylerinde genç nüfusun azalması ve odun ve kömür üretimine talebin az olması nedeniyle odun ve kömür üretimi çoğunlukla diğer illerden (Adıyaman, Urfa, Mardin, Kahramanmaraş gibi) deneyimli işçiler tarafından yapılmaktadır. Odun kömürü üretimi çoğunlukla Mardin, Kahramanmaraş, Elbistan ve Adana gibi illerden gelen deneyimli işçiler tarafından yapılmaktadır. Kömürün yurt dışından ithal edilmesi nedeniyle üreticiler, ürettikleri kömürü düşük fiyatlarla piyasaya sattıklarını belirtiyor.
Malatya ilinde odun kömürü üretiminde geleneksel yöntemler üreticiler tarafından aşağı yukarı aynı şekilde uygulanmaktadır. Bu nedenle kömür üretimi bu alanda uzmanlaşmış ve diğer illerden gelen işçiler tarafından gerçekleştirilmektedir. Kömür üretiminin koşulları cazip hale getirilmeli, bu alanda uzman işçiler yetiştirilmeli ve kömür üretimi yaygınlaştırılmalıdır.
Orman Genel Müdürlüğü'nün ilgili mevzuatı gereği odun kömürü üretimine tahsis edilecek alanların izin süreci uzun sürmektedir. Böylece kömür stoku sıkıntısı azaltılarak yurt dışından ithalat azaltılacak ve döviz kayıplarının önüne geçilecek. Bu nedenle meşe odunu üretim miktarlarına paralel olarak kömür üretim miktarlarının da artması beklenebilir.
Ancak uygulamada yakacak odunun başka kullanım alanlarında kullanılması ve sosyal sorunlar nedeniyle odun kömüründe beklenen üretim gerçekleşmemektedir. Tarsus (Mersin) yöresinde kömür üretiminde kullanılan türler ve bunların kömür kalitesine etkileri. Konya yöresinde odun kömürü (kömür) üretiminde kullanılan türler ve bunların kömür kalitesine etkileri.
