Araştırmanın üçüncü bölümünde örgüt kültürü ve liderliğin performans üzerindeki etkileri anket verileri kullanılarak incelenmiştir. Çalışmamızda bu eksikliğe odaklanarak örgüt kültürü ve liderliğin performans üzerindeki etkilerini inceledik.
ÖRGÜT KÜLTÜRÜ
Kültür Kavramı Ve Tanımı
Kültür, bir toplumun varlığını sürdürebilmesi, devamlılığını sağlayabilmesi, örgütlenebilmesi ve tüm ihtiyaçlarını geleneklerle, bilgiyle, inançlarla ve insanlarla karşılayabilmek için geliştirdiği bir yaşam biçimidir (Türk, 2007: 1). Kültür, toplum içinde sosyal akrabalık bağını oluşturan manevi ve maddi değerler bütünüdür (din, dil, gelenek ve görenekler, hukuk sistemi, sanat, dünya görüşü ve ahlak anlayışı gibi) ve bunlar kültürün temel unsurlarıdır. (Aykanat Als Bütün bu tanımlamalar sonucunda kültür, bir toplumu oluşturan temel ilkedir.) taş olarak yorumlanabilir.
Kültürün Özellikleri
Kültür sosyaldir: Kültür, toplumu oluşturan bireylerin oluşturduğu ve toplum içinde paylaşılan bir yapıdır. Kültür tarihseldir ve süreklidir: İnsanlar öğrendiklerini ve deneyimlediklerini gelecek nesillere aktararak kültürel gelişimi sağlamak isterler.
Örgüt Kültürü Kavramı Ve Tanımı
Peters ve Waterman'a göre örgüt kültürü; "Örgüt içindeki sloganlar, hikâyeler, inançlar ve ortak değerlerden oluşan ve sembolik anlamlarla çalışanlara yansıtılan bir yapıdır" (Korkut, 2010: 15). Örgüt kültürünün bir başka yönüne de değinen Schein, "Kültür, bir grubun çok fazla görülmeyen ama etkisi hissedilen derin bir parçasıdır." ifadesini kullanmıştır (Schein, 2004: 14).
Örgüt Kültürünün Özellikleri
Organizasyon kültürü; Bireyin nasıl tepki vereceğini, nasıl düşüneceğini, farklı ortamlarda nasıl algılanacağını belirleyen ve grup tarafından benimsendiği kabul edilen varsayımlar olarak tanımlanabilir (Painter, 2002: 35). Örgüt kültürü yazılı bir metin değildir; Örgüt kültürü, üyelerinin zihniyetinde ve hafızasında yer alan bir dizi inanç ve değerdir.
Örgüt Kültürünün Öğeleri
- Değerler Ve Normlar
- Semboller
- Törenler
- Hikaye Ve Efsaneler
- Lider Ve Kahramanlar
- Dil
- İnançlar
- Varsayımlar
Kahramanlar: Örgüt kültürü içerisinde büyük saygı duyulan, çalışanlar tarafından örnek alınan, yaptıklarıyla efsaneleşmiş gerçek veya hayali kişilerdir. O kurumun çalışma normları, bir kurumda ne tür çalışma davranışlarının kabul edildiği veya edilmediği hakkında bilgi verir.
Örgüt Kültürü Modelleri
- Deal Ve Kennedy Modeli
- Ouchi’nin “Z” Kültürü Modeli
- Peters Ve Waterman Modeli
- Schein’ın Örgüt Kültürü Modeli
- Örgütün Dış Çevreye Uyum Sorunları Hakkındaki Varsayımlar
- Örgütün İç Uyum (Entegrasyon) Sorunları Hakkındaki Varsayımlar
- Örgütün Çevresel Belirsizlikleri Minimize Etme Ve Endişeleri Giderme
- Parsons Ve “AGIL” Modeli
- Handy’nin Örgüt Kültürü Modeli
- Hofstede’nin Kültür Modeli
- Cameron Ve Quinn’in Örgüt Kültürü Modeli
Risk alan ve cesaret gösterenler değil, grupla organize çalışarak yüksek satış yapan satış elemanları kahraman olarak görülüyor (Koçak A., 2009, s. 74). Pazarlama yönü güçlü şirketlerde bu kültür gereklidir.
Örgüt Kültürünün Sınıflandırılması
- Hakim Kültür- Alt Kültür
- Güçlü Kültür – Zayıf Kültür
- Şebekeleşmiş- Toplumcu- Çıkarcı- Parçalı Kültür
Bu kültür türünde örgüt içindeki statü ve pozisyonların fazla önemsenmediği, tamamen organik bir yapı söz konusudur. Bu tür kültürün en büyük zorluğu yenilikçi ürün ve hizmetlerin üretilmesi ve yeni fırsatlara hızlı uyum sağlanmasıdır. Bu yapı havacılık, yazılım geliştirme, danışmanlık ve film yapımcılığı gibi sektörlerde yaygın olarak görülmektedir (Cameron ve Quinn.
Bu kültür türlerinin tümü örgütte aynı anda var olabileceği gibi içlerinden biri örgütte baskın konuma sahip olabilir (Erdem. Örgütler küçük topluluklar oldukları için kültür, alt kültür gibi kendilerine özgü içeriklere sahiptirler. İçinde yaratılan sinerji ile birleşen çalışanlar, Kuruluş başarılı bir ekip veya aile gibi kabul edilir (güçlü.
Güçlü bir kültürel yapı kurumsal performansa üç şekilde fayda sağlar: Birincisi, güçlü kültürlerde her çalışan ortak değerleri paylaşır. İkincisi, güçlü kültürlerin paylaştığı değerler tüm çalışanlar tarafından kabul edildiği için organizasyon içerisinde yüksek düzeyde bir motivasyon yaratılmaktadır.
Örgüt Kültürünün İşlevleri, Yararları Ve Önemi
- Örgüt Kültürünün İşlevleri
- Örgüt Kültürünün Yararları
- Örgüt Kültürünün Önemi
Tüm bu açıklamalardan hareketle örgüt kültürünün işlevleri, çalışanların memnuniyeti ve örgütün devamlılığı için yapılan çalışmaların tamamını oluşturmaktadır. Örgüt kültürü, yönetici adaylarının eğitimine ve kişisel gelişimine olumlu katkı sağlamakta, bilgi, beceri ve deneyim kazanmalarına yardımcı olmaktadır. Örgüt kültürü, bir işin yapılması sırasında ortaya çıkan belirsizliklerin ve sorunların çözümünde hangi yöntem ve yöntemlerin kullanılacağının belirlenmesine yardımcı olur.
Örgüt kültürü, çalışan devir hızını azaltarak, yeniliklerin ve yeni teknolojilerin kullanımını teşvik ederek bilgili kişilerin şirkete kazandırılmasını sağlar. Örgüt kültürü, bir örgütün tutum ve davranışlarının oluşmasına, iç ve dış ilişkilerin düzen çerçevesinde gerçekleştirilmesine rehberlik eder. İnsana sadece çalışanları için değil, etkileşimde bulunduğu tüm insanlar için değer veren örgüt kültürü, maddi değerlerden ziyade manevi değerlerden oluşması nedeniyle örgütlerde farklı yapılara sahiptir (Dereli.
Örgüt kültürü, belirsizlik durumlarında çözüm sunarak çalışanları motive eder ve uygun davranış kalıplarını tanımlar. Bu durum başarı için örgüt kültürünün önemini bir kez daha ortaya koymaktadır (Yaman.
Örgüt Kültürünün Diğer Örgütsel Kavramlarla İlişkisi
- Örgüt Kültürü Ve Örgüt İklimi
- Örgüt Kültürü Ve Örgütsel İletişim
- Örgüt Kültürü Ve Örgüt Kimliği
- Örgüt Kültürü Ve Sosyalleşme
Örgüt iklimi günlük hava değişiklikleri gibi kısa sürede değişebilirken, örgüt kültürü mevsimler gibi daha uzun sürede değişebilir. Başka bir deyişle örgüt kültürü oyunun kurallarını belirlerken, örgüt iklimi bu kurallara ne ölçüde uyulacağını kontrol etmektedir. Örgüt kültürü ile örgüt iklimi arasında bazı farklılıklar olsa da bu iki kavram birbiriyle yakından ilişkilidir.
Örgütsel kimlik, sıklıkla örgüt kültürüyle karıştırılan ve bazen birbirinin yerine kullanılan bir kavramdır. Örgüt kültürü, paylaşılan norm ve değerlerin birleşiminden oluşurken, örgütsel kimlik, örgüt kültürünü içeren bir farkındalıkla oluşturulan stratejik niteliklerden oluşur (Aykanat. Örgütsel kimlik, işletmenin iç ve dış ortamında örgütün arzu edilen bir imajını yaratmayı amaçlamaktadır.
Örgüt kültürü daha çok işin iç boyutlarına odaklanır ve geniş bir kapsama alanına sahiptir (Aliyev, 2010: 51). Örgütsel kimlik, üyelerinin parçası oldukları örgüt hakkında nasıl hissettiği, düşündüğü ve algıladığı ile ilgilidir.
Örgüt Kültürünün Oluşumunu Etkileyen Faktörler
- Örgütsel Kültürün Oluşumuna Etki Eden İçsel Faktörler
- Örgütsel Kültürün Oluşumuna Etki Eden Dışsal Faktörler
LİDERLİK
Liderlik Ve Yöneticilik
Liderlik Ve Yöneticilik
Liderlik, kuruluşların hedeflerine ulaşmak veya değişiklik yapmak için yeni bir organizasyon yapısının ve yeni prosedürlerin kullanılmasıdır. Yani liderler, bir toplumu yönetmek üzere resmi makamlar tarafından atanabildiği gibi, resmi makamlar tarafından atanmadan da ortaya çıkabilirler; Yöneticiler yalnızca resmi makamlarca atanan kişilerdir. Günümüzde başarılı olmak için her iki kavramın da özelliklerine ihtiyaç vardır; Çünkü yöneticilerin hem lider hem de yönetici olabilmesi gerekiyor.
Kurumun insani ve ekonomik kaynaklarını yönetip kontrol edebilmek için iyi bir yönetici, insanların gönülden çalışmasını sağlamak için de iyi bir lider olmalıdır.
Liderin Taşıması Gereken Özellikler
Kenneth Labich, çalışmalarında etkili bir liderin şu 7 altın anahtara sahip olması gerektiğini vurgulamıştır (Şimşek, Akgemci ve Çelik. Astlara güven: Liderler, astlarına kendilerine güvendiklerini hissettirmelidir. Zaman zaman zamana karşı güvensizlik duygusu oluşursa) Astların, yapılan işlerde liderlere isteyerek destek olmaları beklenemez. Sakin Olmak: Gerçek liderler, çok zor koşullarda bile sakin kalmayı başarabilen ve mantıklı hareket edebilen kişilerdir.
Uzman olmak: Grup üyeleri, liderin yapılan işte uzman olduğuna inandıklarında lidere olan bağlılıkları da buna bağlı olarak artar. Eleştiriye açıklık: Grup üyeleri düşüncelerini ne kadar rahat ifade edebilirlerse o kadar başarılı olabilirler. Gerçek bir liderin adalet, dürüstlük, coşku, enerji, insancıllık ve esneklik gibi temel liderlik niteliklerinin yanı sıra her çalışanın kendi çalışma alanıyla ilgili bilmesi gereken temel özelliklere de sahip olması gerekir (Adair, 2013: 85).
Dolayısıyla bir kişinin organizasyon içerisinde kariyeri açısından hangi pozisyonda olduğu değil, hangi liderlik vasıflarına sahip olduğu önemlidir. İlerici insanlar başarıya ulaşmak ve bunu sürdürmek için liderlik becerilerini geliştirmenin öneminin bilincindedirler (Doğanay, 2014: 8).
Liderlik Fonksiyonları
Sözcü olarak lider: Gruplar arası iletişimi sağlama ve grubu temsil etme görevi lider tarafından üstlenilir. Ödüllendirici ve cezalandırıcı olarak lider: Lider, bireylerin grup amaçlarına uygun olarak mı yoksa grup kurallarına uygun olarak mı hareket ettiklerine bağlı olarak grup üyelerini belirli sınırlar dahilinde ödüllendirme veya cezalandırma yetkisine sahiptir. Hakem ve Arabulucu Olarak Lider: Grup içinde bireylerin bölündüğü veya çatışmaların yaşandığı durumlarda lider, arabuluculuk rolünü üstlenir.
Böyle durumlarda bir liderin en doğal görevlerinden biri grup içinde bireylerin nasıl davranması gerektiğine ve ikili ilişkilerin nasıl ilerlemesi gerektiğine aracılık etmektir. Sorun Çözücü veya Danışman Olarak Lider: Bir gruptaki liderler bazen bazı üyelerle duygusal ilişkiler geliştirebilirler. Koç ve öğretmen olarak lider: Liderler, kendilerini takip edenleri eğiterek eksikliklerini gidermeli, deneyimlerini aktararak geleceğin liderlerini yetiştirmelidir.
Sorumluluk yüklenicisi olarak lider: Liderin önemli rollerinden biri, grup üyelerinin kişisel karar almayı gerektiren ve risk içerebilecek durumlarda sorumluluktan kaçınmasını sağlamaktır. Lider, çalışanların zihninde bir model oluşturmalı ve bu modeli destekleyen bir vizyon oluşturmalı, aynı zamanda lider tüm bireylere büyük resmi görebilmeleri için rehberlik etmelidir (Akyol.
Liderlik Kuramları
- Geleneksel(Klasik) Liderlik Yaklaşımları
- Özellikler Yaklaşımı
- Davranışsal Yaklaşımlar
- Durumsallık Yaklaşımları
- Modern Liderlik Yaklaşımları
- Karizmatik Liderlik
- Etkileşimci-İşlevsel Liderlik
- Dönüşümcü Liderlik
- Stratejik Liderlik
- Vizyoner Liderlik
Bu yaklaşımda liderler hedefler belirler ve grup üyelerine işleri üzerinde özerklik kazanmaları için rehberlik eder. Bireysel ilişkilere ilgi: Bu boyutta lider, işin teknik veya görev yönlerinden ziyade grup üyelerinin memnuniyetine öncelik verir. Lider, grup üyelerinin yapıcı, uyumlu ve olumlu ilişkiler içinde olmasını temel amaç olarak kabul eder (Pazarbaş, 2012: 29).
Takım liderliği: Bu davranışı sergileyen liderler, grup üyelerinin beklentilerinin çalışma ortamında ve diğer üyelerle birlikte çalışarak karşılanabileceği düşüncesine sahiptir. Mitchell tarafından geliştirilen yol-amaç yaklaşımı, grup üyelerinin, lider tarafından örgütsel hedeflere ulaşma konusunda motive edilmesini içerir. Destekleyici liderlik: Bu tür liderler, grup üyelerini, onların beklenti ve ihtiyaçlarının farkında olarak anlayan kişilerdir.
Kararın kabul edilebilirliği: Kararlar alındığında lider, grup üyelerinin bu kararlara dahil olmasına izin vermelidir. İşlemsel liderler, grup üyelerini daha fazla çaba göstermeye teşvik etmek için ödüllendirme ve takdir etme gibi davranışlarda bulunurlar. Yapılan çalışmalar sonucunda geliştirilen dönüşümcü liderlik kavramı, örgütsel hedeflere ulaşma, bağlılığı arttırma ve bu hedeflere ulaşmak için grup üyelerinin güçlendirilmesi sürecini kapsamaktadır (Koçak, 2009: 24).
Bireysel ilgi: Dönüşümcü liderlik yaklaşımı açısından bireysel ilgi, liderin grup üyelerinin kişisel ihtiyaçlarını dikkate alarak temel ihtiyaçlarının ötesindeki ihtiyaçlarını da karşılama çabasıdır.
ÖRGÜT KÜLTÜRÜ VE LİDERLİĞİN PERFORMANS ÜZERİNDEKİ
Araştırmanın Amacı Ve Önemi
Anket Ölçeklerinin Hazırlanması
Veri Toplama Aracı Ve Analiz Yöntemi
Araştırmanın Modeli Ve Hipotezleri
Örgüt kültürü ve liderliğin performans üzerindeki etkilerini inceleyen bir araştırma modelini test etmek için aşağıdaki hipotezler formüle edilmiştir.
Araştırmaya Katılanlarla İlgili Genel Bilgiler
Mağaza yöneticilerinin çoğunluğu gençlerden oluştuğu için en uzun çalışma süresi 1 ile 5 yıl arasında olmalıdır.
Güvenilirlik Analizi
Faktör Analizi
Korelasyon Analizi
Regresyon Analizleri Ve Hipotez Testleri
Korelasyon katsayılarının liderlik ile örgüt kültürü arasında (r:0,664), liderlik ile performans arasında (r:0,538) ve örgüt kültürü ile performans arasında (r:0,683) olduğu görülmektedir. Örgüt kültürü ile liderlik arasındaki ilişkinin derecesini gösteren tablo 22 incelendiğinde, örgüt kültürünün yaklaşık %44'ü liderlik tarafından açıklanmaktadır. Bu bulguya dayanarak H2 hipotezi kabul edilmiş ve örgüt kültürü ile performans arasında anlamlı bir ilişkinin olduğu sonucuna varılmıştır.
Korelasyon katsayılarının liderlik ile örgüt kültürü arasında (r: 0,664), liderlik ile performans arasında (r: 0,538) ve örgüt kültürü ile performans arasında (r: 0,683) olduğu görülmektedir. Aşağıdaki analizde örgüt kültürü ile performans arasında anlamlı bir ilişki olduğu ve örgüt kültürünün performansı yaklaşık %47 oranında açıkladığı görülmüştür. Son analizde örgüt kültürünün ve liderliğin performans üzerinde aynı anda bir etkiye sahip olmadığı görülmüştür.
Karizmatik liderlik ile örgüt kültürü arasındaki ilişkiyi konu alan bir uygulama. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Karaman. Örgüt kültürü ile örgütsel sessizlik ilişkisi - Sakarya Üniversitesi örneği. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Sakarya Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Sakarya.
